CIRAAQ OO LAGU TALIYE SARE OO KA TIRSAN XIZBULLAHI.
(SAWIRKA)-DAD BAROORDIIQAAYA.
(BAGHDAD/IRAQ)-Kooxda Kataa’ib Xizbollah ee Ciraaq oo ay taageerto dawladda Iraan ayaa Khamiista maanta ah sheegay in mid ka mid ah taliyayaashooda lagu dilay weerar ka dhacay Koonfurta Ciraaq maalintii shalay. Axmad AL-Xamidawi, oo ahaa Xoghayihii Guud ee kooxda hubaysan, ayaa baroordiiq u sameeyay geerida "taliye weyn," Cali Xuseen AL-Freiji, oo ku biiray kooxda in ka badan labaatan sano ka hor. Laba ilo wareed oo ka tirsan kooxda ayaa Arbacadii u sheegay Wakaaladda Wararka ee AFP in weerar uu ka dhacay gaari u dhow saldhigga ugu weyn ee kooxda ee Koonfurta Ciraaq, kaasoo dilay laba dagaalyahan. Tirada ayaa markaa gaartay saddex, oo uu ku jiro taliyaha. Hal ilo wareed ayaa ku tilmaamay weerarka "weerar Sahyuuniyad-Mareykan ah." Saldhigga Jurf AL-Nasr ee kooxda ayaa ahaa bartilmaameedkii ugu horreeyay ee Ciraaq ee weerarrada lagu eedeeyay Israa'iil iyo Mareykanka, kaas oo markii dambe ku fiday meelo kale. Tan iyo bilowgii dagaalka, duqeymaha ayaa dilay 15 dagaalyahan, oo badankood ka yimid Kataa’ib Xizbollah. Ciraaq, oo dhawaan dib u heshay dareen xasillooni laakiin muddo dheer ahayd goob dagaal oo wakiil u ah Mareykanka iyo Iiraan, ayaa sheegtay inaysan rabin in lagu jiido dagaalka. Laakiin lama badbaadin. Dhowr kooxood oo hubaysan oo ay taageerto Iiraan oo loo yaqaan Iska caabinta Islaamiga ah ee Ciraaq, oo ay sidoo kale ka tirsan tahay Kataa’ib Xizbollah ayaa sheeganaysa weeraro maalinle ah oo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ay ku qaadaan saldhigyada Mareykanka. Iska caabinta Islaamiga ah ee Ciraaq ayaa Khamiista maanta ah uga digtay waddamada Yurub inaysan ku biirin dagaalka, iyagoo ku hanjabay "ciidamadooda iyo saldhigyadooda Ciraaq iyo gobolka." Horraantii Khamiista, Wakaaladda Wararka Ciraaq (INA) ayaa soo werisay in ciidamada amniga ay qabteen laba gantaal iyo goob laga soo riday gobolka koonfureed ee Basra, kuwaas oo loo qorsheeyay in lagu bartilmaameedsado waddan deris la ah.
ISHA-AN.
EU-DA IYO WADAMADA KHALIJKA OO YEESHAY SHIR FOGAAN ARAG AH.
(SAWIRKA)-SHIRKI HALIJKA IYO EU-DA.
(DUBAI/UAE)-Midowga Yurub iyo Golaha Iskaashiga Khaliijka ayaa Khamiista maanta ah ku baaqay wadahadalo diblomaasiyadeed si loo xalliyo xiisadda Bariga Dhexe, iyagoo ku celcelinaya in dalalka Khaliijku ay xaq u leeyihiin inay iska difaacaan Iiraan. "Wasiiradu waxay ku celiyeen ballanqaadkooda ku aaddan xasilloonida gobolka waxayna ku baaqeen ilaalinta dadka rayidka ah iyo ixtiraamka buuxda ee sharciga caalamiga ah," ayay Midowga Yurub iyo GCC ku yiraahdeen bayaan wadajir ah oo ay soo saareen ka dib shir muuqaal ah oo ay yeesheen Wasiirrada arrimaha dibadda ee Yurub iyo Khaliijka. "Wasiirradu waxay dib u xaqiijiyeen ballanqaadkooda aan kala go 'lahayn ee wadahadalka iyo diblomaasiyadda si loo xalliyo xiisadda," ayay yiraahdeen, iyagoo intaas ku daray inay ku heshiiyeen "dadaallo diblomaasiyadeed oo wadajir ah si loo keeno xal waara" si looga hortago in Iiraan ay hesho hub nukliyeer ah iyo "ugu dambeyntiina loo oggolaado dadka Iiraan inay go'aamiyaan mustaqbalkooda."
ISHA-AA.
ISRA’IIL OO DUQEYN KA GEYSATAY KOONFURTA LUBNAAN.
(SAWIRKA)-GAARIGA LA DUQEEYEY.
(BEIRUT/LUBNAN)-Saddex qof ayaa ku dhintay, lix kalena way ku dhaawacmeen Arbacada maanta ah laba duqeymo oo Israa'iil ay la beegsatay baabuur ku sugnaa waddada u gudubta Garoonka Diyaaradaha Caalamiga ah ee Rafiiq Xariri ee Beyrut, sida ay sheegtay Wasaaradda Caafimaadka ee Lubnaan. Wakaaladda Wararka Qaranka ee Lubnaan (NNA) ayaa ku warantay in diyaarad aan duuliye lahayn oo Israa'iil leedahay ay ku dhacday gaari waddada weyn ee garoonka diyaaradaha ka hor inta aan la bartilmaameedsan gaari kale daqiiqado ka dib isla aaggaas. Ciidanka Israa'iil ayaa sheegay in laba xubnood oo ka tirsan Xisbullah lagu bartilmaameedsaday aagga Beyrut laakiin ma aysan bixin faahfaahin dheeraad ah. Kanaalka 12 ee Israa'iil ayaa sidoo kale sheegay in bartilmaameedka la doonayay uu ahaa sarkaalka Xezbollah ee mas'uulka ka ah "maaraynta dabka," inkastoo aan la shaacin aqoonsiga qofka. Dhanka kale, warbaahinta Lubnaan ayaa sheegtay in diyaaradaha dagaalka ee Israa'iil ay duqeeyeen magaalada Shuweyfat, oo ku taal koonfurta Beyrut. Milatariga Israa'iil ayaa sheegay inay soo afjareen "weeraro badan" oo ka dhacay Lubnaan, iyagoo sheegay in kaabayaasha dhaqaalaha ee Xisbullah la burburiyay. Sida ku cad bayaanka, duqeymaha ayaa lala beegsaday goobaha gantaalada laga soo rido ee Xezbollah oo ku yaal koonfurta Wabiga Litani iyo sidoo kale aqoon-is-weydaarsi loo isticmaalo soo saarista diyaaradaha aan duuliyaha lahayn. Horumar kale, ciidamada Israa'iil waxay sheegeen in sireenada laga hawlgeliyay Buuraha Golan ee Suuriya ee la haysto iyo magaalada waqooyi ee Kiryat Shmona ee Israa'iil ka dib markii la ogaaday in diyaarad aan duuliye lahayn oo laga soo riday Lubnaan. Isniintii hore, Xezbollah waxay sheegtay inay bartilmaameedsatay goob militari oo ku taal waqooyiga Israa'iil gantaallo iyo diyaarado aan duuliye lahayn si ay uga jawaabto weerarrada socda ee Israa'iil ee Lubnaan iyo dilkii Hoggaamiyaha Sare ee Iiraan Ayatollah Ali Khamenei xilli ay Mareykanka iyo Israa'iil duqeymo ku qaadeen Iiraan tan iyo Sabtidii. Weerarka ka dib, militariga Israa'iil ayaa ku dhawaaqay inay bilaabayaan "olole weerar ah" oo ka dhan ah Hezbollah waxayna duqeymo cirka ah ka geysteen xaafadaha koonfureed ee Beyrut iyo deegaannada koonfurta Lubnaan. Iyadoo Israa'iil ay sheegtay inay bartilmaameedsaneyso kaabayaasha dhaqaalaha ee Hezbollah, haddana warbaahinta Lubnaan ayaa ku warameysa in xarumaha rayidka sidoo kale la duqeeyay. Israa'iil waxay sidoo kale xayiraado adag ku soo rogtay daabacaadda macluumaadka ku saabsan khasaaraha ka dhashay gantaalada Iiraan ama Xezbollah ama kuwa la qabtay, waxayna mamnuucday faafinta muuqaallada la xiriira. Dagaalka Israa'iil ee Lubnaan, oo bilaabmay Oktoobar 2023 isla markaana isu beddelay dagaal buuxa bishii Sebtembar 2024, ayaa dilay in ka badan 4,000 oo qof, halka ay ku dhaawacmeen qiyaastii 17,000 oo kale.
ISHA-ANADOLU.
MIDAWGA YURUB IYO DALALKA KHALIJKA OO BERRI KULMAAYO.
(SAWIRKA)-DALALKA KHALIIJKA.
(DUBAI/UAE)-Xoghayaha Guud ee Golaha Iskaashiga Khaliijka (GCC) Jaasim Albudaywi ayaa sheegay in Shirka Deg degga ah ee Wasiirada GCC iyo Midowga Yurub uu dhici doono berri oo ah Khamiis, Maarso 5, 2026. Shirkan ayaa isugu imaan doona Wasiirada arrimaha dibadda ee dalalka GCC iyo dalalka xubnaha ka ah Midowga Yurub (EU). Wakiilka Sare ee Midowga ee Arrimaha Dibadda iyo Siyaasadda Amniga iyo Madaxweyne Ku-xigeenka Guddiga Yurub Kaja Kallas ayaa sidoo kale ka qayb qaadan doonta shirka fiidiyowga. Sida laga soo xigtay Wakaaladda Wararka Sacuudiga (SPA), Albudaywi wuxuu tilmaamay in kulankan wadajirka ah loo qabanayo si looga wada hadlo loogana wada hadlo saameynta gardarrada ba'an ee Iiraan ay ku hayso waddamada GCC, horumarka ba'an ee ka socda gobolka, iyo cawaaqib xumada ay la kulmaan ee saameeyay adduunka oo dhan. Wuxuu ku nuuxnuuxsaday in Golaha Iskaashiga Khaliijka (GCC) uu raadinayo, iyada oo loo marayo shirarkan wadajirka ah ee lala yeelanayo la-hawlgalayaasha gobolka iyo kuwa caalamiga ah, si loo cambaareeyo weerarrada khiyaanada leh ee Iiraan ee bartilmaameedsaday dadka rayidka ah, kaabayaasha dhaqaalaha, iyo xarumaha diblomaasiyadeed ee dalalka golaha. Wuxuu intaas ku daray in goluhu uu higsanayo inuu ku boorriyo bulshada caalamka inay gutaan waajibaadkooda iyo mas'uuliyadahooda si ay si degdeg ah u joojiyaan dagaalka, taasoo kor u qaadaysa xasilloonida iyo amniga gobolka iyo kan caalamiga ah.
ISHA-GN.
ISTAR’IIL OO DUQEYSAY DULEED CAASIMADDA LUBNAN EE BEYRUUT.
(SAWIRKA)-MAGAALADDA BEYRUT.
(BEIRUT/LUBNAN)-Ciidamada Israa'iil ayaa weerar ku qaaday maanta oo Arbaca ah waqti dambe duleedka koonfureed ee caasimadda Lubnaan ee Beyrut.
XARUMAHA XIZBULLAH:
Habeenimadii Arbacada maanta ah ciidanku wuxuu soo saaray digniin cusub oo ah in laga baxo dhisme iyo hareerihiisa ku yaal xaafadaha koonfureed ee Beyrut, oo ah xarun ay Xisbullah ku xooggan tahay, si loogu diyaar garoobo duqeynta, iyadoo ay jiraan duqeymo ballaaran oo ay ku qaadayaan Lubnaan. Wax yar ka dib saqdii dhexe ee waqtiga Beirut, afhayeenka ciidanka Afkhay Ardeci ayaa daabacay khariidad ku saabsan aagga Haret Hreik, oo ay weheliso "digniin degdeg ah oo ku socota kuwa jooga" dhisme gaar ah iyo dhismayaasha ku xiga. Wuxuu intaas ku daray, "Waxaad ku sugan tahay meel u dhow xarumaha Hezbollah," wuxuuna dalbaday inaad ugu yaraan 300 mitir u jirto. Tani waxay timid ka dib markii Wasaaradda Caafimaadka Lubnaan ay ku dhawaaqday in saddex qof ay ku dhinteen Arbacadii sababo la xiriira laba duqeymo oo Israa'iil ay isku mar la beegsatay laba baabuur oo marayay waddada u dhaxaysa Beirut iyo garoonka diyaaradaha caalamiga ah, sida laga soo xigtay tirakoob rasmi ah. Wasaaradda ayaa sheegtay in lix kale ay ku dhaawacmeen weerarradii ka dhacay wadada garoonka diyaaradaha ee ku teedsan duleedka koonfureed ee Beirut. Dhankeeda, ciidamada Israa'iil waxay sheegeen inay bartilmaameedsadeen laba xubnood oo ka tirsan Xisbullah. Ciidanku waxay ku dhawaaqeen bayaan ay ku sheegeen inay bartilmaameedsadeen xubin ka tirsan Xisbullah oo ku sugan aagga Beirut, ka hor inta aysan ku soo bandhigin bayaan labaad bartilmaameed cusub.
HUB KA DHIGISTA XIZBULLAHI:
Waxaa xusid mudan in ciidamada Israa'iil ay Arbacadii ku dhawaaqeen inay weerareen 250 bartilmaameed oo Xisbullah ah 24 saacadood gudahood. Isagoo shir jaraa'id qabanaya ayuu sheegay in Israa'iil aysan ka tanaasuli doonin dalabkeeda ah inay hub ka dhigto Xisbullah. Tani waxay timid ka dib markii duqeymo cirka ah oo isdaba joog ah oo Israa'iil ay ku bartilmaameedsatay xaafadaha koonfureed ee Beirut, oo ah xarun ay ku xooggan yihiin Xisbullah, subaxnimadii, ka dib markii digniino loo jeediyey dadka degaanka iney ka guuraan.
ISHA-AA.
MARAYKANKA OO XIRAY SAFARADIHIISA KA FURNAAY WADAMADA KHALIIJKA.
(SAWIRKA)-SAFAARADDA MARAYKANKA EE BAXREYN.
(RIYADH)-Iyadoo khilaafka u dhexeeya Mareykanka, Israa'iil iyo Iiraan uu sii xoogeysanayo, safaaradaha Mareykanka ee ku yaal Bariga Dhexe ayaa isu beddelay xaalad degdeg ah, iyagoo soo saaray digniino amni, hakiyay adeegyada, isla markaana ku boorriyay dadka Mareykanka inay qaadaan taxaddar degdeg ah. Sacuudi Carabiya, Safaaradda Mareykanka ee Riyadh ayaa la xiray ka dib markii diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee Iiraan ay duqeeyeen xarunta, taasoo keentay burbur yar iyo dab yar. Hawlgalku wuxuu joojiyay ballanta caadiga ah iyo tan degdegga ah ee qunsuliyadda, wuxuuna kula taliyay dadka Mareykanka ah ee ku sugan Riyadh, Jeddah iyo Dhahran inay hoy ka dhigtaan. Muwaadiniinta ayaa sidoo kale loo sheegay inay ka fogaadaan garoonka safaaradda ilaa amar dambe si looga hortago. Safaaradda Mareykanka ee Kuwayt City ayaa shaqaalaha iyo dadka Mareykanka ah ee ku sugan dalkaas ku amartay inay guryahooda ku hoydaan iyadoo ay jirto khatarta sii kordheysa ee gantaalada iyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn. Safaaraddu waxay uga digtay dadka inaysan u dhawaan xarunta waxayna kula talisay dadka deegaanka inay gudaha joogaan, iska ilaaliyaan daaqadaha oo ay la socdaan digniinaha rasmiga ah. Safaaradda Mareykanka ee Baxrayn ayaa sidoo kale joojisay hawlgalladii caadiga ahaa. Ogeysiisyada amniga ee halkaas ka jira ayaa ku boorriyay shakhsiyaadka inay hoy ka raadsadaan gudaha oo ay feejignaadaan, iyagoo ka digaya in goobaha rayidka ah ay halis ku jiraan maadaama xiisadda gobolku ay sii kordheyso. Dalka Qatar, oo hoy u ah saldhigyada militariga ee ugu weyn Mareykanka ee Al Udeid, Safaaradda Mareykanka waxay soo saartay tilmaamo la mid ah, iyadoo u sheegaysa dadka Mareykanka inay hoy ka dhigtaan meesha ay joogaan oo ay isu diyaariyaan carqalado iman kara. Digniinta ayaa xoogga saartay joogitaanka goobaha gudaha ee amniga ah iyo in sahayda lagama maarmaanka ah la hayo. Safaaradda Mareykanka ee Urdun, ayaa ka digtay in gantaallo, gantaallo ama diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ay soo geli karaan hawada Urdun marka uu khilaafku sii xoogeysto. Dadka Mareykanka ah waxaa lagu dhiirrigeliyay inay feejignaadaan oo ay diyaar u ahaadaan inay raadsadaan gabbaad haddii la soo saaro sireenno ama digniino rasmi ah. Israa'iil, oo colaaduhu si toos ah ugu xiran yihiin iska hor imaadka ballaaran ee lala galay Iiraan, Safaaradda Mareykanka waxay kula talisay dadka Mareykanka inay dib u eegaan qorshayaashooda amniga shaqsiyeed. Waxay tilmaamtay in awooddeeda ay ku caawin karto bixitaanka ay xaddidan karto xaaladaha hadda jira waxayna ku boorrisay muwaadiniinta inay si dhow u raacaan tilmaamaha rasmiga ah. Marka laga reebo digniinaha waddan kasta, Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Mareykanka waxay ballaarisay talooyinkeeda gobolka, iyadoo ku boorrisay dadka Mareykanka ah ee ku nool dalal badan oo Bariga Dhexe ah inay ka fikiraan inay baxaan sababo la xiriira jawiga amniga oo sii xumaanaya.
ISHA-AN.
MARAYKANKA OO XIRAY SAFARADAHA SCUUDIGA IYO KUWEYT.
(SAWIRKA)-SAFAARADDA MARAYKANKA EE KUWEYT.
(KUAWIT/KSA)-Safaaradda Mareykanka ee dalka Kuwayt ayaa la xiray iyadoo Iiraan ay weeraro ka geysaneyso gobolka oo dhan, iyadoo Wasaaradda Arrimaha Dibadda ay ugu baaqday dhammaan muwaadiniinta Mareykanka inay "si deg deg ah uga baxaan" Bariga Dhexe. Ku dhawaaqista ayaa la sameeyay iyadoo Mareykanka, Israa'iil iyo Iiraan ay is dhaafsadeen rasaas maalintii afraad oo xiriir ah, iyadoo Tehran ay beegsaneyso hantida Mareykanka iyo saldhigyada gobolka. "Sababtoo ah xiisadda gobolka oo sii socota, safaaradda Mareykanka ee Kuwayt way xirnaan doontaa ilaa ogeysiis dheeraad ah," ayaa lagu yiri bayaan ay soo saartay Talaadadii. "Waxaan la xiriiri doonnaa marka safaaraddu ay ku soo laabato howlihii caadiga ahaa."Dad goob joogayaal ah ayaa Isniintii soo sheegay in qiiq uu kor u kacay meel u dhow Safaaradda ee magaalada Kuwayt. In kasta oo Safaaraddu aysan xaqiijin in ay waxyeello toos ah soo gaartay, haddana waxay ka digtay "khatarta sii socota" ee weerarrada gantaallada iyo kuwa aan duuliyaha lahayn. "Ha imaanin safaaradda," ayay muwaadiniinta ku tiri qoraal ay ku qortay X. "Ku dhuumasho gurigaaga... ha dibadda u bixin."Safaaradda Mareykanka ee Riyadh ayaa sidoo kale la xiray Talaadadii ka dib weerar diyaaradeed oo aan duuliye lahayn. Waxay baajisay dhammaan ballanta caadiga ah iyo tan deg degga ah. Dadka Mareykanka ah ayaa loo sheegay inay ka fogaadaan goobta "ilaa amar dambe sababtoo ah weerar lagu qaaday xarunta," ayay safaaraddu ku tiri hadal ay soo saartay. Wasaaradda Difaaca ee Sacuudi Carabiya ayaa sheegtay in laba diyaaradood oo aan duuliye lahayn ay ku dhaceen meel u dhow garoonka diyaaradaha. Iyadoo Iiraan ay sii waddo weerarrada kaabayaasha dhaqaalaha Mareykanka ee Bariga Dhexe, Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Mareykanka ayaa Isniintii ku boorrisay muwaadiniinta inay si deg deg ah uga baxaan gobolka. War qoraal ah oo lagu daabacay X, Mora Namdar, oo ah kaaliyaha xoghayaha arrimaha qunsuliyadda ee waaxda, ayaa sheegtay in muwaadiniintu ay tahay inay "hadda ka baxaan" in ka badan darsin meelood "sababtoo ah khataro amni oo halis ah". Waxay liis gareysay Bahrain, Masar, Imaaraadka Carabta , Ciraaq, Daanta Galbeed ee la haysto iyo Gaza, Jordan, Kuwait, Lubnaan, Cumaan, Qatar, Sacuudi Carabiya, Suuriya, Yemen, Iiraan iyo Israa'iil. Talo soo jeedintan ayaa timid iyadoo Xoghayaha Arrimaha Dibadda ee Mareykanka Marco Rubio uu sheegay in " weerarkii ugu adkaa " ee ka dhanka ahaa Iiraan "aysan weli soo socon". Talaadadii, Waaxda Arrimaha Dibadda ayaa sidoo kale amartay in dhammaan shaqaalaha "aan deg degga ahayn" laga saaro howlgalladeeda Ciraaq, Urdun iyo Baxrayn. Mareykanka ayaa Sabtidii bilaabay Hawlgalkii Epic Fury oo ay la galeen Israa'iil oo ka dhan ah Iiraan, inkastoo wadahadallada nukliyeerka ay sameeyeen "horumar muhiim ah", sida ay sheegeen ergooyinka dalalka iyo dhexdhexaadiyaha Oman. Weerarada wadajirka ah ee Mareykanka iyo Israa'iil ayaa lagu dilay dhowr hoggaamiye oo Iiraaniyiin ah iyo taliyayaal sare oo militari, oo uu ku jiro hoggaamiyaha ugu sarreeya dalka Ayatollah Ali Khamenei . In ka badan 550 qof ayaa lagu dilay weeraradii lagu qaaday Iiraan, oo ay ku jiraan ugu yaraan 160 carruur ah oo ku dhintay weerar ka dhacay iskuul Sabtidii, sida ay ku dartay Ururka Bisha Cas ee Iiraan. Tehran ayaa ka aargoosatay weerar ballaaran oo ay ku qaaday saldhigyada militariga Mareykanka iyo hantida gobolka, oo ay ku jiraan dalalka Khaliijka . Iiraan waxay sheegtay inay bartilmaameedsaneyso "ciidda Mareykanka" iyadoo weerareysa kaabayaasha dhaqaalaha Mareykanka - taas oo ay diideen waddamada Khaliijka. Iyadoo Mareykanka iyo Israa'iil ay sheegeen in khilaafka Iiraan uusan noqon doonin mid " dhammaystiran ", Tehran waxay sheegtay inay u diyaargaroobtay dagaal dheer. Ali Larijani, xoghayaha Golaha Amniga Qaranka ee Sare, ayaa sheegay in Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump "uu gobolka oo dhan u jiiday dagaal aan loo baahnayn". Iiraan, "si ka duwan Mareykanka, waxay isu diyaarisay dagaal dheer ... iyadoon loo eegin kharashka ku baxaya waxayna cadawga ka qoomameyn doontaa xisaabintooda khaldan", ayuu raaciyay Mr Larijani. Ugu yaraan lix askari oo Mareykan ah ayaa lagu dilay dagaalka.
ISHA-THE NATIONAL.
30,913-QOF OO KU GO’ODOONSAN DALKA IMAARAATKA CARABTA.
(SAWIRKA)-SHIRKADA DIYARADAH IMARATKA.
(ABU DHABI/UAE)-Hay'adda Federaalka ee Aqoonsiga, Muwaadinimada, Kastamka iyo Amniga Dekedaha ayaa ku dhawaaqday in, iyadoo kaashanaysa hay'adaha khuseeya dalka, ay awood u yeelatay inay dhammaystirto habraacyada safarka iyadoo soo saartay Fiisooyinka iyo nadiifinta macaamil ganacsi oo loogu talagalay qiyaastii 30,913 qof oo ku sugan Garoomada Diyaaradaha ee dalka, kuwaas oo kala ah: Garoonka Diyaaradaha Caalamiga ah ee Zayed, Garoomada Diyaaradaha ee Dubai, Garoonka Diyaaradaha ee Shariqa, Garoonka Diyaaradaha ee Ras AL Khaymah iyo Fujayrah International, iyo bixinta dhammaan tas-hiilaadka iyo adeegyada lagama maarmaanka ah, iyadoo la kaashanaysa hay'adaha khuseeya ee dalka, iyo bixinta hoy ilaa dhammaystirka habraacyada safarka, marka lagu daro hubinta gaadiidka iyo hoyga qof walba. Hay'addu waxay fiisaha gelitaanka siisay 15,327 rakaab ah oo ku sugnaa Garoomada Diyaaradaha ee kor ku xusan, taasoo u oggolaanaysa inay sii joogaan dalka ilaa inta dhibaatada hadda jirta ay ka dhammaanayso oo ay hubinayso wanaaggooda ilaa ay si nabad ah uga bixi karaan. Waxay xaqiijisay diyaarsanaanta kooxaheeda iyo nidaamyadeeda si ay wax uga qabtaan dhibaatooyinka iyo xaaladaha deg degga ah iyadoo la tixgelinayo horumarka hadda jira ee horseeday joojinta ku-meel-gaarka ah ee duulimaadyada si taxaddar leh. Tani waa qayb ka mid ah nidaam qaran oo dhammaystiran oo si toos ah ula shaqeeya hay'adaha khuseeya dalka si loo hubiyo badbaadada iyo amniga bulshada iyo sii socoshada adeegyada lagama maarmaanka ah. Hay'addu waxay ku dhawaaqday inay bixinayso dhammaan adeegyada lagama maarmaanka ah rakaabka soo galaya, ka baxaya, ama u sii gudbaya Imaaraadka Carabta una gudbaya dalalka kale, oo ay ku jiraan kuwa ku xayiran Garoomada Diyaaradaha ee dalka (kuwa safarka ku jira ama ka baxaya), inta lagu jiro xaaladaha aan caadiga ahayn ee gobolku la kulmayo. Ballanqaadkani wuxuu ka yimid qiimaha bani'aadamnimada iyo bulshada ee Imaaraadka Carabta. Hay'addu waxay ku nuuxnuuxsatay in dhammaan qorshayaasha hawlgalka iyo hababka maaraynta khatarta la hawlgeliyay iyadoo la raacayo heerarka ugu sarreeya ee la ansixiyay, iyo in isku-dubaridku uu socdo la-hawlgalayaasha istaraatiijiga ah iyo hay'adaha khuseeya si loo hubiyo sii socoshada hawlgallada dekedaha laga soo galo isla marka gaadiidka cirka uu si buuxda u bilaabo. Hay'addu waxay tilmaantay inay bilowday qorshaheeda sii wadida ganacsiga ee xaaladaha deg degga ah iyo dhibaatooyinka, iyadoo soo saartay fiisaha gelitaanka dadka safarka ah ee u qalma, fududaynta soo galitaanka muwaadiniinta iyo dadka deegaanka, iyo bixinta hoy iyo quudin dadka safarka ah iyadoo la kaashanaysa hay'adaha khuseeya iyo hawl wadeennada Garoomada Diyaaradaha.
Hay'addu waxay ku boorrisay dadka safarka ah iyo dadweynaha inay helaan macluumaad ka yimid ilo rasmi ah oo ay la socdaan cusbooneysiinta iyada oo loo marayo marinnada rasmiga ah ee hay'adaha khuseeya, iyadoo ku nuuxnuuxsatay in Imaaraadka Carabtu uu leeyahay kaabayaal horumarsan iyo nidaam amni iyo hawlgal oo xooggan oo awood u leh inuu hufan oo debecsan u maareeyo horumarka kala duwan.
ISHA-EN.
GOLAHA ISKAASHIGA KHALIIJKA OO CAAWA YEELANAYA KULAN FOGAAN ARAG AH.
(SAWIRKA)-CALAMADA GCC-DA.
(RIYADH/KSA)-Ilo wareedyo Khaliijka ah ayaa shaaca ka qaaday in Wasiirada arrimaha dibadda ee dalalka Golaha Iskaashiga Khaliijka (GCC) ay qorsheynayaan inay kulan degdeg ah ku yeeshaan shir muuqaal ah caawa si ay uga wada hadlaan horumarrada ka dhashay weerarrada Iiraan ay ku qaadayso dalalka Khaliijka. Tehran ayaa ilaa hadda bartilmaameedsatay in ka badan 370 gantaal iyo ilaa 1,000 diyaaradood oo aan duuliye lahayn, iyadoo weerarradani ay sidoo kale gaareen caasimadda Cumaan, Muscat, oo martigelisay wadahadallo dhex maray Washington iyo Tehran. Iyadoo weerarrada Iiraan ay la kulmeen cambaareyn iyo diidmo ballaaran oo ka dhan ah Khaliijka, Golaha Iskaashiga Khaliijka ayaa sheegay in howlgallada milatari ee khaa'inka ah ee Iiraan ay ka bilowday waddamada GCC ay ka tarjumayaan ujeeddooyinkeeda ku wajahan waddamada GCC iyo guud ahaan gobolka, gaar ahaan maadaama waddamada GCC ay hore u sheegeen ballanqaadyo ku aaddan in dhulkooda ama hawadooda loo isticmaali doono fulinta hawlgallo milatari oo ka dhan ah Iiraan. Isla xaaladdaas, dalalka Khaliijka ayaa xaqiijiyay in bartilmaameedsiga Iiraan ee xarumaha rayidka ay tahay xadgudub weyn oo ka dhan ah sharciga caalamiga ah, Axdiga Qaramada Midoobay, iyo xeerarka deris wanaagga.
ISHA-AA.
IRAAN OO WEERARTAY GOOBO MUHIIM AH KUNA YAALO IMAARAATKA.
(SAWIRKA)-GOOBAHA LA WEERARAY EE DUBAI.
(DUBAI)-Qarax ayaa la maqlay, qiiq badan ayaana ka kacay Jasiiradda caanka ah ee The Palm ee Dubai, iyadoo mas'uuliyiintu ay sheegeen in afar qof ay dhaawacmeen. Weerarku wuxuu dhacay iyadoo Iiraan ay weerarro aargoosi ah ka fulisay Khaliijka ka dib weerarradii Mareykanka iyo Israa'iil - taasoo ruxday gobol muddo dheer loo arkayay meel ammaan iyo nabad ah. Xafiiska warbaahinta ee Dubai ayaa xaqiijiyay "dhacdo" ka dhacday dhisme ku yaal aagga Palm Jumeirah kaas oo sababay dab iyo afar qof oo dhaawacmay. Kooxaha gurmadka degdegga ah ayaa isla markiiba la geeyay goobta, waxaana la xaqiijiyay amniga goobta, sida lagu sheegay bayaanka. "Difaaca Madaniga ah ee Dubai ayaa xaqiijiyay in dabkii ka dhashay uu hadda la xakameeyay. Afar qof ayaa dhaawacmay waxaana loo gudbiyay xarumaha caafimaadka," ayay raacisay. Dhacdadan oo lala beegsaday goob muhiim ah oo ku taal Dubai ayaa argagax gelisay dadka deegaanka, waxaana xigay dhawaqyo badan oo ay maqleen dadka degan Dubai. Iiraan waxay duqeymo ka geysatay dhammaan dalalka Khaliijka marka laga reebo Cumaan, oo ah dhexdhexaadiye ka tirsan wadahadallada Mareykanka iyo Iiraan.
ISHA-AA.
TOOGASHO KA DHACDAY CAASIMADDA SURIYA EE DIMISHIQ.
(SAWIRKA)-CIIDAMADDA SURIYA.
(DAMASCUS/SYRIA)-Ilo amni ayaa sheegay in dhacdo toogasho ah uu ku lug lahaa gaari aan la garanayn ay ka dhacday Fagaaraha Umwiyiin ee bartamaha caasimadda Suuriya ee Dimishiq.
QORSHAHA DILKA WAA BEEN ABUUR:
Waxaa la xaqiijiyay in Ciidamada Amniga Gudaha ay isla markiiba bilaabeen inay eryaan gaariga oo ay raadinayeen dadkii saarnaa. Ilo wareedka ayaa sidoo kale beeniyay, qoraal uu u diray wakaaladda wararka rasmiga ah ee Suuriya ee SANA, sax ahaanshaha macluumaadka ku saabsan isku day dil oo ka dhan ah Sareeye Guuto Cabdulraxman AL-Dabbaag oo ka dhacay Dimishiq, isagoo carabka ku adkeeyay in warkani uu gebi ahaanba been yahay. Wuxuu sharaxay in hay'adaha awoodda leh ay si deg deg ah uga jawaabeen dhacdada oo ay ku faafeen aagga, halkaas oo goobta la xiray, lana qaaday tallaabooyinkii lagama maarmaanka ahaa si loo hubiyo badbaadada muwaadiniinta loona soo celiyo xasilloonida. Intaa waxaa dheer, wuxuu tilmaamay in macluumaadka laga helay maqalka dhawaqa isku dhacyada ka dhacay xaafadda Malki ee Dimishiq uu la xiriiro howlgalka daba-galka ah ee socda.
BAARITAANO AYAA SOCDO:
Waxaa xusid mudan in macluumaadku uu ku faafay baraha bulshada saacadihii la soo dhaafay, isagoo ka hadlayay isku day dil oo lagu doonayay in lagu dilo AL-Dabbaag oo ku sugnaa bartamaha Dimishiq isagoo ka baxaya Huteelka Four Seasons fiidnimadii Jimcaha. Ilo wareedyada amniga ayaa tilmaamay in baaritaanno ay socdaan si loo ogaado duruufaha dhacdada iyo aqoonsiga dadka ku lugta leh.
ISHA-AA.
IMAARAATKA CARABTA OO SAHAY SAMAFAL AH U DIRAY MARINKA GAZA.
(SAWIRKA)-SAMAFALAYAAL IMAARAATI AH.
(EGYPT)-Markabkii 13-aad ee sida gargaarka bani'aadamnimo ee ka soo baxay dalka Isutaga Imaaraadka Carabta ayaa gaaray Dekadda EL-Carish ee dalka Masar isagoo sida in ka badan 7,300 oo tan oo sahay ah oo loogu talagalay Falastiiniyiinta ku sugan Marinka Gaza. Markabkan oo lagu magacaabo Umm AL Emarat - oo macneheedu yahay Hooyada Qaranka ayaa ka baxay Dekedda Khalifa bishan. Xamuulkiisa ayaa loo wareejin doonaa si loogu geeyo Gaza. Wakaaladda wararka u faafisa dalka Imaaraatka Carabta ee Wam ayaa werisay in Xamad AL Zaabi, oo ah Safiirka Imaaraadka Carabta u fadhiya Masar, uu markabka qaabilay isagoo ay weheliyaan wafdi heer sare ah oo ka socda hay'adaha samafalka ee Imaaraadka iyo la-hawlgalayaasha Masar.
“MAXAA SAARAN MARKABKA?.
Qayb ka mid ah Hawlgalka Gallant Knight 3 , agabka waxaa loo habeeyey baahiyaha Ramadaanka. Markabka ayaa sidda 4,267 tan oo xirmooyin cunto ah, 386 tan oo sahay cunto ah oo lagu taageerayo jikooyinka bulshada iyo 290 tan oo timir ah. Gargaarka waxaa ku jira kumanaan sanduuq oo shaqsi ah. Baakad kasta waxaa loogu talagalay inay taageerto qoys ka kooban toddobo qof muddo qiyaastii hal toddobaad ah waxayna ka kooban tahay waxyaabaha aasaasiga ah sida Bur, Bariis, Saliid iyo alaabada qasacadaysan. Taageerada hoyga ayaa ka kooban 2,303 tan oo dheeraad ah, oo ay ku jiraan 3,495 teendho, dharka Ciidda, bacaha gargaarka iyo agabka nadaafadda. Gargaarka caafimaad wuxuu gaarayaa 54 tan, waxaana ka mid ah qalabka Neefsashada, Sariiraha isbitaalka, qalabka ilaalinta iyo aaladaha nadiifinta hawada. Hawlgalka gargaarka ee Gaza ayaa sii socda iyadoo la raacayo amarka Madaxweyne Sheikh Mohamed. Tan iyo markii uu dagaalku billowday, gargaarka Imaaraadka Carabta ayaa dhaafay $3 bilyan, iyadoo in ka badan 122,000 oo tan la gaarsiiyay marinnada hawada, dhulka iyo badda. Xabad joojin bishii Oktoobar ayaa joojisay laba sano oo colaad ah oo bilaabatay markii Xamaas iyo kooxo kale ay weerareen koonfurta Israa'iil, iyagoo dilay qiyaastii 1,200 oo qof, afduubtayna qiyaastii 240. Israa'iil isla markiiba waxay bilowday olole ballaaran oo ka dhacay Qaza kaas oo baabi'iyay inta badan dhulka xeebta ah, isla markaana dilay ugu yaraan 71,000 oo qof.
ISHA-NATION.
BOQORKA DALKA URDUN CABDALLA AYAA KU BAAQAY IN WADA HADAL LAGU DHAMMEYO…
(SAWIRKA)-BOQORKA URDUN.
(AMMAN/JORDAN)-Boqorka Urdun Cabdallaha Labaad ayaa Talaadada maanta ah ku baaqay in xal siyaasadeed loo helo arrinta Iiraan, ka hor wadahadallada la filayo inay dhex maraan Tehran iyo Washington iyo xilli Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump uu ku hanjabayo inuu weerarro ka geysan doono Iiraan. Bayaan ay soo saartay Maxkamadda Boqortooyada Urdun ayaa lagu sheegay in Boqor Cabdalla, intii uu ku guda jiray kulan uu Qasriga AL-Xuseeyniya ee Cammaan kula yeeshay xubnaha Golaha Suxufiyiinta Urdun, iyo markii uu ka hadlayay "horumarka la xiriira Iiraan," uu xaqiijiyay in "wadahadalka iyo xalalka siyaasadeed ay yihiin habka lagu badbaadin karo gobolka oo sii xumaanaya." Wuxuu sidoo kale xaqiijiyay in "Jordan aysan ogolaan doonin in hawadeeda lagu xadgudbo oo aysan noqon doonin goob dagaal," isagoo carabka ku adkeeyay in "ammaanka Boqortooyada iyo badbaadada muwaadiniinteeda ay ka sarreeyaan waxyaabaha la tixgelinayo." Waxaa xusid mudan in Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Urdun Ayman Safadi uu dhiggiisa Iiraan Cabbas Caraqji ku wargeliyay wicitaan taleefan oo uu sameeyay Febraayo 2, in "Jordan aysan noqon doonin goob dagaal oo ka dhacda khilaaf gobol ama meel lagu soo qaado tallaabo milatari oo ka dhan ah Iiraan, isla markaana aysan u oggolaan doonin dhinac kasta inuu ku xadgudbo hawadeeda oo uu halis geliyo amnigeeda iyo badqabka muwaadiniinteeda, isla markaana ay la kulmi doonto dhammaan awooddeeda isku day kasta oo lagu xadgudbayo hawadeeda."Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ayaa dhawaan ciidamo badan oo badda iyo cirka ah geeyay Bariga Dhexe, wuxuuna sheegay inuu ka fiirsanayo inuu weeraro ka dhan ah Iiraan haddii aan heshiis laga gaarin barnaamijkeeda nukliyeerka. Laakiin Tehran ayaa Isniintii ka digtay in weerar kasta oo Mareykanka uu la kulmi doono jawaab”Xoogan”.
ISHA-AA.
HAWEENEY ISRA’IILI AH OO SHEEGATAY INUU DHALAY BOQORKII REER MAROOKO EE DHINTAY.
(SAWIRKA)-BOQORKA MAROOKO IYO CARUURTIISA.
(MAROCCO)-Labaatan sano ka hor, Hedva Sela oo magaceeda lagu sheegay Jeanne Ben Zaken oo u dhalatay Belgium ayaa markii ugu horreysay si cad u sheegtay hadal dad badan ka yaabiyay: "Waxaan ahay gabadha Boqorka Morocco." Saddex sano ka hor, iyadoo uu dhiirigelinayo wiilkeeda, waxay bilowday dacwado sharci ah oo ka dhan ah hantida boqorkii hore ee Morocco , Hassan II (oo xukumayay Morocco laga bilaabo 1961 ilaa geeridiisii 1999), iyadoo dalbanaysa in boqorka xukunka haya, saddexdiisa gabdhood, iyo walaalkiis ka yar ay u aqoonsadaan walaalkood. Wareysi ay siisay Yedioth Ahronoth saddex sano ka hor, Sela waxay sheegtay in qareennadeedu ay maxkamadda ka dhaadhiciyeen in Raoul Jossar, oo ahaa seygii hooyadeed oo geeriyootay, Anita, uusan ahayn aabaheed dhalay. Haddana in ka badan saddex sano oo kiiska laga soo gudbiyay Belgium, ma jirin wax caddayn ah oo la soo bandhigay si loo xaqiijiyo in Boqor Xasan II uu ahaa aabaheed. Dacwadda Sela waxay dalbanaysaa in boqorka iyo qoyskiisa ay u hoggaansamaan baaritaanka DNA-da - dalab si adag loo diiday. Xeer Ilaaliye Stanislas Eskenazi, oo matalayay Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Morocco, ayaa dacwad ka dhan ah Sela u gudbiyay, isagoo ku eedeeyay inay been sheegayso. Dacwadda ka dhanka ah Sela waxay sheegaysaa inaysan wax xiriir ah la lahayn qoyska boqortooyada sidaas darteedna ay tahay wax aan la malayn karin in boqorka iyo amiirrada la weydiisto inay maraan baaritaanka DNA-da. Wareysi ay la yeelatay Israel Hayom , Eskenazi waxay ku doodday in Sela aysan haysan wax caddayn ah oo ay rabto oo kaliya inay tahay "magdhaw cadaalad ah" - eray ahaan, lacag.
“ISKU DAYGA INAAN U HADLO KUWA DHINTA”.
Saddex sano ka dib markii kiisku ka furmay Belgium - ma jiraan wax caddaymo cusub ah oo la soo bandhigay oo caddaynaya xiriir bayooloji ah?
"Waxay isku dayeysaa inay u hadasho dadka dhintay. Ma jirto cid ka hor imaan karta nooceeda dhacdooyinka. Waxay hagaajin kartaa, ballaarin kartaa, oo dib u habeyn kartaa sheekadeeda iyada oo aan la kulmin iska hor imaad toos ah oo ka imanaya kuwa ku lugta leh - hooyadeed oo geeriyootay, Anita, iyo Boqorkii hore Hassan II. Xaqiiqda kaliya ee weli taagan waa tan: ma haysato caddayn la xaqiijin karo. Waxa aan arkayno maaha caddayn; waa olole warbaahineed oo lagu dhisay mid ka mid ah been-abuurka ugu weyn abid."
Marka laga reebo markhaatiga shaqsiyeed iyo xusuusta qoyska, waa maxay caddaynta ujeeddada leh ee la soo bandhigay si loo taageero sheegashada?
"Ma jiro! Ilaa hadda, ma jiraan wax caddayn ah oo la xaqiijiyay oo xaqiijinaysa xiriir bayooloji ah. Waxa aan aragno waa xisaabaad shaqsiyeed iyo sheekooyin qoys. Si kastaba ha ahaatee, maxkamaduhu waxay go'aamiyaan iyagoo ku salaynaya caddayn sida dukumentiyo, xaqiiqooyin la xaqiijiyay, iyo walxo cilmi ahaan la isku halleyn karo oo awood u leh inay caddeeyaan xiriir bayooloji oo la taaban karo."
Qareennada Sela waxay sheegeen inay si "fudud" u caddeeyeen in Raoul Jossar uusan ahayn aabaheed, sidaas darteedna aysan xitaa u baahnayn baaritaanka unugyada. "Ma haystaan wax caddayn ah oo muujinaya in Raoul Jossar uusan ahayn aabaha dhalay. Waxay maxkamadda u tageen si gooni ah (dhinac keliya, iyada oo aan dhinacna joogin) waxayna soo saareen sheeko ay marar badan ku tartamayeen. Maxkamaddu ma lahayn dhinac ka soo horjeeda oo ka doodi kara natiijadaas. Waxay leedahay walaal, haddana xitaa ma aysan weydiisan inuu soo muuqdo - sababtoo ah waxaa jiri doona cawaaqib xun oo qoyska ah. Waxay maxkamadda siisay magac khaldan iyo taariikhda dhalashada walaalkeed si aan loogu yeedhin inuu markhaati furo. Sidaas darteed maxkamaddu waxay xukuntay in Raoul Jossar uusan ahayn aabaheed, iyadoo ku saleysan sheeko iyada oo aan wax caddayn ah lahayn. Waxay saxaafadda ku sheegtay inay samaysay saddex baaritaan oo DNA ah si ay u muujiso in Jossar uusan ahayn aabaheed. Dhanka kale, waxaan baaritaanka u diray khabiir caalami ah oo baaritaanka DNA-da ah oo ku sugan Mareykanka - mana uusan gaarin isla natiijadaas."
“MA AHA CADEY EE WAA BEEN ABUUR”.
Dood la soo jeediyay ayaa ah isku ekaanshaha jireed ee u dhexeeya Sela iyo Boqor Xasan II. Caddeyntaas ma la aqbali karaa maxkamadda, dhab ahaantiina sidaas oo kale ayaa loo soo bandhigay?
"Ma furtid baaritaan DNA ah oo ku salaysan isku ekaansho shakhsi ahaaneed, sababtoo ah isku ekaanshaha la sheegay maaha caddayn caddaynaysa xiriir bayooloji ah. Xaaladdan, waxaan qaaday sawirrada lagu daabacay internetka iyo wargeysyada - oo loo bixiyay caddayn muuqaal la mid ah - waxaana siiyay khabiir dambi baaris si uu u baaro. Wuxuu ku soo gabagabeeyay in la beddelay. Wax-is-daba-marin dijitaal ah. Kuwani ma aha caddayn. Waa been abuur. Dhab ahaantii, wax kasta oo ay soo saartay marka la eego kiiskan waa la qalloociyay: cinwaankeeda Belgian, sawirrada ay u dirto warbaahinta, natiijooyinka baaritaanka DNA-da, ujeeddooyinkeeda - kuwaas oo ah kuwo dhaqaale ahaan keliya - iwm."
Qareennada Sela waxay ku doodayaan in diidmada baaritaanka DNA-da ay muujinayso cabsi ah in sheegashadeedu ay sax noqon doonto. Waa maxay mowqifkaagu? Taasi ma dood sharci ah baa?
"Haddii macmiilkaygu cabsan lahaa, wuu dhuuman lahaa. Gobolka Morocco wuxuu ka soo muuqday dacwadda - cabsi ma qabno. Waxaan gudbinay dacwad dambiyeed. Maxkamadda Rafcaanka waxay soo saartay amarro cusub oo baaritaan ah. Waxay na siisay sababo aan ku sameyno baaritaanno dheeraad ah iyada. Maxaa qof u siin lahaa qof kale baaritaanka DNA-da iyadoo aan wax caddayn ah la soo bandhigin? Hal yool ayaa halkan laga bilaabo bilowgii. Sheekadu waxay bilaabatay markii qareenka Beljimka ee Ben Zaken uu u tagay safiirka Morocco ee Brussels si uu lacag u weydiisto. Wuu u yimid oo wuxuu ku yidhi, 'Waxaan hayaa caddayn. Waxaan matalaa gabadha boqorkii dhintay. Aan gaarno heshiis.' Taas waxaa lagu daabacay saxaafadda - wuxuu codsaday 'daaweyn qarsoodi ah oo caddaalad ah.' Laakiin haddii aad rabto aqoonsi ahaan gabadh boqor, ma weydiisatid daawo qarsoodi ah. Sidaas darteed waxay rabtaa lacag - ee maaha aqoonsi. Ma noqon kartid amiirad qarsoodi ah."
“WAXAY U BAAHAN TAHAY INEY LA TIMAADO CADEY”.
Haddii aan la hayn caddayn cad oo muujinaysa xiriir dhiig oo ka dhexeeya shakhsiyaad kala duwan, dhinac ma ku qasbi karaa kan kale inuu maro baaritaanka DNA-da?
"Waddan ay maamusho sharciga, waa in uu jiraa heer caddayn ugu yar ka hor inta aan la qasbin tallaabooyinka duullaanka ah sida baaritaanka hidde-sidaha. Haddii kale, qof kasta wuxuu ku qasbi karaa qof kale inuu u hoggaansamo baaritaanka - oo ay ku jiraan dadka dadweynaha - iyadoo lagu saleynayo eedeymo keliya. Xaaladdan, waxaan hubin doonaa inaysan taasi dhicin, si aysan u dhicin tusaale. Waxaan hubaa in Israa'iil aad ilaalinayso asturnaanta iyo xuquuqda shakhsi ahaaneed. Taasi waa 'hantidaada' - hubaal ma rabtid in lala wadaago dadweynaha guud." Bayaanka - "Maxaad u qaadan weyday baaritaanka?" - waa wax aan macquul ahayn. Waxay la mid tahay inaad haysato xog ururin caalami ah oo baaritaannada DNA ah oo loo soo bandhigay qof walba." "Waxay ahayd inay la timaado caddayn adag. Maxay walaalkeed u keeni weyday? Sababtoo ah way ogtahay inaysan haysan wax caddayn ah - waana sababta ay saxaafadda u tagtay. Waxay ku riyoonaysaa oo keliya inay noqoto amiirad. Ma heli doonto baaritaan DNA ah xubin kasta oo ka tirsan qoyska boqortooyada Morocco. Waxaan sidaas u leeyahay ereyada ugu cadcad. Ma jirto sabab loo codsado noocaas ah."
Marka laga soo tago kiiska ugu weyn ee Belgium, waxaa jira kiis barbar socda oo ka jira Mareykanka oo raadinaya diiwaanno caafimaad oo la shaabadeeyay. Maxaa loo furay goob labaad?
"Waxay ku guuldarreysaneysaa kiiska Belgium. Waxay arki kartaa inaysan gaari doonin meeshii ay rabtay, sababtoo ah Belgium, dacwad ka dhan ah oo ay soo gudbisay dowladda Morocco ayaa laga gudbiyay. Markaa waxay u jeesatay - mar kale iyadoo ku saleysan qayb ka mid ah - inay hesho agab bayooloji ah oo laga soo bilaabo 30 sano ka hor, laga soo bilaabo hal mar oo boqorkii geeriyooday lagu daweeyay isbitaal. Xaggee iyo sidee baad ka heli lahayd muunad isbitaal laga soo qaaday 30 sano ka hor oo loo isticmaali karo aqoonsiga DNA-da? Waxay raadineysaa oo keliya inay muujiso inay haysato wax - si ay noo cabsi geliso, wax aan ka caawin doonin kiiska Belgian - laakiin laga yaabo inay ka caawiso inay gasho wadahadallo. Taasi weligeed ma dhici doonto. Dowladda Morocco lama gorgortami doonto qof khiyaameeya." Jawaabta qareenka Nathalie Uyttendaele, oo matasha Hedva Sela, ayaa u qornayd sidan: "Hadallada uu jeediyay qareenka matalaya Boqortooyada Morocco waxaa ka buuxa been abuur, weerarka warbaahinta ee uu ku kacayana waa qayb ka mid ah istaraatiijiyad cadaadis ah oo loogu talagalay in lagu baxsado runta. Marwo Ben Zaken waxay dacwad ka gudbisay maxkamadda Beljimka iyadoo hal ujeedo oo keliya leh - in la siiyo xuquuq aasaasi ah: in la ogaado cidda aabaheed ahaa. Maxkamadda Beljimka ayaa go'aan ka gaari doonta dacwadda ka dib marka ay baarto dhammaan caddaymaha hor yaalla, oo ay ku jiraan markhaatiyada, dukumentiyada iyo ra'yiga khubarada, oo ay ku jiraan khabiir ku takhasusay hidde-sidaha oo caan ka ah adduunka oo baaray astaanta hidde-sidaha Marwo Ben Zaken. Maxkamadda Beljimka waxay awood u leedahay inay amarto baaritaanka DNA-da, diidmada in la raaco amarkaasna waxay ka dhigan tahay caddayn go'aan qaadasho ah oo ku saabsan aabbanimada." Waxay intaas ku dartay, "Sheegashada qareenka ee ah in Ms. Ben Zaken ay 'ku guuldarreysatay kiiska Belgium' waa been abuur iyo ixtiraam darro maxkamadda. Dacwadaha waxay marayaan marxaladda doodda waxaana go'aan ka gaari doona maxkamaddu iyadoo lagu saleynayo caddeyn. Ms. Ben Zaken waxay soo bandhigtay, waxayna soo bandhigi doontaa, caddeymo dhammaystiran oo iska hadlaya. Dhanka kale, mowqifka Morocco ee dacwadahaan lafteeda ayaa su'aal laga keenayaa, maxkamadduna weli ma aysan go'aamin inay u oggolaan doonto Morocco inay sameyso wax dood ah haba yaraatee - marka la barbardhigo xubnaha qoyska laftooda, kuwaas oo xaq u leh inay ka qaybqaataan." Uyttendaele ayaa sii dooday, "Maxkamadda Beljimka ayaa horey u xukuntay in Mr. Raoul Jossar uusan ahayn aabaha dhalay Ms. Ben Zaken. Waxay sidaas sameysay ka dib markii ay maqashay caddeymo kala duwan, oo ay ku jiraan ra'yiga hidde-sidaha khabiirka ah iyo caddeymo muujinaya in Mr. Jossar uu badda ku jiray bilo intii lagu jiray xilligii hooyada Ms. Ben Zaken ay uur yeelatay. Si ka duwan waxa la sheegay, Ms. Ben Zaken waxay maxkamadda u sheegtay jiritaanka walaalkeed - kaasoo ay ugu dambeysay aragtay 1996 ka dib geeridii hooyadeed - laakiin lama helin. Tan waxaa lagu diiwaan geliyay qoraal ahaan faylka maxkamadda, isku day kasta oo lagu beenin karo waxay hoosta ka xariiqaysaa nooca sheegashooyinka la sameynayo." "Dacwadaha Mareykanka waxaa loogu talagalay in lagu helo muunado DNA ah si loogu oggolaado in kiiska si dhakhso leh oo hufan loo soo gabagabeeyo. Qof kasta oo runtii doonaya in runta la xaqiijiyo ma diidi karo baaritaanka noocaas ah. Xaqiiqda ah in Boqortooyada Morocco ay adeegsaneyso miisaankeeda iyo kheyraadkeeda oo dhan si ay u wiiqdo oo ay u hor istaagto dacwadahaan ayaa iska hadlaysa." Uyttendaele oo ka hadlaysay sheegashada ah inaysan jirin wax muuqaal ah oo u dhexeeya Ms. Ben Zaken iyo Boqor Hassan II, ayaa yiri, "Si ka duwan waxa la sheegay, sawirrada Ms. Ben Zaken iyo Boqor Hassan II oo muujinaya isku ekaansho cajiib ah oo u dhexeeya lama been abuurin - eedeyntaasi waa been abuur. Waxaa jira sawirro badan oo Ms. Ben Zaken ah, oo ay ku jiraan kuwa ay qaadeen warbaahinta, iyo dabcan sawirro aan dhammaad lahayn oo Boqor Hassan II ah. Isku ekaanshaha xooggan ayaa muuqda, waxaana loo soo bandhigi doonaa maxkamadda Beljamka, oo ay ku jirto aasaaska xirfadeed ee isbarbardhigga sawirrada." "Kahor inta aysan gudbin sheegashada aabbanimada, Ms. Ben Zaken waxay isku dayday inay ogolaato go'aan qarsoodi ah oo ku saabsan aabbanimada - iyada oo aan la helin dareen dadweyne iyo iyada oo aan wax dalab dhaqaale ah la helin. Ms. Ben Zaken ma aysan dooneynin inay gasho dagaal sharci ah oo la wajahayo awoodda iyo kheyraadka dowlad dhan, waxayna sidaas u sameysay oo keliya fursad kama dambays ah. Nasiib darro, Boqortooyada Morocco waxay sannado badan ka shaqeyneysay sidii ay u adkeyn lahayd una dib u dhigi lahayd dacwadaha iyadoo soo gudbineysa dacwado been abuur ah oo ka dhan ah Ms. Ben Zaken iyo iyada oo loo marayo habab kale oo loogu talagalay in lagu cabsi geliyo oo looga hortago inay sii wadato dacwadeeda aabbanimada ilaa ay ka gaarto gabagabada. Kheyraadka badan ee Morocco ay ku maalgelineyso arrintan ayaa iska hadlaya. Waxaas oo dhan, halka xaqiiqooyinka lagu xaqiijin karo tijaabo aad u fudud - isla markiiba."
MADAWEYNAHA ISRAEL OO SOO GAARAY ADDIS ABABA.
(SAWIRKA)-MADAXWEYNAHA ISRAEL ISAAQ HERZOG IYO RW-ABIY.
(ADDIS ABABA)-Booqasho rasmi ah oo laba maalmood ah, Madaxweynaha Israa'iil Isaac Herzog ayaa marti ku noqon doona caasimadda Itoobiya ee Addis Ababa 24 iyo 25 Febraayo. Booqashadan ayaa ku soo beegantay xilli Israa'iil ay raadinayso inay xoojiso xiriirka ay la leedahay Itoobiya oo ah waddan muhiim ah oo dhawaan martigeliyay shirkii Midowga Afrika , iyo inay xoojiso saameynta ay ku leedahay qaaradda Afrika iyadoo ay jirto kala qaybsanaan caalami ah iyo mid goboleed oo aan horay loo arag.
WAA MAXAY MUHIMADDA WAQTIGA?
Waqtiga uu Herzog imaanayo lama akhrin karo iyadoo laga soo horjeedo dhaqdhaqaaqyada kale ee gobolka, maadaama booqashadu ay si toos ah uga timid booqasho uu Madaxweynaha Turkiga Recep Tayyip Erdogan ku tagay Addis Ababa. Tartankan adag wuxuu ka tarjumayaa rabitaanka Israa'iil ee ah inay hesho saldhig xooggan iyadoo ay sii kordheyso saameynta Turkiga, sida lagu sheegay warbixin ay qortay The Reporter. Erdogan ayaa adeegsadey joogitaankiisa caasimadda Itoobiya si uu u gudbiyo farriin ah in Geeska Afrika uusan noqon "goob lagu tartamo awoodaha shisheeye," isagoo si toos ah u dhaleeceeyay dhaqdhaqaaqyadii dhawaan Israa'iil ka sameysay gobolka, wuxuuna ku nuuxnuuxsaday baahida loo qabo in la ixtiraamo madaxbannaanida iyo sharafta dhuleed ee dalalka gobolka.
AQOONSIGA ISRAEL EE SOOMALILAND:
Faylka "Somaliland" wuxuu u taagan yahay bam waqti ku soo dhacay shaqada diblomaasiyadeed ee Herzog. Diseembar 26, Israa'iil waxay noqotay dalkii ugu horreeyay ee si rasmi ah u aqoonsada " Somaliland " inay tahay dowlad madax-bannaan, oo si keligeed ah ugu dhawaaqday madax-bannaani sannadkii 1991 laakiin aan ka helin aqoonsi beesha caalamka. Aqoonsiga waxaa ku xigay booqasho uu Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Israa'iil Gideon Sa'ar ku tagay gobolka "Somaliland", kaas oo ku yaal waqooyi-galbeed ee Soomaaliya , wuxuuna daboolayaa dhul dhan 175,000 oo kiiloomitir oo laba jibbaaran. Aqoonsiga Israa'iil wuxuu dhaliyay cambaareyn ballaaran oo ka timid in ka badan 20 waddan, Ururka Iskaashiga Islaamka, iyo Jaamacadda Carabta . Israa'iil waxay ka shaqeyneysaa sidii go'doominta siyaasadeed ee "Somaliland" loogu beddeli lahaa ilo taageero istaraatiijiyadeed oo u dhow marinnada maraakiibta ee xasaasiga ah, halka Muqdisho ay tallaabadan u aragto mid khatar ku ah xasilloonideeda, iyadoo ku hanjabtay inay adeegsan doonto taageero milatari oo ka timid xulafada sida Turkiga iyo Masar si ay uga hortagto soo gelitaankan.
ISTARAATIIJIYADDA “GO’ODOOMINTA BADDA CAS”.
Xakamaynta marinnada maraakiibta ayaa ah awoodda hoggaaminaysa siyaasadda Israa'iil. Iyada oo loo marayo goobta istaraatiijiga ah ee "Somaliland" oo u dhow Yemen, Israa'iil waxay doonaysaa inay dhisto "saldhig hore" oo loogu talagalay la socodka sirdoonka iyo inay sugto amniga booyadaheeda mara marinnada Bab al-Mandab .Israa'iil waxay u aragtaa joogitaankan mid lagu xakameynayo doorka Turkiga iyo ilaalinta hawlgalladeeda tooska ah, iyadoo gobolka u rogtay goob "dagaal qabow" oo u dhaxaysa quwadaha caalamiga ah iyo kuwa gobolka, iyadoo Tel Aviv ay raadineyso inay gobolka Carabta ka hareerayso dhinaceeda koonfureed.
DIBLOMAASIYADDA BIYA XIREENKA:
Israa'iil waxay ka faa'iideysanaysaa xiisadda Biyo-xireenka Weyn ee Dib-u-cusboonaysiinta Itoobiya ( GERD) ee u dhexeeya Itoobiya dhinac iyo Masar iyo Suudaan dhinaca kale si ay saameyn ugu yeelato dalalka Webiga Nile. Waxay isku dheelitiraysaa xiriirka dhow ee Ra'iisul Wasaare Benjamin Netanyahu uu la leeyahay Ra'iisul Wasaaraha Itoobiya Abiy Ahmed iyo baahida loo qabo in la ilaaliyo xiriirka Qaahira , maadaama ay ciyaareyso doorka "dhexdhexaadiye farsamo" oo bixiya xalal loogu talagalay maaraynta biyaha. Doorkan ayaa ka dhigaya mid ka mid ah kuwa ugu muhiimsan khilaafka biyaha ee u dhexeeya dalalka dooxada, iyadoo ka faa'iideysanaysa baahida Masar ee dhexdhexaadinta Itoobiya si loo yareeyo saameynta biyo-xireenka.
KU LAABO QAARADDA AFRIKA:
Herzog iyo Saar ayaa hoggaaminaya olole diblomaasiyadeed oo xooggan oo lagu soo celinayo saameynta Israa'iil ee Afrika. Sida laga soo xigtay Times of Israel, soo laabashadan waxaa ka mid ah dib u furista safaaradaha, sida ka dhacday Zambia ka dib tobanaan sano oo xiriir ah oo ay go'day, iyo bixinta taageero amni iyo farsamo oo loo fidiyo waddamada sida Koonfurta Suudaan iyo Nigeria. Israa'iil waxay higsaneysaa inay jebiso go'doominta caalamiga ah ee ay ku soo rogtay cawaaqib xumada dagaalka Gaza, iyo inay isku daydo inay wiiqdo safka hore ee dalalka Afrika ee dhaleeceeya xadgudubka qabsashada Israa'iil ee ka dhanka ah Falastiiniyiinta, gaar ahaan Koonfur Afrika, sababtoo ah taariikhdeeda xanuunka badan ee ay la leedahay nidaamkii midab-takoorka , oo Israa'iil ay ka mid ahayd taageerayaasha ugu xooggan. Israa'iil waxay ka shaqeyneysaa sidii ay u soo jiidan lahayd dalalka daciifka ah ee qaaradda Afrika iyadoo ballanqaadyo taageero militari iyo tignoolajiyadeed ah u sameyneysa.
INTA U DHEXEYSA BURISKA TURKIGA IYO BURISKA-XANUUNKA BADAN EE SHIINAHA:
Israa'iil waxay isku aragtaa inay ku jirto halgan ay ku doonayso inay saameyn ku yeelato qaaradda, maadaama Turkigu yahay maalgashadaha labaad ee ugu weyn Itoobiya marka laga reebo Shiinaha, waxayna la leedahay heshiisyo difaac oo dhammaystiran Soomaaliya oo siinaya xuquuqda ay ku sahamin karto saliidda iyo ilaalinta biyaha dhulka . Sida laga soo xigtay diblomaasi Itoobiyaan ah oo la hadlay The Reporter, Turkigu wuxuu haystaa "kaararka Trump" oo uu u isticmaali karo Addis Ababa haddii uu sii wado aqoonsiga "Somaliland" si waafaqsan rabitaanka Israa'iil. Tartankan wuxuu Israa'iil ku soo rogayaa inay la dagaallanto saameynta dhaqaale ee Shiinaha iyo saameynta militari ee sii kordheysa ee Turkiga iyo Masar ee Geeska Afrika.
Sidaa darteed, Israa'iil waxay la shaqeyneysaa Kenya si ay u noqoto xarun ay sirdoonku kula shaqeeyaan si loo hubiyo xorriyadda marin-haweedka Badda Cas iyo waddooyinka duulimaadka ee la sugo, sida laga soo xigtay Times of Israel.
ISTARAATIIJIYADDA ISRAEL MA SII JIRI DOONTAA?
Tacaburka Israa'iil ee aqoonsiga gobolka "Somaliland" ayaa weli ka buuxa khataro amni, iyadoo dhaqdhaqaaqa "Al-Shabaab" uu ku dhawaaqay ujeeddadiisa ah inuu bartilmaameedsado danaha Israa'iil, Xuutiyiintuna ay ku hanjabeen inay beegsan doonaan caasimadda gobolka Somaliland. Guusha istaraatiijiyadda Israa'iil waxay ku xiran tahay awoodda ay u leedahay inay dalalkan siiso "qiimo" dhab ah oo ka sarreeya cadaadiska Turkiga iyo Carabta, laakiin haddii ay ku guuldareysato inay booqashooyinkan hab-maamuuska u beddesho xulufo adag, tacaburkan wuxuu dib ugu noqon karaa danaha israel ee Geeska Afrika.
isISHA-AJ.
NOLOSHA DHABTA AH EE KA JIRTA DEGAANKA BASAATIIN EE CADAN.
(SAWIRKA)-SUUQA BASAATIIN.
(ADEN/YEMEN)-Duleedka caasimadda ku meel gaarka ah ee Yemen, Cadan, xaafadda AL-Basateen ayaa fidsan, meel ay ku jiraan sheeko tobanaan sano socotay oo ku saabsan barakac. Halkan, waddooyinka laamiga ah waxay u furmaan waddooyin cidhiidhi ah oo ciid ah, Gaari gacmeedka iyo Soomaaliduna waxay isku xirmaan faahfaahinta nolol maalmeedka. Wajiyada waxay xambaarsan yihiin xusuusta meel kale, xusuus aan masaafada iyo waqtiga midna tirtiri karin. Xaafaddu waxaa loo yaqaanaa magacyo kala duwan oo ka mid ah dadka deggan, oo ay ku jiraan "Xaafada Soomaalida" iyo "Muqdisho Yemen," taasoo ka tarjumaysa isbeddelka dadweynaha ee ay soo martay tan iyo 1990-meeyadii, markii dagaalkii sokeeye ee Soomaaliya uu kumanaan qoys ku qasbay inay ka gudbaan Gacanka Cadan si ay u raadsadaan magangelyo. Maanta, ilo-wareedyo maxalli ah ayaa ku qiyaasaya dadka xaafadda in ka badan 40,000, kuwaas oo intooda badan ay asal ahaan ka soo jeedaan Soomaali. Waxay ku nool yihiin xaalado adag, halkaas oo nuglaanta dhaqaale ay la xiriirto xaalad sharci oo aan halis ahayn. Qaarkood waxay yimaadeen iyagoo carruur ah, iyagoo haysta gacmaha qaraabada, halka kuwa kalena ay ku dhasheen Cadan oo aysan aqoon guri kale. Laakiin mawduuca guud ee mideeya dhammaantood waa: Xaaladda Qaxootiga oo aan waligood ka bixin dukumeentiyooyinkooda.
NOLOSHA ADAG:
Saacadaha hore ee subaxda, daraasiin rag ah ayaa isugu soo urura albaabada laga galo waddooyinka waa weyn, iyagoo sugaya fursad shaqo oo maalinle ah oo ku saabsan dhismaha ama shaqada gacanta. Dad badan oo deggan xaafadda ayaa ku tiirsan qaabkan shaqada ee aan khatarta lahayn, maadaama helitaanka shaqo ay la macno tahay helitaanka cunto, halka maqnaanshuhuna uu maalinta xigta u furan yahay dadka aan la garanayn. Dadka deegaanka ayaa sheegaya in shaqada aan sugnayn ay noqotay astaan muhiim u ah nolosha xaafadda AL-Basateen, iyadoo ay jirto saboolnimo baahsan iyo hoos u dhac ku yimid gargaarka bani'aadamnimada. Waxaa ka mid ah Canshuur Xasan, nin da'diisu tahay soddon jir, oo taagan isgoys weyn oo sugaya qof u shaqaaleysiiya si uu u dhaqo gaarigiisa. Wuxuu u sheegay AL Jazeera inuu maalintii helo lacag u dhaxaysa saddex ilaa afar kun oo riyal Yemeni ah (wax ka yar saddex doollar), taasoo ah dakhli aan ku filnayn inuu daboolo baahiyaha qoyskiisa, kuwaas oo ku nool hal qol oo ku yaal xaafad aan lahayn adeegyada aasaasiga ah oo ay ku hareeraysan yihiin waddooyin ciid ah iyo qashin badan. Cod isku daraya daalka iyo quusta, Canshuur wuxuu soo koobayaa xaqiiqada xaafadda, isagoo leh, "Waxaan u noolnahay maanta oo keliya. Haddii aan helno shaqo, waan cunnaa, haddii aynaan helinna, waxaan sugeynaa berri cunto la'aan."Dadaalka lagu doonayo in lagu sii jiro kuma koobna ragga oo keliya, maadaama haweenku ay door muhiim ah ka ciyaaraan taageeridda qoysaska. Qaarkood waxay ka shaqeeyaan nadiifinta guryaha, halka kuwa kalena ay maamulaan mashaariic yaryar oo xaddidan, sida iibinta rootiga iyo cuntooyinka caanka ah ee isku daraya dhadhanka Yemen iyo kuwa Soomaalida, kuwaas oo si gaar ah caan u ah bisha Ramadaan. Calaamadaha saboolnimada ayaa si cad uga muuqda qaab-dhismeedka magaalooyinka xaafadda: guryaha oo isku urursan, qaarkood laga sameeyay bir jiingad ah oo aan ka badnayn hal ama laba qol, oo ay kala qaybiyaan waddooyin wasakh ah oo qashin ku dahaaran. Xaqiiqadani waxay carruur badan ku qasabtaa inay hore u foolsadaan, iyagoo qashinka ka soo saaraya agab dib loo iibin karo sida balaastig ama bir qashin ah si ay u caawiyaan qoysaskooda.
XIRIIRKA LA HAKIYEY:
Laakiin saboolnimadu maaha culayska kaliya ee saaran dadka deggan xaafadda AL-Basateen. Waxaa jira dareen qoto dheer oo ah ka tirsanaansho la'aan. Jiilkii ugu horreeyay ee qaxootiga ayaa wali xasuusanaya dhulkoodii fog waxayna ku hadlaan luqaddooda, halka jiilkii labaad iyo kii saddexaad ay ku koreen Cadan, iyagoo Carabi ku hadlaya lahjaddooda maxalliga ah, oo aan waxba ka aqoon Soomaaliya marka laga reebo waxa ay sheegaan sheekooyinka qoyska. Faadumo Jaamac waxay muujinaysaa is-burburintan. Waa hooyo afar carruur ah leh, oo ku dhalatay Cadan waalidkeedna ay Soomaali yihiin. Waxay u sheegtay AL Jazeera Net, "Ma naqaano waddan aan ahayn Yemen. Halkan ayaan wax ku barannay oo halkan ayaan ku guursannay, laakiin ma lihin aqoonsi Yemeni ah, weli sharciga hortiisa waxaa naloo arkaa qaxooti." Faadumo waxay la nooshahay qoyskeeda guri laba qol ah oo yar. Ninkeedu wuxuu ka shaqeeyaa xamaali ahaan mid ka mid ah suuqyada magaalada, halka ay ka qayb qaadato dakhliga qoyska iyadoo diyaarinaysa oo iibinaysa suxuunta dhaqanka. Si kastaba ha ahaatee, waxay ku nuuxnuuxsatay in dakhligoodu "uusan dabooli karin kirada iyo cuntada" sababtoo ah qiimaha sare ee nolosha iyo fursadaha shaqo ee sii yaraanaya. Dareenkan sharci ee ka-fogaanshaha ayaa gaaray kumanaan qaxooti Soomaaliyeed ah oo ku sugan Yemen. Heshiis dhex maray dowladda Yemen iyo UNHCR, kuwa soo gaaraya xeebta Yemen si toos ah ayaa loo siiyaa aqoonsi qaxootinimo, iyadoo la dooran karo inay ku noolaadaan xerada AL-Kharaz ee galbeedka Cadan ama ay degaan magaalo kasta oo Yemen ah.
XAQIIQO MURUGO LEH:
In kasta oo Yemen ay ahayd waddan ay qaxootigu ku safraan oo ay qaxooti ku noqdaan tan iyo 1991, haddana isbeddellada ay aragtay tan iyo 2014 ayaa sii xumeeyay jilicsanaanta xaaladda qof walba. Dagaalka, hoos u dhaca gargaarka, iyo fursadaha shaqo ee sii yaraanaya ayaa kordhiyey cadaadiska saaran bulshooyinka martida loo yahay iyo qaxootiga labadaba. Warbixin ay soo saartay UNHCR sannadkii 2025 ayaa xaqiijisay in maalgelinta barnaamijyada taageerada ee Yemen aysan dhaafin 35% baahiyaha dhabta ah, taasoo si toos ah u saameysay nolosha kumanaan qoys. Dadka deggan xaafadda Al-Basateen ayaa sheegaya in gargaarkii ay hore u heli jireen si weyn loo dhimay, xaalado badanna, gebi ahaanba la joojiyay. Yuusuf Moxamed, oo 53 jir ah, kana mid ah dadkii ugu horreeyay ee xaafadda yimid 1990-meeyadii, ayaa taageera qoys ka kooban toddobo qof. Wuxuu u sheegay AL Jazeera in "aysan wax taageero ah ka helin ururada sannado badan," isagoo intaa ku daray in qoysaska qaar "ay doorteen inay ku laabtaan Soomaaliya halkii ay joogi lahaayeen oo ay gaajo ugu dhiman lahaayeen halkan." Wuxuu aaminsan yahay in dhibaatadu ay saamayso qof walba, "laakiin qaxootigu ay weli yihiin kuwa ugu nugul." Iyadoo ay jirto xaaladda xun, tiro kooban oo ka mid ah dadka deggan xaafadda ayaa ku guuleystay inay maraan waxbarasho ama mashaariic yaryar oo gacan ka geystay dib u soo noolaynta dhaqaalaha maxalliga ah, laakiin moodooyinkani waxay weli yihiin kuwo ka reeban marka la eego xaalad maalinle ah oo baahidu ku badan tahay. Qulqulka qaxootiga ayaa sii socda. Gees ka mid ah xaafadda, Xuseen Caadil, oo 30 jir ah, ayaa taagan meel u dhow kursiga. Wuxuu gaaray Cadan bilo ka hor isagoo saaran doon yar oo siday muhaajiriin Afrikaan ah. Wuxuu u sheegay AL Jazeera inuu ka cararay dhimasho iyo gaajo, laakiin wuxuu is arkay isagoo wajahaya xaalad aad u adag. Xuseen wuxuu ku nool yahay saqafka guriga qaraabo wuxuuna magaalada ku dhex wareegayaa maalintii isagoo raadinaya shaqo aan joogto ahayn. Naafanimadiisa waxay ka dhalatay rasaas ay ku fureen ilaalada xuduudaha ee Cumaan intii uu ka gudbayay. Marka fiidkii dhaco, buuqa ka jira waddooyinka xaafadda AL-Basateen ayaa yaraada. Raggu waxay ku tiirsan yihiin derbiyada guryaha ee burburaya, carruurtuna waxay ku eryanayaan marinno cidhiidhi ah oo aan lahayn riyooyinkooda. Noloshu waxay u muuqataa mid caadi ah dusha sare, sida xaafad kasta oo shaqaale ah oo ku taal magaalo ay dhibaatooyinku ka daaleen, laakiin maalmihii "Muqdisho, Yemen" waxay u gudbeen laxanka sugitaan dheer, iyo mustaqbal aan weli la arki karin oo u dhexeeya xusuusta bad ay qaxootigu ka gudbeen iyagoo ka cararaya dhimashada, magaalo ku soo ururtay inkastoo ay nabarro ku dhaceen, iyo xaqiiqo aan weli siinin hubaalnimada xasiloonidda.
ISHA-AJ.
WASAARADA XAJKA IYO CUMRADA SACUUDIGA OO BAAQ U DIRTAY…
(SAWIRKA)-MAKAH.
(RIYADH/KSA)-Wasaaradda Xajka iyo Cumrada ee Sacuudi Carabiya ayaa ku dhawaaqday furitaanka diiwaangelinta dadka doonaya inay gutaan Xajka gudaha Boqortooyada (muwaadiniinta iyo dadka degan ee haysta ruqsadda degenaanshaha oo ansax ah), laga bilaabo 6-da Ramadaan 1447 Hijriyada, halka ballansashada xirmooyinka ay bilaaban doonto 15-ka Ramadaan. Wasaaraddu waxay dejisay shuruudo lagu diiwaangelinayo xilligan, oo ay ku jiraan mudnaantaas marxaladdan, ilaa dhammaadka Shawwalna waxaa la siin doonaa kuwa doonaya inay gutaan xajka laakiin aan hore u gudan, haddii kuraas la heli karo, boos celin ayaa loo samayn doonaa kuwa u qalma. Marka la eego shuruudaha, waxaa la xaqiijiyay in codsaduhu uu yahay ugu yaraan 15 sano jir (kalandarka Gregorian), iyadoo lagu nuuxnuuxsanayo baahida loo qabo in la raaco shuruudaha caafimaadka ee la ansixiyay. Waxaa sidoo kale looga baahan yahay dadka deegaanka inay haystaan oggolaansho deganaansho oo ansax ah, mudnaantana waxaa la siin doonaa kuwa la siiyay ruqsadda deganaansho in ka badan hal sano ka hor. Mudnaanta diiwaangelinta waxaa la siiyaa kuwa aan hore u soo marin Xajka, marka laga reebo maxramka (mas'uulka ragga), marka lagu daro tirada ugu badan ee la socota ballansashada waa 14 qof oo wehel ah, iyo sidoo kale inaysan isticmaalin lambarka moobaylka ee loo isticmaalay ballansashada ballan kale. Barnaamijka Nusk wuxuu muujinayaa muhiimadda ay leedahay in la iska diiwaan geliyo asxaabta doonaysa inay Xajka ku gutaan hal xarun iyo xirmo midaysan, iyadoo la adeegsanayo sanduuqa Ku dar Asxaabta inta lagu jiro diiwaangelinta. Isla xaaladdaas, Wasaaradda Xajka ee Sacuudi Carabiya waxay qeexaysaa in xaaladda caafimaad ee xaajka ay tahay inay wanaagsan tahay, iyo in uusan qabin cudurro ba'an ama kuwa faafa oo daba dheeraada, marka lagu daro dhammaystirka tallaallada meningococcal meningitis iyo hargabka xilliyeedka. Waxay ku nuuxnuuxsatay in qandaraasyada si gaar ah loo sameeyo iyada oo loo marayo shirkado shati haysta oo ku taxan abka Nusuk, iyadoo xustay muhiimadda ay leedahay in xujaajtu ay isdiiwaangeliso iyagoo sameysanaya akoon, buuxinaya xogta iyo xaqiijinta u-qalmitaanka, ka dibna dooranaya xirmada oo bixinaya khidmadaha iyada oo loo marayo nidaamka SADAD si loo soo saaro ruqsadda. Wasaaraddu waxay ku baaqday in la qaado tallaabada lagu diiwaangelinayo iyada oo loo marayo abka Nusuk ama bogga rasmiga ah, wixii su'aalo ah ee loo baahdona, la xiriir lambarkan: 1966.
ISHA-AA.
HAYADAHA AMAANKA SUURIYA OO FASHILYEY WEERAR DAACISH SOO ABAABUSHAY.
(SAWIRKA)-CIIDAMADA SURIYA.
(SYRIA)-Wasaaradda Arrimaha Gudaha ee Suuriya ayaa Isniinta maanta ah ku dhawaaqday in ciidamada amniga gudaha ay fashiliyeen weerar argagixiso oo lala beegsaday mid ka mid ah koontaroolladeeda magaalada Raqqa, taasoo keentay dhimashada 4 xubnood oo ka tirsan koontaroolka iyo dhaawaca laba kale, halka mid ka mid ah argagixisada la dilay.
WEERARKII LABAAD:
Wasaaradda Arrimaha Gudaha ayaa ku sharraxday kanaalka Telegram-keeda in ciidamada ammaanku ay sii wadaan inay ka hortagaan goobaha ay ku harsan yihiin argagixisada. War-saxaafadeedka ayaa sidoo kale lagu xusay in kani yahay weerarkii labaad ee lagu qaado Ciidamada Amniga Gudaha ee gobolka, ka dib markii shalay bar koontaroolka lagu qaaday weerar kale oo argagixiso, kaas oo sababay in la kala dhexgalo mid ka mid ah kooxaha argagixisada ah ee weerarka soo qaaday, si loo carqaladeeyo xasilloonida gobolka. Tani waxay imaanaysaa iyadoo Daacish ay sheegatay mas'uuliyadda laba weerar oo lagu bartilmaameedsaday shaqaalaha ciidanka Suuriya ee waqooyiga iyo bariga Suuriya. War-saxaafadeed ay soo saartay wakaaladda wararka ee Dabiq, kooxdu waxay ku sheegtay "in ay bartilmaameedsatay askari ka tirsan ciidanka oo ku sugan magaalada Mayadin ee gobolka Diira AL-Zuur iyagoo adeegsanaya bastoolad, isla markaana ay weerartay laba askari oo kale oo ku sugnaa magaalada Raqqa ee waqooyiga Suuriya." Afhayeen u hadlay ururka, Abu Hudhayfa al-Ansari, ayaa sidoo kale sheegtay in "Syria ay ka guurtay qabsashadii Iiraan una guurtay qabsashadii Turkiga iyo Mareykanka."
DAACISH OO KU BAAQDAY IN XOOJIYO WEERARADDA:Waxaa xusid mudan in akoonnada iyo kanaallada taageera Daacish ay saacadihii ugu dambeeyay baraha bulshada ugu baaqeen in la xoojiyo weerarrada loo adeegsanayo mootooyinka iyo hubka, sida ay sheegtay Reuters.
Horumarradan khatarta ah, sida ay sheegeen dadka indha-indheeya, waxay ku soo beegmayaan iyadoo ciidamada isbahaysiga caalamiga ah ee uu hoggaamiyo Mareykanku ay u dhaqaaqayaan inay soo afjaraan joogitaankooda milatari ee bariga Suuriya toddobaadyo gudahood, sida laga soo xigtay ilo-wareedyo Suuriyaan ah, Kurdiyiin iyo diblomaasiyadeed oo la hadlay AFP, taasoo dawladda Suuriya ku ridaysa iska hor imaad toos ah oo ku aaddan hawsha maaraynta dagaalka ka dhanka ah Daacish ee dhulka. Sida laga soo xigtay ilo ka tirsan dowladda Suuriya, ka bixitaanka ayaa la dhameystiri doonaa muddo bil gudaheed ah, iyada oo aan laga bixin wax saldhigyo mileteri ah oo ku yaalo goobta dagaalka.
XIGASHO-AA.
CIIDAMADA SURIYA OO SI BUUXDA ULA WAREEGAY XERADA AL-HOL.
(SAWIRKA)-CIIDAMADA SURIYA EE KU SUAGAN XERADA AL-HOL.
(SYRIA)-Mas'uuliyiinta Suuriya ayaa xiray xerada AL-Hol, oo muddo dheer hoy u ahayd qaraabo la tuhunsan yahay inay ka tirsan yihiin dagaalyahannada Daacish , ka dib markii ay faarujiyeen xaruntii ay Kurdiyiintu maamuli jireen, sida uu Axaddii u sheegay sarkaal ka tirsan xerada. "Dhammaan qoysaska Suuriyaanka ah iyo kuwa aan Suuriyaan ahayn waa la raray," Fadi AL-Qaasim, oo ah sarkaal ay dawladdu u magacowday inuu maareeyo arrimaha AL-Hol, ayaa u sheegay AFP. AL-Hol, oo ku taal gobol lamadegaan ah oo ka tirsan gobolka Hasakah, ayaa ahayd xerada ugu weyn ee Suuriya ee hoy u ahayd qaraabo la tuhunsan yahay inay ka tirsan yihiin dagaalyahannada ISIS. Bishii hore, dawladdu waxay xerada kala wareegtay maamulayaasheeda Kurdiyiinta, kuwaas oo muddo dheer maamulayay, iyadoo ciidamada Kurdiyiinta ay dhulkii ka xoreeyeen, Dimishiqna ay gacan ku haynta ku fidisay dhulalka waqooyi-bari ee Suuriya. Tan iyo markaas, kumanaan xubnood oo qoyska ka tirsan oo ka tirsan xagjiriinta shisheeye ayaa u baxay meelo aan la garanayn. Xarunta waxaa ku jiray qiyaastii 24,000 oo qof, badankood waa Suuriyaan laakiin sidoo kale waa Ciraaqiyiin iyo in ka badan 6,000 oo ajaanib kale ah oo ka kala yimid ilaa 40 waddan. AL-Qaasim wuxuu sheegay in ciidamada amniga ay teendhooyinka ka baarayaan qoysaskii haray. Horraantii toddobaadkan, mas'uuliyiintu waxay bilaabeen inay daadgureeyaan dadkii ku harsanaa, iyagoo geynaya xero ku taal Akhtarin, oo ku taal waqooyiga gobolka Xalab. Qaar ka mid ah qoysaska ayaa meel kale loo kaxeeyay, ayuu yiri AL-Qaasim, isagoon sheegin goobta. "Dadka deggan xerada waa carruur iyo haween u baahan taageero dib-u-noqoshadooda," ayuu raaciyay. Ilo wareed ka tirsan urur samafal oo ka howlgalayay xerada ayaa u sheegay AFP: "Waxaan daadgureynay dhammaan kooxaheenna ka shaqeynayay gudaha xerada, waxaan burburinay dhammaan qalabkeennii iyo qolalkeennii hore loo sii diyaariyay, ka dibna waxaan ka raray xerada." Toddobaadkii hore, ciidamada Mareykanka waxay sheegeen inay dhammaystireen wareejinta kumanaan qof oo looga shakisan yahay Daacish, oo ay ku jiraan dad badan oo Suuriyaan ah laakiin sidoo kale reer Galbeedka ah, Ciraaq, ka dib markii sannado badan lagu hayay xabsiyada ay Kurdiyiintu maamulaan ee waqooyi-bari Suuriya. Hay'adda Xuquuqda Aadanaha ee Human Rights Watch ayaa Talaadadii sheegtay in qiyaastii 5,700 oo maxaabiis ah oo la wareejiyay "ay halis ugu jiraan inay la kulmaan baaba', maxkamadeyn aan caddaalad ahayn, jirdil, si xun ula dhaqmid, iyo xadgudubyo ka dhan ah xuquuqda nolosha." Kurdiyiinta ayaa si isdaba joog ah ugu boorriyay waddamada inay dib u qabsadaan muwaadiniintooda, laakiin badankood waxay dib u celiyeen kaliya hal dhibic, iyagoo ka baqaya khataro amni iyo kacdoon siyaasadeed oo gudaha ah.
XIGASHO-AA.
SACUUDIGA OO KA HADLAY MADAXBANAANIDDA DALKA KUWEYT.
(SAWIRKA)-WASARADA ARRIMAHA DIBADA SACUDIGA.
(MUQDISHO)-Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Sacuudiga ayaa Isniintii ku dhawaaqday inay si weyn ula socoto oo ay ka walaacsan tahay liisaska isku-duwayaasha iyo khariidadda ay Ciraaq u dhigtay Qaramada Midoobay , iyo waxa ay ku dareen marka la eego xadgudubyada, maadaama isku-duwayaashaas iyo khariidadda ay ku jiraan qaybo badan oo ka mid ah aagga biyaha hoostooda ku jira ee ku xiga aagga kala qaybsan ee Sacuudi-Kuwayti.
KU XADGUDUBKA MADAXBANAANIDDA:
Waxay intaas ku dartay in aagga kor ku xusan ay si wadajir ah u leeyihiin Boqortooyada iyo Dowladda Kuwaiyt marka loo eego kheyraadka dabiiciga ah, iyadoo la raacayo heshiisyada la galay iyo kuwa dhaqan galay ee u dhexeeya, kuwaas oo ku salaysan qodobbada Axdiga Qaramada Midoobay ee Sharciga Badda ee 1982. Waxay sidoo kale ku doodday in isku-duwayaashu ay jebinayaan madaxbannaanida Kuwait ee dhulkeeda badda iyo meelaha biyaha sida "Fasht Al-Qayd" iyo "Fasht Al-Ceyj". Boqortooyada ayaa ku celisay diidmadeeda qayaxan ee ku aaddan sheegasho kasta oo dhinac kale ka soo yeeraysa xuquuqda dhulka biyaha hoostooda ku jira oo ay u qaybisay xuduudaheeda loo qoondeeyay ee u dhexeeya Boqortooyada Sacuudi Carabiya iyo Dowladda Kuwayt. Waxay sidoo kale ku nuuxnuuxsatay muhiimadda ay leedahay ballanqaadka Ciraaq ee ku aaddan ixtiraamka madaxbannaanida iyo wadajirka dhuleed ee Dowladda Kuwayt, iyo in la ixtiraamo ballanqaadyada iyo heshiisyada labada dhinac iyo kuwa caalamiga ah iyo dhammaan qaraarrada Qaramada Midoobay ee khuseeya, gaar ahaan Qaraarka Golaha Amniga ee 833 (1993), kaas oo lagu soo saaray xuduudaha dhulka iyo badda ee u dhexeeya Dowladda Kuwait iyo Jamhuuriyadda Ciraaq.
LUQADDA CAQLIGA, XIGMADDA IYO WADAHADALKA SI LOO XALLIYO KHILAAFAADKA:
Wasaaradda Arrimaha Dibadda waxay ku baaqday in mudnaanta la siiyo caqliga, xigmadda, iyo wadahadalka si loo xalliyo khilaafaadka, iyo in tallaabo dhab ah oo mas'uuliyad leh la qaado iyadoo la raacayo xeerarka iyo mabaadi'da sharciga caalamiga ah iyo derisnimada wanaagsan. Waxaa xusid mudan in Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Kuwait ay u yeertay safiirka Ciraaq waxayna u sheegtay in khariidadaha Ciraaq ee Qaramada Midoobay la dhigay ay ku soo xadgudbeen xuduudaha Kuwayt. Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Kuwait ayaa u gudbisay safiirka Ciraaq warqad cabasho ah ka dib markii Ciraaq ay la gashay Qaramada Midoobe liisaska isku dubaridka badda.
XIGASHO-AA.