HORUMAR LAGA GAARAY WADA HADALADII DOOXA EE XAMAAS IYO ISRA’IIL.
(SAWIRKA)-MARINKA GAZA.
(DOHA)-Warbaahinta Isra’iil ayaa sheegtay fiidnimadii Talaadada in wada xaajoodyadii dadban ee Marinka Gaza laga gaaray "Horumar la taaban karo" 24-kii saac ee la soo dhaafay, iyo in "dariiqa hadda loo jeexay" heshiis lagu soo afjarayo. Tan iyo 6-dii bishii Luulyo, waxaa dalka Qatar ka socday wada xaajoodyo aan toos ahayn oo u dhexeeya Xamaas iyo Israa’iil, taasoo ah isku day cusub oo lagu doonayo in lagu soo gabagabeeyo heshiiska isdhaafsiga Maxaabiista iyo xabbad joojinta. Channel-ka 13-aad ee Israa’iil ayaa soo wariyay: “Wada xaajoodyadii Dooxa ee lagu gaaray heshiis lagu soo celinayo askarta la afduubay ayaa la arkaa in laga sameeyey horumar la taaban karo Talaadadada maanta ah”. Kanaalka ayaa soo xigtay sarkaal Israa’iili ah oo aan la magacaabin oo aqoon u leh wada-xaajoodyada ka socda Dooxa, isagoo leh, " Waddada heshiisku hadda waa la jeex-jeexay." Waxa uu intaa ku daray in ra'iisul wasaaraha Israa'iil Benjamin Netanyahu "uu ogolaaday dabacsanaan dheeraad ah oo ku saabsan arrinta ku saabsan ka bixitaanka ciidamada Israa'iil ee Marinka Gaza , taas oo u oggolaanaysa in horumar laga sameeyo wadahadallada." Isla macnaha guud, Channel 13 ayaa sheegay in "Horumar la taaban karo la sameeyay 24-kii saac ee la soo dhaafay." Waxay intaas ku dartay in tani ey timid "Ka dib go'aankii Netanyahu iyo Golaha Ammaanka ee ahaa in la muujiyo dabacsanaan badan oo loogu dhawaado mowqifka Xamaas, gaar ahaan ku saabsan joogitaanka Isra’iil ee Marinka Gaza." Kanaalka ayaa soo xigtay saraakiil kale oo aan la magacaabin oo leh, "Hadalku waxa uu ku saabsan yahay ka bixitaanka ku meel gaarka ah (Israa'iil) 60-ka maalmood ee ugu horeeya oo keliya, iyada oo la doonayo in lagu soo laabto dagaalka ka dib marka ey dhamaato xabbad joojinta." Waxay intaas ku dartay, "Saraakiishu waxay xaqiijiyeen in fikradda ey ka qabaan wadahadalka ey la yeesheen Ra'iisul Wasaaraha (Netanyahu) ey tahay inuu aad u doonayo inuu heshiiska ku dhameystiro maalmaha soo socda, laakiin ma doonayo inuu joojiyo dagaalka." Dhinacyada ey khusayso kama eysan hadlin waxa kanaalka Isra’iil uu sheegay.
ISHA-AA.
DAD LAGA SOO FURTAY MAGEFAHA JOOGA BENGHAZI EE DALKA LIIBIYA.
(SAWIRKA)-DAD LOO HEYSTAY MADAX FURASHO.
(BENGHAZI/LIBYA)-Wararka laga helaayo magaaladda Bengaazi ee dalka Liibiya ayaa sheegaayo In ka badan 100 Tahriibayaal ah oo ay ku jiraan 5 Dumar ah ayaa laga sii daayay afduub, ka dib markii ay Madaxfurasho ugu haysteen Koox Burcad ah Bariga Liibiya, sida uu sheegay Xeer ilaaliyaha guud ee dalkaasi Isniinta maanta ah. "Koox dambiilayaal ah oo ku lug leh abaabulka Tahriibinta Muhaajiriinta, ka qaadida Xorriyaddooda, ka Ganacsiga, iyo Jirdilka si ay qoysaskooda ugu qasbaan inay bixiyaan Madaxfurasho si loo sii daayo," ayaa lagu yiri bayaan ka soo baxay Xeer ilaaliyaha guud. Liibiya ayaa noqotay marin ay maraan Tahriibayaasha ka soo qaxaya colaadaha iyo faqriga ee u socda Yurub iyaga oo sii mara marinka halista ah ee saxaraha iyo badda Mediterranean ka ka dib afgambigii Mucamar Qadaafi ee kacdoonkii NATO ay taageertay sanadkii 2011. Muhaajiriin badan oo quus ka taagnaa in ay tahriibka ka gudbaan. Muhaajiriinta la sii daayay ayaa waxaa lagu haystay Ajdabiya, oo 160 km (100 mayl) u jirta magaalada labaad ee Liibiya ee Benghazi. Shan qof oo looga shakisan yahay inay Tahriibinayeen oo u kala dhashay dalalka Libya, Sudan iyo Masar, ayaa la qabtay, sida ay saraakiishu sheegeen. Xeer ilaaliyaha guud ee Qaranka iyo hogaanka Nabad Sugida ee Ajdabiya ayaa bartooda Facebook soo dhigay Sawirada Tahriibayaashan oo ay sheegeen in laga soo saaray gacanta eedaysanayaasha. Waxay tuseen Tahriibayaal Gacmaha iyo Lugaha ka xiran oo calaamado muujinaya in la garaacay. Bishii Febraayo, ugu yaraan 28 meyd ah ayaa laga soo saaray Xabaal Wadareed ku yaal Saxaraha Waqooyiga magaalada Kufra. Saraakiisha ayaa sheegay in koox burcad ah ay Tahriibayaasha kula kaceen jirdil iyo tacadiyo ka baxsan bini’aadantinimada. Taasi waxay daba socotaa 19 kale oo mayd ah oo laga helay Xabaal Wadareed ku yaal aagga Jikharra, oo sidoo kale ku taal koonfurta bari ee Liibiya, Agaasinka ammaanku wuxuu yiri, isagoo ku eedeeyay shabakad wax tahriibisa oo caan ah. Laga soo bilaabo Disembar 2024, ku dhawaad 825,000 oo Muhaajiriin ah oo ka kala yimid 47 wadan ayaa lagu diiwaan geliyay Liibiya, sida lagu sheegay xogta Qaramada Midoobay ee la sii daayay bishii May. Todobaadki hore ayay ahayd markii adaxa Socdaalka Midowga Yurub iyo Wasiiro ka kala socday Talyaaniga, Malta iyo Giriiga ay la kulmeen Raysal Wasaaraha Dowladda Midnimada Qaran ee caalamku aqoonsan yahay Cabdulxamiid Dbeibah, waxayna ka wadahadleen dhibaatooyinka socdaalka.
ISHA-LO.
WADAMADA LUBNAAN IYO KUWEYT OO KA WADA HADLAY AMNIGA.
(SAWIRKA)-KUWEYT IYO LUBNAAN WAFDIYADOODA.
(KUWAIT)-Sheikh Fahad AL-Yuusuf, Reysall Wasaare Ku Xigeenka Koowaad ahna Wasiirka Arrimaha Gudaha Kuwayt, ayaa carabka ku adkeeyay in Ururka Xisbullah uu ku sii jiri doonto liiska Argagixisada dalka Kuwayt iyo Wadamadda Khaliijka. Hadalka Wasiirka Kuwayt oo uu ku nuux-nuuxsaday in Amiirka Kuwayt uu leeyahay aragti ammaan oo wanaagsan, maadaama uu yahay sarkaal rug-caddaa ah oo dhinaca ammaanka ah, ayaa War-saxaafadeedka ka soo baxay kulanka uu la yeeshay Madaxweynaha Lubnaan Joseph Cawn oo ka dhacay Qasriga Bacbad ee dalka Lubnaan.
AMNIGA KUWEYT... KHAD CAS:
Sheikh Fahad Al-Yusuf ayaa tilmaamay in dalkiisa uu u baahan yahay joogistiisa, isagoo ku celceliyay in ammaanka Kuwayt uu yahay khad cas. Waxa uu intaa ku daray, "Anigu shakhsi ahaan ma oggolaan doono xadgudub kasta oo qof ama xisbi ku sugan Kuwayt," ayuu ku sheegay War-saxaafadeed ka dib kulankii uu la yeeshay Madaxweynaha Lubnaan Joseph Cawn oo ka dhacay Qasriga Bacbad ee Lubnaan.
XIRIIRKA TAARIIKHEED:
Sidoo kale wuxuu xusay in xiriirka Kuweyt iyo Lubnaan uu yahay mid taariikhi ah,wuxuuna carabka ku adkeeyey iney ka go’an tahay xoojinta danaha labada shacab iyo Horumarinta Amniga iyo Xasilloonida Gobolka. Waxa uu sidoo kale amaanay kartida xirfadeed ee adeegyadda Amniga Lubnaan,isagoo xusay mujhimadda ey leedahay horumarinta shaqada Amniga ee wadajirka ah si loola socdo caqabadaha iyo isbedeladda iyo xoojinta nidaamka iskaashiga dhammaystiran oo ku saleysan isku duwid waarta. Dhinaca kale, kulanka dhexmaray Madaxweynaha Lubnaan iyo Reysal Wasaare Ku-Xigeenka koowaad ee Kuwayt, ayaa lagu sheegay War-saxaafadeed ka soo baxay Madaxtooyada Lubnaan, waxaana lagaga wada hadlay arrimo badan oo khuseeya gobolka iyo caalamka, iyo sidii loo horumarin lahaa iskaashiga laba geesoodka ah ee hay’adaha ammaanka ee labada waddan, isla markaana la isku dhaafsado khibradaha dhinacyada kala duwan leh. Reysal Wasaare Ku Xigeenka koowaad ahna Wasiirka Arrimaha Gudaha Sheikh Fahd Yusuf Sacud AL-Sabax ayaa shalay oo Axad ahayd booqasho rasmi ah ku tagay magaalada Beyruut ee dalka Lubnaan, halkaasi oo uu kula kulmay Madaxda Sare.
ISHA-AA.
MUDAAHARAAD KA DHACAY CIRAAQ OO HAL QOF UU KU DHINTAY.
(SAWIRKA)-IRBIIL.
(IRBIL/IRAQ)-Wararka laga helaayo caasimadda Kurdistaanta Ciraaq ee Irbiil ayaa sheegaayo in Nin lagu dilay Gobolka Kurdistan ee ismaamulka Ciraaq dabayaaqadii Axadda intii lagu jiray mudaaharaadyo looga soo horjeeday korontadda oo go’oday, dadka deegaanka iyo ilo caafimaad ayaa u sheegay AFP. Dadka ku nool gobolka Rawandz ee Waqooyi bari ka xiga caasimadda Kurdistan ee Irbil, ayaa sheegay in dibadbaxayaasha ay isugu soo baxeen waddooyinka, ayna xireen waddo weyn oo soo marta xuduudda Iran. Ciidamada ammaanka ayaa soo farageliyay si ay wadada u furaan, taasoo keentay iska hor imaad, sida ay sheegeen, iyadoo banaanbaxa uu soo dhamaaday wax yar ka dib. Ilo ku sugan isbitaalka Ashti ee deegaanka ayaa sheegay in "Meydka nin lagu dilay rasaas uu soo gaaray isbitaalka," iyadoo dadka deegaanka ay sheegeen inuu ku lug lahaa dibadbaxyada. Duruufaha ku xeeran toogashada ayaan si deg deg ah loo ogeyn, balse qof mudaaharaadayay ayaa AFP u sheegay in “ciidamada ammaanku ay toogteen” qaraabadiisa, ayaa sheegay inuu yahay 45 jir ahne Aabbe dhalay 10-caruur ah. Wasaaradda Arrimaha Gudaha ee Gobolka ayaa sidoo kale sheegtay Isniinta maanta ah in “isku dhacyada intii uu socday mudaaharaadku” ay sababeen dhimashada hal qof oo rayid ah, isaga oo intaa ku daray in ay bilaabi doonaan baaritaan ku saabsan dhacdada. Gobolka Waqooyi ee Kurdistan waxa uu muddo dheer naftiisa u dallacsiinayay inuu noqdo hoyga xasilloonida Ciraaq kale oo kacsan. Toddobaadkii hore, mas'uuliyiinta gobolka ayaa ku dhawaaqay in in ka badan 30 boqolkiiba gobolka Kurdistan ay hadda haystaan koronto 24-saac ah, oo ay dowladdu bixiso. Si kastaba ha ahaatee, meelo badan ayaa weli la ildaran go'id dheer oo koronto ah, taas oo ku qasabta qoysas badan inay ku tiirsanaadaan koronto-dhaliyeyaasha gaarka ah. Inkastoo Ciraaq ay ku badan tahay keydka saliidda iyo gaaska, sannado badan oo colaado ah ayaa burburiyay kaabayaashiisa. Shabakadda qaranku waxay la halgamaysaa sidii ay u dabooli lahayd baahida, taasoo ka dhigaysa in aagagga badankoodu ay ku tiirsan yihiin tamarta dibadda laga keeno badiyaa ka imanaysa Iran dariska la ah oo ay ku xiran tahay koronto-joojin joogto ah, gaar ahaan xilliga xagaaga.
ISHA-AN.
WASIIRKA ARRIMAHA DIBADDA SURIYA OO KA HADLAY COLAADA…
(SAWIRKA)-WASIIRKA ARRIMAHA DIBADDA SYRIA ASCAD AL-SHEYBAANI.
(SYRIA)-Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Suuriya Ascad AL-Sheybaani ayaa ku nuux-nuuxsaday Isniinta maanta ah in hub ku dhex-Qaadista dalkiisa ay mas'uul ka tahay dowladda oo keliya, isagoo tixraacaya dhacdooyinka ka socda Sweyda ee koonfurta Suuriya. Wasiirka oo Waraeysi siinaayey TV-ga AL-Carabiya ayaa hadalkiisa ku daray, "Suuriya si tartiib tartiib ah ayay u soo ceshanaysaa booskeedii dabiiciga ahaa ee ay ku lahayd fagaarayaasha Carabta iyo kuwa Caalamiga ah." Wasiirka Isagoo ka jawaabaya isku dayga ay kooxaha qaar ku doonayaan inay ku farageliyaan Arrimaha Suuriya, AL-Shaybani wuxuu yiri, "Ma jirto cid loo oggolaaday inay farageliso arrimaheena gudaha."
18-ASKERI AYAA LAGU DILAY ISKA HORIMAAD KA DHACAY SWEYDA:
Dhankeeda,Wasaaradda Difaaca ee Suuriya ayaa u sheegtay TV-ga AL-Carabiyain 18-askeri kana tirsan ciidanka lagu dilay weerarro ay kooxo hubaysan ka geysteen Sweyda. Dhanka kale,Wariyaha TV-ga AL-Carabya ayaa soo sheegay in ciidamada Difaaca Suuriya ay cutubyo dheeri ah geeyeen duleedka Sweyda. Wasaaradda Arrimaha Gudaha ee Suuriya ayaa Isniinta maanta ah sheegtay in tiro ka mid ah ciidamada ammaanka la afduubtay intii lagu guda jiray hawlgal ka socday Sweyda si ay u xakameeyaan iska horimaadyada. Dhanka kale, talefishanka Suuriya ayaa sheegay in koox sharci-darro ah ay beegsatay cutubyo ka tirsan ciidammada Suuriya oo loo daad-gureeyay inay kala furfuraan isku-dhacyo ka dhacay agagaarka Sweyda, taasoo keentay dhimasho iyo dhaawac.
IN KA BADAN 30 AYAA KU DHIMATAY:
Horaantii Isniinta maanta ah, Wasaaradda Arrimaha Gudaha ee Suuriya ayaa ku dhawaaqday in, in ka badan 30 qof ay ku dhinteen ku dhawaad 100 kalena ay ku dhaawacmeen, marka loo eego tirooyin horudhac ah, taas oo ka dhalatay iska horimaadyo hubaysan oo u dhexeeya kooxaha melleteriga maxalliga ah iyo qabaa'ilka xaafadda AL-MAQWAS ee magaalada Sweyda, oo ka soo horjeeda xiisadda sii kordheysa ee muddooyinkan hore. Wasaaradda Arrimaha Gudaha ayaa War-saxaafadeed ay soo dhigtay barteeda X ku tiRi “Arrintan halista ah waxay ku soo beegantay iyada oo ay meesha ka maqan yihiin Hay’adihii rasmiga ahaa ee ay khusaysay, taas oo ka sii dartay xaaladdii qalalaasaha ahayd iyo xaaladda ammaan oo ay sii xumaatay, taasina waxay keentay in dhimashada sii korodho, isla markaana khatar toos ah ku noqoto nabad-gelyada rayidka ah ee gobolka”. Dhanka kale, waxaa la xaqiijiyay in cutubyo ka tirsan ciidamadooda oo kaashanaya Wasaaradda Gaashaandhigga "In ay billaabi doonaan faragelin toos ah oo ay ku sameynayaan deegaanka si loo xalliyo colaadda, loona joojiyo colaadda, lana soo celiyo amniga, lana baacsado ciddii mas'uul ka ah shilalkaas, loona gudbiyo garsoorka awoodda u leh." Dhankooda, Ciidamada Ammaanka Gudaha ee Gobolka Darca ayaa hawlgal amni oo habaysan ka fuliyay xuduudka maamulka ee kala qaybiya Gobollada Darca iyo Sweyda, taasoo jawaab u ah horumarradii amni ee dhawaan ka dhacay degaanno ka tirsan Gobolka Sweyda iyo khasaaraha nafeed iyo midka hantiyeed ee weheliya, sida ay sheegtay wakaaladda Wararka Suriya ee SANA.
XIGASHO-AL-CARABIYA.
DAGAALO QABAA’IL OO KA DHACAY GUDAHA DALKA SURIYA.
(SAWIRKA)-CIIDAMADA AMAANKA SURIYA.
(DIMISIHIQ)-Wararka laga helaayo caasimadda dalka Suriya ee Dimisihiq ayaa sheegaayo in Isku dhacyo u dhexeeya qabaa'ilka Bedwiyiin iyo dagaalyahannada maxalliga ah ee ku sugan magaalada Druze oo ay ku xoogan yihiin Sweyda ee Koonfurta Suuriya ayaa dilay 37 qof, kormeere dagaal ayaa Isniintii sheegay, iyadoo mas'uuliyiintu ay u direen ciidamo si ay xaaladda u dejiyaan. Iska horimaadkan ayaa noqonaya kii ugu horeeyay oo ay dad badan ku dhinteen oo deegaankaas ka dhaca tan iyo markii ay dagaallameen dad ka soo jeeda beesha Druze iyo ciidamada ammaanka oo ay ku dhinteen dad badan bilihii April iyo May. Kooxda la socota xuquuqda bini’aadanka ee Suuriya ayaa sheegtay in ugu yaraan 37 qof la dilay oo 27 ka mid ah ay yihiin Druze oo ay ku jiraan laba caruur ah, iyo 10 ka mid ah ay yihiin dadka reer Bedwiyiin. Horaantii Axadda maanta ah, dadka dega Sweida 24 ayaa si hordhac ah u sheegay 10 qof oo la dilay iyo 50 kale oo lagu dhaawacay labada dhinac. Waxa ay sidoo kale sheegeey in la xiray wadada weyn ee isku xirta Dimishiq iyo Sweyda rabshadaha awgeed. Illo ka tirsan dowladda Suuriya, oo codsaday in aan magaciisa la sheegin, maadaama loo diiday inay warbaahinta u sheegaan, ayaa u sheegay AFP in mas'uuliyiintu ay u dirayaan ciidamo si ay xaaladda u dejiyaan. Gudoomiyaha Sweyda Mustafa AL-Bakur ayaa ugu baaqay xubnihiisa inay "is-xakameeyaan oo ay ka jawaabaan baaqyada qaran ee dib u habeynta." Dhowr ka mid ah hoggaamiyeyaasha ruuxiga ah ee Druze ee Suuriya ayaa sidoo kale ku baaqay is deji waxayna ka codsadeen Dimishiq inay soo farageliso. Warbaahinta ku hadasha afka dowladda Suuriya ee SANA ayaa sheegtay in ciidamada ammaanku la soo dhoobay xudduudaha maamulka ee u dhaxeeya gobollada Darca iyo Sweyda iyadoo la eegayo xaaladda. Rabshadahaas awgeed, Wasaaradda Waxbarashadu waxay ku dhawaaqday in dib loo dhigay imtixaankii rasmiga ahaa ee dugsiga sare ee Sweyda maalinta Isniinta ilaa taariikhda mustaqbalka la qabanayo. Dadka reer Druze ee Suuriya ka hor dagaalka sokeeye ayaa lagu qiyaasaa 700,000 oo qof, iyadoo gobolka Sweyda uu hooy u yahay bulshada ugu badan. Kooxaha Bedwiyiin iyo Druze ayaa colaad soo jireen ah ka dhexaysa Sweyda, rabshado ayaa mararka qaar ka dhex qarxa labadooda. Tan iyo markii xukunka laga tuuray Bashaar AL-Asad oo muddo dheer xukumayay dalka Suuriya, waxaa walaac laga muujinayay xuquuqda iyo badqabka dadka laga tirada badan yahay ee hoos taga maamulka cusub ee Islaamiyiinta, kuwaasoo sidoo kale la daalaa dhacayay sidii ay dib ugu soo celin lahaayeen ammaanka guud ahaan. Isku dhacyada u dhexeeya ciidamada cusub iyo dagaalyahanada Druze bilihii April iyo May ayaa waxaa ku dhintay dad fara badan, iyadoo hogaamiyayaasha maxalliga ah iyo culimada diinta ay saxiixeen heshiisyo lagu xakameynayo kororka iyo in dagaalyahanada Druze si wanaagsan loogu daro dowladda cusub.
ISHA-AN.
BAADIGOOBA SHAQAALIHII MARKABKA ETERNITY C OO LA JOOJIYEY.
(SAWIRKA)-ETERNITY C OO QUUSAY.
(ATHENS)-Wakaaladaha badda ee Diaplous iyo Ambrey ayaa sheegay Axada maanta ah iney soo afjareen baadigoobkii ey ku baadigoobayeen shaqaalihii haray Markabka Xamuulka ah ee Eternity C oo ey weerareen Maleeshiyaadka Xuutiyiinta Yemen todobaadkii hore. Go’aanka ayaa lagu gaaray codsi ka yimid Mulkiilaha Markabka, sida ey sheegeen labada Hay’adood. Markabka Eternity C ee uu ka babanayay calanka Laybeeriya ayaa degay Subaxnimadii Arbacada ka dib weeraro laba maalmood oo xiriir ah socday, sida laga soo xigtay ilo ka tirsan shirkadaha ammaanka ee ku lug lahaa howlgalka samata bixinta. 10 ka mid ah shaqaalah Markabka oo ka kooban 22 shaqaale ah iyo saddex ilaalo ah ayaa la soo badbaadiyay. 15-ka qof ee soo hartay ayaa loo arkaa in la la’yahay, oo ey ku jiraan shan la rumeysan yahay in ey dhinteen, sida ey sheegeen laamaha ammaanka badda. Xuutiyiinta ayaa sheegay iney soo badbaadiyeen qaar ka mid ah shaqaalihii Markabka. Shaqaalihii saarnaa Markanbka ayaa isugu jiray 21 Filibiin ah iyo mid Ruush ah. Saddex ilaalo ah oo hubaysan ayaa sidoo kale la socday, mid Greek ah iyo mid Hindi ah, kuwaasoo labadoodaba la soo badbaadiyay. "Go'aanka lagu soo afjarayo baaritaanka waxaa u qaatay Mulkiilaha Markabka si cagajiid ah, laakiin waxay aaminsan tahay in, dhammaan duruufaha, mudnaanta ey tahay in hadda la helay 10-ka qofood si badbaado leh oo ku nool xeebta," Diaplous iyo shirkadda ammaanka Ingiriiska ee Ambrey ayaa ku yiri bayaan wadajir ah. Xuutiyiinta ayaa sidoo kale sheegatay mas'uuliyadda weerar kan la mid ah Axaddii lasoo dhaafay oo lagu bartilmaameedsaday markab kale oo lagu magacaabo Seas Magic. Dhammaan shaqaalihii la socday Markabka Magic ayaa la badbaadiyay ka hor intaysan quusin. Weerarada lagu qaaday labada markab ayaa waxa ey dib u bilaabeen olole ey wadaan dagaalyahanada xulafada la ah Iran kuwaasoo weeraray in ka badan 100 markab laga soo bilaabo November 2023 ilaa December 2024 taas oo ey ku sheegeen iney garab taagan yihiin Falastiiniyiinta.
ISHA-AN.
CIIDAMADDA RSF-TA SUDAN OO GEYSTAY WEERAR DAD BADAN KU DHINTEEN.
9SAWIRKA)-BURRBURKA GAARAY DHISMAYAAL.
(SUDAN)-Ugu yaraan 11 qof oo rayid ah, oo ay ku jiraan saddex caruur ah, ayaa lagu dilay weerar ay fuliyeen ciidammada deg dega ah ee Taageerada deg dega ah (RSF) ee Waqooyiga Gobolka Kordofaan ee Galbeedka dalka Suudaan, sida ay sheegeen dhakhaatiirta maxalliga ah Axada maanta ah. War ay soo saartay Shabakadda Dhakhaatiirta Suudaan ayaa lagu sheegay in 31 qof oo kale oo ay ku jiraan 9-Haween ah oo qaarkood ey Uur leyihiin ay ku dhaawacmeen weerarka lagu bartilmaameedsaday deegaanka Shaq AL-Nuum ee gobolkaasi. Waxay ugu yeertay weerarka "Mid ka mid ah weerarada Naxariis darada ah ee ugu xun oo si bareer ah ugu xad-gudbay dhammaan xeerarka bani'aadamnimada iyo heshiisyada caalamiga ah." Shabakadu waxay ugu baaqday beesha caalamka, oo ay ku jiraan Qaramada Midoobay iyo Midowga Afrika, "Inay si deg deg ah oo dhab ah u dhaqmaan si ay u joojiyaan xadgudubyadan qorsheysan, oo ay ka shaqeeyaan sidii dambiilayaasha loo horkeeni lahaa cadaaladda." RSF, ayaa dhankeeda ku eedeysay ciidanka Suudaan iney fuliyeen duqeymo halis ah oo loo adeegsaday bambooyinka fuustooyinka xaafado ka tirsan magaalada AL-Fulah ee Galbeedka Gobolka Kordofan. Bayaan ay soo saartay, kooxda fallaagada waxay ku andacoodeen in weeraradu ay "sii wadaan ciidanka dawladda Sudan ey yihiin olole ciidanku ku hayo isir-sifinta iyo xasuuqa." Ma jiro wax hadal ah oo ka soo baxay ciidanka Suudaan oo ku aadan sheegashada RSF. Waqooyiga Kordofan ayaa waxaa ka dhacay weerarro aad u badan iyadoo ay weli dalka ka taagan tahay colaadda u dhexeysa ciidamada Suudaan iyo kuwa RSF. Ciidanka iyo RSF waxa ay dagaalameen tan iyo bishii Abriil 2023 kaasoo ay ku dhinteen in ka badan 20,000 oo dhibanayaal ah 14 milyanna ay ku barokaceen, sida ay sheegeen UN iyo maamullada maxalliga ah. Cilmi baaris laga sameeyay Jaamacadaha Mareykanka, si kastaba ha ahaatee, waxay ku qiyaastay tirada dhimashada ku dhawaad 130,000-Qofood.
ISHA-ANADOLU.
MARKABKII ETERNIY SEA OO DAD KALE LAGA SOO SAARAY.
(SAWIRKA)-MARKAB KU DEGAY XEEBAHA YEMAN.
(YEMAN)-Afar ka mid ah shaqaalihii Markab Xamuul oo ay kooxda Xuutiyiinta Yemen weerar ku qaadeen kuna degeen horaantii toddobaadkan, ayaa dhintay, ciidamada badda Midowga Yurub ayaa Jimcihii sheegay, iyadoo hawlgallada baadigoobka ah ay ka socdaan badda cas. Hawlgalka Yurub ee Aspedis ayaa u sheegay Wakaaladda Wararka AFP, isagoo soo xiganaya shirkad gaar loo leeyahay oo samaynaysa hawlgallo baaritaan iyo samatabbixin ah, "15 ka mid ah shaqaalaha Markabka ayaa la la'yahay. Isniintii, Xuutiyiinta ayaa weerar ku qaaday Markabka Eternity Sea ee badda cas ee mara xeebta magaalada Xudeydah, ka hor inta aysan quusin, markabka. Waa weerarkii labaad oo noociisa ah oo lagu qaado Maraakiibta Xamuulka qaada ee mara marin biyoodka muhiimka ah dhowr maalmood gudahood, ka dib bilo ay hakad ku jirtay, taasoo muujineysa dib u billaabashada ololaha Xuutiyiinta ee ka dhanka ah Maraakiibta Ganacsiga ee Badda Cas. Howlgalka Aspidis ayaa intaas ku daray, "Sida aan xogta ku hayno, waxaa weli socda baadigoobka iyo samatabixinta shirkadda gaarka loo leeyahay ee goobta weerarku ka dhacay." Ciidamada Badda Yurub ayaa sheegay in 25 qof ay saarnaayeen Markabka. Dhankooda, Xuutiyiinta ayaa Arbacadii sheegay iney "badbaadiyeen" tiro aan la cayimin oo ka mid ah shaqaalihii la socday badda daa'imka ah, waxaana loo wareejiyay "meel ammaan ah". Safaaradda Mareykanka ee Yemen ayaa ku eedeysay Xuutiyiinta iney afduubteen dadkii badbaaday. Xuutiyiinta ayaa hakiyay weeraradooda dhanka badda ka hor xabad joojin waqti kooban ah oo ka dhacday Gaza bishii Janaayo ee la soo dhaafay, waxayna dib u bilaabeen maalmihii la soo dhaafay.
ISHA-AA.
WASIIRKA SPORT-GA MAXAMED C/QAADIR OO KA QEYBGALAY…
(SAWIRKA)-WASIIRADA CAYAARAHA EE CARABTA.
(JORDAN)-Wasiirka Dhallinyarada dalka UrdunYazan Shudeyfaat ayaa Isniintii sheegay in doorashada Amman oo ah caasimadda dhalinyarada Carabta ee 2025 ey ka tarjumayso Aqoonsiga doorka Hoggaamineed ee Jordan ee xoojinta dhalinyarada waxayna ka dhigan tahay fursad qaran oo lagu xoojinayo joogitaanka dhalinyarada Jordan ee Garoonka Carabta iyada oo loo marayo barnaamijyo hal-abuur leh iyo waxqabadyo ka qaybqaadasho oo muujinaya dhaqanka Boqortooyada. Isagoo ka hadlayay shir Jaraa’id oo uu ku qabtay magaalada AL-XUSEEN ee djhallinyarada, Shudeyfaat ayaa ka warbixisay daah-furka qorshaha fulinta ee Istiraatijiyadda Carabta ee Dhallinyarada, Nabadda, iyo Amniga, iyadoo ay barbar socoto daah-furka hal-ku-dhigga iyo hawl-qabadyada qorsheysan ee hoos yimaada astaanta "Amman, Caasimadda Dhallinyarada Carabta." Waxa uu xusay in Wasaaraddu iyadoo kaashanaysa Xoghaynta Guud ee Golaha Dhallinyarada iyo Ciyaaraha Carabta iyo Wasaaradaha Dhallinyarada iyo Ciyaaraha ee dalalka Carabta, ay fulinayso qorshe hawleed hammi ah oo lagu hawlgelinayo Istaraatiijiyadda Dhallinyarada, Nabadda iyo Amniga Carabta oo billowday sannadkii hore. Shudeyfaat ayaa iftiimiay kaamamka shaqada iyo dhismaha ee AL-XUSEEN ee socda, kuwaasoo bilaabmay dhawaan iyada oo ay dhalinyaradu si weyn uga qayb qaateen. Xeryahaas waxa uu ku tilmaamay barnaamij qaran oo gundhig u ah, ujeeddadiisuna tahay in lagu qaabeeyo dabeecadda Urdun, laguna beero qiyamka wada shaqaynta kooxeed iyo lahaanshaha qaranka, isaga oo farta ku fiiqay horumarka tayada leh ee lagu soo kordhiyey barnaamijyada sanadkan. Waxa uu sidoo kale carabka ku adkeeyay muhiimada ay leedahay "Al Hussein bin Abdullah II Award for Volunteer Work," taasoo u xuubsiibatay madal heer qaran ah oo lagu aqoonsanayo hindisayaasha dhalinyarada in ay abuuraan saamayn waarta iyo horumarinta dhaqanka iskaa wax u qabso iyo muwaadin firfircoon gudahood bulshada Urdun. Shudeyfaat ayaa hoosta ka xariiqday in hindisayaashani ay ka tarjumayaan aragtida Boqorka Boqor Cabdallaha Labaad iyo Dhaxal-sugaha Boqortooyada Amiir Al Hussein bin Abdullah II si loo xoojiyo dhalinyarada loona xoojiyo ka-qaybgalkooda horumarinta qaranka. Waxa uu hoosta ka xariiqay in Wasaaraddu ay weli ka go’an tahay kobcinta iskaashiga maxaliga ah iyo kuwa caalamiga ah si loo xaqiijiyo joogtaynta iyo saameynta la taaban karo ee barnaamijyadeeda. Dhinaca kale,Wasiirka Dhallinyarada iyo Cayaaraha ee XFS ayaa ka qeybgalay shirka Dhallinyarada, Nabada iyo Amniga wadamadda Carabta.
ISHA-SB-MEDIA.
WADA HADALADDA ISRA’IIL IYO XAMAAS OO MARAYA MEEL ADAG.
(SAWIRKA)-ISRAEL.
(QADAR)-Xarakada Xamaas ayaa ku dhawaaqday heshiis ay ku sii daynayso 10 la haystayaal ah oo qayb ka ah wadahadallada xabbad joojinta ee Gaza ee ka socdo caasimadda dalka Qadar ee Dooxa.
QODOBADDA MUHIIMKA AH WAXAY KU SII JIRI DOONAAN GORGORTANKA.
Xarakadda Xamaas ayaa intaa ku daray Arbacada maanta ah in arrimaha ugu muhiimsan ay ku sii jiri doonaan wadahadal, gaar ahaan Qulqulka Gargaarka, ka Bixitaanka Isra’iil ee Marinka Gaza, iyo bixinta dammaanad dhab ah oo ku aaddan Xabbad-joojin joogto ah. Waxa ay sidoo kale hadalkeeda ku sheegtay in wada-hadallada ay adag yihiin sababo la xiriira "CINAADKA" Israa'iil. Dhanka kale, ilo-wareedyo ayaa u sheegay AL-Carabiya iney jiraan dammaanad qaadka Mareykanka ee Xamaas ee la xiriira qodobka lagu joojinayo dagaalka, iyagoo xaqiijinaya iney weli jiraan daldaloolo muuqda oo ka hortagaya in guul laga gaaro wadahadallada. Waxay intaas ku dartay in wafdiga Isra’iil ee ku sugan Qatar aysan wax awood ah lahayn. Ilaha ayaa sidoo kale xusay Arbacada maanta ah in arrinta dhidibka Morag ay noqotay qodob istiraatiiji ah oo wada xaajoodka ah. Waxay rumaysnayd in wada-xaajoodyadu aanay horumari doonin la'aanteed cadaadis Maraykan ah oo ku qasbaya Israa'iil inay dib u daad gureeyaan Gaza. Horumarradan ayaa yimid intii ay socdeen wada-xaajoodyada Doha, sida ay sheegtay Wakaaladda Wararka ee Ruushka ee TASS. Waxa ay sidoo kale timid ka dib markii madaxa shaqaalaha Israa’iil uu ku dhawaaqay arbacada maanta ah in “Shuruudaha ay jiraan” in la sii wado heshiis lagu xaqiijinayo sii deynta la haystayaasha Marinka Gaza, iyadoo wada xaajood aan toos ahayn oo u dhexeeya Israa’iil iyo Xamaas uu ka socdo caasimadda Qatar ee Dooxa. "Waxaan gaarnay dhowr natiijo oo muhiim ah, waxaan u geysanay khasaare xooggan maamulka Xamaas iyo awoodaha milateri," Eyal Zamir ayaa ku yiri khudbad uu ka jeediyay telefishinka. "Waad ku mahadsan tahay awoodda hawleed ee aan muujinnay, waxaa hadda la sameeyay shuruudo lagu horumarinayo heshiis la doonayo in lagu sii daayo la haystayaasha." Dhankeeda, Xamaas ayaa sheegtay inay dabacsanaan weyn ka muujinayso wadahadallada ka socda Doha ee ku saabsan xabbad joojinta Gaza. Hogaamiyaha Xamaas Taher AL-Nunu ayaa War Saxaafadeed uu soo saaray Arbacada maanta ah ku xaqiijiyay in wadahadalada hadda socda ay wajahayaan caqabado waa-weyn. Waxa uu carabka ku adkeeyay muhiimadda ay leedahay dammaanad qaadka cad ee caalamiga ah ee hirgelinta heshiis kasta oo la gaaro, isaga oo aaminsan in Maraykanku uu leeyahay awoodaha dhabta ah ee cadaadiska kaasoo isbeddel ku sameyn kara dhulka. Waxa uu intaa ku daray in mawqifka Xamaas uu weli yahay mid adag oo ay ku jirto in gebi ahaanba laga baxo dagaalka iyo joojinta dagaalka.
NETANYAHU: WAXAA JIRTA FURSAD.
Reysal Wasaaraha Israa'iil Benjamin Netanyahu ayaa maanta sheegay inay jirto fursad wanaagsan oo xabbad joojin ah oo 60 maalmood ah iyo soo celinta kala bar la haystayaasha. Dhankiisa,Wasiirka Arrimaha Dibadda Israa’iil Gideon Sa’ar ayaa maanta yiri: “Waxaa dhab inaga ah inaan xabad joojin ka gaarno Gaza, waana la gaari karaa”. "Waxaan ka wada xaajoon doonnaa xabbad joojin joogto ah oo Gaza laga sameeyo haddii aan gaarno heshiis xabbad-joojin ah oo ku meel gaar ah," ayuu sii raaciyay intii uu ku guda jiray booqashadiisa Bratislava, caasimadda Slovakia. Ergeyga Maraykanka Steve Witkoff ayaa sheegay in Israa'iil iyo Xamaas ay xaliyeen saddex ka mid ah afar arrimood oo taagnaa intii lagu jiray "wadahadalladii u dhawaa" ee ka dhacay Doha. "Waxaan rajeyneynaa inaan heshiis gaarno dhamaadka usbuucan," ayuu raaciyay.
ISHA-AL-CARABIYA.
XAALKA DALKA LIIBIYA IYO MIDAWGA YURUB OO MARAAYO MEEL XUN,SABABTA?
(SAWIRKA)-GEN.XAFTAR.
(TRIPOLI)-Saraakiisha Liibiya ayaa ku amray Madaxa Socdaalka Midowga Yurub Magnus Brunner iyo dhowr Wasiir oo sare oo Yurub ah inay dalka ka baxaan. Brunner, oo hawl-gal diblomaasiyadeed kula jiray Wasiirro ka tirsan dawladaha Talyaaniga, Giriigga iyo Malta, ayaa lagu dhawaaqay iney yihiin "persona non grata" waxaana lagu eedeeyay "Xadgudub" Benghazi, sida lagu sheegay bayaan rasmi ah oo ay daabaceen saraakiisha Liibiya Talaadadii shalay. "Dhacdada dublamaasiyadeed" ayaa Qaraxday sabab la xiriirta Midowga Yurub oo aan aqoonsana dawladda Bariga Liibiya ka dhisan, ayuu yiri qof aqoon u leh arrinta, kaasoo, sida kuwa kale ee maqaalkan, ayaa la siiyay qarsoodi si looga hadlo arrinta xasaasiga ah. Benghazi waxaa si dhab ah u maamula dagaal oogaha xulafada la ah Ruushka iyo Hogaamiyaha Militariga Jineraalka hawlgabka ah ee Khalifa Haftar, kaasoo maamula Bariga dalkaasi tan iyo markii dalka uu u kala jabtay laba maamul oo is khilaafsan sanadkii 2014. Wadahadallo subaxnimadii hore ee Tripoli ka dhacay ee Galbeedka dalkaasi, ayaa ku dhamaaday iyadoo eysan dhicin wax dhibaato ah. Dawladaha EU-da waxay filayeen inay si gaar ah ula kulmaan Haftar waxayna diideen casuumaad ay kula kulmaan dhawr sarkaal oo bariga ugu sarraysa oo ka socda dawladda isbarbar-barta ee Haftar ay taageerto, waxa loogu yeero Dowladda Xasiloonida Qaranka, oo ay ku jiraan Wasiirka Arrimaha Dibadda iyo Reysal Wasaaraha. "Wafdiyadu waxay ku sugnaayeen aagga VIP-da ee garoonka waxayna ku sigteen inay shir yeeshaan, laakiin Haftar wuxuu rabay in dhowr ka mid ah Wasiirrada (iyo hubaal ahaan Reysal Wasaaraha iyo Wasiirka Arrimaha Dibadda ee dawladda Liibiya ee Bariga Liibiya) iney ku soo biiraan kulanka," sarkaal ka tirsan dawladda oo ka socda waddan EU ah ayaa u sheegay POLITICO fariin qoraal ah. "Taasi suurtagal ma ahayn in Guddoomiyaha Midowga Yurub iyo dawladaha EU ay aqbalaan. Ilo ka tirsan dowladda Talyaaniga ayaa u sheegay POLITICO in howlgalka uu burburay ka dib markii Safiirka Midowga Yurub u fadhiya Liibiya Nicola Orlando uu walaac ka muujiyay xubnaha wafdiga Liibiya, isaga oo ujeedkiisu ahaa in laga fogaado sida uu dhigayo borotokoolka Siyaasadeed ee Midowga Yurub ku lug lahaanshaha Wasiirada Arrimaha Dibadda iyo Arrimaha Gudaha ee xukuumadda fadhigeedu yahay Benghazi, taasoo Midowga Yurub uusan u aqoonsanayn mid sharci ah. Wasiirka Arrimaha Gudaha ee Malta, Byron Camilleri, oo qoraal soo dhigay Facebook-ga ka dib markii uu ku laabtay Malta, ayaa yiri: "Nasiib darro shirkii lagu ballansanaa Benghazi waa la joojiyay ka dib arrin hab-maamuus ah oo dhex martay maamulka maxalliga ah iyo Safaaradda EU ee Liibiya." Qoraal uu Facebook-ga soo dhigay dhiggiisa Talyaaniga Matteo Piantedosi ayaan wax tixraac ah ka soo saarin dhacdadan aan caadiga ahayn. Qoraal lagu qoray barta Brunner ee X ayaa ammaanay wadahadaladii hore ee Tripoli oo dhinac maray dhacdadii dublamaasiyadeed, isagoo leh kaliya: "Kulamadii lagu qorsheeyay Benghazi ma dhici karaan dhamaadka." Afhayeen u hadlay guddiga Yurub ayaa xaqiijiyay in guddiga ay heleen macluumaadka ku saabsan Brunner ayna baarayaan. Wafdigan ayaa si deg deg ah uga ambabaxay dalka Liibiya, iyadoo dhammaan mas’uuliyiintii ay dib ugu laabteen dalalkooda, sida ay sheegeen saddex qof oo arrintan la socday. Dalka Liibiya ayaa waxaa ka jiro gacma-gacmeyn xoogan oo kaga imaaneysa dibadda taaso sabbatay in dalka uu yeesho Laba dawladood aan kala xoog badneyn isuna imaan karin oo midba meesheed qol ku xiran tahay. Xulafadda labada dawladood ee Liibya ka dhisan ayaa waxaa kala hogaaminaayo dawladaha Turkiga iyo Imaaraatka Carabta, dalka Turkiga ayaa gacan saar wanaagsan la leh Xukuumadda fadhigeedu yahay caasimadda Tripoli ee uu Reysal Wasaare ka yahay C/xamid Dbeybah Qaramada Midoobene ey aqoonsan tahay, halka kooxda kale ee fadhigeedu yahay magaaladda Bengazi uu Reysal Wasaare u yahay Cusaama ey gacan saara la leedahay Imaaratka Carabta, ogow dalalka Ruushka iyo Masar iyagana kama maqna loolan siyaasadeed ee dalka Liibiya,waxaane intaas dheer in Gen.Xaftar uu yahay mawaadin heysta dhalashada dalka Maryakanka.
ISHA-POLITICO.
XAALADDA DALKA LIIBIYA OO AAD U KACSAN,SABABTA?
(SAWIRKA)-CIIDAMADDA LIBIYA.
(LIBYA)-Hawlgalka Qaramada Midoobay ee Liibiya (UNSMIL) ayaa Arbacada maanta ah ku booriyay dhammaan dhinacyada Liibiya inay ka fogaadaan ficillada ama hadalada Siyaasadeed ee kicin kara xiisadda ama isku dhacyada ka soo cusboonaaday Tripoli, ka dib markii ay soo baxeen warar sheegaya in Isku-dubarid ciidan oo sii socda gudaha iyo hareeraha magaalada. Reysall Wasaaraha Liibiya Abdulhamid AL-Dbeybah ayaa bishii May amar ku bixiyay in la burburiyo wax uu ugu yeeray kooxaha hubeysan ee aan caadiga ahayn, waxaana xigay dagaalladii ugu xumaa ee Tripoli sannado ka hor ku dhexmaray laba kooxood oo hubeysan oo ey ku dhinteen ugu yaraan siddeed qof oo rayid ah. "Howlgalku waxa uu sii wadaa dadaalkiisa uu ku doonayo inuu ku caawiyo in xaaladda la dejiyo, waxaana uu ugu baaqayaa dhammaan dhinacyada in ay si niyad sami ah u galaan dhamaadkan...Ciidanka dhawaan la geeyey Tripoli waa in ay isaga baxaan iyada oo aan dib loo dhigin," Howlgalka Qaramada Midoobay ayaa ku yiri baraha bulshada. Dawlad Midnimo Qaran oo fadhigeedu yahay Tripoli oo hoos timaada AL-Dbeibah ayaa lagu dhisay hannaan ay Qaramada Midoobay taageerto sannadkii 2021-kii laakiin Golaha Wakiilada ee fadhigiisu yahay Benghazi ayaan hadda aqoonsanayn sharcinimadeeda. Liibiya waxaa ka jiray xasillooni yar tan iyo 2011-kii kacdoonkii NATO ay taageerto ee xilka looga tuuray Mucamar AL-Qadaafi oo muddo dheer talada hayay. Wadanku waxa uu u kala qaybsamay 2014-kii kooxo iska soo horjeeda oo Bari iyo Galbeed ah, in kasta oo uu qarxay dagaaladii waa weynaa ee lagu hakiyay heshiis xabad joojin ah 2020. Halka Bariga Liibiya ay toban sano ka talinayeen taliye Khalifa Haftar iyo ciidankiisa Qaranka Liibiya, gacan ku haynta Tripoli iyo Galbeedka Liibiya ayaa loo kala qaybiyay kooxo badan oo hubaysan.
ISHA-AN.
AMNESTY INTERNATIONAL OO KA QEYLISAY DILKA AJAANIBTA EE SACUUDIGA.
(SAWIRKA)-SACUUDIGA.
SAUDI ARABIA)-Sacuudi Carabiya ayaa dil toogasha ku fulisay tiro "Argagax leh" taasoo ey u sabab tahay dambiyada Daroogada tobankii sano ee la soo dhaafay, dadkaaso intooda badan ay ahaayeen muwaadiniin AJNABI ah, sida ay sheegtay Amnesty International. Ku dhawaad 600 oo qof ayaa tobankii sano ee la soo dhaafay lagu fuliyay dambiyo la xiriira Maandooriyaha, Amnesty International ayaa ogaatay, kuwaas oo afar meelood saddex ka mid ah ay ahaayeen AJAANIB u dhashay dalal ay ka mid yihiin Pakistan, Suriya, Yaman, Nijseriya iyo Masar. Ka dib joojinta ku meel gaarka ah ee ciqaabta dilka ah ee la xiriirta Daroogada intii u dhaxaysay 2021 iyo 2022, fulinta ayaa kor u booday gaartayne heerar tiro sare ah, iyadoo 122 ay 2024 iyo 118 ilaa hadda sanadkan ilaa dhamaadka bishii hore. Iyadoo wax yar oo caalami ah laga eegay waxa Amnesty ay ku tilmaantay "tijaabooyin cadaalad darro ah" iyo "tixgelin la'aan ku ah nolosha bini'aadamka", Ururka Xuquuqda ayaa ka digay in dhimashadu ay kordhin doonto oo kaliya. Dana Axmed, oo ah cilmi-baaraha Amnesty International ee Bariga Dhexe, ayaa tiri: “Waxaan marqaati ka nahay isbeddel dhab ah oo laga naxo, iyadoo muwaadiniinta AJNABIGA ah lagu dilay heer la yaab leh dambiyada aan waligood ahayn inay qaadaan ciqaab dil ah. "Dawladaha lagu qanciyo in ay u yeeraan oo ay cambaareeyaan xadgudubyada xuquuqda Sacuudiga weligood ma fududa, marka loo eego jeebkeeda qoto dheer iyo Siyaasad-Juqaraafiyadeed. Amnesty waxa ay sheegtay in ay heshay dad AJAANIB ah oo “la khiyaaneeyey oo laga faa’iidaysto” ka dib markii lagu soo jiitay ka Ganacsiga Maandooriyaha iyaga oo u tahriibaya shaqada, iyada oo la siinayo abaal-marin aan caddaynayn khatarta ah in dil lagu xukumo dembigooda. Waxay soo bandhigtay kiiska toddobo Itoobiyaan ah iyo nin Soomaali ah oo hadda dil lagu xukumay oo lagu eedeeyay inay ka ganacsadaan 153kg oo Xashiishad ah oo lagu qiyaasay lacag dhan $3.8m (£2.79m). Marka loo eego marag-furka ragaan ee dukumentiyada Maxkamadda, waxaa lagu shaqaaleysiiyay ballan qaad ah "Wax yar $267 qofkiiba". Waxbarshada xaddidan iyo sooyaalka dhaqaale-bulsheed ee liita ee qaar ka mid ah muwaadiniinta AJNABIGA ah ee xukunka dilka ah ayaa kordhiyey khatarta ka faa'iidaysiga waxayna ku adkeeyeen inay helaan matalaad sharci gudaha Sacuudi Carabiya, sida ay sheegtay Amnesty. Warbixinteeda waxaa lagu ogaaday helitaan la'aanta wakiillo sharci, taageero Qunsuliyadeed oo aan ku filneyn iyo in aan la helin fasiraad wax ku ool ah. Ugu yaraan afar kiis oo ay diiwaangelisay Amnesty ayaa ku lug lahaa dad soo sheegay in loo geystay jirdil ama daaweyn kale intii lagu jiray xabsiga ka hor si ay qirtaan. Qaar badan ayaa sidoo kale garan waayay heerka racfaankooda ama goorta uu dhici karo dilkooda, iyadoo qaarkood kaliya ay ku wargeliyeen saraakiisha xabsiga maalin ka hor inta aan la dilin. Kristine Beckerle, Ku Xigeenka Agaasimaha Gobolka ee Amnesty International ee Bariga Dhexe iyo Waqooyiga Afrika, ayaa tiri: "Ciqaabta dilka waa ciqaabta ugu dambeysa ee naxariis darrada ah, bini'aadantinimada ka baxsan. “Xulafadda Sacuudiga ee Beesha Caalamka waa inay cadaadis deg deg ah ku saaraan mas’uuliyiinta inay joojiyaan dilkooda oo ay ilaaliyaan waajibaadka caalamiga ah ee xuquuqda aadanaha.”
ISHA-THE GUARDIAN.
SURIYA OO SOO QABATAY SARKAAL SARE OO DEMBIYO KA GALAY DALKA.
(SAWIRKA)-S/GUUTO.RIYAAD.
(SYRIA)-Wasaaradda Arrimaha Gudaha ee Suuriya ayaa maanta oo Talaadada ah ku dhawaaqday in Xabsiga loo taxaabay Sarkaal Sare oo xilal kala duwan ka soo qabtay Hay’adda Nabad Suggida ee Xukuumadda Bashaar AL-Asad, oo uu ugu dambeeyay Madaxii Waaxda Ammaanka ee Siyaasadda ee Dimishiq. Bayaan ay soo saartay Wasaaradda Arrimaha Gudaha Suuriya ayaa lagu yiri: "Howlgal sax ah oo dhanka ammaanka ah, ayaa hoggaanka amniga gudaha ee deegaanka Talkalakh ee baadiyaha Xums u suurtagashay iney soo qabtaan dambiile Sareeye Guuto Riyaad Hamdo AL-Shaxaadah." Sida lagu sheegay bayaanka AL-Shaxaadah waxa uu dhowr jagooyin oo sare ka soo qabatay maamullo badan, waxa uuna ugu dambeyntii uu noqday Madaxii Laanta Amniga Siyaasadda ee caasimadda Dimishiq. Waxaa lagu tuhunsan yahay inuu ku lug lahaa dembiyo dagaal oo culus oo ka dhan ah dadka rayidka ah, oo ay ku jiraan baabi'inta tiro badan oo ka mid ah mucaaradka oo ay ku jiraan haween, iyo sidoo kale xariga kuwa u ololeeyo xuquuqda siyaasiyiinta oo aan loo meel dayin oo lagu fuliyay amarkiisa tooska ah. Mas’uuliyiinta ay khuseyso ayaa xaqiijiyay in loo gudbiyay garsoorka awoodda u leh si tallaabo sharci ah looga qaado, taasoo qeyb ka ah dadaallada hay’adaha garsoorka ay ku doonayaan in lagula xisaabtamo kuwa ku lugta leh xadgudubyada ka dhanka ah shacabka Suuriya. Talaabadani waa qayb ka mid ah tillaabooyin taxane ah oo loogu talagalay in lagu helo "cadaalad iyo la xisaabtanka kuwa mas'uulka ka ah xadgudubyada," iyada oo ay socdaan dalabaadka caanka ah iyo kuwa xuquuqul insaanka ee lagu maxkamadeynayo kuwa ku lugta leh cadaadiska iyo dacwadaha baabi'inta sannadaha uu xukunka hayo Asad. Tan iyo markii la riday taliska Asad December 8, 2024, ciidamada Suuriya waxay xireen tiro badan oo shaqsiyaad ah oo ku lug lahaa xadgudubyo ka dhan ah kuwa ka soo horjeeda nidaamka sannadihii la soo dhaafay. Warbixinada Qaramada Midoobay iyo kuwa xuquuqul insaanka ayaa sidoo kale shaaca ka qaaday in taliska Asad uu ku kacay xadgudubyo baahsan oo ka dhan ah dadka Suuriyaanka ah ee kasoo horjeeday xukunkii Bashaar AL-Asad, iyadoo la helay xabaalo wadareedyo ka dib burburkii taliska.
ISHA-AA.
XAMAAS IYO ISRA’IIL OO WADA HADAL AAN TOOS AHAYN UGA FURMAY DOOXA.
(SAWIRKA)-MAXAABIISTA REER ISRA’IIL.
(QATAR)-Afhayeen u hadlay Wasaaradda Arrimaha Dibadda Qadar ayaa maanta oo Talaada ah ku dhawaaqay in wada xaajoodyada dadban ee Xamaas iyo Israa'iil ee ku saabsan xabbad joojinta Gaza ay hadda diiradda saarayaan "Qaabka wada xaajoodka" ee heshiiska. "Waxa hadda socda ayaa ah in labada wafdi aysan wali si toos ah u wada xaajoonn, balse, waxaan la yeelaneynaa wada-hadallo gooni-gooni ah oo ku saabsan qaab-dhismeedka wadahadallada. Sidaa darteed, wada-xaajoodyadu wali ma billaaban, laakiin waxaa laga shaqeynayaa sidii labada dhinac ey isula qeexi lahaayeen qaabka," Majed AL-Ansari ayaa ku sharaxay shir Jaraa'id oo uu ku qabtay Dooxa, sida ey sheegtay Wakaaladda Wararka ee France-Presse. AL-Ansari ayaa intaa ku daray in wadahadallada ka socda Dooxa ee u dhexeeya Israa'iil iyo Xamaas ee ku saabsan xabbad-joojinta Gaza "ay qaadan doonto waqti." "Uma maleynayo in aan hadda bixin karo waqti, laakiin waxaan dhihi karaa waxay qaadan doontaa waqti," ayuu yiri.
"WELI HORUMAR MA JIRO"
Arrintan ayaa timid ka dib markii ilo Falastiini ah oo xog ogaal u ah sida ay u socdaan wadahadallada ay horay u sheegeen in wadahadallada aan tooska ahayn ee Xamaas iyo wafdiyada Israa’iil ay Talaadada maanta ah dib uga bilowdeen magaalada Dooxa kuwaaso ku saabsan xabbad joojinta Marinka Gaza . Ilaha ayaa sheegay in "Wada xaajood aan toos ahayn oo u dhexeeya labada dhinac oo ay goobjoog ka yihiin dhexdhexaadiyeyaasha Masar iyo Qatar, ayaa saaka ka sii socda magaalada Dooxa ee ku saabsan habka loo dhaqangelinayo soo jeedinta," isagoo raaciyay "Ma jirto wax horumar ah oo la gaaray illaa hadda." Waxa uu sidoo kale xusay in wada xaajoodyadu "Ey diiradda saarayaan sidii looga wada-hadli lahaa hababka ay ciidamada Israa'iil uga baxayaan Marinka Gaza, gelitaanka gargaarka, iyo xabbad-joojin." Ilahan ayaa ku tilmaamay wada xaajoodka mid aad u adag, isagoo intaa ku daray in Xamaas ay dhab ka tahay in heshiis la gaaro, waxaana la rajeynayaa in dhanka Mareykanka uu ku cadaadiyo Israa’iil iney heshiis xabad joojin ah gaarto oo ay is dhaafsato maxaabiis (iyo la haystayaal). Waxaa xusid mudan in wada-xaajood cusub oo aan toos ahayn ee u dhexeeya Xamaas iyo Israa’iil uu ka bilowday Qadar fiidnimadii Axadda, kaasoo la doonayo in lagu gaaro heshiis xabbad-joojin ah. Ujeeddadu waxay ahayd in la gaaro hindise cusub ka dib markii dhexdhexaadiyeyaasha ay u gudbiyeen soo jeedin cusub labada dhinac, oo ku saleysan, sida laga soo xigtay ilo xog ogaal ah, soo jeedinta ergeyga Maraykanka Steve Witkoff. Xamaas ayaa Jimcihii bixisay jawaab togan soo jeedinta qaab dhismeedka miiska saaran kaaso dhigaayo in la sii deyn doono kala bar la haystaayasha nool iyo kuwa dhintay ey dib ugu soo laabtaan guriyahooda Isra’iil inta shaqeyneyso Xabad-joojinta 60-maalmood ah. Sida laga soo xigtay ilo ku dhaw wada hadaladda ayaa sheegay in sideed la hayste oo nool la sii dayn doono maalinta koowaad,labana la sii dayn doon maalinta 50-aad,Meydadka shan la hayste ayaa Isra’iil dib loogu soo celin doonaa maalinta 7-aad ee xabad-joojinta haddii ey dhaqan gasho,shan kalane maalinta 30-aad halka maalinta 6-aad dib loo soo celin doono sideed Meyd oo Isra’iiliyiin ah.
ISHA-AL-CARABIYA.
MARKAB LAGU WEERARAY YEMAN XEEBAHEEDA.
(YEMAN)-Labo ka mid ah shaqaalihii la socday markab weyn oo sitay calanka Layberiya ayaa la dhaawacay,labo kalena waa la la’yahay, ka dib markii markabka ey la socdeen lagu weeraray doomo dheereeya iyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn(Drones)-ka, weerarka ayaa ka dhacay meel 49-Mayl-badeed Koonfur-Galbeed ka xigtaa dekedda Xudeydah ee dalaka Yemen ee dhacda badda cas,sida ay sheegtay shirkadda ammaanka badda ee Ingiriiska ee Ambrey fiidnimadii Isniinta maanta ah. Shirkaddu waxay intaa ku dartay in matoorada markabkaasi ay ciladoobeen, isla markaana uu bilaabay inuu wareego. Mana la aqoonsan magaca markabka. Dhankiisa, ilo dhanka ammaanka ah oo dhinaca ammaanka ah ayaa Wakaaladda Wararka ee Reuters u sheegay in markab ku dhawaa Xudeyda marka ey weerar ku qaadeen diyaaradaha aan duuliyaha lahayn, ayna soo saareen baaq murugo leh. Dhankeeda, Hawlgalka Ganacsiga Badda ee UK ayaa Isniintii ku dhawaaqay in la weeraray markab maraayey meel galbeedka ka xiga xeebta magaalada Xudeydah ee Yemen laguna weeraray dhowr baasuuke oo laga soo tuuray doon yar. Maamulka ayaa bayaan ay soo saareen ku sheegay barta “X”, in ay heleen warbixinno dhowr ah oo ka soo baxay dhinac saddexaad oo la xiriira "dhacdo 51 nautical miles galbeedka ka xigta Xudeydah." Waxay sharaxday in markabka oo aan magaciisa iyo cidda iska leh aan la aqoonsan, "In lagu weeraray dhowr baasuuke oo laga soo tuuray doon yar." Waxay intaas ku dartay in mas'uuliyiinta ay "baarayaan dhacdada." Maamulka ayaa ugu baaqay maraakiibta isaga kala goosha aaggaas “inay taxaddar muujiyaan oo ay soo sheegaan dhaqdhaqaaq kasta oo ay ka shakiyaan”. Maamulka ma aysan sheegin kooxda weerarka geysatay. Ma jirto koox si deg deg ah u sheegatay mas’uuliyadda, balse tuhunka ayaa ku dhacay Xuutiyiinta. Sidan oo kale warbaahinta Xuutiyiinta ayaa tabisay dhacdadan, balse Xuutiyiinta ma aysan sheegan mas’uuliyadda weerarka. Dhankooda, taliska dhexe ee Maraykanka ayaa sheegay inay ka warhayeen wararka weerarka, balse waxay ka gaabsadeen inay bixiyaan faahfaahin dheeraad ah. Sida laga soo xigtay Wakaaladda Wararka ee Reuters, markabka la beegsaday ayaa ah markabka bulk carrier Eternity Sea, kaasoo ka babanaya calanka dalka Layberiya, waxaana maamusha shirkad laga leeyahay dalka Giriiga. Shaqaalaha markabka oo lagu magacaabo Cosmoship Management ayaa Wakaaladda Wararka ee Reuters u sheegay in laba ka mid ah shaqaalihii markabka ay dhaawacyo halis ah soo gaareen, halka labo kalena la la’yahay, waxaana ay intaa ku dartay in markabka ay saarnaayeen ilaalo hubeysan. Mas’uul ka tirsan maamulka shirkadda Cosmoship ayaa sheegay in halka laga wado markabka ey waxyeello kasoo gaartay weerarka, taasoo saameyn ku yeelatay isgaarsiinta, ayna adkaatay in lala xiriiriyo shaqaalaha markabka.
ISHA-AA.
JARMALKA OO DIB U CELINAAYO QAXOOTIGA REER AFGAANISTAAN IYO KUWA SUURIYA,SABABTA?
(SAWIRKA)-BOOLISKA JARMALKA.
(BERLIN)-Jarmalku waxa uu bilaabayaa inuu masaafuriyo dadka Suuriyaanka ah ee laga helo diiwaanka dambiyada, Wasaaradda Arrimaha Gudaha ayaa sheegtay maalmo ka dib markii dalka Awsteriya ay noqotay waddankii ugu horeeyay ee Midowga Yurub uu sidaas sameeyo sannadihii u dambeeyay. Wasaaraddu waxay ku amartay Xafiiska Federaalka ee Socdaalka iyo Qaxootiga inay tallaabo ka qaadaan "Shakhsiyaadka halista ah ee Suuriya iyo dembiilayaasha," ayuu yiri afhayeen u hadlay. Afhayeenku waxa uu carabka ku adkeeyay in samaynta dambiyada halista ah ay la macno tahay in qofka laga saaray ilaalinta ay bixiso magangalyada oo ay keeni karto in lagala noqdo sharci kasta oo hore loo siiyay. Heshiis ay gaareen isbaheysiga oo ka kooban Konserfatifyada Chancellor Friedrich Merz iyo Social Democrats ayaa dhigayay in loo masaafuriyo Afgaanistaan iyo Suuriya "Laga bilaabo Dembiilayaasha iyo dadka loo arko iney yihiin khatar," ayuu afhayeenku ku daray. Si taas loo gaaro, Wasaaraddu waxay la xiriirtay mas'uuliyiinta Suuriya oo ay khuseyso, ayuu yiri. Intii u dhaxaysay Jannaayo iyo Meey, Xafiiska Federaalku waxa uu furay in ka badan 3,500 oo habraac ah oo horseedi kara in lagala noqdo Xuquuqaha Magangelyo ee la siiyo Muwaadiniinta Suuriya, Wasaaraddu waxay ku tiri jawaabta su'aasha ah ee baarlamaanka. Qaxootinimada ayaa lagula noqday 57 xaaladood iyo ilaalinta heerka hoose 22 xaaladood oo kale, ayay Wasaaraddu sheegtay. Isla muddadaas, ku dhawaad 800 oo Suuriyaan ah ayaa ku soo laabtay dalkooda taas oo qayb ka ah barnaamij dib u celin ikhtiyaari ah oo uu maalgeliyay Jarmalku, kaas oo 2,000 ay ilaa hadda iska diiwaangeliyeen. Ku dhawaad hal milyan oo Suuriyaan ah ayaa ku nool Jarmalka, kuwaas oo intooda badan yimid qaxii weynaa ee u dhexeeyay 2015 iyo 2016. Laakiin tan iyo Diseembar 2024 ee dhicitaankii Madaxweyne Bashar AL-Assad, dhowr waddan oo Yurub ah, oo ay ku jiraan Awsteriya iyo Jarmalka, ayaa hakiyay habraacyada magangalyada iyadoo Xisbiyada Midigta Fog ay olole ka sameeyeen arrintan. Wasaaradda Arrimaha Gudaha ee Awsteriya ayaa khamiistii dib u masaafurisay nin Suuriyaan ah oo danbiile ah oo dib loogu celiyay Suuriya, iyadoo sheegtay in ay tahay waddankii ugu horeeyay ee Midowga Yurub ee si rasmi ah u sameeya "sanadihii la soo dhaafay."
ISHA-AN.
ISRA’IIL OO WEERARTAY DEKEDAHA XUDEYD,RAAS CIISA IYO SALIIF EE YEMAN.
(SAWIRKA)-DEKEDDA XUDEYDA.
(SANA’A)-Diyaaradaha dagaalka ee dalka Isra’iil ayaa weeraray bartilmaameedyada Xuutiyiinta ee saddex dekedood oo Yemen ah iyo Warshad koronto dhaliso, millatariga Israa’iil ayaa sheegay goor hore oo maanta ah, taasoo u dhiganta weerarkii ugu horeeyay ee Israa’iil ay ku qaado Yemen ku dhawaad bil. Iyaga oo ka jawaabaya, Xuutiyiinta ayaa dib ugu celiyay gantaal ay la beegsadeen Israa’iil. Weeraradan ayaa yimid ka dib markii weerar loo maleynayo in Xuuthiyiintu ay la beegsadeen Markab ku sugan Badda Cas oo uu dab qabsaday, ka dibna ay biyaha qaadeen, iyadoo markii dambe shaqaalihii la socday ay ku qasbanaadeen inay isaga tagaan Markabka. Milateriga Israa’iil ayaa sheegay in ay duqeeyeen dekedaha ay Xuutiyiinta gacanta ku hayaan ee Hodeida, Raas Ciisa iyo Saliif. "Dekedahan waxaa isticmaala maamulka Argagixisada Xuutiyiinta si ay hubka uga soo wareejiyaan taliska Iran, kuwaasoo u shaqeeya si ay u fuliyaan hawlgallada Argagixisada ee ka dhanka ah dawladda Israa'iil iyo xulafadeeda," ayuu yiri millatariga Isra’iil.
Xuutiyiinta ayaa markaas ku jawaabay weerar gantaal ah oo ay ku qaadeen Israa’iil. Milatariga Israa’iil ayaa sheegay in ay isku dayeen in ay ka hortagaan gantaalka, balse uu u muuqday in uu saameyn ku yeeshay, inkastoo aysan jirin warar deg deg ah oo sheegaya in dhaawac uu ka dhashay weerarka. Weerarada lagu qaaday dekedaha Xudeydah, Raas Ciisa iyo Saliif, iyo Warshada korontada ee Ras Qantib ayaa waxaa sabab u ah weerarada soo noqnoqda ee Xuutiyiinta ay ku hayaan Israa'iil, ayuu yiri militarigu. Tan iyo markii uu bilowday dagaalka Gaza bishii October 2023, Xuutiyiinta xulafada la ah Iran ayaa rasaas ku furay Israa'iil iyo maraakiibta mareysay badda cas, taasoo carqaladeysay ganacsiga caalamiga ah, taasoo ay ku sheegeen inay yihiin ficillo ay ku garab taagan yihiin Falastiiniyiinta. Inta badan daraasiin gantaalo ah iyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee loo soo riday dhanka Israa’iil ayaa la qabtay ama la riday. Israa’iil ayaa qaaday weeraro aargoosi ah oo xiriir ah. Israa’iil ayaa sidoo kale weerartay markab Galaxy Leader oo ku sugnaa dekedda Raas Ciisa, kaasoo ay Xuutiyiintu qabsadeen dabayaaqadii sannadkii 2023-kii, ayay ciidamadu ku dareen.
Sawiro la qaaday Noofambar 22, 2023, ayaa muujinaya markabka xamuulka ah ee hoggaamiyaha Galaxy, oo ay dagaalyahannada Xuutiyiinta ku qabteen mar sii horeysay, isagoo ku sugan deked ku taal Badda Cas ee gobolka Xudeyda ee Yemen. (AFP) "Ciidamada maamulka Argagixisada ee Xuutiyiinta ayaa markabka ku rakibay nidaamka raadaarka, waxayna u isticmaalayaan si ay ula socdaan maraakiibta mara marin biyoodka caalamiga ah, si ay kor ugu qaadaan dhaqdhaqaaqyada maamulka Argagixisada ee Xuutiyiinta," ayuu yiri militarigu. Afhayeen u hadlay militariga Xuutiyiinta ayaa sheegay weerarada ka dib in difaaca cirka ee Xuutiyiinta ay ka hortageen weerarka Isra’IIl 'iyaga oo adeegsanaya tiro badan oo gantaallo ah oo gudaha laga soo ridaayo'. Dadka deegaanka ayaa Wakaaladda Wararka ee Reuters u sheegay in duqeynta ay Israa’iil ku qaaday magaalada dekedda leh ee Xudeydah ay ka dhigtahay in xaruntii ugu weyneyd ee Korontada ay hawada ka baxdo, taasoo magaalada ka dhigtay mugdi. Ilaa hadda ma jiro wax war ah oo ka soo baxay dhinaca khasaaraha ee gaaray kooxda Xuutiyiinta ee reer Yeman. TV-ga AL-Masirah oo ay Xuutiyiintu maamulaan ayaa sheegay in Israa’iil ay weerarro isdaba joog ah ku qaaday Xudeydah, wax yar uun ka dib markii milatariga Israa’iil ay soo saareen digniin ku aaddan daadgureynta dadka ku sugan saddexda dekedood ee Yemen. Weerarkan ayaa ku soo aadaya saacado ka dib markii markabka lagu weeraray Xudeydah, shaqaalihii markabkana ay isaga tageen markii uu biyaha ku dul qaraqmay. Ma jirto cid si deg deg ah u sheegatay mas'uuliyadda weerarka, balse shirkadda ammaanka ee Ambrey ayaa sheegtay in markabka uu ku habboon yahay bartilmaameedka Xuutiyiinta. Israa'iil waxay si xun u dhaawacday xulafada kale ee Iran ee gobolka Xisbullah ee Lubnaan iyo kooxda Falastiiniyiinta ee Xamaas. Xuutiyiinta ay taageerto Tehran iyo kooxaha hubaysan ee Iran taageersan ee Ciraaq ayaa weli taagan. Hoggaamiyaha kooxda, Abdul Malik AL-xuuti, ayaa ka abuuray xoogaga la tacaalaya quwadaha adduunka koox ka mid ah dagaalyahannada u firxaday buuraha ee ku labisan kabaha ka sameysan caagaga. Hoggaanka Xuutiyiinta, kooxda ayaa isu beddeshay ciidan ka kooban tobanaan kun oo dagaalyahanno ah, waxayna heleen diyaaradaha aan duuliyaha lahayn iyo gantaallada ballistic-ga ah. Sacuudi Carabiya iyo reer galbeedka ayaa sheegay in hubka uu ka yimid Iran, inkastoo Tehran ay beenisay.
ISHA-AN.
ISRA’IIL OO WAFDI U DIRTAY DOOXA SI EY UGA QEYBGALAAN SHIRKA…
(SAWIRKA)-TRUMP IYO NETANYAHU.
(USA)-Reysal Wasaaraha Israa’iil Benjamin Netanyahu ayaa Axada maanta ah sheegay in kulanka uu Washington kula yeeshay Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump Isniintii uu “Wax ka tari karto” Xabbad-joojin laga sameeyo Gaza, halka Israa’iil iyo dhaqdhaqaaqa Xamaas ee Falastiin la filayo inay Wada-xaajood toos ah ku yeeshaan magaaladda Doxa ee dalka Qadar. "Waxaan aaminsanahay in wadahadalka aan la yeelanay Madaxweyne Trump uu dhab ahaantii gacan ka geysan karo horumarinta yoolka aan dhammaanteen rabno," ayuu Netanyahu ku yiri warbixin kooban oo uu saxafiyiinta kula hadlayay bannaanka garoonka diyaaradda Ben Gurion. Kulankan ayaa noqon doona kii saddexaad oo Netanyahu uu la yeesho Trump muddo lix bilood ka yar, iyadoo dhinaca dambe ay cadaadis ku saarayaan xabbad-joojin ka dhacda Marinka Qaza, oo ay u kala qaybisay dagaalka socda 21-ka bilood. Ilo-wareed Falastiini ah oo xog-ogaal u ah wada-hadallada ayaa Wakaaladda Wararka ee AFP u sheegay in “Wareeg cusub oo wada-xaajood aan toos ahayn oo u dhexeeya Xamaas iyo Israa’iil” la qorsheeyay inuu Axada maanta ah ka furmo magaalada Doxa, kaas oo ay garwadeen ka yihiin dalalka Qatar iyo Masar. Waxa uu tilmaamay in ergada wada xaajoodka Xamaas ee uu hoggaaminayo Khalil AL-Xay iyo kooxihii farsamada "Ey hadda ku sugan yihiin Dooxa ayna diyaar u yihiin wada xaajood dhab ah." Wafdi wada xjoodka ku metelayo Isra’iil ayaa u ambabaxay magaalada Doha Axada maanta ah, sida uu sheegtay warbaahinta dadweynaha ee Kan. Netanyahu wuxuu xaqiijiyay, "Waxaan u diray koox wada xaajood ah oo leh tilmaamo cad si ay u dhamaystiraan heshiiskii laga wada hadlay, si waafaqsan shuruudaha aan ku heshiinnay." Reysall Wasaaraha Israa'iil ayaa Sabtidii sheegay in "isbedelka Xamaas ay doonayso inay ku soo bandhigto hindisaha bilowga ah waa wax aan la aqbali karin."
" SOO CELI DHAMMAAN LA HAYSTAYAASHAYADDA"
Ilo xog ogaal ah oo Falastiiniyiin ah ayaa u sheegay Wakaaladda Wararka ee AFP in hindisaha cusub "Ey ku jirto xabbad joojin 60 maalmood ah iyo in Xamaas ay sii deyso kala bar Maxaabiista Israa'iil ee haray si ay Isr’iil u sii deyso tiro maxaabiis Falastiiniyiin ah." Isbeddellada Xamaas ay dalbanayso, sida laga soo xigtay ilo-wareedyadan, waxay la xiriiraan shuruudaha ka bixitaanka Isra’iil ee Gaza, dammaanad qaadka ay ku doonayso joojinta dagaalka lixdan maalmood ka dib, iyo dib u soo celinta mas'uuliyadda qaybinta Gargaarka Bini'aadanimo ee Qaramada Midoobay iyo Hay'adaha Caalamiga ah ee la aqoonsan yahay. Dhankiisa, Madaxweynaha Isra'iil Isaac Herzog ayaa sheegay ka dib markii uu la kulmay Netanyahu Axada maanta ah in Reysal Wasaaruhu uu "Hawl muhiim ah" ka leeyahay Washington, taasoo ah "In la gaaro heshiis lagu soo celinayo dhammaan la Haystayaashayada uryahooda." 251 Maxbuus oo lagu qafaashay weerarkii Xamaas ee 2023, 49 ka mid ah ayaa weli lagu hayaa Gaza, oo ay ku jiraan 27 ka mid ah kuwaasoo Israa’iil ay sheegtay inay dhinteen. Xabbad joojintii ugu horeysay oo socotay toddobaad bishii Noofambar 2023 iyo xabbad joojin labaad oo socotay ku dhawaad laba bilood horaantii 2025, oo labaduba lagu gaaray dhexdhexaadin Qatar, Maraykan iyo Masar, ayaa oggolaaday in la sii daayo tiro maxaabiis ah oo ku xiran Marinka Gaza si loogu beddelo in Falastiiniyiinta laga sii daayo xabsiyada Israa’iil. Iyadoo aan wax heshiis ah laga gaarin wejiga xiga ee xabbad joojinta, Israa’iil ayaa bartamihii bishii March dib u billowday weeraradeeda ay ku heyso Marinka Qaza, waxayna 17-kii bishii May xoojisay howlgalkeeda milateri, iyadoo sheegtay in hadafku uu ahaa in la baabi’iyo Ururka Xamaas oo gacanta ku hayay Marinka Gaza tan iyo 2007-dii.
BRICS WAXAY KU BAAQEYSAA XABAD-JOOJIN"AAN SHURUUD LAHAYN".
Magaalada Rio de Janeiro ee dalka Brazil ayey Hogaamiyayaasha ku mideysan BRICS wax ey soo saareen bayaan wadajir ah Axada maanta ah iyagoo leh, "Waxaan ku boorineynaa dhammaan dhinacyada inay si niyad wanaag ah u galaan wada xaajoodyo dheeraad ah si loo gaaro xabbad joojin deg deg ah, joogto ah, iyo shuruud la'aan" Gaza. Waxay sidoo kale ku baaqeen "In gabi ahaanba Ciidamada Israa'iil laga saaro Marinka Qaza." Bilowgii shir Madaxeedka ayaa waxaa khudbadiisii furitaanka ka jeediyay Madaxweynaha Brazil ee martida loo yahay Luiz Inácio Lula da Silva, “Ma sii wadi karno inaan iska indhatirno xasuuqa ay Israa’iil ka geysaneyso Gaza, xasuuqa lagu hayo dadka rayidka ah ee aan waxba galabsan, iyo in gaajada ay u adeegsato hub dagaal. Dhanka kale, 26 qof ayaa lagu dilay duqeymaha ay Israa’iil ka geysatay Marinka Qaza, halkaasoo ay ku nool yihiin in ka badan laba milyan oo qof oo si isdaba joog ah ugu barakacay duruufo adag, sida uu sheegay difaaca rayidka Axada maanta ah. Afhayeenka difaaca madaniga ah Maxamud Basal ayaa sheegay in dadka dhintay ay ka mid yihiin “toban shahiid iyo tiro dhaawac ah oo ku dhintay duqeyn cirka ah oo Isra’iil ay la beegsatay guri ku yaala xaafadda Sheikh Radwan, ee Waqooyi Galbeed ee magaalada Gaza, saacadu markay ahayd (4:00)-subaxnimo. Sawiro ley soo qaaday AFP ayaa muujinaya guri burburay oo ku yaalla xaafadda Sheikh Radwan ee magaalada Gaza (Waqooyiga), halkaasoo dadka deegaanka ay meydad ka soo saarayeen burburka hoostiisa. Isbitaalka AL-Shifa, oo la geeyay 10 qof oo meyd ah, ayaa ehelada waxa ay garab taagnaayeen meydad ku duuban maro caag ah oo dhulka la dhigay ka hor inta aan la tukan salaadda Janaasada. Yaxye Abuu Sufyaan wuxuu yiri: “Waxay ii sheegeen in guriga walaalkay la beegsaday, markii aan halkan imidna waxaan helay meydad iyo meydad carruur ah oo jeexjeexan. Isagoo ka jawaabaya su'aal ka timid AFP, ciidamadu waxay sheegeen "in aysan awoodin inay hadda ka hadlaan." Dagaalku waxa uu qarxay ka dib weerar aan hore loo arag oo Xamaas ay ku qaadday Oktoober 7, 2023, ka dhanka ah Israa’iil, taasoo kaga jawaabtay olole ballaaran oo rabshado wata oo ka dhan ah Gaza, oo ay ku dhinteen tobanaan kun oo qof oo sababay masiibo bini’aadantinimo. Weerarkii Xamaas ayaa Israa’iil waxaa looga dilay (1,219) qof, kuwaasoo u badan dad rayid ah, sida ay sheegtay Wakaaladda Wararka ee AFP oo ku salaysan tira koob rasmi ah. Ugu yaraan (57,418) Falastiiniyiin ah, oo intooda badan rayid ah, ayaa lagu dilay Gaza, jawaabta ay Isra’iil ka bixisay weerarka, sida lagu sheegay warbixin ay soo saartay Wasaaradda caafimaadka ee Xamaas ay maamusho,taaso Qaramada Midoobe ey u aragto in la isku halayn karo.
ISHA-AA.