TAHRIIBKII GALAY TAARIIKHDA OO EY SAMEYSAY GABAR LIIBIYAAN.
(SAWIRKA)-SUHAAN.
(TRIPOLI)-Sheekada gabadhan yar ee “Suhaan” ayaa qabsatay dadka Liibiya muddo saacado ah, ka dib markii qoyskeeda lagu qasbay in ey u diraan safar halis ah oo ey ku raacday dooni sharci darro ah si ey daweyn dibadda ah ugu raadsato oo ey nafteeda u badbaadiso, ka dib markii albaabada loo laabay dalkeeda. Sawirada gabadhan yar, oo la il daran caabuqa beerka, ayaa si weyn ugu faafay dooni tahriibayaal ah oo dhex mareysay badda dhexdeeda, kuna sii jeeday dalka Talyaaniga si ey nolol dhaanta u hesho. Sheekadeedu waxay noqotay arrin guud, taasoo dhalisay dood hor leh oo ku saabsan xaaladda nidaamka daryeelka caafimaadka ee dalka Liibiya iyo mas'uuliyadda mas'uuliyiinta. Dhaqdhaqaaqe Yuusuf Haaruun ayaa waydiiyay, "Runtii xaalku ma halkan ayuu gaaray? In carruurta Liibiya ey raacaan doonyaha dhimashada, iyagoo raadinaya nolol dhaanta tan, laakiin waxay raadinayaan dawo xanuunada?" Waxa uu u tixgeliyey sheekada Suhaan "Musiibo bini'aadmi ah iyo cambaarayn akhlaaqeed oo ka dhan ah dawladda iyo bulshada." Waxa uu intaa ku daray oo uu qoraalkiisa ku soo qoray boggiisa, “Waaxdii caafimaadku way burburtay, dadkuna si tartiib tartiib ah ayey ugu dhimanayaan safafka daawaynta, sariiro badan, dawo la’aan, iyo si xun ula dhaqma shaqaalaha qaarkood oo ilaaway iney la tacaalayaan bini’aadamka, xanuun iyo caruurba, aaway miisaaniyadii, aaway kormeerkii, aaway isla xisaabtankii? Dhankiisa, dhaq-dhaqaaqa Sacad AL-Mashaati ayaa faallo ka bixiyay, "Gabadh Liibiyaan ah waxay ka carartaa dalkeeda, ma ahan dagaal, laakiin waa xanuunka dayacay iyo musuqmaasuqa. Dal hal-ku-dhig u ah hantida, muwaadiniintiisu waxay ku baxaan doomo dhimasho ah iyagoo raadinaya xuquuqdooda caafimaad, waa ceeb iyo hoos u dhac akhlaaqeed." Dhaqdhaqaaqa la yiraahdo Maryuma Arxuma ayaa qortay, "Suhaan ma aha kiis kaliya, laakiin waa soo kicin. Ilmo muujinaya xanuunka ummadeed, oo ku dhawaaqday xanuunkeeda in caruurta Liibiya ey mudan yihiin nolol, daaweyn, badbaado, waxbarasho, iyo xaqa ey u leeyihiin iney ku riyoodaan gudaha xudduudaha dalkooda, ma aha iney ku riyoodaan doonta dhexda badda." Iyada oo taas ka jawaabaysa, iyo ka dib markii sheekadeeda ey ku faaftay baraha bulshada, Ra'iisul Wasaaraha Xukuumadda Midnimada Qaran, Abdul-xamid Dbeybah, wuxuu qaaday tallaabo Khamiista maanta ah, isagoo soo saaray tilmaamo lagu daboolayo kharashka daaweynta ilmaha, "Suhaan," iyo in si deg deg ah ey ula shaqeyso Safaaradda Liibiya ee dalka Talyaaniga si loo sugo baahideeda oo ey ku bilowdo daaweynteeda isbitaal gaar ah. Waxa kale oo uu amray in la sameeyo guddi soo baara sababaha keentay in aan hore looga aqoon kiiska iyo dib u dhaca ku yimid hawlihii caafimaad ee loo baahnaa. Suhaan waxa ey kasoo jeedaa magaaladda Zuwaara ee Galbeedka dalka Liibiya,waxa eyna la il daraneed cudur naadir ah oo sababay isu dheelitir la’aanta Enzymes-ka Xiidmaha,cudurkaaso aan daawo looga helin dalka Liibiya,hooyada Suhaan ayaa sawirka gabadheeda waxa ey soo barta ey ku leedahay baraha bulshada ka hor inta eysan tahriibin gabarteeda,lagana soo bilaabo boorsooyinkooda iyo cuntadoodii ugu dambeysay ey ku cuneen gurigooda ilaa iyo markii ey fuuleen “Doontoo Dhimashada”ee dhanka badda.
ISHA-AA.
XUUTIYIINTA YEMAN OO LAGU EEDEEYEY INEY GEYSTEEN JIRDIL.
(AWIRKA)-CIIDAMADA XUUTYIINTA.
(YEMAN)-Shabakadda Xuquuqda iyo Xoriyadda ee dalka Yemen ayaa shaaca ka qaaday in 476 Maxbuus ey ku dhinteen Xabsiyada Xuutiyiinta sababo la xiriira Jirdil horseeday dhimasho todobadii sano ee la soo dhaafay. Shabakadda ayaa warbixin ey soo saartay ku sheegtay munaasabadda maalinta caalamiga ah ee taakuleynta dhibanayaasha Jirdilka oo ku beegan 26-ka June sanad kasta, in kooxda Xuuthiyiinta ey qafaasheen qiyaastii (1937) qof, oo ey ku jiraan (117) Carruur ah, (43) Haween, iyo (89) Waayeel ah, muddadii u dhaxeysay Janaayo 1, 2018-kii ilaa Abriil 30-keedii 2025-ka. Shabakadu waxay sharaxday in (476) la afduubay loo gaystay jir-dilkii ugu darnaa uguna darnaa oo keenay dhimashada, oo ey ku jiraan (18) Carruur ah, (23) Dumar ah, iyo (25) Waayeel ah, taasoo keentay iney ku dhinteen gudaha unugyada Xuutiyiinta ama ka dib markii caafimaadkoodu xumaaday ama maalmo uun ka dib markii la sii daayay, iyada oo kooxdu ey doonayso iney ka baxsadaan dembiga dilkooda. Shabakadu waxay tilmaantay in kooxda Xuuthiyiinta ey maamulaan ilaa (641) Xabsiyo ah oo ku yaala gobolada ay maamulaan, oo ay ku jiraan (368) xabsiyo rasmi ah oo ay kooxdu gacanta ku dhigtay iyo (273) xabsi oo qarsoodi ah oo kooxda Xuuthiyiintu ey sameeyeen ka dib markii ey afgambi ka soo horjeedeen sharciyad ey kula wareegeen dhammaan hayadihii xukuumadda sida goobaha ciidamada, inta soo hartayna waxaa lagu qaybiyaa xarumaha rayidka ah iyo xarumaha Wasaaradaha, qaar ka mid ah xarumaha maamulka, xarumaha Wasaaradaha iyo xarumaha dadweynaha, iyo qaar ka mid ah xarumaha dawladda guryaha siyaasiyiinta qaar. Shabakadu waxay sheegtay iney si qoto dheer uga walaacsan tahay jirdilka baahsan iyo si xun loola dhaqmo dadka la afduubay, oo ey ku jirto iney la kulmaan garaacis iyo xakamaynta xaaladaha xanuunka badan. Tani waxay si gaar ah run u tahay marka loo eego sida ey u bateen Xabsiyada Qarsoodiga ah iyadoo lagu jiro xaaladda hadda ka jirta Jamhuuriyadda Yemen, taas oo calaamad khatar ah u ah xaaladda Xuquuqda Aadanaha ee sii xumaaneysa.
ISHA-AA.
(SYRIA):ISMIIDAAMIYE GACANTA LAGU SOO DHIGAY.
(SAWIRKA)-ISMIIDAMIYE LA QABTAY.
(SYRIA)-Wasaaradda arrimaha gudaha ee Suuriya ayaa shaaca ka qaaday sheegtayne tafaasiil cusub oo ku saabsan dadkii ka dambeeyay Qaraxii Kaniisadda Maar Ilyaas ee Axadii la soo dhaafay gilgilay magaalada Dimishiq oo ey ku dhinteen 25 qof."WAXAY KA YIMAADEEN XERADDA AL-HAWL IYAGOO SOO MARAY CIDLADA" Afhayeenka Wasaaradda Arrimaha Gudaha, Nuuradiin AL-Baba, ayaa Talaadada maanta ah sheegay in ragga weerarka geystay ey ka yimaadeen Xerada AL-Hawl, iyagoo sii maray saxaraha.m Sidoo kale, wuxuu hadalkiisa ku daray, in ciidamada ammaanku ey weerar ku qaadeen goobo ey Daacish ku dhuumaaleysanayeen oo ey ku jireen hub iyo bakhaaro qaraxyo ah, kuwaasoo qaarkood la doonayay in lagu qarxiyo gudaha caasimadda. Waxa uu intaasi ku daray in mid ka mid ah shaqsiyaadkii ku lug lahaa Qaraxii Kaniisada Maar Ilyaa la dhex-dhigay, isla markaana la qabtay nin isku soo xiray walxaha qarxa oo doonayay inuu isku qarxiyo Xaramka Sayyada Saynab ee ku yaalla baadiyaha Dimishiq, sida ey sheegtay Wakaaladda Wararka ee Syrian Arab News Agency (SANA). Sidoo kale waxa uu xaqiijiyay in gacanta lagu dhigay mooto ey ku xirn yihiin bambooyin oo la doonayay in lagu bartilmaameedsado dad rayid ah oo ku shirayay magaalada Dimishiq. Waxa uu sidoo kale sharaxay in baaritaano la sameeyay lagu ogaaday in qofka uu si rasmi ah xiriir ula leeyahay kooxda Daacish uuna hogaamiyo Mohammed Abdul-Ilah AL-Jumayli (Abu Imad AL-Jumayli) oo lagu naaneyso “Gudoomiyaha lamadegaanka” oo degan AL-Xajar AL-Aswad. Wuxuu daaha ka qaaday in labada ruux ee is qarxiyay ee fuliyay qaraxii Kaniisada aysan ahayn Suuriyaan, wuxuuna sheegay iney ka yimaadeen Xerada AL-Hawl oo saxaraha ka yimid iyagoo kaashanaya AL-Jumayli, iyagoo ka faa’ideysanaya habacsanaan dhanka ammaanka ah ka dib markii la xoreeyay. Ruuxa isku miidaamiyey Kaniisadda ayaa la aqoonsaday, waxaana la sheegay in goobta lagu weeraray, waxaana halkaasi ka dhacay iska hor imaad sababay in mid ka mid ah qolalka la dhex dhigo, mid kalena uu ku dhaawacmo.
"ANSAAR AL SUNNA" WAA URUR KHAYAALI AH.
Dhanka kale, qirashada is-miidaamiyaha la qabtay ayaa horseeday in la soo xiro AL-Jumayli, waxaa la galay afar goobood oo dheeraad ah, lagana qabtay walxaha qarxa, iyo in la fashiliyo qorshe cusub oo la doonayay in lagu qarxiyo. Wasaaradda arrimaha gudaha ayaa soo bandhigtay sawirkii ugu horeeyay ee mid ka mid ah raggii is-qarxiyay, iyadoo sheegtay iney ahaayeen laba qof oo is-qarxiyay: mid ka mid ah ayaa fuliyay qaraxii Kaniisadda, midka labaadna waxaa la qabtay isagoo u socday inuu qarax ismiidaamin ah ka fuliyo macbadka Sayidka Saynab ee baadiyaha Dimishiq. Baadariga ayaa sidoo kale sheegay in ururka la magac baxay "Ansar AL-Sunna" oo bayaan uu soo saaray uu ku sheegtay mas'uuliyadda weerarka uu yahay urur been abuur ah oo aan sal iyo raad toona lahayn, isagoo caddeeyay in weerarkaas uu ahaa mid qorsheysan oo ey fuliyeen Daacish.
"ARGAGIXISADU MA HELI DOONTO MEEL EY GADAABSATO."
Wasaaradda arrimaha gudaha ayaa sidoo kale xaqiijisay iney sii wadayaan baacsiga cid kasta oo wax u dhimeysa ammaanka Suuriya, iyadoo xustay in faah faahin dheeri ah ey ka bixin doonaan baaritaanada marka ey soo dhamaadaan. Waxay xustay in "Suuriya ey ahaan doonto oo ey ahaan doonto dhul dulqaad iyo nabad...Argagixisaduna ma heli doonto meel ey sal dhigato," sida lagu sheegay War-murtiyeedkii ugu dambeeyay ee Wasaaradda Arrimaha Gudaha. Madaxweynaha Suuriya ayaa ballan qaaday in kuwii ku lug lahaa weerarkii ismiidaaminta ahaa ee ka dhacay Kaniisadda Maar Ilyaas ey heli doonaan "ciqaab cadaalad ah," isagoo ugu baaqay dadka Suuriya iney "Is garab istaagaan oo ey u midoobaan" ka hortagga wax kasta oo khatar ku ah xasilloonida dalka, maalin ka dib weerarka ayaa loo aaneynayaa xubin ka tirsan Daacish. Kaniisadda Maar Ilyaas waxay ku taal agagaarka dhowr Kaniisadood oo ku yaal xaafadda Doweyla, halkaasoo dadka deggan badankood ey yihiin Masiixiyiin. Waa qaraxii ugu horeeyay ee lala beegsado goobaha cibaadada Islaamka iyo Masiixiyiinta tan iyo markii la riday nidaamka Bashaar AL-Asad 8-dii Desembar.
XIGASHO-AA.
LUBNAAN OO QABATAY SARKAAL SARE OO DAACISH AH.
(SAWIRKA)-CIIDAMADA LUBNAAN.
(BEIRUT)-Ciidamada Lubnaan ayaa Talaadadada maanta ah ku dhawaaqay iney gacanta ku dhigeen Hogaamiyihii Kooxda Daacish ee dalka Lubnaan, iyagoo xusay inuu ku howlanaa qorsheynta howlgallada amniga wax loogu dhimaayo. Ciidanka ayaa bayaan ey soo saareen ku yiri, “Ka dib howlgalo isdaba joog ah oo dhanka amniga iyo dabagalka ah, ayaa Hogaanka Nabadsugida waxa ey gacanta ku dhigeen muwaadin (R.F) lagu naaneyso ‘Qasura’, kaasoo ka mid ah hogaamiyayaasha ugu caansan Ururka Argagixisada ah ee Daacish/ISIS. War saxaafadeedka ayaa sidoo kale lagu xusay in gacanta lagu dhigay "Hub tiro badan iyo rasaas, marka lagu daro qalabka Elegtarooniga ah iyo qalabka lagu sameeyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn" ee uu gacanta ku hayey. Sida laga soo xigtay ciidanka, Qasoura waxa uu la wareegay hogaanka ISIS ee Lubnaan "Ka dib markii la xiray hoggaamiyihii ka horeeyay, muwaadin (M.K.), oo ey kooxdu u magacawday 'Wali Lubnaan' laguna naaneeso 'Abu Saceed AL-Shami', oo ey la socdaan tiro badan oo hoggaamiyeyaal ah" bishii Diseembar. Ku dhawaaqistan ayaa timid laba maalmood ka dib weerar ismiidaamin ah oo lagu qaaday Kaniisad ku taal Suuriya oo ey ku dhinteen 25 qof. Mas’uuliyiinta ayaa weerarkan ku macneeyay iney ka danbeeyeen kooxda Daacish, halka koox aan aad loo aqoon oo lagu magacaabo Saraya Ansar AL-Sunna ey sheegatay mas’uuliyadda weerarka Talaadadada maanta ah. Daacish iyo kooxaha kale ayaa dhowr jeer dagaalo kala duwan la galay ciidamada Lubnaan labaatankii sano ee la soo dhaafay, iyadoo duqeymo xiriir ah lala beegsaday Ururka Xisbullah iyo goobaha ey ku xoogan yihiin. Laakin ururka ayaa militeri ahaan looga adkaaday, iyadoo ey weheliyaan kooxaha xulafada la ah sannadkii 2017-kii.
XIGASHO-AA.
SHIRKADAHA KA HAWLGALA CIRAAQ OO DHIMAY SHAQAALAHOODA.
(SAWIRKA)SHIDAALKA CIRAAQ.
(BAGHDAD)-Shirkadda Shidaalka ee hawlgasha Basra kuna taalo Koonfurta dalka Ciraaq ayaa Isniinta maanta ah ku dhawaaqday in tiro Shirkado shisheeye ah oo ka hawlgala goobaha shidaalka ey si ku meel gaar ah u daad gureeyeen qaar ka mid ah shaqaalahoodii Ajaanibta ahaa, iyada oo laga cabsi qabo iney cawaaqib xumo ka dhalan karto xiisadda gobolka ee hadda sii xumaatay. Shirkadda ayaa bayaan ey soo saartay ku xaqiijisay in howlaha wax soo saarka eysan saameyn ku yeelan doonin waayo gebi ahaanba waxaa maamulaan shaqaale Ciraaqi ah. Waxay tiri "Shirkadda BP, ee Ingiriiska ah ee ka shaqaynaysay garoonka Rumayla, waxay si ku-meel-gaar ah u rartay qaar ka mid ah shaqaalaheeda Ajnabiga ah, halka shirkadda Talyaaniga ee ENI ey hoos u dhigtay tirada shaqaalaheeda mid ka mid ah xarumaha 260-shaqaale ilaa 98- shaqaale, iyada oo sii waday hawlaheeda iyada oo la kaashanaysa dhinaca Ciraaq." Waxay intaa ku dartay, "Shirkadaha Shiinaha ee ka hawlgala Galbeedka Qurna 1, Seybaa, iyo Fayxa ma eysan bixin mid ka mid ah shaqaalahooda, hawlgallada halkaasna si caadi ah ayey u socdaan." Sida laga soo xigtay shirkadda Ciraaq, wax daad-gureynta ah lagama diwaangelin garoonka Luuk Uweyl ee Ruushka, halka shirkadda Faransiiska ee Total ey daad guraysay boqolkiiba 60 shaqaalaheeda, iyada oo aan taasi saameyn ku yeelan wax soo saarka. Daad-gureyntan ayaa ku soo beegantay iyadoo ey cirka isku sii shareerayso xiisadda gobolka, gaar ahaan ka dib markii Maraykanku uu duqaymo ku bartilmaameedsaday goobo ku yaalla gudaha Iran, taasoo hakad gelisay isu socodkii maraakiibta ee marin biyoodka Hormuz, isla markaana ku qasbay laba markab oo waa-weyn oo saliid ah iney beddelaan jihada, kana fogaadaan ciriidhiga. Ciraaq waxa ey ku xisaabtamaysaa beeraheeda koonfureed, gaar ahaan Basra, si ey u gaarto yoolkeeda ah in la kordhiyo wax soo saarka saliidda oo la gaarsiiyo 6 milyan oo fuusto maalintii marka la gaadho 2027, waxaa u dheer in la balaariyo wax soo saarka Gaaska Dabiiciga ah si loo gaaro isku finaansho.
XIGASHO-ANADOLU.
HOGAAMIYEYAASHA URDUN IYO CUMAAN OO KA WADA HADLAY…
(SAWIRKA)-HOGAMIYEYAASHA URDUN IYO CUMAN.
(LONDON)-Suldaan Haytam Bin Tariq ee Cumaan iyo Boqor Cabdallaha II ee Urdun ayaa ka wada hadlay khilaafka Iran iyo Isra’iil iyo saameynta halista ah ee xiisadaha gobolka. Intii lagu guda jiray wacitaanka Isniinta maanta ah, waxay ku nuuxnuuxsadeen baahida loo qabo in la xoojiyo isuduwidda si loo damiyo dabka iskahorimaadka ee Marinka Gaza iyo xiisadaha socda ee ka dhashay ficillada Isra’iil ee ka dhanka ah Iran, Wakaaladda Wararka Cumaan ayaa soo werisay. Waxay sidoo kale ku baaqeen wadahadal iyo wada xaajood nabadeed si xal siyaasadeed loogu helo arrimaha gobolka ee waafaqsan shuruucda caalamiga ah, xaqiijinta amniga iyo xasilloonida, ayey ONA ku dartay. Boqor Cabdallah Urdun waxa uu carabka ku adkeeyay in nabad ka dhalata gobolka aan la heli karin hadii aan xal cadaalad ah oo dhamaystiran laga gaarin qadiyada Falastiiniyiinta oo ku salaysan xal laba dawladood ah,sida ey ku warantay wakaalada wararka ee Petra. Xiisadda Iiraan iyo Israa’iil ayaa cirka isku sii shareertay ka dib markii Mareykanka uu Axaddii duqeymo ka geystay saddex goobood oo Nukliyeer ah oo ku yaalla gudaha Iiraan. Tel Aviv iyo Tehraan ayaa 11-kii maalmood ee la soo dhaafay is weydaarsaday weeraro, taasoo halis u ah dagaal baaxad leh oo ka dhaca Bariga Dhexe.
ISHA-AN.
TAHRIIBAYAAL SOOMAALI IYO ITOOBIYAAN AH OO SOO GAARAY YEMAN.
(SAWIRKA)-TAHRIIBAYAAL.
(YEMAN)-Wasaaradda Arrimaha Gudaha ee Yemen ayaa maanta oo Axad ah ku dhawaaqday iney soo degtay doon sidday 86 Tahriibayaal Afrikaan ah oo si sharci darro ah ku soo gaaray Xeebta Kida ee degmada Radhuum ee Gobolka Shabwa, taasoo ah mowjado cusub oo dad badan oo Yemen ku soo galay dhanka badda. Warbaahinta amniga ee Wasaaradda ayaa sheegtay in muhaajiriintaasi ey u dhasheen labo dal oo Afrikaan ah. (38)-waa Itoobiyaan ayaa lagu diiwaan galiyay oo ey ku jiraan (30)- Rag ah iyo (8)-Dumar ah iyo (48)-Soomaali ah oo intooda badan ey yihiin rag. Wasaaraddu waxay xaqiijisay in ciidamada ammaanka ee Gobolka Shabwa ey u wajaheen dhacdadan si waafaqsan nidaamka sharciga ah, taasoo qayb ka ah dadaallada socda ee lagu sugayo amniga iyo xasiloonida, loogana hortagayo dhibaatooyinka halista ah ee ka dhashay dhacdadan oo noqotay mid khatar ku ah amniga Qaranka iyo nabadda bulshada. Wasaaradda arrimaha gudaha ayaa ugu baaqday hoggaanka sare ee dalka iyo Hay’adda Socdaalka Adduunka iney si deg deg ah u soo farageliyaan tahriibka ka sii daraya siina kordhaya, kaasoo kasoo qulqulaya dalalka Geeska Afrika ee u soo socda Yemen, iyadoo ey dalka ka jiraan xaalado bini’aadinimo iyo mid amni oo ka dhashay dagaallada socda iyo afgambiga ey maleegayaan Argagixisada Xuuthiyiinta. Wasaaraddu waxay carabka ku adkaysay in qulqulka muhaajiriinta ee sii socda ee sidaan oo kale ah ey culays dheeraad ah ku saarayso ammaanka iyo awoodaha adeeg ee Gobollada xeebaha, waxayna ku baaqaysaa in la qaato mowqif adag oo caalami ah oo lagu xisaabtamayo nooca gaarka ee xaaladda dalka Yeman iyo baaxadda caqabadaha is urursaday kana jira gudaha dalka Yeman. Inta badan dadka u soo tahriiba dalka Yeman ayaa ah kuwa uga sii gudba dalka Boqortooyadda Sacuudi Carabiya si ey halkaasi uga bilaabaan nolol ka duwan midii ey ka soo carareen,balse waxaa Yeman ka jira waqtigaan duruufo adag oo dhinaca isu socdka ah waayo dalka Yeman ayaa hadda ah mid kala qeybsan eyna ka jiraan laba maamul oo is diidan,sidaas darteed tahriibku ma aha mid sahlan waqtigaan la joogo dalka Yeman gaar ahaan Gobolada Waqooyi ey Xuutiyiintu maamulaan xuduudna la leh Sacuudiga,laba maalin ka hor ayey ahayd markii meydad Soomaaliyeed laga soo helay Xuduuda Yeman iyo Sacuudiga ka dib markii uu ku habsaday Gentaal ey Isra’iil ku soo riday Xuutoyiinta.
ISHA-SB-MEDIA.
(SURIYA):QARAX ISMIIDAAMIN AH OO KA DHACAY GUDAHA KANIISAD.
(SAWIRKA)-GUDAHA KANOOSADDA QARAXA KA DHACAY.
(SYRIA)-Wararka laga helaayo caasimadda dalka Suriya ee Dimishiq ayaa sheegaayo in ugu yaraan 20 qof ey ku dhinteen tobanaan kalena ey ku dhaawacmeen ka dib markii qof isa soo miidaamiyay uu isku dhex Qarxiyay Kaniisadda Maar Elyaas oo ku taal Xaafadda Dweyla ee caasimadda Dimishiq ee dalka Suuriya Axadda maanta ah, sida ey sheegeen maamulka caafimaadka iyo laamaha ammaanka dalka Suriya. Waa Qaraxii ugu horeeyay ee ismiidaamin ah oo ka dhaca Dimishiq tan iyo markii Bashaar AL-Asad ey xoogaga mucaaradka xukunka ka tuureen bishii December. Wasaaradda arrimaha gudaha ee Suuriya ayaa sheegtay in qofka is qarxiyay uu ka tirsanaa kooxda Daacish. Waxa uu galay Kaniisada, waxa uu ku furay rasaas ka dibna uu Qarxiyay Jaakadda uu watay,sida ey ku dartay war ay Wasaaradu soo saartay. Wasaaradda arrimaha dibadda ee Suuriya ayaa cambaareysay weerarkan, waxayna ku tilmaantay isku day lagu doonayo in lagu waxyeeleeyo wada noolaanshaha dalkaas oo ay ku kala nool yihiin qowmiyado kala duwan. Suuriya waxay u aragtaa "Fal dambiyeedkan, oo lagu bartilmaameedsaday xubnaha bulshada Masiixiyiinta ah, isku day quus ah oo lagu wiiqayo wada noolaanshaha qaranka iyo in lagu carqaladeeyo xasilloonida dalka," ayey Wasaaradda arrimaha dibadda ku sheegtay bayaan. Dalka Boqortooyadda Sacuudi Carabiya ayaa cambaareysay weerarka, waxa uuna ku tilmaantay fal “Argagixiso”. War qoraal ah oo ey soo saartay Wasaaradda arrimaha dibadda ee Sucuudiga ayaa “ku nuuxnuuxsaday diidmada Boqortooyada Sucuudi Carabiya ee weerarrada lagu qaado goobaha cibaadada, Argagaxisada dadka rayidka ah, iyo daadinta dhiigga aan waxba galabsan,” waxayna “xaqiijiysay taageerada Boqortooyada Sucuudi Carabiya ee Jamhuuriyadda Carabta ee walaalaha ah ee Suuriya ka dhanka ah dhammaan noocyada rabshadaha, xagjirnimada, iyo argagixisada.” Wasaaraddu waxay sido kale “ tacsi tiiraanyo leh u dirtay qoysaska dhibanayaasha iyo dowladda iyo shacabka Suuriya, iyadoo u rajeysay kuwa dhaawaca ah iney si deg deg ah u bogsadaan.” Ergeyga gaarka ah ee Maraykanka u qaabilsan dalka Suuriya Tom Barrack ayaa weerar ku qaaday maleeshiyaadkii ka dambeeyay weerarka, isagoo ku tilmaamay fal fulaynimo ah. "Falalkan foosha xun ee fulaynimada ah meelna kuma laha cajaladda cusub ee dulqaadka isku dhafan iyo ka mid noqoshada in Suuriyaanku ey samaynayaan," Barrack ayaa ku dhigay bartiisa X weerarka ka dib. "Waxaan sii wadeynaa taageerada dowladda Suuriya si ey ula dagaalanto kuwa doonaya iney xasillooni darro iyo cabsi ka abuuraan dalkooda iyo gobolka ballaaran." Ilo dhanka ammaanka ah oo magaciisa qariyay ayaa sheegay in labo nin ey ku lug lahaayeen weerarka, oo uu ku jiro midkii is qarxiyay. Daacish ayaa tan iyo markii la riday AL-Asad ka dambeysay isku dayo dhowr ah oo lagu qaaday Kaniisado ku yaalla dalka Suuriya, balse tani waxay ahayd tii ugu horeysay ee lagu guuleysto, sida ilo kale oo dhanka ammaanka ah ey u sheegeen Wakaaladda Wararka ee Reuters. Wakaaladda wararka ee Suuriya oo soo xiganaysa Wasaaradda Caafimaadka ayaa sheegtay in 52 qof ey sidoo kale ku dhaawacmeen qaraxa. Muuqaal toos ah oo laga soo qaaday goobta difaaca madaniga ah ee Suuriya, Koofiyadaha Cad, ayaa muujiyay muuqaalo burbur ah oo ka yimid gudaha Kaniisadda, oo ey ku jiraan dabaq dhiig leh iyo jeexjeexyo fiiqan iyo dhagaxyo. Madaxweynaha Suuriya Axmed AL-Sharac, oo hogaaminayay duulaanka ka dhanka ah AL-Asad ka hor inta uusan la wareegin bishii Janaayo ee sanadkan waji ku meel gaar ah, ayaa ku celceliyay inuu ilaalin doono dadka laga tirada badan yahay. "Waxaan si aan leex leexad lahayn u cambaaraynaynaa Qaraxii ismiidaaminta ahaa ee Argagaxisada ahaa ee lagu qaaday Kaniisadda Ortodokiska ee Maar Elyaas ee ku taal magaalada Dimishiq ee dalka Suuriya," ayey Wasaaradda arrimaha dibadda ee Giriiga ku sheegtay bayaan ey soo saartay. "Waxaan dalbaneynaa in mas'uuliyiinta ku-meel-gaarka ah ee Suuriya ey qaadaan tallaabo deg-deg ah si ey ula xisaabtamaan kuwa ku lugta leh isla markaana ey fuliyaan tillaabooyin lagu dammaanad qaadayo ammaanka bulshooyinka Masiixiyiinta ah iyo dhammaan kooxaha diimaha, taasoo u oggolaanaysa iney ku noolaadaan cabsi la'aan." Daacish ayaa horey u bartilmaameedsatay dadka laga tirada badan yahay ee diimaha, oo uu ku jiro weerar weyn oo lagu qaaday xujeyda Shiicada ee Sayeda Zaynab sanadkii 2016-kii mid ka mid ah qaraxyadii ugu caansanaa intii lagu jiray xukunka AL-Asad. Weerarkii ugu dambeeyay wuxuu hoosta ka xariiqayaa awoodda joogtada ah ee kooxda si ey uga faa'iideysato daldaloolada amniga inkasta oo ey burburtay gacan ku haynta dhulkeeda iyo dadaallada ka dhanka ah Argagixisada.
ISHA AL-CARABIYA.
QAAR KA MID AH WADAMADA CARABTA OO KA WADA HADLAY DAGAALKA IRAAN IYO ISA’IIL.
(SAWIRKA)-AFAR DAL OO KA HADLAY DAGAALKA IRAAN IYO ISRA’IIL.
(CAIRO)-Wasiirrada arrimaha dibadda ee wadamadda Sacuudi Carabiya, Masar iyo Baxrayn ayaa carabka ku adkeeyay muhiimadda ey leedahay in la dejiyo xaaladda milatari iyo in xabbad joojin laga sameeyo gobolka. Intii lagu guda jiray taleefoon maalintii Axadda ee u dhaxeeyay Wasiirka Arrimaha Dibadda Masar, Badar Cabdulcaadhi, Wasiirka Arrimaha Dibadda Sacuudiga, Amiir Faysal bin Farxaan, iyo Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Baxrayn Abdullatif bin Rashid AL- Zayani, saddexda wasiir waxay ku baaqeen in mudnaanta la siiyo xalalka siyaasadeed iyo kuwa diblomaasiyadeed oo ah dariiqa kaliya ee looga bixi karo qalalaasaha taagan, lana ilaaliyo ammaanka iyo xasilloonida gobolka. Waxa ey sidoo kale carabka ku adkeeyeen in loo baahan yahay in laga shaqeeyo sidii looga hortagi lahaa in gobolka uu ku sii socdo fowdo iyo xiisad kale. Wasaarka arrimaha dibadda dalka Masar ayaa sheegay in xiriirka Wasiirradu uu ku dhacay qaab wada tashi iyo isku dubarid ah oo ku saabsan horumarka deg dega ah ee ka socda gobolka, oo ey ugu weyn tahay kororka militari ee u dhexeeya Israa'iil iyo Iran iyo saameynta weyn ee nabadda iyo amniga gobolka. Labada wasiir ayaa sidoo kale ku nuuxnuuxsaday baahida loo qabo in la ixtiraamo Madax banaanida dowladaha, mabaadi’da sharciga caalamiga ah, iyo Axdiga Qaramada Midoobay. Saacado ka hor, Wasiirada arrimaha dibadda ee Masar iyo Urdun ayaa ku wada hadlay khadka taleefoonka, iyagoo ka wada hadlay dhacdooyinka xawliga ku socda ee gobolka, gaar ahaan xiisadaha militari ee u dhaxeeya Israa’iil iyo Iran iyo khatarta weyn ee uu ku hayo nabadda iyo ammaanka gobolka. Labada wasiir ayaa ku nuux-nuux saday muhiimadda ay leedahay is-dejinta, is-xakamaynta, iyo raadinta wada-hadalka si looga fogaado dhibaato kale. Waxay caddeeyeen diidmadooda wax kasta oo liddi ku ah mabaadi'da Axdiga Qaramada Midoobay ama qodobbada sharciga caalamiga ah, iyo baahida loo qabo in la ixtiraamo madax-bannaanida dawladaha. Waxa ey ka digeen khatarta ka dhalan karta in gobolka uu ku sii siqayo fowdo iyo xiisad hor leh iyadoo la eegayo xaaladda cakiran ee hadda taagan. Waxaa xusid mudan in Madaxweynaha Masar Abdel Fataax El-Sisi uu taleefoon kula xiriiray Suldaanka Cumaan Haytham bin Tariq Al Sacid oo uu kala hadlay horumarka gobolka. Afhayeenka rasmiga ah ee Madaxtooyada Masar ayaa sheegay in baaqaasi looga hadlay isbedelada gobolka, iyadoo Sisi uu carabka ku adkeeyay muhiimada ey leedahay in laga shaqeeyo sidii loo joojin lahaa xiisada ka dhex aloosan Isra’iil iyo Iran. Waxa uu ka digay cawaaqib xumada ka dhalan karta colaada ku sii fidaya gobolka, waxa uuna carabka ku dhuftay in loo baahan yahay in lagu soo laabto miiska wada hadalka si looga hortago dhiig kale oo daata.
ISHA-AA.
SHIRKADA DIYAARADAHA INGIRIISKA OO JOOJISAY DUULIMAADYADDA…
(SAWIRKA)-SHIRKADA DIYAARADAHA INGIRIISKA.
(LONDON)-Shirkadda Diyaaradaha dalka Ingiriiska ee British Airways ayaa joojisay duulimaadyadii ey ku tagi jirtay magaalooyinka Dubai ee Imaaraatka Carabta iyo Dooxa ee Dalka Qadar, waxaana taasi ey keentay inuu hakad ku yimaado isu socodkii hawada ee gacanka Persia ka dib markii Mareykanka uu duqeeyay saddex goobood oo Nukliyeer ah oo ku yaalla dalka Iran, taasoo keentay in Tehran ey wacad ku martay iney ka aargoosan doonto. Shirkadda duulimaadyada ee fadhigeedu yahay magaalada London ayaa hakisay duulimaadyo dhowr ah oo ey ku tagi jirtay Dubai, waxaana ey u weecisay labo diyaaradood oo ku wajahnaa imaaraatka xilli habeen ah, sida lagu sheegay xogta laga helayo Flightradar24. Hal diyaarad ayaa ka duushay garoonka Heathrow fiidnimadii Sabtida, waxaana loo weeciyay Zurich ka dib markii ey timid hawada Sacuudiga subaxnimadii hore ee Axadda, sida laga soo xigtay goobta la socodka duulimaadka. Diyaarad kale oo ku sii jeeday Dubai ayaa ku laabatay Heathrow ka dib markii ey gaartay Masar, sida laga soo xigtay Bloomberg, warbixin ey aragtay AL-Carabiya Business. Shirkadda ayaa sidoo kale joojisay duulimaadyadii ey ku tagi jirtay caasimadda Qatar ee Dooxa Axaddii, waxayna joojisay duulimaadyadii ey ku tagi jirtay dalka Baxrayn ilaa dhammaadka bishan sababo la xiriira xayiraad dhanka shaqada iyo hawada ah. Dhowr diyaaradood oo Mareykan iyo Yurub ah ayaa hakiyay duulimaadyadii ey ku tagi jireen Imaaraadka iyo Qatar todobaadkii hore ka dib markii Israa’iil ey billowday duqeymo ey ka geysaneyso Iiraan. Shirkada Diyaaradaha ee British Airways ayaa ku dhawaaqday iney wax ka beddeshay jadwalkeeda duulimaadka dhacdooyinkii u dambeeyay si loo hubiyo badbaadada macaamiisha iyo shaqaalaha diyaaradda. Tallaabooyinkani waxay muujinayaan welwelka sii kordhaya oo qayb ka mid ah Bariga Dhexe oo inta badan loo arko iney badbaado tahay oo laga ilaaliyo xasilloonida gobolka. Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ayaa sheegay in duqeymaha Mareykanka ey Axaddii la beegsadeen saddexda goobood ee Nukliyeerka ah ee Iran, wuxuuna ku hanjabay weeraro kale haddii Tehran aysan is dhiibin, isagoo Mareykanka si toos ah u soo jiitay dagaalka dalkaas uu kula jiro Israa'iil inkastoo uu muddo dheer ballanqaaday inuu ka fogaanayo dagaallo cusub. Iran ayaa ku hanjabtay iney weerari doonto saldhigyada Mareykanka ee gacanka Carabta, haddii Washington ey soo farageliso oo ey xirto marin biyoodka Hormuz, oo ah marin biyood muhiim u ah ganacsiga saliidda oo ey xad wadaagaan Imaaraadka iyo Cumaan. Qatar ayaa martigelineysa saldhigga ugu weyn ee Mareykanka uu ku leeyahay gobolka, halka Bahrain ey martigelineyso guutada shanaad ee ciidamada badda Mareykanka. Bahrain ayaa sheegtay Axadii iney u hawlgelinayso shaqo fog 70% dhammaan Wasaaradaha iyo Waaxaha dawladda iyadoo la eegayo horumarka Gobolka Bariga Dhexe.
ISHA-AA.
XUUTIYIINTA YEMAN OO HANJABAAD ADAG U DIRAY MARAYKANKA.
(SAWIRKA)-MAHDI AL-MASHAADH.
(SANA’A)-Wararka laga helaayo caasimadda dalka Yeman ee Sanca ayaa sheegaayo in Mahdi AL-Mashaadh, oo ah Madaxa kooxda Xuutiyiinta waxa loogu yeero Golaha Sare ee Siyaasadda, ayaa ku hanjabay iney ka jawaabi doonaan faragelin kasta oo uu Maraykanku ku bartilmaameedsado Iran, isaga oo carabka ku adkeeyay in kooxdiisu ey wajihi doonto wax uu ku tilmaamay “Gardarada ka dhanka ah Iran” si kasta oo sharciga waafaqsan. Bayaanno ey faafiyeen warbaahinta kooxdan fiidnimadii Sabtida oo uu dib u eegis ku sameeysay Warbaahinta maxaliga ah ee Yeman, AL-Mashaadh waxa uu sheegay in Xuutiyiintu ey ka shaqayn doonaan sidii ey uga hortegi lahaayeen cid kasta oo ka qaybqaadanaysa weerarka Iran, isaga oo xusay in "Qof kasta oo ku lug leh ama ka qaybqaata gardarada Israa'iil ey waajib ku tahay iney bixiso qiimaha go'aankooda." Waxa uu intaa ku daray in ka qayb galka Maraykanka ee hawlgal kasta oo militeri oo ka garab socda Israa’iil “eysan waxba ka beddeli doonin marka laga reebo in ey sii hurinayso Washington,” isaga oo ku nuuxnuuxsaday in waxa uu ku tilmaamay “Dabka uu gaari doono waddan kasta” haddii aanay qof kasta u dhaqaaqin sidii uu u joojin lahaa waxa uu u arkay “Qorshaha xadgudubka” oo ey wadaan quwadaha waa-weyn. AL-Mashaadh waxa uu carabka ku adkeeyay in mawqifka kooxdiisa ee ku aadan Iran uu yahay mid adag, waxa uuna intaa ku daray: “Waan ka hortagi doonaa, kana hortagi doonaa fal kasta oo cadowtinimo ah oo lagu beegsanayo Iran, waa mowqif aan horay u shaacinay. Kooxda Xuutiyiinta ayaa ku dhawaaqday galabnimadii sabtida, bayaan rasmi ah oo uu soo saaray afhayeenkooda milatariga, Yahya Sareec , kaasoo uu dib u eegis ku sameeysay warbaahinta maxaliga ah, sida ey diyaarka ugu yihiin iney beegsadaan Maraakiibta Ganacsiga iyo Maraakiibta dagaalka ee Maraykanka ee ku sugan Badda Cas, haddii Maraykanku uu ka qayb qaato weerar kasta oo militari oo ey israa'iil ku qaado Iran. Sareec waxa uu sheegay in “Yemen aysan ka istaagi doonin” weerar kasta oo Mareykanka iyo Israa’iil ey la beegsanayaan Iran, isagoo ku nuux-nuux saday in ciidamadooda ey la socdaan dhaq-dhaqaaqyada militari ee gobolka, ayna qaadi doonaan tillaabooyinka sharciga ah ee lagu difaacayo Qaranka,” waa sida uu hadalka u dhigaye.
ISHA-AL-MASHHAD.
URURKA JAAMICADA CARABTA OO BAYAAN KA SOO..
(SAWIRKA)-WASIIRADDA ARRIMAHA DIBADDA EE URURKA JAAMICADDA CARABTA.
(ISTANBUL)-Ururka Jaamacadda Carabta ayaa cambaareeyey duqeymaha ey Israa’iil ku hayso Iran Jimcihii, waxayna ku boorisay in si deg deg ah loo joojiyo dagaalka hadda galay maalintiisii 9-aad. Waxay ku booriyeen dadaallada gobolka iyo kuwa caalamiga ah si looga hortago iney sii xumaato oo laga shaqeeyo sidii xabbad-joojin buuxda loo heli lahaa. Wasiirada arrimaha dibadda ee Ururka Jaamacadda Carabta ayaa ku shiray magaalada Istanbul si ey uga wada hadlaan horumarada la xiriira colaadaha ka taagan Bariga Dhexe, gaar ahaan weeraradii Israa’iil ey ku qaaday Iran oo bilowday 13-kii Juun. War-murtiyeedkii ugu dambeeyay ee la soo saaray shirka deg degga ah ka dib ayaa lagu sheegay in weerarka Israa’iil uu ka dhigan yahay “Xad-gudub bareer ah oo ka dhan ah Madax-bannaanida dal xubin ka ah Qaramada Midoobay iyo khatar ku ah Nabadda iyo Ammaanka Gobolka.” Waxay ku boorisay Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay iney si deg deg ah wax uga qabtaan oo ey u qaataan mas'uuliyadahooda si loo joojiyo dagaalka, iyadoo ka digtay in haddii taas la sameeyo kari waayo ey gobolka gelin karto xasillooni darri qoto dheer. Wasiirada ayaa ku baaqay in dib loogu laabto wada xaajoodka barnaamijka Nukliyeerka ee Iran, waxa ayna taageero u muujiyeen dadaalada diblumaasiyadeed ee lagu dhimayo xiisada. Bayaanku waxa uu la xiriiriyay colaaddii u dambaysay oo ey Israa’iil ka waday Marinka Qaza, oo ey ku dalbanaysay in la joojiyo hawlgallada milatari ee Israa’iil, gargaar bini’aadannimo oo deg deg ah oo joogto ah iyo in la joojiyo falalka sharci-darrada ah ee Israa’iil ka waddo Daanta Galbeed ee la haysto. Wasiirada ayaa ka digay in hab-dhaqanka Israa’iil uu gobolka ku soo dhawaynayo colaad ballaaran. Waxay dib u xaqiijiyeen iney taageerayaan Hindisaha Nabadda Carabta ee 2002 si loo aqoonsado Israa’iil si loogu beddelo dawlad Falastiin oo Madax-bannaan oo ku taal Daanta Galbeed iyo Marinka Qaza. Waxa ey sidoo kale ku baaqeen in la sameeyo dadaallo hor leh oo lagu gaarayo xalka labada dowladood. Waxay ku baaqday "in la cambaareeyo cid kasta oo ku xadgudubta hawada dalalka gobolka, lagana fogaado in la beegsado Xarumaha Nukliyeerka ee hoos yimaada ilaalinta Hay'adda Tamarta Nukliyeerka ee caalamiga ah." Waxay sidoo kale ku nuuxnuuxsadeen " Sida ey lagama maarmaanka ugu tahay dhammaan dalalka gobolka si ey ugu biiraan heshiiska ka hortagga hubka Nukliyeerka."
ISHA-ANADOLU.
INA ADEERKA BASHAAR AL-ASAD OO LA QABTAY.
(SAWIRKA)-WASEEM ASAD.
(SYRIA)-Iyadoo baacsiga dadka ku lugta leh dambiyada ka dhanka ah Suuriya ey sii socdaan tan iyo markii uu meesha ka baxay nidaamkii hore ee uu madaxda ka ahaa Bashaar AL-asad , ayaa maamulka Suuriya waxa ey xireen Wassim AL-Assad. Wasaaradda Arrimaha Gudaha ayaa bayaan ey soo saartay maanta oo Sabti ah ku sheegtay inEy xabsiga dhigtay wiil uu adeer u yahay Bashaar AL-Asad oo ku sugnaa deegaanka Talkalakh ee ku yaalla xadka Suuriya iyo Lubnaan.
HAWLGAL AMNI OO AAD LOO ADKEEYEY:
Waxa kale oo ey xustay in xarigaasi uu qayb ka ahaa hawlgalo ammaan oo aad loo adkeeyey, kaasoo Ciidanka Sirdoonka Guud oo kaashanaya hay’adaha ey khusayso ee Wasaaradda Arrimaha Gudaha ey ku guulaysteen iney soo qbtaan Asad. Maxbuuska ayaa lagu tiriyaa mid ka mid ah kuwa ugu caansan ee ka Ganacsada Daroogada Suuriya ee firfircoon intii uu socday dagaalka oo uu ku lug lahaa dambiyo dhowr ah oo hoos yimaada nidaamkii hore. Wasaaradda Arrimaha Gudaha ayaa ku nuuxnuuxsatay iney si weyn uga go’an tahay la dagaalanka dambiyada iyo in la helo cadaalad. Dad badan oo Suuriyaan ah ayaa baraha bulshada ku soo dhaweeyay xariga, iyagoo la wadaagay muuqaalo hore oo Asad uu ugu faanayay qaxootiga ka soo cararay dalka si ey uga baxsadaan dhibaateynta maamulkii hore. Tan iyo bishii Disembar ee la soo dhaafay, mas'uuliyiinta cusub ee dalka ayaa billaabay baaritaanno ballaaran oo dalka oo dhan ah si ey u soo qabtaan wax ey ku tilmaameen "Haraadiga" ku lug lahaanshiyaha dambiyada ka dhanka ah rayidka muddada ku dhow 14-ka sano ee colaadda. Dhanka kale, Guddiga Sare ee Nabadeynta iyo Cadaaladda oo loo sameeyay iney la xisaabtamaan dadka ku lugta leh, isla markaana ey dacwadahooda u gudbiyaan Hay’adaha Garsoorka, ayaa soo uruuriyay cadeymo badan oo ku saabsan Saraakiisha, Askarta iyo dadka kale ee la xiray, iyadoo la sii daayay kumannaan maxaabiis ah oo aan wax dembi ah lagu helin.
ISHA-AA.
FANAANAD CAAN KA AH DALKA KUWEYT OO LAGU QABTAY…
(SAWIRKA)-SHAJUN AL-SHAAHIRI.
(KUWAIT)-Wararka laga helaayo dalka Kuweyt ayaa sheegaayo in Wasaaradda Arrimaha Gudaha ee dalkaasi ey shaaca ka qaaday in laanta Amniga Dembiyadda oo ey wakiil ka tahay Waaxda Guud ee la dagaalanka Maandooriyaha ey gacanta ku dhigtay Gabar Mawaadin ah oo heysata waxyaabaha Maanka dooriya iyo waxyaabaha dhimirka la xiriira kuwaaso ujeedadoodu tahay isticmaalka Maandooriyaha. Qabashada Gabadhaan Kuweytiyada ah ayaa ku soo beegmeysa iyadoo ey socdaan dadaallo lagu sugaayo amniga isla markaasne lagula dagaalmaayo Maandooriyaha. Wasaaradda Arrimaha Gudaha Kuweyt ayaa sheegtay in xariga gabadha uu qeyb ka yahay baaritaano xiriir ah ey Waaxdaasi ku sameysay gabadha. Tuhmanaha ayaa la tuhmay ka dib markii la helay macluumaad muujinaaya iney haysay waxyaabaha Maanka Doorinaayo iyo walxaha dhimirka wax u dhima. Sidaa awgeed iyo iyadoo la raacayo habraacyadda sharciga ah ee la dejiyey, gabadha ayaa la xiray markii lagu helay iyadoo haysata tiro Xashiish ah,Kookayiin,iyo walxo dhimirka waxyeleeyo. Tallaabooyinka waafaqsan sharciga ayaa laga qaaday gabadha waxaane loo gudbiyey hayadaha awooda u leh. Wasaaradda Arrimaha Gudaha Kuweyt waxay cadeysay in ololaha la dagaalanka Maandooriyaha uu si buuxdo u socdo,iyadoo laga duulaayo hab dhaqanka adag ee dhinaca amaanka ah oo looga gol leeyahay dabagalka cid kasta oo wax u dhimi karta amniga bulshada ee ka hortegaayo waxyaabaha Maanka Dooriya. Wasaaraddu waxay ugu baaqday in cid kasta ey la shaqeyso hayadaha amaanka isla markaasne ey soo sheegaan xog kasta oo qeyb ka qaadaneysa Ilaalinta Qaranka iyo Ilaalinta Amaankiisa. Gabadhaan lagu qabtay Maandooriyaha ayaa ah Fanaanad caan ka ah dalka Kuweyt waxaane lagu magacaabaa Shajuun AL-Haajiri,in kastoo Wasaaradda eysan xusin magaca gabadha lagu qabtay Maandooriyaha.
ISHA-ALQABS.
QAXOOTIGA SURIYA OO DIB UGU SOO LAABTAY DALKOODA.
(SAWIRKA)QAXOOTIGA SURIYA.
(BEIRUT)-In ka badan laba milyan oo Suuriyaan ah oo ka qaxay guryahoodii intii uu socday dagaalka waddankooda ayaa dib u soo laabtay tan iyo markii xukunka laga tuuray Bashaar Assad, Madaxa Hay'adda Qaxootiga ee Qaramada Midoobay(UNHCR) Filippo Grandi ayaa sheegay Khamiista, ka hor booqasho uu ku tagayo Suuriya. Dagaalka sokeeye ee Suuriya, oo qarxay 2011-kii oo uu Bashaar Al-Asad caburinta ba’an ku hayo mudaaharaadyada dawladda lagaga soo horjeedo, ayaa barakiciyey kala bar shacabkii gudaha iyo dibaddaba. Hase yeeshee 8-dii December xukunka ka tuuray Asad oo ey gacanta ku hayeen xoogaga Islaamiyiinta ayaa dhalisay rajo ah inuu soo laabto. "In ka badan laba milyan oo qaxooti Suuriyaan ah iyo barokacay ayaa ku soo laabtay guryahoodii tan iyo Disembar," Grandi ayaa ku qoray X mar uu booqasho ku tagay Lubnaan, oo martigelisa qiyaastii 1.5 milyan oo qaxooti Suuriyaan ah, sida lagu sheegay qiyaasaha rasmiga ah.
Waa "calaamad rajo ah iyadoo ey sii kordhayaan xiisadaha gobolka," ayuu yiri. "Tani waxay caddaynaysaa inaan u baahanahay xalal siyaasadeed ma aha mowjad kale oo xasillooni darro iyo barakac." Ka dib 14 sano oo dagaal ah, qaar badan oo soo noqday ayaa la kulma xaqiiqda ah iney heleen guryahoodii iyo hantidoodii oo si xun loo burburiyay ama loo burburiyay. Laakiin iyada oo dhawaan laga qaaday cunaqabataynta reer galbeedka ee Suuriya, mas'uuliyiinta cusub ayaa rajeynaya taageero caalami ah si ey u bilaabaan dib u dhiska, taas oo Qaramada Midoobay ey ku qiyaastay iney ku kici karto in ka badan $ 400 bilyan. Horaantii bishan, UNHCR waxay ku qiyaastay ilaa 1.5 milyan oo Suuriyaan ah oo ka yimid dibadda iyo laba milyan oo gudaha ku barokacay iney soo laaban karaan dhammaadka 2025-ka.
ISHA-AN.
SARKAAL SARE KANA TIRSANAAY CIIDAMDII BASHAAR EL-ASAD OO LA QABTAY.
(SAWIRKA)-S/GUUTO.DAAS XASAN CALI.
(SYRIA)-Wararka laga helaayo caasimadda dalka Suriya ee Dimishiq ayaa sheegaayo in ciidamadda Amaanka ey Xabsiga u taxaabeen Taliye hore lana yiraahdo Daas Xasan Cali Arbacadda maanta ah,sarkaalkan ayaa loo heystaa dembiyo fara badan eyna ka mid yihiin kuwa dagaal,dhaqaale iyo xadgudbyo kale. Wasaaradda Arrimaha Gudaha ee Suriya bayaan ey soo saartay ayey ku sheegtay in dabagal dheer oo xoogan ka dib ayuu taliska Amniga Gudaha ee Gobolka AL-Laadiqiyah ee Galbeedka Suriya uu Xabsiga dhigay S/Guuto.Daas Xasan Cali oo ahaa Madaxii Laanta Amniga ee Gobolka Diira-El-Zuur bariga dalka Suriya xilligii dawladdii Asad. Wasaaradda ayaa tilmaantay in Daas uu ku lug lahaay dembiyo dagaal,Xadgudubyo ka dhan ah dadka rayidka ah iyo dembiyo dhaqaale oo ey ugu badan tahay Xatooyadda Shidaalka iyo iibinta xisaabtiisa gaarka ah,Wasaaradda ayaa sharaxday in qofka la qabtay loo gudbiyey Garsoorka awooda u leh si uu talaabo sharci ah uga qaado. Maamulka cusub ee dalka Suriya ee uu hogaamiyo Axmed AL-sharac ayaa dadaal ugu jiro sidii uu u xakamayn lahaa xaaladda Amni ee dalka Suriya,isla markaasne uu uga daba tegi lahaay haraadigii taliskii hore ee qalqalka ku haayey amaanka dalka Suriya gaar ahaan Gobolka Xeebta ah. Taariikhdu markey ahayd 8/12/2024-kii kooxaha Suriya waxa ey soo afjareen gacan ku haynta dalka ee Madaxweyne Bashaar El-asad,waxaane soo dhammaatay xukunkii Xisbiga AL-Cath oo dalka Suriya soo xukumaayey muddo dhan ilaa 61-sanp oo xiriir ah.
ISHA-SB-MEDIA.
JARMALKA: HOOYO LA LA’AA MUDDO BIL AH OO MEYDKEEDII LAGA HELAY KEYNTA.
(SAWIRKA)-IMAN MAXAMED XASAN.
(GERMANY)-Kiiska haweeney u dhalatay dalka Masar oo lagu waayay dalka Jarmalka ayaa dib ugu soo laabatay safka hore ee warbaahinta Jarmalka ka dib markii meydkeeda laga helay meel kayn ah. In ka badan toddobo bilood ka dib markii la waayay, mas'uuliyiinta Jarmalka ayaa Axaddii helay meydka Iman Maxamed Xasan oo 35 jir ah si kedis ah xilli ey raadinayeen ilmo yar oo dhex mushaaxday kaynta u dhow gurigeeda oo ku yaal Bad Eibling, Koonfurta Bavaria. Eey booliis ah ayaa qoday haraagii Iman, waxayna la yaabeen, oo ey soo bandhigeen meydka qof bani’aadam ah. Gabadha la dilay oo lagu magacaabo Iimaan Maxamed Xasan ayaa iyada iyo mid ka mid ah carruurteeda. Ciidamada ayaa gacanta ku dhigay ninkaasi, waxaana ey ku eedeeyeen inuu dilay xaaskiisa. Carruurta waxaa la geeyey guri lagu koriyo oo ku yaal Jarmalka. Dhanka kale qoyska dhibbanaha ee Masar ayaa ka codsaday mas’uuliyiinta Jarmalka iyo dhammaan dhinacyada ey khuseyso iney gacanta ku dhigaan saddexda caruur ah ee dhibanaha ah. Si kastaba ha ahaatee, maamulka ayaan ka jawaabin wicitaannadaas, iyadoo la eegayo in saddexda caruur ah ey haystaan dhalashada Jarmalka. Xiisadan ayaa ka bilaabatay markii la waayay Iman Moxamed Xasan oo Jarmalka lagu waayay bishii November ee la soo dhaafay. Gabar la dhalatay haweeneyda la la’yahay ee Masar ayaa ka baxday aamusnaanta, waxayna qaadatay boggaga qurba-joogta Masar ee ku sugan dalka Jarmalka si ey wax uga weydiiso walaasheed. Waxa ey sheegtay in xiriirkii ugu dambeeyay ee qoyskan ey la sameeyaan uu ahaa muddo bil ka hor, wixii xilligaasi ka dambeeyayna ey u suurageli weyday in lala xiriiriyo, isla markaana bogaggeeda baraha bulshada eysan shaqeyn. Gabadha la dilay walaasheed ayaa daaha ka qaaday fal-celinta yaab leh oo ninka uu ka qaaday dhacdada. Ka dib markii ey qoysku la soo xiriireen si ey wax uga weydiiyaan sababta ey u maqan tahay xaaskiisa ayaa sheegay iney bil ka hor ka baxday guriga, dibna eysan u soo laaban, eyna ifka kaga tagtay saddex caruur ah oo ey dhashay oo uu ku jiro ilmo yar oo 7 bilood jira. Si kastaba ha ahaatee, ninka ayaa ku guuldareystay inuu u sheego maqnaanshaha xaaskiisa maamulka Jarmalka. Gabar la dhalatay gabadha la dilay ayaa sidoo kale qoraal ey soo dhigtay ku xaqiijisay in ninka walaasheed uu si caadi ah noloshiisa ugu noolaa, isagoo aan ka walaacin maqnaanshaha lama filaanka ah ee xaaskiisa. Geesta kale, qaar ka mid ah dadka u dhow gabadha la la’yahay ee Iman oo ku sugan dalka Jarmalka, ayaa sheegay in khilaaf soo noqnoqday uu soo kala dhex galay iyada iyo ninkeeda, kuwaasoo sababay iney gabbaad u raadsato hooy ey ku nool yihiin dumarka lagu xad-gudbay dalka Jarmalka, iyada iyo carruurteeda. Muddo ayey halkaa joogtay ka hor inta aaney ku noqon gurigii guurka. Waxay aaminsan yihiin in ninku uu yahay tuhmane la'aanta xaaskiisa.
Warbaahun Carbeed ayaa ogaatay in ninka qabay haweeneyda la waayay uu dhowr jeer soo dhigay qoraalo uu ku weerarayo xaaskiisa, ka dib markii la waayay, isagoo ku eedeeyay fal sharaf dhac ah. Taasi waxay keentay in dad badan oo ey garanaysay ey ka jawaabaan eedaymahaas iyo aflagaadadaas, iyagoo ku nuux-nuuxsaday iney tahay geber akhlaaq wanaagsan oo cid walba laga qadariyo.
ISHA-AA.
IRAAN OO QABATAY LABA XUBNOOD OO LA SHAQEYNAYEY MOSSAD.
(SAWIRKA)-ASTAANTA SIRDOONKA ISRA’IIL EE MOSSAD.
(TEHRAN)-Tan iyo markii uu bilawday dagaalka u dhexeeyo Iraan iyo Isra’iil Jimcihii la soo dhaafay, waxaa soo baxaayey warar hoose oo sheegaayo in Sirdoonka Dibadda ee Isra’iil loona yaqaano MOSSAD uu door weyn ka ciyaaray weerarada Isra’iil ee galaaftay Saraakiil sar sare iyo Aqoonyahano dhinaca Nukliyeerka ah,waxaane shalay ilaa maanta soo baxaayey warar sheegaayo in Sirdoonka Iraan ey ku guuleysteen iney gacanta ku soo dhigaan dadkii la shaqeynaayey Sirdoonka Isra’iil ee MOSSAD. Dawladda Iraan ayaa soo saartay digniin sheegeysa inaan lala macaamilin cid kasta oo xiriir la leh amaba lagu tuhmaayo iney xiriir la leedahay Sirdoonka Isra’iil ee MOSSAD,booliska Iraan ayaa ku dhawaaqay iney laba qofood ka soo xireen Gobolka Albaraz ee waqooyiga dalkaasi. Bayaan kasoo baxay booliska maanta oo Axad ah ayaa lagu yiri”Waa ey ku mahadsan yihiin dadaalka ey sameeyeen qeybta Sirdoonka booliska ee Gobolka Albaraz, waxaane suurtagashay in la soo xiro laba xubnood oo ka tirsan unugyada Mossad”. Booliska Gobolka ALbaraz ayaa intaas raaciyey in labada qofood ee l soo qabtay ey ku hawlanaayeen sameeynta Bambooyin,Walxaha Qarxa iyo qalab elektaroonig ah oo ku sugnaay goob ey ku dhuumaaleysanayeen taaso ku taalo degaanka Saafojubla’a sida ey ey sheegtay Wakaaladda Wararka ee Tasnem. Hayadda Sirdoonka ee Ilaaladda kacaanka Iraan ayaa shalay ka digtay in iskaashi kasta oo sirdoon oo lala yeesho Mossad ama xiriir lala sameeyo shaqsiyaad lala xiriirinaayo Isra’iil iney ka dhigan tahay dembi Qaran qofkii lagu helana uu muteysan doono ciqaab tan ugu daran. Waxaa kaloo uu bayaanka la soo saaray shalay oo Sabti ahayd uga digay in la fuliyo dhaqdhaqaaqyo dhinaca Warbaahinta ah lidne ku ah Iraan iyo dicaayaddo lagu dhiirigelinaayo weerarka Isra’iil ee dalka Iraan.
ISHA-AA.
WAREEGII LIXAAD EE WADA HADALADA MARAYKANKA IYO IRAAN OO BAAQDAY.
(ASWIRKA)-CARAQJI IYO BADR.
(MASCAT)-Wararka laga helaayo caasimadda dalka Cumaan ee Masqat ayaa sheegaayo in Wasiirka Arrimha Dibadda dalkaasi Badr AL-Busaciidi uu shaaca ka qaaday in wareega lixaad ee wada hadaladda Iraan iyo Maraykanka aan lagu qaban doonin magaaladda Masqat berrito oo Axad ah,iyadoo la eegaayo xiisadda weerarka ey Isra’iil ku beegsatay dalka Iraan. Waxa uu ku nuux-nuuxsaday in Diblomaasiyadu iyo wada hadalku yihiin wadada kaliyah ee lagu gaari karo nabad waarta. Wasaaradda Arrimaha Dibadda dalka Iraan ayaa sheegtay ineysan wax faa’iido ah lahayn “In Maraykanka uu wada hadalo Nukliyeer ah kula yeesho Cumaan xilli dhulkeeda uu ka jiro weeraro uga imaanaya Isra’iil. Afhayeen Wasaaradda Arrimaha Dibadda Iraan Ismaaciil Baqaay ayaa ku sheegay hadal uu soo saaray ka hor wada hadalka,kaaso loo qorsheeyey Axada,iney cadahay in xaaladaan oo kale,ilaa ey joogsato gardaradda Isra’iil ee ka dhanka ah Iraan,ka qeybgalka wada hadal lala yeelanaayo kaalmeeyaha ugu weyn lana wadaago dhibaateynta Iraan si aan macno lahay”. Dalka Iraan ayaa maanta oo Jimca ah sheegay in wad hadalkii Maraykanka ee ku saabsanaay barnaamika Nukliyeerka ee Iraan uu noqday mid macna la’aan ah ka dib markii Isra’iil ey qaaday weeararkeedii Mileteri ee abid ugu weynaa ee ka dhan ah dalka Iraan. Tehraan ayaa sidoo kale Washington ku eedeysay iney taageerto Isra’iil. Shalay,Axmed AL-meymuuni oo ah Agaasimaha daraasaadka iyo cilmi baarista ee Machadka Rasaana ayaa meesha ka saaray in Tehraan ey ku soo laabato wada xaajoodka ka dib markii ey dhumisay qeyb ka mid ah awoodeedii gorgrtanka,sida uu yiri,iyadoo loo maraayo Operation Rising Lion, oo loo arko mid ka mid ah hawlgaladda ugu weynee Isra’iil ee qarsoodida ah iyo dhagarta. Isla xaaladaan,khudbad laga sii daayey Telefishanka fiidnimada Sabtida maanta ah ayuu Reysal Wasaaraha Isra’iil Benjamiin Netanyahu ku sheegay in Isra’iil ey guulo gaartay oo ey garaacday goobta ugu muhiimsan ee tayeynta Iraan. Waxa uu sheeca ka qaaday in weerarada sidoo kale lala beegsaday kooxda hogaanka Saynisyahanada ee hogaaminaya mashruuca Nukliyeerka isaga oo xusay inuusan faahfaahin dheeri ah ka bixin karin.
ISHA-AA.
JABUUTI IYO YEMAN OO KA WADA HADLAY AMNIGA IYO XASILOONIDA.
(SAWIRKA)-MW-GEELLE IYO MW-RASHAAD.
(ADEN)-Dr. Rashad Maxamed AL-Culeymi ahne Guddoomiyaha Golaha Hoggaanka Madaxweynaha, ayaa maanta oo Jimce ah khadka taleefoonka kula xiriiray Madaxweynaha Jamhuuriyadda Jabuuti Mudane Ismaaciil Cumar Geelle. Intii uu socday wad hadalka ayaa waxaa looga hadlay xiriirka walaaltinimo ee ka dhaxeeya labada dal ee walaalaha ah iyo sidii kor loogu qaadi lahaa dhinacyada kala duwan. Labada Madaxweyne ayaa sidoo kale ka hadlay horumarka Gobolka iyo arrimaha danta guud. Guddoomiyaha Golaha Hoggaanka Madaxtooyadu isagoo ku hadlaya magaciisa, kan Xubnaha Golaha iyo Xukuumadda, ayaa si weyn ugu mahad-naqay mawqifka ey Jamhuuriyadda Jabuuti ku garab taagan tahay shacabka Yemen iyo hoggaankooda sharciga ah, oo ey ka mid yihiin tas-hiilaadka deeqsinimada leh ee loo fidiyey muwaadiniinta Yemen ee ku nool, kuna sii kala gudba dhulkeeda, taaso ka tarjumaysa xiriirka qotoda dheer ee taariikhiga ah ee ka dhexeeyo labada shacab ee walaalaha ah Yeman iyo Jabuuti.
Dhankiisa, Madaxweynaha Jamhuuriyadda Jabuuti Ismaaciil Cumar Geelle ayaa ku celceliyay in dalkiisu uu garab taagan yahay Golaha Hoggaaminta Madaxweynaha iyo dawladda Yeman,mowqifka adag ee uu ka taagan yahay garab istaagga shacabka Yemen iyo himilooyinka ey ka qabaan Amniga, Xasilloonida, iyo Nabadda, iyo sida uu dalkiisu u doonayo in la xoojiyo iskaashiga laba geesoodka ah si looga hortago caqabadaha guud iyo sii wadida bixinta dhammaan tasiilaadka suurtagalka ah ee mawaadiniinta Yeman.
ISHA-AA.