XASUUQ,KUFSI IYO BARAKICIN KA DHACDAY EL-FASHER.
(SAWIRKA)-BARAKACAYASHA EL-FASHER.
(DARFUR/SUDAN)-Waaxda Arrimaha Dibadda ee Mareykanka ayaa cambaareysay waxa ay ku tilmaantay Xasuuq ba’an oo ay geysteen Ciidamada Taageerada Degdegga ah(RSF) ee EL-Fasher, ee Waqooyiga Darfur. Wasaaradda Arrimaha Dibadda ayaa muujisay sida ay uga walaacsan tahay badqabka dadka rayidka ah ee ku sugan gudaha magaalada iyo kuwa u qaxaya deegaannada deriska la ah, iyadoo ugu baaqday in ciidamada taageerada degdega ah inay joojiyaan falalka Aargoosiga ah iyo rabshadaha isirnimada ah. Maraykanka waxa uu xaqiijisay in ay sii wadato shaqada ay la kaashanayso la-hawlgalayaasheeda si loo helo waddo nabadeed oo horay loogu socdo, iyada oo dhanka kale ku boorisay labada dhinac in ay raacaan dariiq wada-xaajood ah oo lagu soo afjarayo dhibaatada dadka Suudaan. Dhankeeda Dhakhaatiirta Aan Xuduudka Lahayn ayaa muujisay cabsida ay ka qabto Sabtidii in kumannaan qof oo rayid ah ay ku go'doonsan yihiin magaalada EL-Fasher ee dalka Suudaan oo ay soo food saartay khatar ku soo fool leh ka dib markii ay la wareegeen ciidamada Taageerada deg dega ah, halka sawirro cusub oo dayax-gacmeedku soo qaaday ay muujinayaan in Xasuuqu weli ka socdo caasimadda Gobolka Waqooyiga Darfur. Marka la eego dagaalka ka dhex qarxay bishii Abriil 2023 ciidanka uu hogaamiyo CabdulFataax AL-Burhan iyo Xoogaga Taageerada deg dega ah ee uu hogaaminayo Ku xigeenkiisii hore Mohamed Hamdan Dagalo, Ciidamada Taageerada Deg dega ah ayaa la wareegay gacan ku haynta EL-Fasher Axadii, oo ahayd meeshii ugu dambeysay ee ciidanka gobolka Darfur, oo daboolaya seddex meelood meel dhulka Suudaan, ka dib go’doomin 18 bilood ah. Tan iyo burburkii magaalada, waxaa jiray warbixino badan oo ku saabsan dilal kooban, tacaddi galmo, weerarro lagu qaaday shaqaalaha gargaarka, dhac iyo afduub, iyadoo isgaarsiintu ay weli go'an tahay. Dad ka badbaaday oo gaaray magaalada u dhow ee Dhawila ayaa Wakaaladda Wararka ee AFP u sheegay dil wadareed, caruur lagu toogtay waalidiintooda hortooda, iyo dad rayid ah oo la garaacay oo la dhacay xilli ay isku dayeen inay baxsadaan. Adam, oo ah Aabbe dhalay lix wiil iyo laba gabdhood oo soo gaaray Dhawila subaxnimadii Khamiista, ayaa sheegay in laba wiil oo uu dhalay (17 jir iyo 21 jir ah) lagu dilay indhihiisa hortiisa. Waxa uu ka sheekeeyey, “Waxay ku yiraahdeen, ‘Adiga ayaa la dagaallamayay (ciidanka)’, markaasay ul dhabarka igaga garaaceen, calaamadihiina waa ay ku yaallaan... dhabarkayga kuma seexan karo. Waxa uu intaa ku daray, “Waxay arkeen dhiiga carruurtayda oo marada saaran, way i waydiiyeen, waxayna igu yiraahdeen, “waad dagaalamaysay.” Dhawr saacadood ka dib ayay i sii daayeen. Zahra oo ah hooyo haysata lix caruur ah ayaa tiri “Sabtidii ayaanu ka soo baxnay EL-Fasher markii ay weeraradu sii bateen, ka hor intii aanaan gaarin Qarni way na joojiyeen oo waxay kaxaysteen laba wiil oo aan dhalay oo mid 20 jir ah, kan kalena 16 jir ah, waxaan ka baryay inay cidladooda ka daayaan,” laakiin dagaalyahanadu waxay sii daayeen wiilka ugu yar. Xuseen oo ah nin dhalinyaro ah oo lug ka jabay firir ka soo gaaray isaga oo ku sugan deegaanka EL-Fasher ayaa yiri “Aabahey ayaa la dilay maalintii la i dhaawacay, waxaan la baxay hooyaday iyo dariskeenna, markaasay i joojiyeen oo ay igu yiraahdeen waxaan ahay askari, ka dib markii hooyaday ka codsatay, waa ay na sii daayeen, intii aan jidka ku soo jirnay waxaan aragnay meydad badan iyo dad dhaawac ah oo cidlo ah”. Qaramada Midoobay ayaa sheegtay in in ka badan 65,000 oo qof ay ka qaxeen EL-Fasher tan iyo Axaddii, laakiin tobanaan kun ayaa weli ku go'doonsan halkaas, halka ay magaaladu hoy u ahayd ilaa 260,000 oo qof ka hor weerarkii ugu dambeeyay ee Ciidamada Taageerada Deg dega ah. Dhakhaatiirta Aan Xuduudka Lahayn ayaa sharraxay in "tiro badan oo rayid ah ay weli ku sugan yihiin khatar aad u weyn, waxaana laga hortagayaa inay gaaraan goobaha nabdoon ee ay taageerayaan Ciidamada Taageerada Degdegga ah iyo xulafadooda." Ururka ayaa intaa ku daray in ilaa shan kun oo qof ay u suuragashay in ay gaaraan magaalada Dhawila oo qiyaastii 70 KM dhanka galbeed ka xigta magaalada. Madaxa Waaxda Gargaarka deg dega ah ee Ururka, Michel Olivier Lacharité, ayaa sheegay in "tirada soo gaartay Dhawila aysan u dhigmin baaxadda musiibada, xilli ay sii kordhayaan markhaatiyada xadgudubyada baahsan." "Aaway dhammaan dadkii la la'aa ee ka badbaaday gaajo iyo rabshado bilo ah EL-Fasher?" Waxa uu weydiiyey, isaga oo intaa ku daray, "Waxa ay u badan tahay, isla markaana laga argagaxo, suurtagalnimada in la dilo ama la ugaarsado iyaga oo isku dayaya in ay baxsadaan."
“DIL WADAREEDKA WAA UU SII SOCDAA”.
Goob joogayaal ayaa ururka u sheegay in ku dhawaad 500 oo qof oo rayid ah oo ay ku jiraan askar ka tirsan ciidamada xoogga dalka iyo ciidamada huwanta ay isku dayeen in ay baxsadaan Axadii shalay, balse intooda badan waxaa la dilay ama la qabtay ciidamada Taageerada deg dega ah iyo kooxaha daacadda u ah. Dadka la badbaadiyay ayaa tilmaamay in kuwa baxsaday loo kala saaray lab iyo dhedig, da’da iyo qowmiyadda loo maleeyay, iyadoo qaar badan oo kalena weli lagu hayo lacag madax furasho ah. Xayaat oo ah hooyo haysata shan carruur ah oo ka soo qaxday EL-Fasher ayaa tiri “Dhallinyaradii nala socotay waxaa wadada ku joojiyay rag hubeysan, mana garanayno waxa ku dhacay. Qaramada Midoobay ayaa Jimcihii sheegtay in tirada dhimashada ee ka dhalatay weerarka Ciidamada deg dega ah ay ku qaadeen EL-Fasher ay gaari karto boqollaal, halka ciidamada xulafada la ah ciidamada Suudaan ay ku eedeeyeen Ciidamada Taageerada deg dega ah inay dileen in ka badan 2,000 oo rayid ah. Sawirada cusub ee dayax gacmeedka ayaa muujinaya calaamado sii socda dilalka baahsan ee ka socda iyo nawaaxigeeda EL-Fasher ee galbeedka Sudan, sida ay sheegeen cilmi-baarayaal ka tirsan Jaamacadda Yale. Shaybaarka cilmi baarista bini'aadminimada ee Jaamacadda ayaa warbixin uu soo saaray Jimcihii ku sheegay in sawirada cusub ay muujinayaan calaamado muujinaya in qayb badan oo ka mid ah dadka magaalada "la dilay, la qabtay, ama la qarinayo." Cilmi baarayaashu waxay aqoonsadeen ugu yaraan 31 shay oo la rumaysan yahay inay yihiin haraagii bini'aadamka intii u dhaxaysay Isniinta iyo Jimcaha, xaafadaha la degan yahay, xarumaha Jaamacadaha iyo goobaha ciidamada. Warbixintu waxay intaa ku dartay in "Calaamadaha dilka wadareed ee sii socda ay si cad u muuqdaan."
“RUNTII LAGA NAXAY”.
Intii lagu guda jiray ka qayb galka shirka "Manama Dialogue" ee ka dhacaya caasimadda Baxreyn Sabtidii, Wasiirka arrimaha dibadda ee Jarmalka Johannes Wadephul ayaa sheegay in "Sudan ay ku jirto xaalad gebi ahaanba masiibo ah. Waa dhibaatada bini'aadanimo ee ugu weyn adduunka." Waxa uu intaa ku daray in "Ciidamada Taageerada Deg dega ah ay si cad u ballan qaadeen inay ilaalinayaan dadka rayidka ah, waxaana lagula xisaabtami doonaa falalkaas." Isla shirkaas, oXghayaha arrimaha dibadda ee Britain, Yvette Cooper waxa ay cambaaraysay "xaaladaha naxdinta leh" ee ka jira Suudaan. Cooper ayaa tiri, "Wararka ka soo baxaya gobolka Darfur ee maalmihii la soo dhaafay waa kuwo aad looga naxo... tacadiyo, dil wadareed, gaajo, iyo kufsiga xun ee loo isticmaalo hub dagaal, iyadoo caruur iyo haween ay yihiin kuwii ugu darnaa dhibaatadii bini'aadantinimo ee qarnigan 21-aad." Ciidamada Taageerada Deg dega ah ayaa Khamiistii ku dhawaaqay in xabsiga loo taxaabay tiro ka mid ah xubnahooda oo lagu eedeeyay in ay sameeyeen xadgudubyo, waxaana taliyaha ciidankaasi Maxamed Xamdaan Dagalo (oo lagu naaneeso “Hemedti”) uu ballan qaaday in ay la xisaabtami doonaan cid kasta oo ay ku cadaato in ay ku lug leedahay. Laakin Ku xigeenka Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay u qaabilsan arrimaha bini'aadantinimada Tom Fletcher ayaa su'aal galiyay sida ay uga go'an tahay baaritaanka. Ciidamadan oo ka soo baxay Maleeshiyada Janjaweed ee lagu eedeeyay in ay Xasuuq ka geysteen Daarfuur labaatan sano ka hor, waxa ayna Ciidanka wajahaan eedeymo ah in ay galeen dambiyo iyo falal qalalaase intii uu socday dagaalka oo socday in ka badan 2 sano. Maraykanku wuxuu hore u soo gabagabeeyey in Ciidamada Taageerada Deg dega ah ay "Xasuuq" ka geysteen Daarfuur. Ciidamada Taageerada deg dega ah ee gacanta ku haya EL-Fasher waxay siinaysaa inay si buuxda gacanta ugu dhigaan shanta caasimadood ee Gobolka Darfur, iyagoo si wax ku ool ah u kala qaybinaya Suudaan dhinaca bari-galbeed, halka ciidankuna uu gacanta ku hayo Waqooyiga, bari iyo badhtamaha dalka. Qaramada Midoobay ayaa ka digtay in rabshaduhu ay ku sii fidaan gobolka ay dariska yihiin ee Kordofan, iyadoo ay jiraan warbixino sheegaya "tacaddiyo baahsan" oo ay geysteen ciidamada Taageerada deg dega ah.
XIGASHO-AL-CARABIYA.
LIIBIYA OO DALKEEDA KA CEYRISAY TAKHAATIIRTA AAN XUDUUDA LAHAYN.
(SAWIRKA)-TAKHAATIIRTA AAN XUDUUDA LAHAYN(MSF).
(TRIPOLI/LIBYA)-Go’aan la rumeysan yahay inuu la xiriiro dhaq-dhaqaaqeeda ku aaddan taageerada iyo gargaarka Muhaajiriinta sharci-darrada ah ee ku sugan gudaha Libya, ayaa Ururka Dhakhaatiirta aan Xuduudda Lahayn Arbacada maanta ah xaqiijiyay in mas’uuliyiinta Libya iney ka codsadeen inay dalka ka baxaan bisha soo socota. Hay’adda ayaa bayaan ay soo saartay ku sheegtay in lagu wargeliyay in loo baahan yahay in laga baxo dhulka Liibiya 9-ka bishan November, iyadoo muujisay sida ay uga xun tahay go’aankaas iyo sida ay ugu adkaysanayaan in ay sii jiraan oo ay xal wanaagsan la gaaraan mas’uuliyiinta dalkaas, taasoo u oggolaanaysa inay sii wadaan gargaarka caafimaad ee ay siinayaan dadka ku dhibaataysan Liibiya. Steve Burbreck, madaxa barnaamijyada Dhakhaatiirta aan xuduuda lahayn ee Libya, ayaa xaqiijiyay in ururka "si qoto dheer uga qoomameynayaa go'aankan ay qaadatay Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Liibiya," isagoo xusay walaac ku saabsan "cawaaqibta ka iman karta caafimaadka dadka ku tiirsan adeegyada ururka," isagoo ku nuuxnuuxsaday in "Dhakhaatiirta aan xuduudda lahayn waxay door muhiim ah ka ciyaaraan ogaanshaha iyo daaweynta Qaaxada, taageerada iyo bixinta daryeelka caafimaadka ee Liibiyaanka si ay u caawiyaan dadka Qaxootiga ah ee ku nool Liibiya. xaalado iyo rabshado ba'an." Asalka go’aankan ayaa soo bilowday March 27, 2025, markaasoo dhakhaatiirta aan xuduuda lahayn la waydiistay inay joojiyaan hawlahooda Liibiya ka dib markii ay xarunteedu xiray Adeegga Amniga Gudaha ee Liibiya, dhawr ka mid ah shaqaalaheedana su’aalo la waydiiyay. Bishii Abriil ee la soo dhaafay, mas'uuliyiinta Liibiya ayaa ku eedeeyay Hay'adaha Gargaarka inay qorsheynayaan inay wax ka beddelaan qowmiyadaha dalkaas, ayna khatar ku yihiin dheelitirka bulshada iyagoo ku dhiirri-geliyay Muhaajiriinta Afrikaanka ah inay halkaas ku sii joogaan iyagoo siinaya cunto, gargaar caafimaad iyo dhaqaale, waxayna ku amreen hay'adahan inay xiraan xafiisyadooda, oo ay ku jiraan dhakhaatiirta aan xuduudda lahayn iyo 9 urur oo kale. Ma jiro weli wax hadal ah oo rasmi ah oo ka soo baxay maamulka Liibiya oo la xiriira mustaqbalka wadashaqeynta ururka iyo suurtagalnimada in dib loo eego go'aanka. Dhakhaatiirta aan xuduuda lahayn waxay ka shaqaynayeen Liibiya muddo sanado ah, iyagoo bilaabay hawlahooda bini'aadantinimo ka dib markii ay sii xumaatay xaaladda amniga iyo siyaasadda ka dib 2011. Waxqabadkeeda ayaa diiradda saaraya bixinta daryeel caafimaad oo loogu talagalay Muhaajiriinta iyo Qaxootiga lagu hayo hoyga ay maamulaan maamulka Liibiya, marka lagu daro taageerada xarumaha caafimaadka ee maxaliga ah iyo ogolaanshaha Cuduradda faafa.
XIGASHO-AA.
WADAMADA LUBNAAN IYO SURIYA OO KA WADA HADLAY AMNIGA.
(SAWIRKA)KULANKA WASIIRADA LUBNAN IYO SURIYA.
(BEIRUT/LEBNAN)-Wasiirka arrimaha gudaha ee Lubnaan Axmed Xajar ayaa sheegay in dalkiisu uu ka shaqaynayo xoojinta iskaashiga dhinaca ammaanka ee kala dhexeeya Suuriya dhinacyo badan, gaar ahaan la dagaallanka Daroogada , dambiyada, maaraynta xuduudaha, iyo la dagaalanka Argagixisada, isagoo xusay in isku-dubbaridkani uu ku imanayo qaab-dhismeedka xiriirka dib u cusboonaysiinta ee labada dal ka dib booqashooyin is daba joog ah oo is daba joog ah. Al-Xajar ayaa sharaxay in kulamadii u dhexeeyay wafdiga ammaanka Suuriya iyo saraakiisha sare ee ciidamada ammaanka gudaha Lubnaan iyo ammaanka guud ayaa la macaamilay siyaabaha loo abaabulo iskaashiga goobta tooska ah, isagoo ku nuuxnuuxsaday in hababka isuduwidda wadajirka ah ayaa la isku raacay si loo hubiyo ilaalinta bulshada Lubnaan iyo Suuriya ee noocyada kala duwan ee dambiyada, gaar ahaan iftiinka tirada badan ee Qaxootiga Suuriya ee Lubnaan. Wasiirka ayaa tilmaamay in dhidibbada loo taagay sidii la isaga kaashan lahaa la dagaalanka Maandooriyaha, isagoo xusay in fal-dembiyeedka noocaan ah uu u baahan yahay wadashaqeyn dhow oo labada dal ka dhaxeysa. Waxa uu intaa ku daray: "Waxaan rajeynayaa in booqashadani ay noqoto mid bilow u ah iskaashi iyo is-kaashi toos ah, sababtoo ah ammaanka iyo xasilloonida Lubnaan waxay ka muuqataa xasilloonida Suuriya, iyo caksigeeda, iyadoo labada waddan ay ku xiran tahay iskaashi dhow."
GALKA MAXAABIISTA SUURIYIINTA AH:
AL-Xajar waxa kale oo uu soo hadal qaaday arrinta maxaabiista Suuriya ee ku xiran Lubnaan, isagoo xusay in go’aanka ay labada dhinac gaareen uu dhigayo in la dardargeliyo booqashooyin iyo kulamo dhexmari doona Wasaaradaha Arrimaha Gudaha iyo caddaaladda ee labada waddan, si arrintaas daba-gal loogu sameeyo, isagoo dhinaca kale carabka ku adkeeyay in Lubnaan ay ka shaqaynayso sidii loo dedejin lahaa maxkamadaynta maxaabiista Lubnaan, isla markaana lagu dhamayn lahaa dacwadahooda. Wasiirka ayaa ugu dambeyntii sheegay in xiriir toos ah iyo kulamo amniga labada dhinac ay horay u bilaabeen, isaga oo carabka ku adkeeyay in isuduwidda goobta "ay u tarjumi doonto tillaabooyin wax ku ool ah inta lagu guda jiro wejiga soo socda," isagoo xusay in salaan ay isweydaarsadeen dhinacyada Lubnaan iyo Suuriya ee heerka Wasiirada Arrimaha Gudaha.
XIGASHO-AA.
DAWLADAHA CAALAMKA OO WALAAC KA MUUJIYEY WIXII KA DHACAY EL-FASHIR.
(SAWIRKA)-HOGAAMIYAHA RSF EE SUDAN.
(SUDAN)-Wararka laga helaayo dalka Sudan ayaa sheegaayo in Taliyaha Ciidamada Taageerada Deg dega ah(RSF) ee Suudaan, Maxamed Xamdaan Dagalo (Hemedti) ayaa wax laga xumaado ku tilmaamay dhacdadii EL-Fashir,isagoo xusay in dagaalka uu soo rogay.Dagalo ayaa ku daray hadal uu Arbacada maanta ah soo saaray in EL-Fashir eysan nabad ahayn balse nabad ku ahaan doonto dadkeeda, waa sida uu hadalka u dhigaye. Sidoo kale waxa uu daboolka ka qaaday in tacadiyo ey ka dhaceen EL-Fashir, isagoo xusay in la sameeyay guddiyo soo baara dhacdooyinkii dhacay. Sidoo kale, wuxuu soo cusboonaysiiyay ku dhawaaqista in si deg-deg ah loo fasaxay dadka rayidka ah ee ku dhaqan EL-Fashir, wuxuuna sheegay in la hubin doono in maxaabiista eysan ku jirin dad rayid ah, si deg deg ahna loo sii deyn doono.
“LABA KUN QOF OO LA DILAY”.
Arrintan ayaa ku soo beegmaysa xilli maamulka Gobolka Darfur uu shaaciyay in in ka badan 2,000 oo qof lagu dilay illaa hadda magaalada EL-Fashir ee ah Xarunta Gobolka Waqooyiga Darfur. Sarkaal u hadlay maamulka gobolka oo la hadlay Tv-ga Caalamiga ah ee AL-Carabiya ayaa sheegay in tirada dhimashada aan si buuxda loo ogeyn sababo la xiriira isgaarsiinta oo go’an iyo xaaladda qalalaasaha ee ka jirta magaalada, isagoo xusay in tirada ey aad uga badan tahay inta la diiwaan geliyay. Waxa uu sheegay in Ciidamada Gargaarka Deg dega ah ey dileen 700 oo qof oo rayid ah saacadihii ugu horeeyay ee gelitaanka EL-Fashir Axadii la soo dhaafay, wuxuuna caddeeyay in Isbitaalka Sacuudiga laga saaray in ka badan 450 bukaan, dhaawacyo iyo shaqaale caafimaad. Sidoo kale, wuxuu intaas ku daray in la diiwaan-geliyay in ka badan 300 oo kiis oo ah Af-duub loo geystay caruur ey dhaleen tiro dad ah oo dhaqaale ahaan ladan, iyadoo qoysaskoodana lagu wargeliyey iney bixiyaan lacago Madax-furasho ah oo lagu sii daayo ama in la dilayo. Sida laga soo xigtay AL-Nabi Maxamud, oo ah xubin ka tirsan hoggaanka Isbahaysiga "Ta'asees", ee taageera Ciidamada Taageerada Deg dega ah, wuxuu beeniyay shalay fiidkii in "Xasuuq" uu ka dhacay magaalada. Si kastaba ha ahaatee, waxa uu ku caddeeyey bayaannada Tv-ga Caalamiga ah ee AL-Carabiya in isbahaysigu ey sameeyeen guddiyo baariseed si ey u hubiyaan xadgudubyada dhacay. Waxa uu tilmaamay in wixii EL-Fashir uu ku soo arkay dagaal xoogan oo ey la galeen wax uu ku tilmaamay maleeshiyaad gacan saar la leh ciidanka.
“GOOBAHA TOOGASHADA”.
Taas bedelkeeda, Hay'adda Qaramada Midoobay u qaabilsan Qaxootiga (UNHCR) ayaa xaqiijisay Talaadadii iney heshay warbixino ku saabsan "Daldalaad Argagax leh iyo tacaddi Galmo oo lala beegsanayo Haweenka iyo Gabdhaha, oo ey gaysteen kooxo hubeysan intii lagu jiray weerarada." Waxay walaac ka muujisay "kordhinta rabshadaha arxan darada ah" tan iyo burburkii magaalada, iyadoo xustay "cabsi xad dhaaf ah" oo ey dareemeen dadka deegaanka ka dib markii ey u adkaysteen 500 oo maalmood oo go'doomin ah. Warbixin uu soo saaray Shaybaarka Cilmi-baarista Bani'aadamnimada ee Jaamacadda Yale, oo lagu taageeray muuqaallada muuqaalka ah iyo sawir-qaadista dayax-gacmeedka, ayaa sidoo kale daaha ka qaaday "dilalka ballaaran" ka dib markii Ciidamada Taageerada Deg dega ah iney la wareegeen magaalada. Shaybaarku waxa uu qeexay "olole nidaamsan oo si ula kac ah isir sifeyn ah" oo lagu beegsanayo kooxaha qabaa'ilka aan Carabta ahayn, oo ey ku jiraan AL-Fuur, Zaqaawah iyo AL-Baariti. Sawirrada lagu falanqeeyay shaybaarka ayaa sidoo kale daaha ka qaaday "walxaha bani'aadamka le'eg" ee u dhow meelaha Ciidamada Taageerada Deg dega ah, oo ey ku hareeraysan yihiin "calaamadaha cas" ee dhulka looga shakisan yahay iney dhiig yihiin. Meydad ayaa sidoo kale lagu arkay duleedka magaalada, kuwaasoo xaqiijinaya muuqaalo ku wareegayay baraha bulshada tan iyo Axadii, kuwaas oo muujinayay dilal wadareedyo lagu fuliyay dad rayid ah oo cararayay. Taliyaha ciidamada Sudan AbdulFataax AL-Burhan ayaa qiray Isniintii la soo dhaafay in ciidamadiisa ey isaga baxeen magaalada EL-Fashir, isagoo carabka ku adkeeyay in ciidanku “Ey ka aargudan doonaan wixii ku dhacay dadka magaalada”. Waxaa xusid mudan in dagaallada ka socda Suudaan tan iyo bishii Abriil 2023 ey sababeen dhimashada tobanaan kun iyo barakaca 12 milyan oo qof, taasoo ey Qaramada Midoobay ku tilmaantay “dhibaatooyinka Bani’adanimo ee ugu xun adduunka”. Dagaalka dalka Sudan ayaa la mid ah dagaaladda kale ee ka kala jira wadamadda Liibiya, Soomaaliya iyo Yaman,dagaaladaan ayaa ah kuwa ey isku hayaan dawladdo shisheeye oo dano gaar ah ka leh dalalkaasi afarta ah,tusaale ahaan Wadamadda Turkiga iyo Imaaraatka Carabta waxa ey si aan qarsoodi lahayn isugu hayaan dagaalka ka socdo gudaha dalka Soomaaliya una dhexeeyo DFS iyo maamul Goboleedyadda Jubaland iyo Puntland,halka dagaalka ka socdo dalka Suudaan ey isku hayaan Turkiga,Masar iyo Imaaraatka Carabta, laakinse dagaalka dalka Yeman waxaa isku haayo dalalka Sacuudiga iyo Imaaraatka Carabta oo dhinac ah iyo Iraan iyo Turkiga oo dhinaca kala ah.
XIGASHO-AA.
SHAQAALE KA TIRSAN QM OO MAR KALE LAGU XIRAY MAGAALADDA SANCA.
(SAWIRKA)-XUUTIYIINTA YEMAN.
(SANA’A/YEMAN)-Wararka laga helaayo caasimadda dalka Yeman ee Sanca ayaa sheegaayo in Xubin kale oo ka tirsan Shaqaalaha Qaramada Midoobay ayaa lagu xiray dalka Yemen, taasoo ka dhigeysa tirada shaqaalaha Hay'adaha Qaramada Midoobe ee la qabtay maalmihii la soo dhaafay lix qof, afhayeen u hadlay Qaramada Midoobay ayaa sidaas sheegay Isniinta maanta ah. Xariga u dambeeyay ayaa yimid ka dib markii ciidamada amaanka Xuutiyiinta ay galeen dhowr xafiis oo Qaramada Midoobay ku leedahay magaalada Sanca ee dalka Yemen Axadii, sida uu sheegay Stephane Dujarric, afhayeenka Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay. Waxa uu intaa ku daray in Xuutiyiintu ay la wareegeen IT-ga iyo qalabkii isgaarsiinta iyo hantidii. Ugu yaraan 59 ka mid ah shaqaalaha Qaramada Midoobay ayaa waxaa gacanta ku haya Xuutiyiinta, sida uu sheegay Dujarric, oo cambaareeyay xarigga joogtada ah. Qaar ka mid ah ayaa la hayay sanado, ayay tiri Qaramada Midoobay. Waxaa jira boqolaal ka mid ah shaqaalaha Qaramada Midoobay ee ku haray qeybo ka mid ah Xuutiyiinta Yemen oo ay maamulaan, kuwaasoo ay ku jiraan tiro yar oo shaqaale caalami ah, ayuu yiri Farhan Haq, ku xigeenka afhayeenka Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay. "Muhiimadayada deg dega ah waa badbaadada iyo fayoobida dhammaan shaqaalaha Qaramada Midoobay, oo ay ku jirto xaqiijinta sii deynta asxaabta si aan sharciga ahayn loo xiray iyo kuwa la-hawlgalayaasha maxalliga ah ee iyagana ay saameysay, iyo ka hortagga xabsiyo kale," ayuu yiri Haq. Xuutiyiinta xulafada la ah Iran ayaa gacanta ku haya inta badan Yemen, oo ay ku jirto caasimadda Sanca, tan iyo markii ay la wareegeen awoodda 2014 iyo horaantii 2015. Sida laga soo xigtay Qaramada Midoobay, Xuutiyiintu waxay qaadeen tillaabooyin "aad u adag" in hay'addu ay siiso gargaar dadka u baahan Yemen. Xaq ayaa todobaadkii hore sheegay in ficilada Xuutiyiinta ay ku qasbayaan Qaramada Midoobay in ay dib u qiimeeyaan sida ay uga shaqeeyaan goobaha ay ka taliso kooxda.
XIGASHO-AN.
DAGAAL AAD U CULUS OO KA SOCDO DEGAANKA EL-FASHIR EE G/DAARFUUR.
(SAWIRKA)-EL-FASHIR.
(KHARTOUM/SUDAN)-Ku-xigeenka Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay u qaabilsan arrimaha bini’aadantinimada Tom Fletcher ayaa Isniinta maanta ah ku baaqay in si nabad ah loo maro dadka rayidka ah ee ku go’doonsan magaalada EL-Fashir ee dalka Suudaan, ka dib markii ay Ciidammada Taageerada deg dega ah Axaddii ku dhawaaqeen inay si buuxda ula wareegeen gacan ku haynta magaaladaas. "Markii dagaalyahanadu ay gudaha u galeen magaalada oo waddooyinka ay ka baxsan karaan la gooyay, boqollaal kun oo rayid ah ayaa ku go'doonsan, Argagixsan, la duqeeyay, gaajo, oo aan helin cunto, daryeel caafimaad iyo badbaado," Fletcher ayaa ku yiri hadal uu soo saaray, sida ay sheegtay AFP. Sidoo kale, La-taliyaha Sare ee Madaxweynaha Maraykanka ee Arrimaha Carabta iyo Afrika, Masad Boulos, waxa uu ugu baaqay Ciiddanka Taageerada Deg dega ah ee Sudan subaxnimadii Isniinta inay si deg-deg ah uga hawl-galaan sidii ay u badbaadin lahaayeen dadka rayidka ah, isla markaana ay u joojin lahaayeen dhibaatada sii kordhaysa ee EL-Fashir, isagoo yiri, “Dunidu waxay isha ku haysa waxa halkaas ka dhacaya kana qabtaa walaac weyn. Qoraal uu soo dhigay masraxa X, Paul wuxuu carrabka ku adkeeyay baahida loo qabo in si deg deg ah loo furo waddooyin bini'aadantinimo si loogu oggolaado dadka rayidka ah ee EL- Fashir inay gaaraan meelaha nabdoon. Warbaahinta Sudan ayaa sheegtay in isniinta maanta ah uu dagaal ka soo cusboonaaday agagaarka garoonka diyaaradaha ee EL-Fashir iyo deegaano kale oo dhowr ah.
DAWLADDA DAARFUUR” EL-FASHIR LAMA QABSAN”.
Dhankeeda, maamulka Gobolka Darfur ayaa u xaqiijiyay Tv-ga Caalamiga ah ee AL-Carabiya in "dagaalka EL-Fashir uu weli socdo," isagoo caddeeyay in "EL-Fashir uusan weli ku dhicin gacanta ciidamada Taageerada deg dega ah", "Ciidanka iyo ciidamada wadajirka ah ayaa ku sugan weli EL-Fashir." Xukuumadda Darfur ayaa sheegtay in “ka bixitaanka ciidamada qeybta lixaad aysan la micno ahayn in EL-Fashir ay ku dhacday gacanta RSF”, waxayna intaa ku dartay “Magaalada EL-Fashir waa ay gacanta ku haysaa welina ay ku jiraan gacanta ciidamada iyo ciidamada isku dhafka ah”. Maamulka Gobolka Darfur ayaa ugu baaqay caalamka in ay cambaareeyaan ficilada Ciidamada Taageerada Deg dega ah ee EL-Fashir, waxayna u arkaan dambiyada RSF ee EL-Fashir inay yihiin "xasuuq". Maamulka Gobolka Daarfuur ayaa ku eedeeyay Ciidamada Taageerada Deg dega ah in ay "xasuuq u geysteen dadka ka soo barakacay EL-Fashir." Iska horimaad ba’an ayaa Axadii shalay ku dhex maray ciidamada Sudan iyo xoogaga Taageerada deg dega ah ee ku sugan deegaanka EL-Fashir ee galbeedka Sudan, iyadoo kooxda danbe ay sheegtay inay la wareegeen xarunta ciidamada ee magaalada. Iska caabinta caanka ah ee EL-Fasher, oo ka kooban mutadawiciin ka barbar dagaalama ciidamada, ayaa bayaan ay soo saartay ku sheegtay in "EL-Fashir ay wali ka hortagayso weerarrada Ciidamada Taageerada degdega ah." Waxay sharaxday in "Ciidanka Taageerada Deg dega ah ay wadaan olole warbaahineed oo marin habaabin ah oo qaawan oo ay ku kicinayaan argagax iyo cabsi ku aaddan gelitaanka xarunta dhexe ee ciidanka lugta lixaad, taasoo macnaheedu yahay dhicitaanka EL-Fashir." Guddiyada iska caabinta EL-Fashir ayaa dhankooda war saxaafadeed ay soo saareen ku sheegay in taliyaha qeybta 6-aad ee ciidamada xooga dalka Maxamed Khader uu hogaaminayo dagaalka hadda ka socda EL-Fashir. Waxay sharaxday in "magaalada ay ka socdaan dagaallo ba'an, oo ay ku sugan yihiin ciidan ciidan, ciidan isku dhaf ah oo hubeysan, iyo iska caabin dadweyne oo difaacaya Ceel Fasher." Horaantii Axada ayay ahayd markii Ciidamada Taageerada Deg dega ah ay shaaciyeen in ay la wareegeen gacan ku haynta Xaruntii Ciidanka Xoogga Dalka qeybta Lixaad ee EL-Faashir. Ciidamada iyo ciidamada isku dhafka ah ee dhaq dhaqaaqyada hubeysan ayaan si deg deg ah uga jawaabin codsiyo la xiriiray. Dhankeeda, Shabakadda Dhakhaatiirta Suudaan ayaa warbixin ay soo saartay ku sheegtay in kalkaaliye caafimaad ay ku dhimatay, saddex ka mid ah shaqaalaha caafimaadkana ay ku dhaawacmeen weerar madaafiic ah oo ay Ciidamada Gargaarka deg dega ah ku qaadeen Isbitaalka EL-Fashir. Shabakadu waxa ay u aragtay beegsiga cisbitaalada iyo xarumaha caafimaadka "dambi dagaal iyo xadgudub cad oo ka dhan ah sharciga caalamiga ah ee bini'aadantinimada." Shabakadda ayaa beesha caalamka ugu baaqday in ay qaadaan tallaabo deg deg ah oo lagu badbaadinayo dadka rayidka ah ee ku sugan Ceel-Fasher, kuwaas oo “si xooggan loo duqeeyay tan iyo waaberigii Axadda oo lala beegsaday dhammaan noocyada gantaallada la hago”. Ciidamada Taageerada deg dega ah ayaa ku hareeraysan EL-Fashir tan iyo May 10, 2024, iyadoo ciidanka Sudan ay doonayaan inay jebiyaan go'doominta magaalada, oo u adeegta sidii xarunta hawlaha bini'aadantinimo ee shanta gobol ee Darfur. Laga soo bilaabo Abriil 15, 2023, ciidamada iyo xoogaga Taageerada deg dega ah waxay wadeen dagaal kaas oo dhexdhexaadin badan oo heer gobol iyo heer caalami ah ay ku guuldareysteen inay soo afjaraan, iyadoo ay jirto dhibaatada dadka rayidka ah. Dagaalka ayaa waxaa ku dhintay ku dhawaad 20,000 oo qof waxaana ku barakacay in ka badan 15 milyan, sida ey sheegayaan warbixinadda Qaramadda Midoobe iyo kuwa Maxalliga ah.
XIGASHO-AA.
ISRA’IIL OO DUQEYN KA GEYSATAY XERADA QAXOOTIGA NUSEYRAAT.
(SAWIRKA)-XERADA QAXOOTIGA NUSEYRAAT.
(MARINKA GAZA)-Wararka laga helaayo Marinkka Gaza ayaa sheegaayo in afar Falastiiniyiin ah oo mid ka mid ah uu si xun u dhaawacmay ayaa fiidnimadii Sabtida ku dhaawacmay duqayn dhinaca cirka ah oo ay Israa’iil la beegsatay baabuur rayid ah oo marayey Xerada Qaxootiga ee Nuseyraat ee ku taal Marinka Gaza ee burburay. Gumeysiga ayaa ku dhawaaqay in uu bartilmaameedsaday Hogaamiye ka tirsan dhaqdhaqaaqa Jihaadka Islaamiga ah . Dad goob joogayaal ah ayaa sheegay in gaariga ay la beegsadeen labo gantaal oo laga soo riday diyaarad sahan ahayad oo maraysay deegaanka AL-Ahli Club ee Xerada Nuseyrat. Dhacdadaas ka dib, millatariga Israa’iil waxa ay bayaan ay soo saareen ku sheegay in ay beegsadeen xubin ka tirsan dhaqdhaqaaqa Jihaadka Islaamiga ah ee Marinka Gaza, intii lagu guda jiray “duulaan sax ah” oo ay ka fuliyeen deegaanka Nuseyrat, iyaga oo sheegay in uu qorsheynayay in mustaqbalka dhow uu qaado hawlgal milateri oo ka dhan ah ciidammada Israa’iil. Dhankooda maamulka Isbitaalka AL-cawda ee Xerada Nuseyrat ayaa sheegay in isbitaalka “la soo gaarsiiyey afar dhaawac ah oo ku dhaawacmeen weerar lala beegsaday gaari ay saarnaayeen dad shacab ah oo marayey agagaarka naadiga AL-Ahli ee bartamaha kaamka”, iyadoo aan la cayimin nooca dhaawaca iyo inta uu la egyahay. 9-kii Oktoobar, Israa'iil iyo Xamaas waxay gaareen xabbad joojin iyo heshiis isdhaafsi maxaabiis ah oo ku saleysan qorshe uu sameeyay Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump. Wajigii koowaad ee heshiiska ayaa dhaqan galay maalintii xigtay. Wajigaas waxaa ka mid ahaa ku dhawaaqista joojinta dagaalka, ka bixitaanka ciidamada Isra’iil ee waxa loogu yeero "khadka Jaallaha", soo celinta maxaabiista nool iyo kuwa dhintay ee Isra’iil, iyo sii deynta maxaabiista Falastiiniyiinta. Si kastaba ha ahaatee, duulaanka Isra’iil ee Xerada Qaxootiga ee Nuseyrat ayaa ka dhacay galbeedka "khadka Jaallaha ah", kaas oo ciidankii qabsaday ay ka baxeen, sida ay sheegtay Wakaaladda Anadolu. Tani waxay ka dhigan tahay jebinta qodobbadii heshiiska, kaasoo soo afjaray xasuuqii ay geysatay Tel Aviv laga bilaabo Oktoobar 8, 2023, oo socday muddo laba sano ah. Tirada dhimashada maalinlaha ah ma joogsanin inkasta oo xabbad joojintu ay dhaqangashay Oktoobar 10. Wasaaradda Caafimaadka ee Marinka Gaza ayaa ku dhawaaqday imaatinka 19 shahiid (afar ka mid ah ay si toos ah u bartilmaameedsadeen ciidamada gumeysiga, iyo 15 kuwaas oo meydadkooda la helay) iyo 7 dhaawac ah oo soo gaaray isbitaallada Marinka Gaza 48-kii saac ee la soo dhaafay. Wasaaraddu waxay tilmaantay in dhimashadu ay gaartay 68,519 shahiid iyo 170,382 dhaawac ah tan iyo Oktoobar 7, 2023, tan iyo xabbad joojinta, tirada guud ee shuhadada ayaa gaartay 11, dhaawacyadu waxay gaareen 324, meydadka la soo saaray ayaa gaaraya ilaa 464.
XIGASHO-AJ.
ISRA’IIL OO DUQEYN KA GEYSATAY K/LUBNAAN.
(SAWIRKA)-GAARI LAGU DUQEYEY K/LUBNAAN.
(BEIRUT/LEBNAN)-Wasaaradda caafimaadka ee Lubnaan ayaa sheegtay in hal qof uu ku dhintay mid kalena uu ku dhaawacmay weerar ay Israa'iil ku garaacday baabuur koonfurta dalkaas Sabtida maanta ah, weerarkan u dambeeyay in kasta oo ay xabbad-joojin dhexmartay Israa'iil iyo Hezbollah. War qoraal ah oo ay Wasaaraddu soo saartay ayay ku sheegtay in dhimashada ay ka danbeyso “cadowga Israa’iil oo weerar ku qaaday baabuur ku sugnaa Xaruf oo ka tirsan degmada Nabatiyeh”. Milateriga Israa'iil ayaa sheegay inay dileen Zayn AL-Caabidin Xuseen Fatuuni, iyagoo ku eedeeyay inuu ahaa "taliyaha qaybta ka hortagga taangiyada ee Guutada Radwan Force Battalion" ee Hezbollah. Sida lagu sheegay bayaanka ciidanka, Fatuuni "waxay ku lug lahayd dadaallada dib loogu yagleelayo kaabayaasha Argagixisada ee Xisbullah ee koonfurta Lubnaan." Israa'iil ayaa si isdaba joog ah u duqeysay Lubnaan inkastoo xabbad joojin bishii Nofembar 2024 ay doonaysay in ay soo afjarto muddo sannad ah oo ay colaad kula jirtay Xisbullah. Milatariga Israa’iil ayaa sii xoojiyay weerarradooda todobaadkii la soo dhaafay, iyaga oo laba qof ku dilay laba weerar oo kala duwan oo Jimcihii ay ku qaadeen baabuur. Milateriga ayaa sheegay in ay dileen "taliyaha saadka" ee Xisbullah weerarka koowaad iyo xubin "ku lug lahaa dadaallada dib loogu soo celinayo awoodda militari ee Xisbullah" ee labaad. Duqeymo isdaba joog ah oo Isra’iil ay Khamiistii ka geysatay koonfurta iyo bariga Lubnaan ayaa lagu dilay afar qof, oo ay ku jirto haweeney da’ ah, iyadoo militarigu ay sheegeen in bartilmaameedkooda ay ka mid yihiin bakhaar hub, xero tababar iyo kaabayaasha milatari. Toddobaadkii hore, ergeyga gaarka ah ee Qaramada Midoobay ayaa Wakaaladda Wararka ee AFP u sheegay in duqaymaha dhimashada badan ee Israa’iil ay ku qaadday baabuurta rayidka ah ee Lubnaan ay noqon karto dembiyo dagaal, inkastoo Israa’iil ay sheegtay inay bartilmaameedsatay xubnaha Xisbullah. Iyadoo qayb ka ah heshiiskii xabbad joojinta ee sannadkii hore, ciidamada Israa'iil waxay ahayd inay ka baxaan koonfurta Lubnaan, Xisbullahna waxay ahayd inay dib u soo celiyaan waqooyiga wabiga Litani oo ay burburiyaan wax kasta oo kaabayaal militari ah oo ku yaal koonfurta. Cadaadiska Maraykanka iyo cabsida laga qabo inay sii kordhaan duqeymaha Israa’iil, dowladda Lubnaan waxay u dhaqaaqday inay hub ka dhigis ku sameyso Xisbullah, qorshahaas oo dhaqdhaqaaqa iyo xulafadeeda ay kasoo horjeedaan. Inkasta oo heshiiska xabbad joojinta lagu heshiiyay, haddana Israa'iil waxay ciidammadeeda ku sii daysay shan goobood oo xudduudaha ah oo ay u aragtay inay istiraatiiji yihiin.
XIGASHO-AN.
MARAYKANKA OO RABA INUU DHEXDHEXAADIYO DHINACYADDA DAGAALKA SUUDAAN.
(SAWIRKA)-LA TALIYAHA TRUMP.
(WASHINGTON)-Ka dib markii Golaha Madaxbanaanida Suudaan uu diiday wax wada xaajood toos ah ama mid dadban oo uu la yeeshay wafdi ka socda Ciidamada Taageerada deg dega ah(RSF) ee ku sugan Maraykanka, Washington ayaa hakisay wada xaajoodka.
KULAN AFARGEESOOD AH OO LA BALAARIYEY:
Mascuud Bullos, oo ah la taliyaha Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ee Arrimaha Afrika, ayaa Sabtida maanta ah daaha ka qaaday in kulan ballaaran loo qabtay Afarta xubnood (Mareykanka, Sacuudiga, Imaaraadka iyo Masar) ee khuseeya Suudaan. Waxa uu intaa ku daray, iyada oo loo sii marayo X, in afar-geesoodka ahi ay isku raaceen in la dhiso guddi hawl-fulin si kor loogu qaado isku-dubbaridka arrimaha mudnaanta deg degga ah ee Suudaan, oo ay dagaallo ka socdeen in ka badan laba sano. La taliyaha Trump ayaa sidoo kale carabka ku adkeeyay in Madaxweynaha Mareykanka uu doonayo nabad, isagoo ku macneeyay in kulanka looga hadlay xoojinta dadaallada lagu gaarayo arrintan. Wuxuu intaas ku daray in kulanka sidoo kale looga hadlay dadaallada lagu xaqiijinayo xabbad-joojin deg-deg ah oo bini'aadantinimo iyo xabbad-joojin, isagoo xusay in afar-geesoodku ay xaqiijiyeen inay ka go'an tahay soo afjaridda dhibaatada shacabka Suudaan. Golaha Madaxbanaanida Suudaan ayaa diiday wax gorgortan toos ah iyo mid dadban oo lala yeeshay wafdi ka socda Ciidamada Taageerada Deg degga ah ee Washington. Si kastaba ha ahaatee, ilo diblumaasiyadeed ayaa shaaca ka qaaday in Wasiirka Arrimaha Dibadda Sudan Muxyadin Salim uu booqasho rasmi ah ku tagay dalka Maraykanka, ujeedaduna tahay sidii uu ugala hadli lahaa dadaallada lagu doonayo in lagu soo afjaro dagaalka ka socda Suudaan, kaasoo socday in ka badan laba sano. Ilo wareedyo ayaa u sheegay Tv-ga Caalamiga ah ee AL-CARABIYA Jimcihii in Wasiirka Suudaan uu kulamo xiriir ah magaalada Washington kula qaatay mas’uuliyiin ka tirsan maamulka Mareykanka oo uu ka mid yahay Macuud Bullos oo ah la taliyaha sare ee Madaxweynaha Mareykanka ee Arrimaha Bariga dhexe iyo Afrika. Warku waxa ay intaa ku daray in Salim uu sidoo kale kulamo la qaatay qaar ka mid ah dhiggiisa dalalka Carabta, iyadoo xustay in booqashadan ay ku timid casuumaad rasmi ah oo uu ka helay maamulka Mareykanka oo ay ka wadahadleen arrimo dhowr ah oo khuseeya danaha guud. Sarkaal Maraykan ah ayaa sidoo kale Tv-ga Caalamiga ah ee AL-Carabiya u sharaxay in Paul uu gudoominayey shirarkii Afarta ahaa ee lagaga hadlayay xasaradaha Suudaan. Dhankeeda, Wasaaradda Arrimaha Dibedda ee Sudan ayaa War-murtiyeedkii xigay ku sheegtay in socdaalka Wasiirka ee Washington uu ujeedkiisu yahay sidii loo sii wadi lahaa wada-hadallada u dhexeeya Maraykanka, xoojinta xiriirka iyo iskaashiga labada dal, iyo taageeridda nabadda Suudaan.
XABAD JOOJIN:
Sarkaal dublamaasiyadeed ayaa Khamiistii hore xaqiijiyey in dalalka Afarta ah (Maraykanka, Sucuudiga, Imaaraadka Carabta, iyo Masar) iney magaalada Washington kula kulmi doonaan wakiillo ka socda ciidammada Suudaan iyo Ciidammada Taageerada deg degga ah si ay labada dhinac ugu riixaan xabbad-joojin bini’aadantinimo oo saddex bilood ah. Waxa uu sheegay in ujeedadu ay tahay in "si midaysan loo cadaadiyo si loo adkeeyo xabad joojinta loona ogolaado in gargaarka bini'aadantinimo uu gaaro dadka rayidka ah," sida ay sheegtay Wakaalada France-Presse. Waxaa xusid mudan in afar-geesood ay soo saareen bayaan wadajir ah bishii Sebtembar ee la soo dhaafay oo ay ku baaqeen xabbad-joojin bini'aadannimo, oo ay ku xigto xabbad-joojin joogto ah, ka dibna sagaal bilood oo ku-meel-gaar ah oo ku aaddan xukunka rayidka ah. Si kastaba ha ahaatee, iska hor imaadka u dhexeeya ciidamada uu Madaxda ka yahay Cabdulfataax AL-Burhaan iyo xoogaga Taageerada deg dega ah ee uu hogaamiyo Maxamed Xamdaan Dagalo, ayaa weli sii socda, iyadoo ay ku dhowdahay sanadkii saddexaad. Dhanka kale, dagaalku wuxuu mugdi geliyey malaayiin Suudaani ah oo ku nool xaalado bini'aadantinimo oo aad u daran. Colaadda ayaa dishay tobanaan kun waxaana ku barakacay in ka badan 14 milyan oo qof gudaha iyo dibadda dalka qiyaastii saddex meelood meel dadka, sida ay sheegtay Qaramada Midoobe.
XOGASHO-AA.
GOLAHA KU MEEL GAARKA AH EE DALKA SUDAN OO BEENIYEY….
(SAWIRKA)-RAADKA DAGAALKA SUDAN.
(KHARTOUM/SUDAN)-Golaha ku meel gaarka ah ee daalka Sudan , ayaa War Saxaafadeed uu soo saaray Khamiista maanta ah, waxa uu si cad u beeniyay warar lagu baahiyay qaar ka mid ah warbaahinta iyo baraha bulshada, kuwaas oo ku saabsanaa wada xaajood toos ah iyo mid dadban oo u dhexeeya ciidammada qalabka sida ee Suudaan iyo waxa ay ugu yeedheen "Falaagada" ee Washington. Goluhu wuxuu caddeeyey in warkaas uu yahay mid gebi ahaanba been abuur ah, isagoo ku nuux-nuux saday in mawqifka dawladda ee wada-hadal kasta ama xal-u-helid kasta uu yahay mid sugan oo cad, kaas oo ah sida ay uga go’an tahay “xal qaran oo ilaalinaya Madaxbannaanida dalka, Midnimada, Xasilloonida, iyo Xuquuqda dadka Suudaan”. Sarkaal ka tirsan Wasaaradda Arrimaha Dibadda Mareykanka ayaa u sheegay AL-Carabiya in Washington ay martigelineyso kulamo aan toos ahayn oo u dhaxeeya ciidamada Suudaan iyo xoogaga Taageerada deg dega ah. Sarkaalkan ayaa intaa ku daray Khamiistii in kulammada Washington ay dabayaaqada bishan la yeelan doonaan labada dhinac ee isku haya Suudaan ay qaadan doonaan laba maalmood.
DHEXDHEXAADIYEYAASHA GOBOLKA:
Dhanka kale, ilo lagu kalsoon yahay ayaa Wargeyska Asharq AL-Awsat u xaqiijiyay in Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Mareykanka ay kafaala qaadi doonto shirar isdaba joog ah oo dhexmari doona wakiillada ciidamada Suudaan iyo xoogaga taageerada deg dega ah. Ku-xigeenka Xoghayaha Arrimaha Dibedda ee Maraykanka, oo ay weheliyaan dhexdhexaadiyayaasha gobolka, ayaa sidoo kale kulamo kala duwan la yeelan doona labada dhinac ee isku haya Suudaan, si loogu diyaargaroobo kulanka Quartet-ka caalamiga ah ee dhawaan ka dhici doona magaalada Washington ee dalka Maraykanka. Tani waxay timid ka dib markii afar-geesoodka ah, bishii hore, ay soo jeediyeen qorshe lagu soo afjarayo dagaalka Suudaan, kaas oo qarxay bartamihii Abriil 2023 oo ay ku dhinteen kumannaan qof, malaayiinna ku barokaceen. Dadaalkan dublamaasiyadeed ayaa sidoo kale yimid ka dib markii uu dagaalku sii xoogaystay baaqyo iyo digniino ay Qaramada Midoobay soo saartay, gaar ahaan magaalada EL-Fashir oo ay boqolaal qoys u qaxeen xeryo barakac oo ku yaalla Waqooyiga Daarfur ee galbeedka Suudaan labadii maalmood ee la soo dhaafay iyada oo ay sii kordhayso millatari cusub oo ka socda magaalada go’doonsan.
“XAALADU AAD AYEY U WALAACSAN TAHAY”
Waxaa xusid mudan in Ciidamada Gargaarka Deg degga ah ay toddobaadyadii la soo dhaafay horumarro ka sameeyeen dhinaca EL-Fashir oo ay ku go’doomiyeen in ka badan 18 bilood. EL-Fashir waa magaalada kaliya ee ugu weyn ee ku taal Daarfuur oo ay wali gacanta ku hayaan ciidamada. Dhanka kale, bayaan ay soo saareen afar Hay’adood oo Qaramada Midoobay ka tirsan ayaa Khamiistii ka digay in 30 milyan oo qof oo ku nool Suudaan ay u baahan yihiin gargaar degdeg ah, iyagoo ku baaqay in si degdeg ah loo joojiyo colaadda Suudaan. Wuxuu intaas ku daray in ugu yaraan 130,000 oo caruur ah ay ku xayiran yihiin EL-Fashir muddo 16 bilood ah, isagoo carabka ku adkeeyay in xaaladda gobollada Kordofaan iyo Daarfur ay tahay mid aad looga walaaco.
XOGASHO-AL-CARABIYA.
DAGAAL CULUS OO CAAWA KA QARXAY MAGAALADDA MISRATA EE GALBEEDKA LIIBIYA.
(SAWIRKA)-GAADIIDKA DAGAALKA EE MISRATA.
(MISRATA/LIBYA)-Wararka laga helaayo caasimadda dalka Liibiya ee Tripoli ayaa sheegaayo in Iska horimaad rabshado wata uu habeenimada caawa ka qarxay magaalada Misrata ee Galbeedka Liibiya waana mid u dhexeeyo labo kooxood oo hubeysan kuwaasoo gacan saar la leh Dowladda Midnimada Qaran, waxaana ku dhaawacmay dhowr qof. Ilo deegaanka ah ayaa sheegay in iska hor imaad uu ka dhacay Jaziirada AL-Sakta, waxa uuna dagaalka u dhaxeyaa Guutada 24-aad ee Ciidanka Xoogga dalka oo gacan saar la leh Wasaaradda Gaashaandhigga iyo Ciidamo taabacsan Xafiiska Raysal Wasaaraha. Waxaa la isku adeegsaday hubka noocyadiisa kala duwan. Muuqaalo ay faafiyeen dadka isticmaala baraha bulshada ayaa muujinayay rasaasta ay labada dhinac isweydaarsanayeen, iyadoo ay jiraan warar sheegaya in tiro dhaawacyo ah ay soo gaareen isbitaalka magaalada.
XIISADO HUBEYSAN:
Iyadoo weli aysan jirin war rasmi ah oo ka soo baxay laamaha ammaanka ee magaalada Misrata oo ku aadan sababaha keenay dagaalka iyo tirada dhaawaca. Misrata waa mid ka mid ah magaalooyinka ugu waa-weyn Galbeedka Liibiya, waana mid ka mid ah Gobollada ay mararka qaar ka dhacaan xiisado hubeysan oo ka dhasha isku dhac awoodeed oo u dhexeeya kooxaha maxali ah oo iska soo horjeedo.
GIGASHO-AA.
QM OO 12-SHAQAALE KA DAABUSHAY CAASIMADDA SANCA EE YEMEN.
(SAWIRKA)-DIYARADA QM.
(NEW YORK)-Wararka laga helaayo caasimadda Sanca ee dalka Yemen ayaa sheegaayo in 12 shaqaale caalami ah oo ka tirsan Qaramada Midoobay oo ay Xuutiyiinta Yemen ku haysteen gudaha xaruntooda ayaa Arbacada maanta ah ka duulay caasimadda Sanca ay gacanta ku hayaan kooxda Xuutiyiinta, Qaramada Midoobay ayaa sidaas sheegtay. Xuutiyiinta oo ay taageerto Iran ayaa todobaadkii hore weerar ku qaaday xarunta Qaramada Midoobay ee magaalada caasimadda ah ee Sanca, halkaasoo ay ku haysteen 20 shaqaale ah oo ay ku jiraan 15 ajaanib ah. Shan qof oo Yemeniyiin ah ayaa la sii daayay Axaddii. Fallaagada ayaa dhibaato iyo xarig sanado ah u geystay shaqaalaha Qaramada Midoobay iyo shaqaalaha gargaarka, iyagoo ku eedeeyay basaasnimo, balse waxay soo dedejiyeen xarigga tan iyo markii uu billowday dagaalka Gaza. "Horaantii maanta, 12 shaqaale caalami ah oo Qaramada Midoobe ah oo ka mid ahaa kuwii hore loogu haystay xarunta Qaramada Midoobay ee Yemen ayaa ka dhoofay Sanca iyaga oo raacay diyaarad Adeegga Hawada ee Qaramada Midoobay," ayaa lagu yiri bayaan uu sii daayay afhayeenka Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay Antonio Gutteres. Qaar ka mid ah dadkaasi ayaa u guuri doona magaalada Cammaan ee dalka Urdun, sida uu sheegay afhayeenka Qaramada Midoobay Farhan Haq oo shir Jaraa’id qabtay, isagoo aan meesha ka saarin in safar kale iyo dib ugu laabashada Yemen. Seddexda shaqaale ee soo haray hadda waa xor inay guuraan ama safraan,” ayay tiri UN-ka.
"Waxaan dooneynaa inaan sii wadno qaar ka mid ah shaqaalaha caalamiga ah ee Sanca," Haq ayaa yiri. 15-ka qof ee la xiray waxaa ka mid ah wakiilka UNICEF ee Yemen Peter Hawkins. Xuutiyiinta, oo qayb ka ah "dhidibka iska caabinta" ee Iran ee ka dhanka ah Israa'iil iyo Maraykanka, ayaa si joogta ah u rasaaseeyay maraakiibta badda cas iyo dhulka Israa'iil intii lagu jiray dagaalkii Gaza ee labadii sano ee la soo dhaafay, iyaga oo sheeganaya in ay la mid yihiin Falastiiniyiinta. Israa'iil ayaa qaaday weeraro aargoosi ah oo badan, oo uu ku jiro weerar weyn oo dhacay bishii Agoosto kaasoo lagu dilay Raysal Wasaaraha Xuutiyiinta iyo ku dhawaad kala bar Golihiisa Wasiirrada. Hoggaamiyaha fallaagada Cabdulmalik AL-Xuuti ayaa ku eedeeyay shaqaalaha Qaramada Midoobay ee la xiray inay gacan ku leeyihiin weerarka, isagoo aan bixin caddayn. QM waa ay diiday sheegashada. 53 ka mid ah shaqaalaha Qaramada Midoobe ayaa weli si sharci darro ah ugu xiran Xuutiyiinta, sida ay sheegtay hay’adda caalamiga ah. Fallaagada ayaa 31-kii Agoosto xoog ku galay Xafiisyada Qaramada Midoobay ee Sanca, iyagoo xiray in ka badan 11 shaqaale ah, ayay tiri. Sarkaal sare oo ka tirsan Xuutiyiinta ayaa Wakaaladda Wararka ee AFP u sheegay in shaqaalaha Qaramada Midoobe looga shakisan yahay inay u basaasayeen Maraykanka iyo Israa’iil. Bartamihii Sebtembar, isku duwaha arrimaha bini'aadantinimada ee Qaramada Midoobe ee Yemen ayaa laga soo wareejiyay Sanca, waxaana loo wareejiyay Cadan, oo ah caasimadda ku meel gaarka ah ee dowladda caalamku aqoonsan yahay.
XIGASHO-AN.
GAROONKA DIYAARADAHA KHARTUUM OO HAWLGALAY.
(SAWIRKA)-GAROONKA KHARTUUM.
(CAIRO/EGYPT)-Wararka laga helaayo caasimadda dalka Suudaan ee Khartuum ayaa sheegaayo in Diyaarad rakaab oo maxalli ah ey maanta Arbaca ah markii ugu horeysay ka soo degtay Garoonka Caalamiga ah ee Khartuum ee caasimadda dalka Suudaan tan iyo markii uu dagaalku qarxay muddo laba sano ah ka hor, taasoo laga yaabo inay calaamad u tahay in si tartiib tartiib ah dib loo furo isu socodka hawada. Wasaaradda warfaafinta iyo dhaqanka ee Suudaan ayaa xaqiijisay in diyaarada Badar Airlines ee ka soo duushay magaalada Port Sudan ay soo caga dhigatay. Gegida diyaaradaha ayaa horey ugu soo degey diyaarado uu la socday hogaamiyaha militariga Sudan Gen. Cabdul-Fataax Burhan ugu yaraan labo jeer sanadkan. Ciidanka ayaa bishii Maarso ka qabsaday Garoonka diyaaradaha kooxda ay iska soo horjeedaan ee Taageerada deg dega ah. Dagaalku wuxuu qarxay markii ay millateriga iyo RSF-ta is-hor-fadhiisteen oo ay ku loolamayeen awoodda. Inkasta oo ay ciidamadu haystaan caasimadda, haddana RSF waxa ay weli gacanta ku haysaa qaybo ka mid ah Galbeedka Gobolka Darfur iyo degaanno kale. Dagaalka ayaa waxaa ku dhintay ugu yaraan 40,000 oo qof, sida ay sheegtay hay’adda caafimaadka adduunka ee WHO, waxaana ku barakacay dad gaaraya 12 milyan oo kale. In ka badan 24 milyan oo qof ayaa wajahaya cunto yari ba'an, ayay tiri Qaramada Midoobay. RSF ayaa diyaarado Drones ah ku riday garoonka subaxnimadii Talaadada balse ciidamada ayaa ka hortagay, sida lagu sheegay bayaan kasoo baxay ciidamada. Hogaamiyaha RSF Maxammad Xamdan Dagalo Muusa, oo sidoo kale loo yaqaan Hemedti, ayaa habeenimadii talaadada ku hanjabay khudbad muuqaal ah in ciidamadiisu ay sii wadi doonaan beegsiga garoonka. "Diyaarad kasta oo ka kacda waddan kasta oo deriska ah, diyaarad kasta oo sahayda soo rideysa, duqeynaysa ama dila, diyaarad kasta oo ka kacda garoon kasta, waxay noo noqon doontaa bartilmaameed sharci ah," ayuu yiri. Burhaan ayaa ku soo wareegay garoonka Talaadadii ka hor inta aan la furin, waxaana uu ka jeediyay khudbad uu ku sheegay inay ka ilaalinayaan muwaadiniinta RSF. Hay’adda Duulista Hawada Sudan ayaa todobaadkan xaqiijisay in Duulimaadyada gudaha ay dib u bilaaban doonaan Arbacada ka dib markii la dhamaystiray hawlihii shaqo ee lagama maarmaanka u ahaa iyo habraaca farsamada, sida ay sheegtay Wakaalada Wararka Sudan. Ma cadda inta diyaaradood ee isticmaali doona madaarka Khartuum. Mas’uuliyiinta Suudaan ayaan si deg deg ah wax looga weydiin.
XIGASHO-AN.
XABAAL WADAREEDYO CUSUB OO LAGA HELAY BANAANKA DIMISHIQ.
(SAWIRKA)-XABAAL WADAREEDYO.
(DAMASCUS/SYRIA)-Kooxaha difaaca madaniga ah ee dalka Suuriya ayaa Talaadadii lasoo dhaafay ka soo saaray haraaga 20 qof Xabaal Wadareed goob bari ka xigta magaalada Duuma ee baadiyaha Dimishiq, sida ay sheegtay warbaahinta gudaha. Kanaalka AL-Ikhbariya ee ay dawladdu maamusho, oo soo xiganaysa bayaan ka soo baxay difaaca madaniga ah, ayaa sheegay in haraaga laga helay goob ku taal degaanka Tal AL-Sawan ee bariga Douuma. Inta badan haraaga ayaa u muuqda inay leeyihiin caruur iyo haween, ayay tiri, iyadoo raacisay in baarayaashu aysan awoodin inay aqoonsadaan dhibanayaasha. Kooxaha difaaca madaniga ah ayaan wax dhar ah ka helin dhibanayaasha, iyagoo soo jeediyay in la dilay iyaga oo wax dhar ah qabin balse qaawan, ayaa lagu yiri bayaanka. Difaaca Madaniga ah wuxuu xusay in Gudiga Qaranka ee dadka la la'yahay, oo ah Hay'ad dawladeed, ay hogaaminayso dadaallada goobta iyadoo la kaashanaysa Wasaaradda Arrimaha Gudaha iyo masuuliyiinta dawooyinka dambi-baarista, ayaa lagu yiri. Tan iyo markii meesha laga saaray nidaamka Bashaar AL-Assad bishii Diseembar 2024-kii, goobo badan oo Xabaalo wadareedyo ah ayaa laga helay guud ahaan dalka Suuriya, oo ay ugu waynayd meel u dhow caasimadda Dimishiq. Muwaadiniinta Suuriya ayaa sheegay in burburka nidaamka Bashaar AL-Asad uu soo afjaray muddo tobanaan sano ah oo cabsi ah, iyadoo xabsiyada dalkaasi ay noqdeen riyooyin qarow oo jirdil ah, xarig aan loo meel dayin iyo in si qasab ah lagu waayo. Xukuumadda cusub ee Suuriya ayaa si joogto ah u sheegtay in la xisaabtanka kuwa mas'uulka ka ah dembiyada nidaamkii hore ay ahaan doonto mudnaan gaar ah. Khudbad uu ka jeediyay Golaha loo dhan yahay ee Qaramada Midoobay bishii Sebtembar, Madaxweyne Axmad AL-Sharac waxa uu ballan qaaday in uu cadaaladda ka bixin doono qof kasta oo gacmihiisa ay ku wasakhoobaan dhiigga dadka aan waxba galabsan. Asad, hogaamiyaha Suuriya muddo ku dhow 25 sano, ayaa u cararay Ruushka bishii December ee la soo dhaafay, isagoo soo afjaray nidaamkii Bacthig ahaa, oo xukunka hayay tan iyo 1963. Maamulka cusub ee ku meel gaarka ah ee Sharac ayaa la dhisay bishii Janaayo.
XIGASHO-AA
MAGAALADDA KHARTUUM OO DADKII EY DIB UGU SOO LAABTEEN.
(SAWIRKA KHARTUUM.
(GENEVA/SWITZERLAND)-In ka badan 1 milyan oo qof ayaa ku laabtay caasimadda Suudaan ee Khartoum 10-kii bilood ee la soo dhaafay inkastoo ammaan darro baahsan iyo adeegyadii ey burbureen, sida ay sheegtay Hay’adda Socdaalka Adduunka ee IOM Talaadada maanta ah. Sawirka Korjoogteynta Soo laabashada Suudaan ayaa diiwaangelisay soo laabasho intii u dhaxaysay Noofambar 2024 iyo Sebtembar 2025, iyadoo qoysasku ay ka soo guureen qaybaha kale ee dalka iyo dibadda. "Baaxadda ku soo laabashada Khartoum labaduba waa calaamad muujinaysa adkeysi iyo digniin," Ugochi Daniels, Ku xigeenka Agaasimaha Guud ee IOM, ayaa ku yiri hadal uu soo saaray. "Waxaan la kulmay dad ku soo laabanaya magaalo ay weli colaaduhu ka jiraan, halkaas oo guryihii ay burbureen, adeegyadii aasaasiga ahaana ay si dhib yar u shaqeynayaan. Ciidanka Suudaan ayaa bishii Maarso sheegtay in ay Khartoum ka sifeeyeen dagaalyahannada Rapid Support Forces (RSF) ee Khartoum ku dhawaad laba sano ka dib markii ay caasimadda u gacan gelisay kooxda hubaysan. Dagaalka sokeeye ee u dhexeeya ciidanka iyo RSF ayaa socda ilaa Abriil 2023, kaas oo ay ku dhinteen kumannaan qof. Khartoum ayaa weli hoy u ah in ka badan 3.7 milyan oo qof oo barokacayaal ah, iyadoo soo laabashada hadda ay tahay 26% oo keliya wadarta guud, sida ay sheegtay IOM. Hay'addu waxay ku qiyaastay in ilaa 2.7 milyan oo qof oo kale ay ugu dambeyntii soo laaban karaan, taas oo ku xiran xaaladaha ammaanka iyo bini'aadantinimada. Guud ahaan Suudaan, 2.6 milyan oo qof ayaa ku laabtay degaannadii ay ka yimaadeen tan iyo dabayaaqadii 2024-kii, oo ay ku jiraan in ka badan nus milyan ka yimid dibadda, gaar ahaan Masar, Koonfurta Suudaan, iyo Liibiya. IOM waxay ka digtay in dad badan oo soo laabtay ay ku nool yihiin guryo burbursan ama hoy ciriiri ah oo ay helaan biyo, daryeel caafimaad, ama ilaalin xaddidan, iyadoo cudurrada sida daacuunka iyo duumada ay sii fidayaan. Ururku wuxuu ku booriyay beesha caalamka inay sare u qaadaan taageerada soo kabashada ayna gacan ka geystaan dib u dhiska adeegyada muhiimka ah.
XIGASHO-AA.
SARAAKIIL BASHAAR AL-ASAD U DAGAALANTAY OO LA SOO QABTAY.
(SAWIRKA)HARAAGII BASHAAR AL-ASAD.
(DIMISHIQ/SYRIA)-Maamulka Suuriya ayaa xiray Namir Badiic AL-Asad iyo dhowr xubnood oo ay ku tilmaameen koox dambiilayaal ah Khamiista maanta ah, oo uu ku jiro Qusay Ibrahim, oo ah taliyaha guutada buurta, intii lagu guda jiray howlgal amni oo ka dhacay magaalada Qardaaxa ee baadiyaha Ladiqiyah ee Waqooyi-Galbeed dalka Suriya. Ilo wareedyo ka tirsan Wasaaradda Arrimaha Gudaha ayaa wakaaladda Wararka ee Suuriya ee SANA u sheegay in Nimir AL-Asad lagu tiriyo mid ka mid ah dadka ugu caansan ee ka Ganacsada Maandooriyaha, isla markaana ku lug lahaa dambiyo dhowr ah intii uu xukunka hayay Madaxweynihii xilka laga tuuray ee Bashaar AL-asad. Ilaha ayaa tilmaamay in howlgalka lagu qaaday weerar gaadmo ah oo si aad ah loo adkeeyay, waxaana la xiray Nimir AL-Asad oo ka mid ahaa ilma adeerka Madaxweynaha xilka laga tuuray. Waxa uu carabka ku adkeeyay in tallaabadani ay ka tarjumeyso sida ay uga go’an tahay Ciidamada Amniga gudaha baacsiga haraadiga taliskii dhacay, la dagaalanka dambiyada, iyo sidii loo heli lahaa cadaalad. Wasaaradda Arrimaha Gudaha Suuriya ayaa dhankeeda sheegtay in kooxda Namir Badiix AL-Asad oo ay xireen ayaa waxa ka mid ah Cadnaan Casiis Xabiib, Xasan Fadi Sleeytiin iyo Jacfar Axmed Xasan. Waxay intaas ku dartay in xubnaha unuggaas loo gudbiyay Waaxda La-dagaalanka Argagaxisada si ay baaritaan dheeraad ah ugu sameeyaan, ayna u qaadaan dhammaan tallaabooyinka sharciga ah ee lagama maarmaanka ah, si loogu diyaargaroobo in loo gudbiyo Garsoorka awoodda u leh si ay u helaan ciqaabta xaqa ah ee waafaqsan sharciga.
TALIYAHA “GUUTADA BUURAHA”.
Ilo dhanka Amaanka ah ee dalka suriya ayaa sheegay in ciidamada Amaanka gudaha dalka ey soo xireen Ausey Ibrahim oo ah taliyaha Guutada Buuraha ee Laadiqiyah,intii lagu guda jiray wax ey ku tilmaameen hawlgal aan caadi ahayn, iyagoo kaashanaayo faraca ka hortaga Argagixisada ee Gobolka. Warku waxa uu intaa ku daray in Qusay Ibrahim uu ka qayb qaatay xasuuqii loo gaystay dad rayid ah oo aan hubaysnayn oo ka dhacay gobolo badan oo ka tirsan kacaanka Suuriya . Waxa uu sharaxay in waxa loogu yeero "Guutada Buurta" ay sanado badan joogeen faashashkii Jabal al-Akrad, Nabi Yuunis, Qalaat Shalaf, iyo Kinsaba ee Laadiqiyah. Isha ayaa sheegtay in baaritaano lagu ogaaday in Qusay Ibrahim uu xiriir la lahaa dhacdooyinkii 6-dii Maarso ka dhacay xeebaha Suuriya iyo weerarradii lagu qaaday xarumaha ammaanka iyo ciidamada.Ilaha ayaa carabka ku adkeeyay in howlgalkan uu ku yimid qaab lagu baacsanayo dhammaan dadka ay gacmahooda ku xumeeyeen dambiyada ka dhanka ah shacabka Suuriya, lana horkeeno sharciga. Waxaa xusid mudan, marka loo eego qiyaasta dawladda Ingiriiska, taliskii la tuuray ayaa mas'uul ka ahaa 80% wax soo saarka Captagon-ka adduunka. Ganacsiga Captagon-ka caalamiga ah waxaa lagu qiyaasaa inuu ku kacayo ku dhawaad $10 bilyan sanadkii, iyadoo qoyska Assad ay soo xareeyaan ku dhawaad $2.4 bilyan macaash sannadeedka ah. Tan iyo markii ay talada dalka kala wareegeen maamulka Bashaar AL-Asad 8-dii December, maamulka Suuriya waxa uu ku howlanaa sidii uu u xakameyn lahaa xaaladda ammaan iyo baacsiga haraadiga taliskii hore ee qalqalka ku haayey amaanka dalka suuriya gaar ahaan magaaladda Caasimadda ah ee Dimisihiq oo noqotay xaablaha lagu aaso dadka mucaaradka ku ah xukuumadda Bashar AL-asad.
ISHA-AJ.
XUUTIYIINTA OO MAANTA SHEEGAY INUU GEERIYOODAY S/GAAS.MAXAMED C/LARIM AL-GAMAARI.
(SAWIRKA)-AL-GAMAARI.
(SANA’A/YEMEN)-Ka dib markii ay warbaahinta Israa’iil sheegtay bishii Agoosto ee la soo dhaafay in S/Gaas. Maxammed CabdulKarim AL-Gaamari, oo ahaa Madaxii shaqaalaha ee maleeshiyada Xuutiyiinta lagu dilay duqeyn ay Israa’iil ka geysatay fariisimaha Xuutiyiinta ee caasimadda Sanca, kooxda ayaa sii waday in ay qariso warkaas ilaa ay soo shaac baxday dhimashadiisa Khamiista maanta ah, iyadoo aan la cayimin waqtiga iyo goobta duqeyntu ka dhacday. Maleeshiyada ayaa kaliya sheegay in lagu dilay isaga iyo koox saaxiibadiis ah, duullaan ay ciidamada Israa’iil ku qaadeen magaalada Sanca “oo qayb ka ahaa dagaalkii Duufanta AL-Aqsa”.
WAA KUMA AL-GAMAARI?
Maxammed CabdulKarim AL-Gaamari waxa uu ahaa Madaxa shaqaalaha ee ciidamada Xuutiyiinta iyo taliyaha ugu sareeya ee silsiladda milatari ee dhaqdhaqaaqa, sida lagu sheegay bayaan ka soo baxay Waaxda Hantidhowrka Mareykanka ee Xafiiska Arimaha Bulshada,kaaso la soo saaray sannadkii 2021-kii. AL-Gaamari ayaa si toos ah u kormeeray inta badan howlgallada militari ee Xuutiyiinta, waxa ey mas’uuliyad weyn ka saaraneed hoggaaminta weerarrada ka dhanka ah bartilmaameedyada rayidka iyo militariga ee gudaha Yemen, iyo sidoo kale weerarada ka dhanka ah dalalka Sacuudiga iyo Imaaraadka. Bishii Nofembar 2017, Sacuudi Carabiya ayaa Maxammed CabdulKarim AL-Gaamari u dartay 16-aad liiska 40 ka mid ah hoggaamiyeyaasha militariga ee Xuutiyiinta iyo xubnaha, iyagoo abaalmarin lacageed ku siinaya ciddii soo sheegta halka ay ku sugan yihiin. Lacag dhan 10 milyan oo dollar ayaa la dul dhigay ciddii keenta xog horseeda in la xiro ama halka lagu hayo. Ku dhawaaqistan ayaa ku soo beegantay iyadoo Xuutiyiinta ay weerarada ballistic-ga ah ku qaadeen Boqortooyada Sucuudi Carabiya. Sida laga soo xigtay Waaxda Maaliyadda Mareykanka, AL-Gaamari wuxuu si toos ah mas'uul uga ahaa kormeerka weerar ballaaran oo lagu qaaday Gobolka Marib, oo ah meel ay dadku ku badan yihiin oo ay ku nool yihiin barakac. Gobolkan ayaa ah deegaan muhiim ah oo soo noqnoqday iyo weeraro baahsan oo ay maleeshiyadu ka fulinayaan tan iyo markii ay bilowdeen dagaalada dalka ka socda. Shaqaalaha bini'aadantinimada ayaa ku tilmaamay weerarka baaxadda leh ee Xuutiyiinta ee uu hogaamiyo AL-Gaamari sanadkii 2021 ee Marib inuu ahaa meel halis ah oo u rogmatay qalalaasaha Yemen, maadaama ay halis galisay nolosha malaayiin dad ah oo barakacayaal ah, ayna ku hanjabeen inay burburi doonaan wax ka qabashada bini'aadantinimo, taasoo markii horeba la halgamaysay sidii ay u noolaan lahayd. AL-Gaamari ayaa lala xiriiriyay inuu hogaamiyo gantaalada Xuutiyiinta iyo weerarada aan duuliyaha laheyn ee lagu bartilmaameedsanayo kaabayaasha rayidka, xerooyinka, iyo hoyga gudaha dalka, gaar ahaan Marib, taasoo keentay barakac ballaaran oo cusub oo uga sii daray dhibaatada bini’aadantinimo. Mareykanka ayaa cunaqabateyn ku soo rogay AL-Gaamari sida uu dhigayo Amarka Fulinta ee tirsigiisu yahay 13611, kaas oo lagu bartilmaameedsanayo shaqsiyaadka ka qeyb qaadanaya qatarta nabada iyo xasiloonida Yemen, gaar ahaan kuwa ka shaqeynaya in ay hor istaagaan wareejinta nabdoon ee heshiiska awoodeed ee ay kala saxiixdeen November 2011 dowladda iyo dhinacyada Yemen. Bishii Noofambar 2021, Guddiga Cunaqabataynta Golaha Ammaanku waxay u magacaabeen Maxammed Abdulkarim AL-Gaamari, oo uu weheliyo Saalax Musafir AL-Shaacir, kooxda dhaqaalaha iyo mas'uulka garsoorka, iyo hoggaamiyaha millatariga Yuusuf AL-Madani, ku lug lahaanshahooda falalka khatarta ku ah nabadda, ammaanka, iyo xasilloonida Yemen iyo hoggaankooda dhaqdhaqaaqyada ka dhanka ah sharciga caalamiga ah ee bini'aadantinimada. Magacaabistan waxaa soo dhaweysay dowladda sharciga ah. Dhinaca caalamiga ah, xogta ku jirta qoraalka Wasaaradda maaliyadda ee Maraykanka ayaa tilmaamaya in AL-Gaamari uu tababar sare oo milateri ku qaatay xeryo ay maamulaan ururka Xisbullah ee Lubnaan iyo ilaalada kacaanka Iran. Taageeradan ayaa kooxda u sahashay in ay maareeyaan soo iibinta iyo soo dejinta hub casri ah oo ay ku jiraan walxaha qarxa,diyaaradaha aan duuliyaha lahayn iyo gantaalada balaastikada ah,ayaa lagu yiri bayaanka. AL-Gaamari waxa uu door muhiim ah ka ciyaaray afgambiga Xuutiyiinta iyo gacan ku haynta Sanca iyo maamul goboleedyada kale ee sanadii 2014. Waxa uu qabtay xilka madaxtinimo ee waxa loogu yeero "Guddiga Sare ee Kacaanka" 2015, oo ah hay'adda Xuutiyiinta ee mas'uulka ka ah maamulida gobollada wakhtigaas, waxaana loo magacaabay kormeeraha Xajka ee Xuutiyiinta. AL-Masdar Online waxa ay warbixinteeda baariseed ku sheegtay, “Xuutiyiinta gudaha ka yimid,” in Maxammed AbdulKarim AL-Gaamari (Hashem) uu u adeego madaxa shaqaalaha Xuutiyiinta, marka laga soo tago in uu yahay sarkaalka hawlgallada ee maamulka Xuutiyiinta, waxaana loo arkaa in uu yahay taliyaha fulinta ee dhismaha milatari ee kooxda. AL-Gaamari waxa uu maareeyaa waaxyaha ugu muhiimsan kooxda, oo ay ku jiraan qaybta dhexe ee xogta, sirdoonka milatariga, saadka, tababarka, iyo ilaha shaqaalaha, marka lagu daro kormeerida Takhasusyadda dagaalka sida Hubka,Difaaca dadban iyo Injineernimadda iyo kuwa kale.
XIGASHO-AL-MASDAR ONLINE.
XABAALO WADAREED CUSUB OO LAGA HELAY DALKA SURIYA.
(SAWIRKA)-LAFO DADEED OO LA SOO HELAY SUURIYA.
(DIMISHIQ/SYRIA)-Xukuumadda Bashaar AL-Asad ayaa muddo labo sano ah ku qaadatay kumanaan meydad ah oo laga soo saaray xabaal wadareedyo caan ah oo la geeyey goob qarsoodi ah oo ku taal saxaraha koonfurta Suuriya. Baaritaan cusub oo ay sameysay Wakaaladda Wararka ee Reuters ayaa lagu ogaaday in Madaxweynihii hore ee xilka laga tuuray bishii December 2024-kii uu ciidamadu soo saareen xabaal wadareedkii Qutayfah oo ay ka sameysteen xabaal wadareed labaad oo weyn oo ku taalla Saxaraha ka baxsan magaalada Dumayr. Wakaaladda Wararka ee Reuters ayaa la hadashay 13 qof oo aqoon toos ah u leh hawlgalkan iyo sidoo kale dib u eegis ku samaysay dukumentiyada ay soo saareen saraakiisha arrintani khusaysay, waxaanay falanqaysay boqollaal sawiro dayax gacmeed ah oo laga qaaday labada xabaalood ee la qaaday muddo dhawr sano ah. Warbixintan cusub ayaa muujineysa heerka uu gaarsiisan yahay isku daygii dowladdii hore ee ay ku dooneysay in ay ku burburiso mucaaradka, iyadoo dalkaasi uu galay dagaal sokeeye sanadkii 2011-kii. Colaadda, oo ka dhalatay jawaabta qallafsan ee xukuumadda Asad ay ka bixisay dibadbaxyada dimoqraadiyadda, ayaa sababay dhimashada in ka badan 500,000 oo qof iyo barakaca malaayiin gudaha iyo dibadda ah. "Howlgalka Move Earth", sida howlgalka wareejinta qabriga loo magacaabay, wuxuu socday 2019 ilaa 2021. Goob joogayaal ayaa sheegay in howlgalkan uu ahaa mid lagu doonayay in lagu qariyo cadeymaha dilka Bashaar AL-Asad si loo wanaajiyo sumcadda dowladdiisa. Ugu yaraan 34 god oo dhererkiisu yahay 2km, qabriga ku yaal saxaraha Dumayr oo Wakaaladda Wararka ee Reuters aysan shaacin halka uu ku yaal ayaa ka mid ah kuwii ugu ballaarnaa ee la abuuray intii lagu jiray dagaalka sokeeye ee Suuriya, waxaana laga yaabaa in ay ku jiraan tobanaan kun oo meyd ah. Warbaahinta gudaha ayaa shaaca ka qaaday jiritaanka qabriga Qutayfah sanadkii 2014-kii, iyadoo marag furka Maxkamadda iyo baaritaanno dheeraad ah lagu bixiyay xog sax ah. Sida ay ku warantay Wakaaladda Wararka ee Reuters, dawladdu waxay bilaawday in dadka dhintay lagu aaso Qutayfah qiyaastii sannadkii 2012-kii, ka dibna afar habeen ku dhawaad toddobaad kasta laga bilaabo February 2019 ilaa April 2021, lix ilaa siddeed baabuur oo ay ka buuxaan wasakh iyo haraagii bani’aadam ayaa ka soo safray Qutayfah ilaa dhulka saxaraha ah ee Dumayr. Sarkaal hore oo ka tirsan Ilaalada Jamhuuriga ayaa Wakaaladda Wararka ee Reuters u sheegay in qorshuhu uu soo baxay dabayaaqadii sanadkii 2018-ka. Waqtigaas, dowladdu waxay u ekayd mid ku dhow inay guul ka gaarto dagaalka sokeeye, ka dib markii Ruushku isu badelay inuu taageero ololihiisa milateri ee ka dhanka ah xoogagga fallaagada. Assad ayaa rajeynayay inay dib u soo nooleeyaan xiriirka ay la leeyihiin beesha caalamka ka dib markii laga adkaaday kooxaha mucaaradka ah, ka dib sanado badan oo go'doon iyo cunaqabateyn ah. Labo gaari oo nooca xamuulka qaada ah iyo sarkaalka ayaa sheegay in taliyeyaasha ciidamada ay u sheegeen in ujeedka lagu wareejiyay ay tahay in la nadiifiyo xabaal wadareedkii Qutayfa islamarkaana ay qariyaan cadeymo muujinaya dilal wadareed. Kooxaha u dooda xuquuqda Suuriya ayaa aaminsan in in ka badan 160,000 oo qof lagu waayay xabsiyada Asad oo lagu aasay xabaal wadareedyo.
XIGASHO-MEE.
DOORKA ISBITAALKA ERDOGAN EE MUQDISHO WAA MID MUUQDA.
(SAWIRKA)-TAKHTAR SOOMAALIYEED OO JOOGA DALKA TURKIGA.
(MUQDISHO)-Waa Warbixin si aad ah uga hadleysa Isbitaalka Erdogan(Ex.Digfeer) ee magaaladda Muqdisho,waxa ka hadlaayo waa dad aqoon gaar ah u leh Xirfadda Caafimaadka,waxaane Warbixintaan Muqdisho ka soo diray Wakiil Wareedka Wakaaladda Wararka u faafiso dalka Turkiga ee ANADOLU.
– Isbitaalka waxaa ka howlgala dhaqaatiir Soomaaliyeed oo wax ku bartay jaamacadaha iyo isbitaallada Turkiga.
- Dr. Cali Maxamed Warsama: Waxaan ahay dhakhtarka kaliya ee qalliinka laabta ee waddankeyga. Qalliinnadan waxaa lagu sameeyaa isbitaalkan oo keliya.
– Dr. Axmed Maxamed Bashiir: Cisbitaalku waa xarun tixraaceed oo heer saddexaad ah, waxaana ka kooban 24 Takhasus caafimaad.
- Dr. AbdulJaliil Abdullah: Isbitaalka Recep Tayyip Erdogan wuxuu noqday laf dhabarta nidaamka caafimaadka Soomaaliya.
Magaalada caasimadda ah ee Muqdisho, cisbitaalka Waxbarashada iyo Cilmi baarista Recep Tayyip Erdoğan ayaa tusaale muuqda u ah iskaashiga Turkiga iyo Soomaaliya, isagoo noqday mid ka mid ah xarumaha caafimaadka ee ugu muhiimsan Geeska Afrika. Dhakhaatiir Soomaaliyeed oo wax ku bartay Jaamacadaha iyo Isbitaallada Turkiga ayaa adeegyo caafimaad oo heer sare ah ka haya Isbitaalka, iyagoo ka qeyb qaadanaya isbeddel tayo leh oo ku yimid nidaamka caafimaadka dalka, sida ay dhowr ka mid ah bukaanka Isbitaalka u sheegeen Wakaaladda Wararka Anadolu. Isbitaalkan oo taageero toos ah ka helay dowladda Turkiga sanadkii 2015-kii, ma ahan mid u adeega shacabka Soomaaliyeed oo kaliya, balse waxa uu qaabilaa bukaanada ka imaanaya dalalka deriska la ah Soomaaliya sida Kenya, Uganda, iyo Itoobiya, waxaana bukaanada ey gaarayaan bishii in ka badan 40,000 oo qof.
TABABARKA IYO KHIBRADDA:
Waaxyaha Qalliinka, Qalliinka Wadnaha iyo Xididdada dhiigga, iyo daawaynta gudaha, dhakhaatiir dhallinyaro ah oo Soomaaliyeed ayaa safka hore kaga jira badbaadinta nolosha iyo horumarinta adeegyada caafimaadka ee dalkooda. Dr.Cali Muxamed Warsama oo ah dhaqtarka qalliinka dhuunta ee cisbitaalka Turkiga ayaa sheegay in muddo lix bilood ah uu ku qaatay dalka Turkiga tababaro gaar ah oo ay kormeerayeen macalimiin hormuud ah, kaasi oo uu u soo qaatay khibrad waxqabad oo badan. Dhaqtarka oo shaqadiisa bilaabay sanadka 2019-ka ayaa intaa ku daray “Aniga waxaan ahay takhtarka kaliya ee wadankeyga ku takhasusay qaliinka xiiqaha, dhamaan qaliinada noocaan ah waxaa lagu sameeyaa isbitaalkaan oo kaliya, sida qaliinada burooyinka iyo dhaawacyada halista ah ee Wadnaha iyo Sambabada”.
XIRFADDA CAAFIMAADKA WAA BANI’ADNIMO:
Warsame oo ka hadlayey dadaalka uu ugu jiro soo celinta rajada bukaannadiisa, waxay yiri, "Waxaan daweeyey nin gacantiisa naafo ka ah 20 sano oo uu qabay niyad jab aad u daran."Waxa uu intaa ku daray, "Ka dib markii qalliinka lagu sameeyay cusbitaalkayaga, si buuxda ayuu u bogsaday, wuxuuna ku soo laabtay noloshiisii caadiga ahayd, sheekooyinkan ayaa naga dhigaya inaan ogaano macnaha iyo muhiimada xirfadeena." In kasta oo ka shaqaynta dibadda ay bixiso fursado dhaqaale oo wanaagsan, Warsama waxa uu ku adkaysanayaa in go'aankiisa ah in uu sii joogo dalkiisa uu ka dhashay dareen masuuliyadeed. Waxa uu sharraxay: "Waxaa laga yaabaa inaan ahay dhakhtar caadi ah oo dibadda ah, laakiin Soomaaliya, joogitaankaygu wuxuu sameeyaa isbeddel dhab ah. Dadka halkan jooga waxay u baahan yihiin caawimo, taasna waa waxa dhakhtarnimadu ku saabsan tahay."
TIJAABO U GAAR AH TURKIGA:
Dhankiisa, Axmed Maxamed Bashiir oo ku takhasusay daawaynta gudaha ayaa sheegay in cisbitaalku yahay "xarun tixraaceed oo heer saddexaad ah (heer sare oo takhasus leh), waxaana ku jira 24 takhasus caafimaad." Bashiir waxa uu ka shaqaynayey cusbitaalka ilaa 2016-kii, waxana uu hadda u yahay Ku-xigeenka isu-duwaha tababarka. "Isbitaalku waxa uu leeyahay xarunta ugu weyn ee ee sifeynta Kilyaha ee Soomaaliya, waxaana lagu daaweeyaa kumannaan bukaan bishii," ayuu hadalkiisa ku daray. Dhaqtarku waxa uu sheegay in Turkiga uu yahay dalka kaliya ee dhistay cusbitaal baaxadiisa intaas le’eg, xilli wadamada reer galbeedku ay diideen in ay maalgashi ku sameeyaan dalka sababo amni awgeed. Waxa uu hadalkiisa ku soo gaba gabeeyay, “Haddii wadamada kale ay ku daydaan Ankara, wejiga waaxda caafimaadka Soomaaliya gabi ahaanba waa isbedeli doonaa”.
CAAFIMAADKU WAA LAFDHABARTA SOOMAALIYA:
Dr. Cabdul Jaliil Cabdullaahi, oo ah dhaqtarka Qalliinka Wadnaha, ayaa yiri, "Isbitaalka Recep Tayyip Erdogan wuxuu noqday laf-dhabarta nidaamka daryeelka caafimaadka Soomaaliya." Dhaqtarka oo tababar ku soo gaba gabeeyay magaalada Turkiye sanadkii 2024-kii ayaa ku macneeyay in Soomaaliya aysan awood u laheyn in ay qaliin dhanka wadnaha ah ku sameyso ka hor inta aan isbitaalka la dhisin. Isagoo xusay in tan iyo markii la aasaasay isbitaalka in ka badan 120-dhakhaatiir Soomaaliyeed ah ay qaateen tababaro la xiriira dhinacyo kala duwan, taasoo uu xusay inay tahay guul aan horay loo arag oo laga gaaray taariikhda caafimaadka dalka. Xaaladdan oo kale, wuxuu xaqiijinayaa in isbitaalku qaabilo "qiyaastii 40,000 bukaan bishii wuxuuna u adeegaa muwaadiniinta dalalka deriska ah." Waxa uu hadalkiisa sii raaciyay, "Dadka halkan ku nool waxa ay ugu yeeraan Isbitaalka Erdogan, magacaas oo keliya waxa uu noqday calaamad ammaan iyo mahadnaq."
ASTAANTA SAAXIBNIMADA SOOMAALIYA IYO TURKIGA:
Cisbitaalka Waxbarashada iyo Cilmi-baarista Recep Tayyip Erdoğan, oo la furay 2015-kii oo qaadi kara 250 Sariirood, waa xarun caafimaad oo isku dhafan oo bixisa daryeel deg deg ah, qalliin, Sifeyn, iyo qaybo daaweyo dadka soo gubto. Isbitaalka waxaa ka shaqeeya ku dhawaad 1,100 shaqaale ah oo ay ku jiraan 170 dhaqaatiir Soomaali ah iyo 30 dhaqaatiir Turki ah. Isbitaalku hadda maaha mashruuc horumarineed oo keliya,balse waxa uu astaan u noqoday xiriirka walaaltinimo ee ka dhaxeeya Turkiga iyo Soomaaliya, waxayna tixgalin u noqotay jiilka cusub ee dhaqaatiirta Soomaaliyeed oo aaminsan in daawadu ay tahay howl bini’aadantinimo ka hor inta aysan xirfad ahaan noqon ayey Takhaatiirtu xuseen.
XIGASHO-AA/ARABIC.
TRUMP OO SHEEGAY IN XAMAAS EY SI DHAB AH U RAADINEYSO MEYDADKA MAQAN.
(SAWIRKA)-MW-TRUMP.
(WASHINGTON)-Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ayaa shaaca ka qaaday in Xamaas ay baadi goob ugu jirto la heysteyaal badan, isagoo xusay in ay qodayaan burburka iyo godad dhulka hoostiisa mara si ay u helaan meydad kale. Trump ayaa intaa ku daray in waxa Mareykanka uu ka doonayo Xamaas wajiga labaad ee heshiiska uu yahay hub ka dhigis, isagoo ku nuux-nuux saday in Xarakadu ay aqbashay arrintaas, haddii aysan taasi dhicinna ay Washington arrinta gacanteeda ku qaadi doonto. Madaxweynaha Mareykanka ayaa carabka ku adkeeyay in aysan jirin sabab loo geeyo ciidamada Mareykanka gudaha Marinka Gaza.
MRXALADDA XIGTA:
Dhanka kale, Israa’iil ayaa ku wargelisay maamulka Trump Arbacadii in Xamaas aysan sameynin dadaal ku filan oo ay ku soo ceshaneyso meydadka la haystayaasha Israa’iil ee la dilay, iyadoo sheegtay in heshiiska Gaza uusan u gudbi karin marxaladda xigta ilaa horumarka laga gaarayo arrintan, sida uu sheegay Axios, isagoo soo xiganaya saraakiil Israa’iil iyo Mareykan ah. Wasiirka Istiraatijiyadda Isra’iil Ron Dermer ayaa la hadlay ergayga Trump Steve Witkoff iyo Jared Kushner, wuxuuna Xamaas ku eedeeyay inay si ula kac ah u daahiyeen soo celinta meydadka, sida ay sheegeen saraakiil Israa’iil iyo Mareykan ah. Saraakiisha Isra’iil ayaa sidoo kale sheegay in wadankooda uu siiyay Washington sirdoon cusub oo muujinaya in Xamaas ay heli karto meydad ka badan sida ay sheegtay. Sarkaal sare oo ka tirsan Isra’iil ayaa intaa ku daray, "Ma aragno Xamaas oo dadaalkeeda ugu badan ku bixinaysa arrintan, waan ognahay inay awood u leedahay inay wax badan qabato, mana aaminsanin in wax tanaasul ah la siiyo."
MEYDADKA 28-QOF OO LA QAFAASHAY AYAA DIB LOO SOO CELIYEY:
Heshiisku waxa uu dhigayaa in Xamaas ay samayn doonto “dadaalka ugu badan” si ay u soo celiso maydadka 28 la haystayaal ah oo ay ku jiraan laba muwaadin oo Maraykan ah, halka Israa’iil ay sheegtay in Xamaas aanay u hoggaansamin shuruudaha. Dhankiisa, sarkaal Mareykan ah ayaa u sheegay Axios: "Xamas waxay soo celin doontaa dhammaan meydadka, laakiin waqti ayay qaadan doontaa, waan sii wadi doonnaa ka shaqeynta arrintan, laakiin ma ogolaan karno inuu burburo heshiiska." Xiisad deg deg ah ayaa la baajiyay 24-kii saac ee la soo dhaafay ka dib markii Xamaas ay soo celisay meydadka saddex la haystayaal Talaadadii iyo labo kale Arbacadii, taasoo wadarta guud ka dhigeysa sagaal ka mid ah 28. Intaa ka dib, Israa'iil waxay ka laabatay hanjabaadeeda si loo dhimo tirada baabuurta gargaarka ee ku wajahan Gaza iyo in la xiro xadka u dhexeeya Masar iyo Gaza. Si kastaba ha ahaatee, Xamaas ayaa hadda ku dhawaaqday in aysan hayn meydad kale, soo kabashada inta hartayna ay u baahan tahay qalab iyo dadaal gaar ah. In kasta oo mas'uuliyiinta Israa'iil ay qireen in helista xitaa tiro yar oo meyd ah ay adkaan doonto, waxay ku adkaysanayaan in inta u dhaxaysa 15 iyo 20 meydka si dhakhso ah loo soo celin karo. Maraykanka ayaa doonaya inuu bilaabo wada xaajoodka wejiga xiga ee heshiiska, kaas oo ka hadlaya arrimo xasaasi ah oo ay ka mid yihiin cidda maamuli doonta Gaza iyo cidda sugi doonta ammaankeeda. Si kastaba ha ahaatee, Israa'iil waxay ka digaysaa in u gudubka heerkan ay adkaan doonto haddii aan horumar laga gaarin arrinta maydadka la haystayaasha. Dhanka kale, saraakiisha Israa’iil iyo Maraykanka ee hawshan ku lugta leh ayaa ka cabsi qaba in Wasiirrada Israa’iil ee xagjirka ah sida Bezalel Smotrich iyo Itamar Ben-Gvir ay arrintan uga faa’iidaystaan si ay u burburiyaan heshiiska ay ka soo horjeedaan oo ay u riixaan in dib loo bilaabo dagaalka.
XIGASHO-AA.