DAD TUUGSI U YIMID MALEYSIYA OO LA SOO QABTAY.
(MUUQAALKA)-DADKA TUUGSADA.
(KUALALUMPUR/MALAYSIA)-Kiis ay mashquuliyey dadka reer Urdun labadii maalmood ee la soo dhaafay, waxaane soo baxay faahfaahin ku saabsan shabakad ka Ganacsata Dadka oo ka faa'iidaysata carruurta reer Urdun si ay uga Dawarsadaan/Tuugsadaan dalka Malaysia. Kiisku wuxuu bilaabmay markii mas'uuliyiinta Malaysia ay ku dhawaaqeen in la soo badbaadiyay 17 carruur ah oo u dhashay Urdun, oo da'doodu u dhaxayso 3 bilood iyo 14 sano, oo ka soo baxsaday shabakad looga shakisan yahay inay carruurta kaga faa'iidaysanayso tuugsiga iyo ka ganacsiga dadka.
WAXAA LA XIRAY 15:
Booliska ayaa sidoo kale xiray 15 qof oo la rumeysan yahay inay ku lug lahaayeen kiiska, oo ay ku jiraan 7 Rag ah iyo 8 Dumar ah, kuwaasoo da'doodu ey u dhaxayso 21-sano ilaa 49-sano. Hawlgalka waxaa ka mid ahaa in la weeraray lix guri oo la rumeysan yahay in ay isticmaalayeen xubnaha kooxda, iyo sidoo kale in la kormeero goobo badan oo ay ka dhacayeen hawlaha tuugsiga, sida laga soo xigtay bogga internetka ee Urdun "Ammon". Baaritaanadii ugu horreeyay ayaa lagu ogaaday in maxaabiista ay ka tirsan yihiin shabakad abaabulan oo ay maamulaan dadka reer Urdun, kuwaas oo qaarkood si sharci ah ku soo galay Malaysia iyagoo haysta ogolaansho booqasho oo 90 maalmood ah. Baaritaanka ayaa sidoo kale lagu ogaaday in maxaabiista ay maalin walba kasbanayeen dakhli u dhexeeya 500 iyo 1000 oo ah Ringgit-ka Malaysia, ama qiyaastii u dhexeeya 115 iyo 230 doolarka Mareykanka, iyagoo ka faa'iideysanaya carruurta iyagoo tuugsanaya.
FAALLO URDUN AH:
Dhinaceeda, Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Urdun ayaa ku dhawaaqday inay la socoto xaaladda dadka reer Urdun, oo ay ku jiraan carruur, kuwaas oo looga faa'iidaystay inay tuugsadaan Malaysia. Afhayeenka rasmiga ah ee wasaaradda, Ambassador Fouad Majali, ayaa bayaan uu soo saaray ku sheegay in "isku-dubaridka uu socdo mas'uuliyiinta Malaysia si dadka reer Urdun loogu celiyo Boqortooyada." Wuxuu sidoo kale sharraxay in isku-dubarid lala sameeyay mas'uuliyiinta Malaysia iyo mas'uuliyiinta Urdun ee khuseeya ee ku saabsan eedaysanayaasha, kuwaas oo qaarkood ay qaraabo yihiin kuwa la isticmaalay. Wuxuu sidoo kale xaqiijiyay in dadka waaweyn ee ku lugta leh kiiskan loo gudbin doono hay'adaha garsoorka ee awoodda leh isla marka ay ku soo laabtaan Urdun, iyadoo la raacayo shuruucda qaranka ee khuseeya, oo ay ku jiraan Sharciga Ka-hortagga Tahriibka Aadanaha.
ISHA-AA,
CIIDAMADDA URDUN OO QABTAY DAD TAHRIIBIYA DAROOGADA.
(MUUQAALKA)-XUDUUDA URDUN.
(AMMAN/JORDAN)-Ciidamada Qalabka Sida ee Urdun ayaa Axaddii xiray afar qof iyagoo isku dayaya inay si sharci darro ah uga gudbaan xadka gudaha Aagga Milatariga Koonfureed ee dalka. Ciidanka Ilaalada Xuduudaha ee Aagga Milatariga Koonfureed ayaa daboolaya dhul ballaaran oo dalka ah, oo ay ku jiraan gobollada Aqaba, Macan, Tafilah, iyo Al-Karak. Mas'uuliyiintu ma aysan cayimin xadka dalka ee qofka isku dayay inuu soo galo. Ciidamada Qalabka Sida ayaa ballan qaaday inay sugi doonaan xuduudaha dalka isla markaana ay ka hortagi doonaan isgoysyada aan la ogolayn iyagoo ilaalinaya kormeer joogto ah iyo diyaar garow hawlgal oo heer sare ah, sida ay sheegtay Wakaaladda Wararka ee Urdun. Si gooni ah, kooxaha ka hortagga daroogada ayaa Axaddii ku dhawaaqay inay xireen 200 oo tuhmane oo ku lug lahaa dambiyo la xiriira daroogada, oo ay ku jiraan 64 qof oo lagu eedeeyay inay ka ganacsanayeen 42 kiis oo ka ganacsiga daroogada. Waxay sidoo kale qabteen wadarta guud ee 1,238 kg oo ah meth-ka kiristaalka ah ee ololaha daroogada ee socday toddobaadka. Mas'uuliyiinta Urdun waxay ku dhawaaqaan dhowr dhacdo oo bille ah oo lagu joojinayo isku dayga tahriibinta daroogada ama soo gelitaanka xuduudeeda, gaar ahaan Suuriya iyo Ciraaq. Shabakadaha dambiyada ayaa muddo dheer isku dayay inay ka faa'iidaystaan goobta juqraafiyeed ee Urdun ee ku taal bartamaha Bariga Dhexe si ay u noqoto meel loo maro tahriibinta daroogada oo badanaa u socota waddamada Khaliijka.
ISHA-AN.
CIIDAMADDA CIRKA EE SUDAN OO DHULKA SOO DHIGAY DRONE.
(MUUQAALKA)-SUDAN OO SOO RIDAY DRONE.
(KHARTOUM/SUDAN)-Wasaaradda Difaaca Suudaan ayaa Axaddii sheegtay inay soo rideen diyaarad aan duuliye lahayn oo "cadho badan" ku dhacday gobolka Blue Nile ee koonfur-bari ee dalkaas. War qoraal ah oo lagu daabacay shirkadda Facebook ee baraha bulshada ee Mareykanka, wasaaraddu waxay ku sheegtay in diyaaradda aan duuliyaha lahayn laga soo riday dhulka Itoobiya, isla markaana ay dul maraysay gobolka Blue Nile, oo u dhow Kurmuk. Ma jirin wax hadal ah oo ka soo baxay mas'uuliyiinta Itoobiya. Horraantii bishan, ciidamada Suudaan waxay sheegeen inay soo rideen saddex diyaaradood oo FH-95 ah oo aan duuliye lahayn oo ku dhacay gobolka Waqooyiga Kordofan ee koonfurta dalka. Mas'uuliyiinta Suudaan iyo ururada xuquuqda aadanaha ayaa ku eedeeyay Ciidamada Taageerada Degdegga ah ee Milatariga (RSF) inay bartilmaameedsanayaan kaabayaasha dhaqaalaha rayidka. Kooxdu inta badan kama hadasho eedeymahan, iyagoo sheeganaya inay ka shaqeyneyso "ilaalinta dadka rayidka ah." Marka laga soo tago Blue Nile iyo Darfur, saddexda gobol ee Kordofan - Waqooyi, Galbeed iyo Koonfurta Kordofan - waxay goob joog ka ahaayeen iskahorimaadyo u dhexeeya ciidanka iyo RSF tan iyo Oktoobar 25, 2025. Suudaan waxaa ka socday dagaal u dhexeeya ciidamada iyo RSF tan iyo bishii Abriil 2023, kaas oo sababay dhimashada tobanaan kun oo qof iyo barakaca qiyaastii 13 milyan oo qof, sida laga soo xigtay qiyaasaha Qaramada Midoobay iyo kuwa caalamiga ah.
ISHA-AA.
QARAX LAGU WEERARAY BAS EY LEEYIHIIN CIIDAMADA AMAANKA SURIYA.
(MUUQAALKA)-BAS LA WEERARAY.
(DAMASCUS/SYRIA)-BREAKING NEWS:-Dhowr qof ayaa ku dhaawacmay Sabtida maanta ah ka dib markii qarax uu haleelay bas ay leeyihiin Ciidamada Amniga Gudaha oo ku dhow caasimadda Suuriya, Dimishiq, sida ay sheegtay Wakaaladda wararka dalka Suuriya ee SANA. Hay'addu ma aysan bixin tiro gaar ah oo dhaawacyo ah ama faahfaahin ah oo ku saabsan goobta saxda ah ee qaraxu ka dhacay, mana jirto cid weli sheegatay mas'uuliyadda qaraxa dhacay. Horumar amni oo gaar ah, warbaahinta Suuriya ayaa ku warantay in Ciidamada Amniga Gudaha, oo kaashanaya Agaasinka Sirdoonka Guud, ay xireen xubno ka tirsan unug ka tirsan Ururka Argagixisada ah Daacish ee ISIS. Sida ay sheegayaan wararka, unuggu wuxuu ka shaqeynayay diyaarinta aaladaha qarxa si loo beegsado wadada isku xirta magaalooyinka AL-Mayadin iyo Deer AL-Zuur ee bariga Suuriya. Mas'uuliyiintu weli ma soo saarin bayaan faahfaahsan oo qeexaya tirada maxaabiista ama bartilmaameedyada ay kooxda damacsaneed inay weerarto, mana jiraan wax macluumaad ah oo la xiriira qaraxa baska ee u dhow Dimishiq. Labadan dhacdo ayaa yimid toddobaadyo ka dib markii 14 qof ay ku dhaawacmeen qarax bam ah oo ka dhacay gudaha bas ku yaal Jaramana oo ku taal baadiyaha Dimishiq, halka bishan Agoosto ciidamada amniga ay ku dhawaaqeen in la dilay laba xubnood oo ka tirsan Daacish iyagoo isku dayaayey iney qarax ku rakibaan aaga Sayda Zeynab.
ISHA-SANA.
ISRAEL OO MAR KALE WEERARTAY DALKA SURIYA.
(MUUQAALKA)-MADFAC AAN QARXIN.
(DAMASCUS/SYRIA)-Suuriya ayaa sheegtay in weerar Israa'iil ay ku qaaday meel u dhow Buuraha Golan ee Israa'iil ay ku xooggan tahay uu dhaawacay hal qof Sabtidii, maalmo ka dib markii taliyaha ciidamada Israa'iil uu sheegay in ciidanku uusan oggolaan doonin hanjabaado "inay isku taagaan" xuduudda. Telefishinka dowladda Suuriya ayaa sheegay in hal qof uu ku dhaawacmay "diyaaradda dagaalka ee Israa'iil oo bartilmaameedsanaysay gaari" tuulada Beit Jinn, oo ku taal koonfur-galbeed ee Dimishiq. Markii ay la xiriirtay AFP, militariga Israa'iil ayaa sheegay inay "hubinayaan" wararka. Tan iyo markii Diseembar 2024 laga tuuray madaxweynihii muddada dheer ahaa ee Bashar Assad, Israa'iil waxay boqolaal weerar ka fulisay Suuriya waxayna ciidamo u dirtay aag difaac oo Qaramada Midoobay ay ilaalinayso kaas oo tobanaan sano kala fogeeyay ciidamada Israa'iil iyo Suuriya ee ku sugan Golan. Waxay sidoo kale weerarro isdaba joog ah ku qaadday dhulka Suuriya waxayna wacad ku martay inay ciidamada ku hayn doonto waxa loogu yeero "aag amni" oo ku yaal koonfurta Suuriya, halkaas oo ay ku raadineyso aag ka caagan militariga. Toddobaadkan, taliyaha ciidamada Israa'iil Lt. Gen. Eyal Zamir ayaa u sheegay ciidamada koonfurta Suuriya in "aan la soconno isbeddellada ka socda dhinaca Suuriya. Uma oggolaan doonno ciidamada cadawga ah inay isku taagaan xuduudaheena."
ISHA-AN.
SARAAKIIL IYO ASKAR LAGA LAAYEY XUUTIYIINTA YEMEN.
(MUUQAALKA)-MALEESHIYAADKA XUUTIYIINTA.
(SANA’A/YEMEN)-Maleeshiyada Xuutiyiinta ayaa Jimcaha ku dhawaaqday aaska 19 ka mid ah xubnahooda siddeed gobol oo Yemen ah oo ay maamusho, oo ay ku jiraan Sarreeye Guuto, laba Korneyl, Lieutenant-kii koowaad, Lieutenant-kii labaad, iyo laba kaaliye, sida lagu sheegay tirakoobkii ugu dambeeyay ee ay shaaciyeen kooxda dhimatay intii lagu jiray kacdoonkii milatari ee dhawaan dhacay. Kooxda ayaa sheegtay in dadka aaska loo sameeyay ay ku jiraan kuwa laga dilay gobollada Sacda’a, Xajah, Dhamaar, Xudeydah, Camraan, AL Maxwit, Sanca iyo Ticiz. Liiska, sida ay sheegeen maleeshiyada, waxaa ku jiray Sarreeye Guuto Xuseen Xasan Cali AL-Hatfi, kaasoo, sida laga soo xigtay ilo wareedyo Yemeni ah, mas'uul ka ahaa ilaalada gaarka ah ee Cabdul-Khaliq Al-Xuuti, oo ah walaalka hoggaamiyaha kooxda Cabdul-Malik AL-Xuuti, waxaana lagu dilay weeraro ay qaadeen diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee ciidamada qalabka sida ee Yemen, taasoo qayb ka ah duqeymo lagu bartilmaameedsaday goobaha iyo isu imaatinka Xuutiyiinta maalmihii la soo dhaafay. Liiska dadka Xuutiyiinta ah ee la aasay waxaa sidoo kale ka mid ahaa Korneyl Cabdulkarim Xuseen Rabuuc AL-Muqrani iyo Korneyl Cawaad Saleh Axmed AL-Qudheynah, oo ay weheliyaan Xiddigle Xasan Xuseen Cabdullah AL-Azzaawi iyo Laba Xiddigle Xassaas Abdullah Moxammed Muqtayb. Liiska waxaa ku jiray kaaliyeyaal Ibrahim Nassir Yaxya Jaleed iyo Majdi Saleh Saleh Al-Qazcah, iyo sidoo kale 12 xubnood oo kale. Ku dhawaaqista lagu xusay magacyada dadka dhintay, maleeshiyada, sidii caadada ahayd, ma aysan cayimin goobta ama duruufaha dhimashadooda, maadaama ay si joogto ah u shaaciso oo keliya aaska shaqaalaha militariga iyo hoggaamiyeyaasha, iyada oo aan dhammaan kiisaska la shaacin faahfaahinta hawlgallada ama furimaha hore ee lagu dilay. Maleeshiyada Xuutiyiinta ayaa la kulmaya khasaaro sii kordhaya oo ka soo gaaray dagaalyahannadooda iyo taliyayaashooda goobta dagaalka, iyadoo ay sii kordhayaan howlgallada milatari ee ka socda dhowr jiho. Warbixinnada warbaahinta Yemen ayaa tilmaamaya in tirada dhimashada Xuutiyiinta tan iyo markii uu bilowday kacdoonkii ugu dambeeyay ay gaartay ilaa 280, iyadoo la xusay in khasaaraha ugu badan uu ka dhacay goobaha xiriirka, xeryaha iyo isu imaatinka ay kooxdu ka samaysay gobollada Xudeydah, Ticis, Ma’arib, AL-Jawf, AL-Dhaalec iyo AL-Bayda’a.
ISHA-AA.
MASAR OO ITOOBIYA UGA DIGTAY DHISIDA BIYA XIREEN CUSUB.
(MUUQAALKA)-WASIIR BADR.
(CAIRO/EGYPT)-Labadii todobaad ee la soo dhaafay, Masar waxay si isdaba joog ah u xusaysay xuquuqdeeda ay ku leedahay inay ka hortagto ficil kasta oo Addis Ababa ka geysato Webiga Niil kaas oo dhaawici kara danaheeda biyaha, iyadoo ku nuuxnuuxsatay inay leedahay "xaq ay isku difaacdo" oo ku aaddan Biyo-xidheenka Weyn ee Dib-u-soo-nooleynta Itoobiya (GERD). Sida laga soo xigtay khubaro la hadashay Warbaahinta Asharq AL-Awsat, calaamadaynta Masar waxay ka dhigan tahay inay "ka labalabeyn doonin inay isticmaasho dhammaan hababka sharciga ah si ay u ilaaliso amniga biyaha." Waxay sharaxeen in fariintu ay tahay digniin adag oo loo dirayo Itoobiya waxayna soo jeedinaysaa in Qaahira ay raadineyso inay ka weecato siyaasad ka soo horjeeda tallaabooyinka Itoobiya una weecato ka hortagga, taasoo looga gol leeyahay in lagu joojiyo xaaladda cusub ee hadda ka jirta Webiga Niil.
DIGNIIN CUSUB OO MASAR AH:
Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Masar Badr Cabdul-caadhi ayaa sheegay in "Masar aysan ogolaan doonin dhismaha biyo-xireenno dheeraad ah oo saameeya danaheeda biyaha," isagoo carabka ku adkeeyay sida Qaahira uga go'an tahay heshiis sharci ah oo damaanad qaadaya xuquuqdeeda biyaha. Wareysi uu siiyay telefishinka habeenkii Arbacada, Abdelatty wuxuu ku sheegay in Masar aysan ka soo horjeedin xuquuqda dalalka Afrika ee horumarinta, isagoo xusay ka qaybgalka Qaahira ee mashaariicda biyo-xireennada iyo kaabayaasha dhaqaalaha ee dhowr gobol oo ku yaal Webiga Nile. Si kastaba ha ahaatee, wuxuu ku nuuxnuuxsaday baahida loo qabo in la isku dheellitiro xuquuqda horumarinta iyo xuquuqda dalalka ka hooseeya. Wuxuu sidoo kale hoosta ka xariiqay sida Masar uga go'an tahay ilaalinta danaheeda biyaha. "Waxaan xaq u leenahay inaan is-difaacno si aan u ilaalino danaheena iyo amniga biyaha," ayuu yiri wasiirka. "Ma aqbali doonno heshiis kasta oo ku saabsan Webiga Niil haddii uusan sharci ahaan waajib ku ahayn," ayuu ku celiyay. Maxamed Xigazi, oo xubin ka ah Golaha Arrimaha Dibadda ee Masar iyo kaaliye hore oo ka tirsanaan jiray wasiirka arrimaha dibadda, ayaa sheegay in xuquuqda is-difaaca ay ilaalinayso sharciga caalamiga ah ka dib markii dhammaan hababka nabadda la dhammeeyay. Sida laga soo xigtay Hegazy, fariinta ugu muhiimsan ayaa ah in Qaahira ay wali doorbidayso heshiis iyo gorgortan, laakiin aysan hadda aqbalin isticmaalka wadahadallada si loo soo rogo dacwad. Wuxuu ku dooday in dhinaca ugu muhiimsan ee hadallada Cabdul-cadhi ay yihiin inay diraan saddex farriimood oo isku mar ah - Diidmada tallaabooyinka hal dhinac ah, diidmada biyo-xireennada dheeraadka ah, iyo ku adkeysiga xuquuqda is-difaaca si loo ilaaliyo amniga biyaha.
Xuseen AL Buxeyri, oo ah khabiir ku takhasusay arrimaha Afrika ee Xarunta Qaranka ee Daraasaadka Bariga Dhexe, ayaa sheegay in hadalladii dhawaan ka soo yeeray wasiirku ay xaqiijinayaan xuquuqda Masar ee ah inay difaacdo xuquuqdeeda taariikhiga ah iyo tan biyaha ee Webiga Niil iyadoo la adeegsanayo hab kasta oo dawladda Masar ay u aragto mid ku habboon si loo ilaaliyo waxa ay Masriyiintu u arkaan arrin nolol iyo geeri ah.
BOOSKA MASAR OO SII KORDHAYA:
Waa markii saddexaad ee Masar ay muujiso suurtagalnimada inay isticmaasho "xuquuqda ay u leedahay inay is-difaacdo" iyo inay ka hortagto dhismaha biyo-xireenka wabiga Niil. Agoosto 16, wakaaladda wararka ee dawladda Masar ayaa soo xigatay sarkaal aan la magacaabin oo Masar u dhashay oo sheegay in Qaahira "aysan aqbali doonin mana oggolaan doonto dhinac kasta inuu xakameeyo qulqulka biyaha Niil ee dalalka hoos yimaada," isagoo carabka ku adkeeyay in dawladda Masar ay leedahay qalab badan oo awood u leh inay ilaaliso danaha dadkeeda ee Niil. Bayaanka ayaa jawaab u ahaa hadallo loo aaneeyay Wasiirka Biyaha iyo Tamarta Itoobiya Habtamu Itefa oo ku saabsan dhismaha biyo-xireenno dheeraad ah oo laga dhisayo Webiga Niil iyo xakamaynta qulqulka biyaha ee dalalka hoos yimaada, kuwaas oo kala ah Masar iyo Suudaan. Horraantii, Agoosto 4, Wasiirka Kheyraadka Biyaha iyo Waraabka Masar Hani Sewilam ayaa shir jaraa'id ku sheegtay in Masar "aysan ogolaan doonin dhismaha biyo-xireenno cusub oo Itoobiya laga dhiso Webiga Niil." Wuxuu yiri: "Waa la ogyahay in Itoobiya ay qorsheyneyso inay dhisto biyo-xireenno dheeraad ah, laakiin dowladda Masar ma ogolaan doontaa tan? Maya." Sida laga soo xigtay Xigaazi, kubbadu hadda waxay ku jirtaa maxkamadda Itoobiya. Haddii Addis Ababa ay ogolaato inay dib u bilowdo wadahadalladii halista ahaa ee horseeday heshiis sharci ah oo ku saabsan GERD, xiisadda waa la xakamayn karaa. Si kastaba ha ahaatee, haddii Itoobiya ay sii waddo abuurista xaqiiqooyin cusub oo ku saabsan Niil, baaxadda xal diblomaasiyadeed ayaa yaraan doonta, taasoo ka dhigaysa maaraynta khatarta iyo ka hortagga inay qayb muhiim ah ka noqdaan istaraatiijiyadda Masar. AL-Buxeyri ma filayo in kororkan uu wadada u furi doono wadahadallo cusub oo ku saabsan GERD ilaa dowladda Itoobiya ay diyaar u tahay inay sameyso tanaasul si ay uga jawaabto dalabaadka Qaahira. Dalabyadan waxaa ka mid ah in la gaaro heshiis sharci ah oo damaanad qaadaya xuquuqda biyaha ee Masar xilliyada abaaraha iyo abaaraha daran, iyo in Masar la siiyo macluumaad ku saabsan hawlgalka biyo-xireenka si aan waxyeello u geysanayn danaheeda biyaha.
ISHA-AN.
KHILAAF OO XOOGAN OO KA DHEX QARXAY HOGAANKA XUUTIYIINTA.
(MUUQAALKA)-MALEESHIYAADKA XUUTIYIINTA.
(SANA’A/YEMEN)-Khilaaf ayaa ka dhex qarxay maleeshiyada Xuutiyiinta ka dib markii Suldaan AL-Samici, oo xubin ka ah waxa loogu yeero "Golaha Siyaasadda Sare," uu dhaleeceeyay maamulka kooxda ee deegaannada ay ka taliso, iyadoo cadaadis uu kala kulmayo hoggaamiyeyaasha Xuutiyiinta inuu tallaabo ka qaado, sida laga soo xigtay ilo xog ogaal ah oo ku sugan Sanca. Ilo-wareedyadu waxay sheegeen in hoggaamiyeyaasha xiriirka la leh garabka Sacda’a, oo ah xoogga ugu weyn ee Xuutiyiinta, ay ku riixayaan xarigga iyo xabsiga AL-Samici, halka hoggaamiyeyaasha kale ee Sanca ay ka labalabeynayaan tallaabadan iyagoo ka baqaya in xarigiisu uu sii xumeeyo khilaafaadka ka jira kooxda oo uu muujiyo heerka uu gaarsiisan yahay farqiga u dhexeeya xarumaha saameynta ku leh gudaha. Bilihii ugu dambeeyay, AL-Samici wuxuu dhaleeceeyay waxa uu ku tilmaamay faquuqid, ka-saarid, iyo gobolaysi gudaha kooxda, wuxuuna ka digay cawaaqib xumada ka dhalan karta cabashooyinka iyo xadgudubyada sii kordhaya, gaar ahaan xabsiyada dhexdooda, isagoo sheegay in sii socoshadoodu ay horseedi karto “dhammaad xun” Xuutiyiinta. Hadalladiisa ayaa kiciyay falcelin caro leh oo ka timid hoggaamiyeyaasha Xuutiyiinta, iyadoo hoggaamiye Radwan AL-Xaymi uu ku eedeeyay inuu la safan yahay kuwa ka soo horjeeda kooxda, halka hoggaamiye Hashim AL-Wadaci uu ugu baaqay inuu joojiyo waxa uu ku tilmaamay "muran siyaasadeed," isagoo ku dalbanaya inuu u hoggaansamo go'aannada kooxda ama uu is casilo oo uu ka tago Sanca. AL-Wadaci ayaa sidoo kale tilmaamay suurtagalnimada in laga qaado xasaanadda AL-Samici, taasoo muujinaysa in khilaafku uu ka gudbay dhaleecayn gudaha ah oo keliya una gudbay iska hor imaad siyaasadeed oo dhexmara hoggaamiyeyaasha kooxda. Xiisaddan ayaa timid xilli kooxda Xuutiyiinta ay wajahayso cadaadis sii kordhaya oo ay ugu wacan tahay xaaladaha nololeed, xarig iyo xadgudubyo, marka lagu daro kala duwanaanshaha xarumaha saameynta ku leh ee ku jira meelaha ay ka taliso. Dadka wax indha indheeya ayaa aaminsan in sida Xuutiyiintu ula macaamilayaan AL-Samici ay noqon karto tijaabo ku saabsan isku xirnaanta kooxda; xarigiisa ayaa dhaleeceyntiisa u rogi kara arrin gudaha ah oo ballaaran, halka ka ilaalinta isaga oo aan wax tallaabo ah qaadin ay u oggolaan karto dhaleeceyntu inay ka sii socoto hay'adaha kooxda.
ISHA-Q28.
SEDDEX KHABIIR OO U KALA DHALATAY CIRAAQ IYO IRAAN OO LAGU DILAY YEMEN.
(MUUQAALKA)-MALEESHIYAADKA XUUTIYIINTA.
(TICIS/YEMEN)-Saddex khabiir oo ajnabi ah oo lala xiriirinayo Ciidanka Ilaalada Kacaanka Iiraan (IRGC) ayaa lagu dilay Yemen Khamiista maanta ah ka dib markii ay isku dhaceen ciidamada dowladda, sida ay ilo wareedyo militari oo Yemen ah u sheegeen AL Carabiya English. Ilo-wareedyadu waxay sheegeen in mid ka mid ah saddexda qof uu ahaa muwaadin u dhashay Ciraaq halka labada kalena ay ahaayeen muwaadiniin Iiraaniyiin ah. Dhanka kale, taliyaha Guutada Saddexaad ee Xuutiyiinta oo lagu magacaabo "Guutooyinka AL-Fatax" ayaa ku dhaawacmay weerar diyaarad aan duuliye lahayn. Wariyaha AL-Carabiya ayaa horey u soo sheegay iska horimaadyo xooggan oo dhexmaray ciidamada dowladda iyo kuwa la shaqeeya dowladda oo ay la galeen Xuutiyiinta xeebta galbeed ee Gobolka Ticis/Yemen. Iskahorimaadyo xooggan ayaa ka dhacay dhowr meelood oo ay ku jirto jiida AL-Barax ee degmada AL-Muqbanah gobolka Ticiz iyo Jabal Dubas ee degmada Xays, koonfurta Gobolka Xudeydah. Xuutiyiinta ayaa la sheegay inay la kulmeen "khasaare xooggan" ka dib markii ay isku dayeen inay galaan goobaha ay ku sugan yihiin ciidamada dowladda. Taliyaha Ciidanka Iska caabinta Qaranka ee Degmada AL-Barax S/Guuto Nucmaan AL-Fatimi ayaa u sheegay AL Carabiya English in ciidamadu ay la yaabeen Xuutiyiinta xeelado dagaal oo cusub oo ay ku lug leeyihiin diyaaradaha aan duuliyaha lahayn, iyagoo u gudbinaya "casharro adag" iyagoo adeegsanaya macluumaad ay heleen sirdoonka kooxda.
ISHA-AA.
MARKAB LAGA AFDUUBAY GACANKA CADMEED LOONA WATAY SOOMAALIYA.
(MUUQAALKA BADDA YEMEN.
(HADRAMOUT/YEMEN)-Hawlgallada Ganacsiga Badda ee Boqortooyada Ingiriiska (UKMTO) ayaa Khamiista maanta ah ku dhawaaqay in rag hubaysan ay afduubeen markab shidaal oo ku sugan Gacanka Cadan oo ka baxsan xeebta dalka Yemen, taasoo ah dhacdo cusub oo amni oo khatar ku ah maraakiibta mara mid ka mid ah marinnada badda ee ugu muhiimsan gobolka. Hay'addu waxay sheegtay inay heshay warbixin ka timid markab shidaal qaada oo sheegaya in markab aan la fasaxin uu ku soo dhawaaday isagoo ku safraya galbeedka Gacanka Cadan, oo qiyaastii 136 mayl badeed bari ka xigta magaalada Mukalla ee ah caasimadda Gobolka Xadarmuut. Waxay intaas ku dartay in lix nin oo hubeysan ay fuuleen markabka shidaalka qaada, ayna ku guuleysteen inay la wareegaan, ka hor inta aysan u wareegin dhanka Soomaaliya. Hay'addu waxay tilmaamtay in mas'uuliyiintu ay bilaabeen baaritaanka xaaladaha dhacdada, iyagoo ugu baaqay maraakiibta ku safraya aagga inay taxaddar muujiyaan oo ay soo sheegaan dhaqdhaqaaq kasta oo laga shakiyo. Dhacdadan ayaa timid iyadoo ay sii kordhayaan khataraha amniga ee soo food saaraya maraakiibta ganacsiga ee ku sugan biyaha ku hareeraysan Yemen, oo ay ku jiraan Badda Cas iyo Gacanka Cadan, iyadoo ay jiraan xiisado gobolka ah iyo weeraro lala beegsanayo maraakiibta. Bishii Luulyo ee la soo dhaafay, maleeshiyada Xuutiyiinta ayaa ku dhawaaqday mamnuucidda marin-biyoodka badda ee lala xiriiriyo Sacuudi Carabiya, taasoo la xiriirta sii kordhaya iskahorimaadyada iyo weerarrada wadajirka ah ee gobolka.
ISHA-Q28.
MIDAWGA YURUB IYO CIRAAQ OO KA WADA HADLAY XAALADDA AMNIGA.
(MUUQAALKA)-XAFIISKA REYSAL WASAARE ZEYDIH.
(BAGHDAD/IRAQ)-La-taliyaha Amniga Qaranka Ciraaq Qaasim AL-Cabudi ayaa Arbacada maanta ah xaqiijiyay in dowladdu ay waddo barnaamijkeeda amniga oo ujeedadiisu tahay in hubka lagu koobo dowladda, isagoo carabka ku adkeeyay in dastuurka Ciraaq uusan oggolaanayn jiritaanka kooxo hubeysan oo khatar ku ah amniga dalalka deriska la ah iyo gobolka. Hadalka AL-Cabudi ayaa yimid intii uu la kulmay Safiirka Midowga Yurub ee Ciraaq, Clemens Zimmtner, oo ay weheliyaan safiirrada iyo ku-xigeennada safaaradaha dalalka xubnaha ka ah Midowga Yurub ee Baqdaad. Sida lagu sheegay war-saxaafadeed ka soo baxay xafiiska La-taliyaha Amniga Qaranka, kulanka waxaa looga hadlay xoojinta xiriirka iyo iskaashiga ka dhexeeya Ciraaq iyo Midowga Yurub, iyo sidoo kale sii wadista iskaashiga labada dhinac si loo daboolo danaha Ciraaq.
XAKAMAYNTA HUBKA IYO XASILOONIDDA:
AL-Cabudi ayaa ku celiyay habka joogtada ah ee Baqdaad ee furfurnaanta bulshada caalamka, isagoo sharraxay in dowladda Al-Zaydi ay ka shaqeyneyso sidii ay xiriir "dhow oo dheellitiran" ula yeelan lahayd dalalka walaalaha ah iyo kuwa saaxiibka la ah. Wuxuu carabka ku adkeeyay in dowladdu ay sii wadi doonto hirgelinta qodobbada barnaamijkeeda amniga ee la xiriira in hubka lagu xaddido hay'adaha dowladda, marka lagu daro xoojinta heshiisyada amniga ee lala galo waddamada walaalaha ah iyo kuwa saaxiibka la ah. La-taliyaha amniga qaranka ayaa carabka ku adkeeyay in "dastuurka Ciraaq uusan oggolaanayn jiritaanka kooxo hubaysan oo khatar ku ah amniga dalalka deriska ah iyo gobolka," farriintaas oo imaanaysa iyadoo ay sii kordhayaan tallaabooyinka dowladda ee lagu xakameynayo dhaqdhaqaaqa kooxaha hubaysan iyo ka hortagga isticmaalka dhulka Ciraaq si loogu hanjabo dalalka kale. AL-Cabudi wuxuu faylka amniga ku xiray qorshayaasha dhaqaale ee dowladda, isagoo tixgelinaya in bixinta jawi ammaan ah oo deggan ay tahay shuruud muhiim ah oo lagu soo jiidan karo shirkadaha caalamiga ah iyo maalgashiyada shisheeye ee Ciraaq. Wuxuu intaas ku daray in dowladdu ay sidoo kale rabto inay kala duwanaato dhaqaalaha oo ay soo jiidato shirkado shisheeye, kuwaas oo gacan ka geysan doona dib-u-habaynta xaaladda dhaqaale iyo inay si wanaagsan uga turjumaan nolosha muwaadiniinta. Dhankiisa, safiirka Midowga Yurub wuxuu xaqiijiyay in wadamada Midowga Yurub ay ka go'an tahay inay taageeraan dowladda Ciraaq si ay u hirgeliso barnaamijkeeda wasiirada iyo aragtideeda dib-u-habaynta. Zimetner wuxuu tilmaamay xiriirka taariikhiga ah ee Ciraaq la leh dalalka Midowga Yurub, isagoo carabka ku adkeeyay sida ay Yurub u danaynayso inay sii haysato oo ay kor u qaaddo iskaashiga ay la leedahay Baqdaad. Hadalka AL-Cabudi ayaa imaanaya xilli arrinta xaddidaadda hubka ay soo ifbaxayso mid ka mid ah arrimaha amniga ee ugu xasaasisan Ciraaq, iyadoo ay jiraan ballanqaadyo soo noqnoqda oo ka imanaya dowladda oo ah in go'aanka dagaalka, nabadda, iyo isticmaalka xoogga ay si gaar ah ugu jiraan gacanta haydaha dawladda.
ISHA-AA.
MEYDADKA AFAR BADMAAX OO KU DHINTAY XEEBAHA YEMAN OO LOO QAADAY SACUUDIGA.
(MUUQAALKA)-MARINKA BAAB EL-MANDAB.
(MUKALLA/YEMEN)-Meydadka afar badmaaxe oo saddex ka mid ah ey yihiin Bakistaaniyiin iyo hal Indonisyaan ah oo ku dhintay weerar gantaal oo dhawaan Xuutiyiintu ku qaadeen markab ganacsi oo ku sugnaa Badda Cas ayaa laga soo wareejiyay Yemen una wareejiyay Sacuudi Carabiya Arbacada maanta ah ka hor inta aan dib loogu celin dalkooda, sida uu u sheegay sarkaal maxalli ah oo Yemeni ah oo la hadlay Arab News. Afarta meyd, oo ay weheliyaan lix badmaaxe oo dhaawacmay - shan u dhashay Pakistan iyo hal Indonesian ah - ayaa laga soo qaaday magaalada dekedda leh ee Mokha ee Badda Cas, halkaas oo dadkii dhaawacmay lagu daweynayay, waxaana loo qaaday Cadan ka hor inta aan loo duulin Jeddah. Badmaaxiinta ayaa saarnaa markab ganacsi oo Yemen laga leeyahay oo lagu magacaabo Tihamah, kaasoo weerar gantaallo ah oo soo noqnoqday ku qaaday Xuutiyiinta isagoo maraya marin biyoodka Bab Al-Mandab bishii Agoosto 11-keedii. Weerarkan ayaa ahaa mid ka mid ah kuwii ugu dhimashada badnaa ee ka dhaca markab ganacsi oo ku yaal aagga tan iyo dabayaaqadii 2023. Ilaalada Xeebaha Yemen ayaa xilligaas sheegay in saddex badmaax oo reer Pakistan ah iyo hal Indonesian ah la dilay. Laba askari oo ka tirsan ilaalada xeebaha Yemen ayaa sidoo kale la dilay markii Xuutiyiintu ay dib u bilaabeen weerarradooda xilli ciidamada Yemen ay fulinayeen hawlgal samatabbixin ah. Dib u celinta qaxootigan ayaa timid iyadoo ay sii kordhayaan xiisadda u dhaxaysa Xuutiyiinta iyo ciidamada dowladda Yemen, kuwaas oo 48-kii saacadood ee la soo dhaafay isweydaarsaday weeraro diyaaradeed iyo gantaallo ah oo ka dhacay Ticiis,Xudeydah iyo Sacda’a. Laba askari oo ka tirsan dowladda Yemen ayaa Talaadadii lagu dilay meelo kala duwan ka dib markii ay duqeeyeen diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee Xuutiyiinta, sida uu u sheegay Arab News sarkaal ka tirsan ciidamada maxalliga ah. Afar qof oo rayid ah, oo uu ku jiro ilmo 13 jir ah, ayaa sidoo kale Talaadadii dhintay markii Xuutiyiintu ay duqeeyeen goobo ay deggan yihiin oo ku yaal degmada Badda Cas ee Al-Khokha ee gobolka Hodeidah iyagoo adeegsanaya gantaallo iyo madaafiic, sida ay ku warantay bogga wararka maxalliga ah ee Al-Masdar Online. Dhanka kale, gantaal ay Xuutiyiintu ka soo rideen goobo ku yaal Taiz ayaa ka dhacay bartilmaameedkii loogu talagalay wuxuuna ku dhacay guri ku yaal tuulo ku taal degmada Maqbanah, taasoo burburisay dhismaha. Lama soo sheegin wax khasaare ah oo ka dhashay. Dhanka kale, cutubyada militariga Yemen ayaa sheegay inay qaadeen weeraro diyaaradeed oo aan duuliye lahayn oo ka dhan ah goobaha militariga Xuutiyiinta, qalcadaha, gawaarida iyo isu imaatinka, oo ay ku jirto Saada, oo ah xarunta maleeshiyada. Xiisaddii ugu dambeysay ee ka taagan Yemen ayaa bilaabatay horraantii bishan markii Xuutiyiintu ay gantaallo iyo diyaarado aan duuliye lahayn ku garaaceen xeryaha ciidamada Yemen, iyagoo dilay 17 qof, tobanaan kalena dhaawacay. Waa mid ka mid ah weeraradii ugu dhimashada badnaa ee Xuutiyiinta tan iyo markii xabad joojinta ay Qaramada Midoobay dhexdhexaadinaysay ay dhaqan gashay bishii Abriil 2022.
ISHA-AN.
DALKA IMAARAATKA OO BAABI’IYEY SHARCIGA DEGANAANSHAHA KUMANAAN MASRIYIIN AH.
(MUUQAALKA)-GOGAAMIYEYAASHA MASAR IYO IMAARAATKA.
(DUBAI/UAE)-Dadka reer Masar ee ku sugan dalka Isutaga Imaaraadka Carabta (UAE) ayaa wajahaya cabsi ku saabsan degenaanshaha muddada dheer oo ay ku joogaan dalkaas ka dib markii tiro muwaadiniin reer Masar ah laga joojiyay ruqsadaha ay ku joogi lahaayeen dalkaas Imaaraatka horraantii bishan. Dhowr qof oo reer Masar ah oo ku nool kana shaqeeya Imaaraadka Carabta ayaa soo sheegay in si lama filaan ah loogala noqday ruqsadaha degenaanshaha, taasoo keentay inaysan dib ugu laabtaan shaqooyinkoodii. Qoraallo lagu wadaagay internetka ayaa sidoo kale tilmaamaya in shuruud cusub oo ah Shahaadada Shatiga Booliska ee ogolaanshaha shaqada ee Masar ay adkeyn karto qorshayaasha lagu beddelayo shaqooyinka ama loo safri karo Masar, inkastoo aan la shaacin isbeddel rasmi ah oo ku yimid shuruucda degenaanshaha ee Imaaraadka Carabta ee muwaadiniinta Masar. Wargeyska New Arab ayaa sheegay in Maxmud Cadil, oo ah macallin dugsi oo 33 jir ah, uu u safray Masar bishii Luulyo si uu u helo fasaxiisa sanadlaha ah, isla markaana uu isku diyaarinayay inuu ku laabto Sharjah saddex toddobaad ka dib markii loo-shaqeeyihiisu uu ku wargeliyay Emayl in degenaanshihiisa la joojiyay. "Tani waxay ahayd wax laga naxo, sababtoo ah maamulku ma uusan sheegin wax sabab ah oo loo joojiyay degenaanshaha," ayuu Cadil u sheegay wargeyska. Warbixintu waxay sidoo kale soo xigatay 36-jir qurxiyaha gudaha C/raxman Axmed, kaasoo sheegay inuu ogaaday in degenaanshihiisa la joojiyay markii uu yimid Garoonka Diyaaradaha Qaahira si uu ugu laabto Abu Dabey ka dib markii uu waqti ku qaatay Masar. "Markii hore, ma aanan rumaysan karin, laakiin waxaan isku dayay inaan la xiriiro shirkadda Abu Dabey," ayuu yiri Axmed.
Axmed wuxuu sheegay in mas'uuliyiinta shirkaddu aysan ka jawaabin wicitaannadiisa, taasoo keentay in si lama filaan ah uu u soo afjaro shaqadiisa siddeed sano ah ee uu ka hayay Imaaraadka Carabta. Shaqaale kale oo Masar u dhashay ayaa soo sheegay khibrado la mid ah kuwa ay ka heleen baraha bulshada, iyadoo cabsidu ay ku faaftay shaqaalaha, taasoo ku qasabtay dad badan inay dib uga fikiraan safarkooda guryahooda. "Waxaan ka baqayaa haddii aan meel kasta u safro, inaan ka mid noqdo dadka nasiib darrada ah," ayuu qof isticmaala ku qoray bogga Reddit ee baraha bulshada. Qaar ka mid ah qurbajoogta iyo milkiilayaasha ganacsiga ayaa sidoo kale go'aansaday inaysan u safrin Masar iyagoo ka baqaya inay waayi karaan sharciga degenaanshaha ka hor inta aysan ku laaban Imaaraadka Carabta. Sida laga soo xigtay howlgalka diblomaasiyadeed ee Masar ee Abu Dabey, qiyaastii 1.3 milyan oo Masar ah ayaa ka shaqeynayay kuna noolaa Imaaraadka Carabta dhammaadka 2024. Masar waxay heshay lacag dhan $43.1 bilyan oo doollar oo ka timid bulshadeeda qurbaha ku nool 11-kii bilood ee ugu horreeyay sannad-maaliyadeedka 2025-26. Labada dal waxay ahaayeen xulafo dhow sannado badan, dawladda Khaliijkuna waxay maalgashi weyn ku lahayd waddanka Waqooyiga Afrika. Si kastaba ha ahaatee, waxaa jiray kala qaybsanaan ku saabsan arrimaha gobolka, oo ay ku jirto Suudaan, halkaas oo ay ku taageereen dhinacyada iska soo horjeeda ee iskahorimaadka ka socda dalka. Middle East Eye waxay la xiriirtay safaaradda Imaaraadka ee London si ay faallo uga bixiso laakiin ma aysan helin jawaab ilaa waqtiga la daabacay.
ISHA-MEE.
SUURIYA OO SOO QABATAY SARAAKIIL HORE OO KU BIIRAY DAACISH.
(MUUQAALKA)-SARKAAL DAACISH AH.
(DAMASCUS/SYRIA)-Hay'adaha amniga Suuriya ayaa sii wada guulaha ay ka gaareen burburinta unugyada Argagixisada Daacish iyo haraadiga Xukuumaddii Assad ee magaalooyin iyo dhulka miyiga ah, ka dib markii Wasaaradda Arrimaha Gudaha Suuriya ay maanta oo (Talaado) ku dhawaaqday xarigga Hoggaamiyeyaal caan ah oo ka tirsan Ururka Argagixisada Daacish iyo nidaamkii Assad ee burburay. Wakaaladda wararka Suuriya ee SANA ayaa soo xigatay Wasaaradda Arrimaha Gudaha oo sheegtay in S/gaas. Suhayl Nadim Cabaas, oo la xiray, uu ka qayb qaatay dhowr hawlgallo militari iyo xadgudubyo ka dhan ah Suuriya oo ka dhacay dhowr gobol. Wasaaraddu waxay sheegtay in baaritaanno ay muujiyeen in Cabaas uu ka qayb qaatay dagaalladii Tulul AL-Safa’a ee Suwayda sannadkii 2018, iyo hawlgalladii milatari ee Darca’a, Xoms iyo Idlib, marka lagu daro inuu soo saaray amarro lagu ridayo laguna adeegsanayo madaafiicda iyo gantaallada ridada ah intii lagu jiray tiro ka mid ah hawlgalladaas. Dhanka kale, Ciidamada Amniga Gudaha iyo Sirdoonka Guud, oo kaashanaya la-hawlgalayaasha caalamiga ah, ayaa awooday inay xiraan Xamza Cabdullah Muxammad, oo lagu naanayso "Abu Jihad AL-Muhajir," oo loo aqoonsaday mid ka mid ah hoggaamiyeyaasha militariga ee caanka ah ee Ururka Argagixisada ah ee ISIS, iyada oo loo marayo hawlgal amni oo si wanaagsan loo fuliyay oo laga fuliyay baadiyaha magaalada Manbij ee Gobolka Xalab. Wasaaradda Arrimaha Gudaha ee Suuriya ayaa sharraxday in "Abu Jihad al-Muhaajir" uu hayay jagada Taliyaha Guud ee Milatariga ee Gobolka Sham ee Ururka argagixisada ah ee ISIS, wuxuuna hore u hayay jagada Ku-xigeenka Taliyaha Guud ee Milatariga ee ururka, oo lagu naanayso "AL-Xarithi", ka horna wuxuu la wareegay mas'uuliyadda Gobolka Idlib ee ururka isagoo adeegsanaya isla cinwaankaas. Hawlgalkan ayaa qayb ka ah dadaallada amniga ee socda si loo daba galo unugyada argagixisada iyo hoggaamiyeyaasha Daacish, loo kala furfuro shabakadahooda, loona hortago isku dayga ay dib ugu habeyneyso safkeeda iyo khatar gelinta amniga mawaadiniinta iyo xasiloonidda dalka.
ISHA-OKZ/KSA.
AL-HATFI OO LA DHASHAY HOGAAMIYAHA XUUTIYIINTA YEMEN OO LA DILAY.
(MUUQAALKA)-SARKAALKA XUUTIYIINTA EE LA DILAY AL-HATFI XUUTI.
(SANA’A/YEMEN)-Maleeshiyaadka Xuutiyiinta ayaa maanta Talaada ah qirtay dilka Madaxii ilaalada gaarka ah ee Cabdul-Khaliq AL-XUUTI, oo ahaa walaalkii Hogaamiyaha maleeshiyada Argagixisada ah Cabdul-Malik al-Xuuti. Hogaamiyeyaasha Xuutiyiinta ayaa baroordiiq u sameeyay Xuseen al-Hatafi, oo ka tirsanaa degmada Dhahyan, oo ah meel ay ku xooggan yihiin maleeshiyada Xuutiyiinta, iyagoo ku soo bandhigaya sawirro aaskiisa ah. Ilo wareedyo Yemeni ah ayaa u sheegay Okaz in AL-Hatfi lagu dilay weeraro ay qaadeen diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee ciidamada, kuwaas oo qayb ka ahaa weeraro taxane ah oo lagu bartilmaameedsaday goobaha iyo isu imaatinka maleeshiyaadka labadii maalmood ee la soo dhaafay. AL-Hatfi waa kii afraad ee walaalihiis ah ee la dilo isagoo u dagaallamaya maleeshiyada Xuutiyiinta tan iyo markii uu dagaalku qarxay, xilli kooxda iyo taliyayaasheeda goobta ay la kulmayaan khasaarooyin sii kordhaya oo ka dhashay duqeymihii dhawaan dhacay. Wararka warbaahinta Yemen ay soo tebinayaan ayaa sheegaya in tirada dhimashada maleeshiyaadka tan iyo markii uu bilowday kacdoonkii ugu dambeeyay ay gaartay 280, iyadoo la xusay in inta badan lagu bartilmaameedsanayo goobaha xiriirka, xeryaha, iyo isu imaatinka ay ka sameeyaan Goboladda kala ah”Ticiz, Ma’arib, AL-Jawf, AL-Dhalec’ iyo AL-Bayda”. Xarunta warbaahinta ee ciidamada qalabka sida ee Yemen ayaa maanta soo bandhigtay muuqaallo muujinaya madaafiicda Yemen oo ku dhacaysa goobaha ay ku sugan yihiin iyo isu soo baxyada maleeshiyada argagixisada Xuutiyiinta ee ku sugan jiidaha koonfureed ee Ma’arib. Dhanka kale, ciidamada Yemen waxay xaqiijiyeen in ciidamadoodu ay weerarro ku qaadeen goobo militari oo Xuutiyiintu ku leeyihiin aagga AL-Shawariq ee degmada xuduudda Razix ee gobolka Sacda’a, taasoo muujinaysa in duqayntu ay diiradda saartay xeryaha militariga. Xeebta galbeed, warbaahinta ku dhow National Resistance, oo ah qayb ka mid ah ciidamada Yemen, ayaa soo bandhigtay muuqaallo madaafiic ah, gantaallo riddo ah, iyo cutub diyaaradeed oo aan duuliye lahayn oo bartilmaameedsanaya isu imaatinka maleeshiyaadka iyo goobaha ay ku sugan yihiin ee ku yaal jiida hore ee xeebta galbeed, iyagoo xaqiijinaya in gantaallada iyo madaafiicdu ay si toos ah ugu dheceen bartilmaameedyada isla markaane ey khasaaro culus u geysteen Xuutiyiinta.
ISHA-OKAZ/KSA.
SACUUDIGA OO TALAABO ADAG KA QAADAY LACAGAHA LOO DIRO IMAARAATKA.
(MUUQAALKA)-MBS IYO MBZ.
(RIYAD/KSA)-Wakaaladda wararka ee Reuters ayaa sheegtay in Sacuudi Carabiya ay ku soo rogtay tallaabooyin dheeraad ah oo la xiriira lacagaha loo diro/Xawilo Imaaraadka Carabta, taasoo qayb ka ah xakamaynta la xiriirta dalalka iyo hay'adaha loo aqoonsaday inay leeyihiin khatar sare oo ah lacag dhaqid iyo maalgelin argagixiso, taasoo muujin karta kala duwanaanshaha sii kordhaya ee u dhexeeya labada dal ee Khaliijka. Hay'addu waxay soo xigatay saddex ilo xog ogaal ah oo sheegaya in Bangiga Dhexe ee Sacuudigu uu ku wargeliyay bangiyada waaweyn ee Boqortooyada horraantii sanadkan inay hirgeliyaan habraacyo dheeraad ah oo ku saabsan lacagaha la xiriira Imaaraadka Carabta, halka lix ganacsato ah ay sheegeen in bangiyada Sacuudigu ay dib u dhigeen ama ay dib u celiyeen xawilaadaha shirkadahooda iyagoon bixin sharraxaad rasmi ah. Reuters waxay xustay in tallaabooyinkan ay sharxi karaan dhibaatooyinka ay soo sheegeen shirkadaha ku saabsan xawilaadaha maaliyadeed ee u dhexeeya Sacuudi Carabiya iyo Imaaraadka Carabta bilihii la soo dhaafay, iyagoo sharraxaya in xawilaadaha qaarkood ay hadda qaataan toddobaadyo, halka kuwa kalena aysan imaan, taasoo keentay in shirkadaha qaar ay isticmaalaan dalal saddexaad si ay u dhammaystiraan lacagahooda. Bangiga Dhexe ee Sacuudi Carabiya ayaa beeniyay inuu xayiraado toos ah ku soo rogay dalal gaar ah, isagoo ku nuuxnuuxsaday in bangiyada Sacuudi Carabiya ay adeegsadaan tallaabooyinka ka hortagga lacagta la dhaqay iyo maalgelinta argagixisada iyadoo loo eegayo qiimeyntooda gudaha ee heerarka khatarta, oo ay ku jiraan khataraha dalka iyo juqraafi ahaan. Sarkaal ka tirsan Imaaraatka ayaa sheegay in Wasaaradda Dhaqaalaha aysan helin wax warbixino ah oo ka yimid shirkadaha gaarka loo leeyahay oo ku saabsan dhibaatooyin aan caadi ahayn ama dib u dhac ku yimid wareejinta bangiyada ee labada dal, isagoo carabka ku adkeeyay in xiriirka lala leeyahay waaxda gaarka loo leeyahay iyo hay'adaha khuseeya uu sii socdo oo ku saabsan walaac kasta oo gaar ah. Sida laga soo xigtay Reuters, tallaabooyinka Sacuudiga waxaa ka mid ahaa in Imaaraadka Carabta uu ka mid yahay in ka badan lix waddan oo gobolka ku yaal oo baaritaan dheeraad ah lagu sameynayo iyadoo khatar sare ku jirta marka la eego dambiyada dhaqaale, iyo sidoo kale Lubnaan, Koonfurta Suudaan iyo Ciraaq, inkastoo Imaaraadka Carabta laga saaray liiska Guddiga Hawlaha Maaliyadda (FATF) sannadkii 2024. Hay'addu waxay soo xigatay ilo wareed Sacuudi ah oo si fiican u yaqaan in tallaabooyinkani ay keeni karaan "farriin qarsoon" oo loo dirayo hoggaanka Imaaraadka Carabta oo ku saabsan muhiimadda ay leedahay ilaalinta xiriirka labada dal, iyadoo la tixgelinayo xiisadaha sii kordhaya iyo khilaafaadka u dhexeeya. Horumarradan ayaa yimid iyadoo ay sii kordhayaan kala duwanaanshaha u dhexeeya Riyadh iyo Abu Dhabi ee ku saabsan arrimaha siyaasadeed iyo dhaqaale, oo ay ku jiraan dagaalka Yemen, tartanka lagu soo jiidanayo maalgashiga caalamiga ah iyo shirkadaha, iyo sidoo kale khilaafaad ku saabsan siyaasadaha tamarta iyo saameynta gobolka. Si kastaba ha ahaatee, Reuters waxay xustay in xiriirka ganacsiga iyo maalgashiga ee labada dal uu weli yahay mid ballaaran, falanqeeyayaashuna waxay meesha ka saarayaan in gebi ahaanba uu burburo dhaqaale, marka la eego danaha guud iyo mugga ganacsiga iyo maalgashiga ee u dhexeeyo labada dhaqaale ee ugu waa weyn wadamadda lixda ah ee Khaliijka.
ISHA-Q28 NEWS.
MAXKAMAD SURIYA KU TAAL OO DIL TOOGASHA AH KU XUKUNTA SARKAAL SARE OO LA…
(MUUQAALKA)-HOOLK MAXKAMADDA SURIYA.
(DAMASCUS/SYRIA)-Maxkamad ku taal dalka Suuriya ayaa Talaadada maanta ah xukun dil ah ku riday Wasiim AL-Assad, oo ah ina-adeerkii Madaxweynihii xilka laga tuuray ee Bashaar AL-Assad, ka dib markii lagu helay dambiyo ka dhan ah aadanaha, sida ay sheegtay wakaaladda wararka ee SANA. Maxkamadda Dembiyada Afaraad ee Dimishiq ayaa Wasiim ku xukuntay dambiyo ka dhan ah aadanaha iyo dambiyo dagaal oo ka dhan ah dadka Suuriya intii ay jirtay dowladdii la riday, sida ay sheegtay SANA. Maxkamaddu waxay sidoo kale amartay in hantidiisa guurguurta iyo tan aan guurtada ahayn laga qaado khasnadda dawladda. Garsoore Fakhr AL-Din AL-Aryan ayaa sheegay in Maxkamaddu ay caddaymo ku heshay in koox hubaysan oo xiriir la leh Wassim ay weerartay dukaan ganacsi oo ku yaal magaalada koonfureed ee Jaramana, ay xadeen alaabtii ku jirtay isla markaana ay afduubteen milkiilihii sababtoo ah mucaaradnimadiisii dowladdii hore. Garsooraha ayaa sheegay in kooxdu ay sidoo kale ku lug lahayd afduubka iyo dilka muwaadiniinta Suuriya ee dhowr meelood. Aryan wuxuu sheegay in Wassim lagu helay dambi ah dil ula kac ah oo loo geystay in ka badan hal qof iyo jirdil, isagoo ku tilmaamay dambiyada inay yihiin dambiyo ka dhan ah aadanaha iyo dambiyo dagaal. Xukunka ayaa la soo saaray intii lagu jiray dhageysiga dacwadda lixaad ee ka dhanka ah Wassim, kaasoo wajahay dhowr dacwadood, oo ay ku jiraan sameynta iyo maamulidda kooxo hubaysan oo aan joogto ahayn laga bilaabo horraantii 2011 iyadoo amar laga bixiyay Brig. Gen. Ghiath Dalla, oo ah taliyaha guutada ee Qaybta Afaraad, kaas oo uu hoggaaminayay walaalkii Assad Maher. Sida laga soo xigtay SANA, kooxuhu waxay ka qayb qaateen hawlgallo milatari oo lagu bartilmaameedsanayo goobaha rayidka ee Bariga Ghouta ee koonfur-galbeed Suuriya, gaar ahaan magaalada Mleiha, taasoo keentay dhimasho rayid ah. Wasiim ayaa sidoo kale wajahay dacwado la xiriira ka ganacsiga daroogada iyo dil qorsheysan. Ciidamada amniga Suuriya ayaa xiray Juun 21, 2025, meel u dhow xadka Suuriya iyo Lubnaan. Maxkamadeyntiisu waxay bilaabatay Juun 24. Todobaadkii hore, isla maxkamaddaas ayaa Assad, walaalkiis Maher, iyo lix sarkaal oo hore ku xukuntay dil ka dib markii ay ku heshay dambiyo ay ka mid yihiin dilal, jirdil, dambiyo ka dhan ah aadanaha iyo dambiyo dagaal. Asad, oo xukumayay Suuriya ku dhawaad 25 sano, ayaa u cararay Ruushka Diseembar 8, 2024, taasoo soo afjartay xukunkii xisbiga Baath ee tobanaan sano socday kaasoo bilaabmay 1963. Maamul ku meel gaar ah oo uu hoggaaminayay Madaxweyne Axmed al-Sharaa ayaa la sameeyay Janaayo 2025.
ISHA-AA.
XUUTIYIINTA OO DIL AAN LA FULIN KU XUKUMAY EEDEYSANAYAL.
(MUUQAALKA)-MAXKAMADA XUUTIYIINTA EE SANCA.
(SANA’A/YEMEN)-Axaddii, maleeshiyada Xuutiyiinta ayaa sii waday Maxkamadeynta sagaal qof oo afduub loogu haystay Caasimadda Sanca ee dalka Yemen, iyadoo lagu eedeeyay inay ka shaqeynayeen unug "basaasiin" oo xiriir la leh Sacuudi Carabiya iyo UK, ka dib markii ay soo saareen go'aan hordhac ah oo lagu dilayo siddeed ka mid ah Wakaaladda wararka ee Saba oo ay maamusho Xuutiyiinta ayaa sheegtay in Qaybta Dambiyada Gaarka ah ee xoghaynta caasimadda ay maanta ansixisay in la siiyo fursad kama dambays ah kuwa ay ugu yeertay "Eedaysanayaasha ku jira unug basaasnimo oo xiriir la leh sirdoonka Ingiriiska si ay u soo bandhigaan waxa ay haystaan kalfadhiga xiga." Waxay intaas ku dartay in kalfadhigan uu guddoominayay Garsoore Abdullah AL-Najjar, isla markaana ay xubin ka ahaayeen Garsoore Xuseen AL-Cizzi iyo Garsoore Moxammed AL-Sufyani, halkaas oo dacwad oogayaasha Xuutiyiinta ay dib u cusbooneysiiyeen codsigooda ku aaddan dilka dadka ay afduubteen maleeshiyada. Maxkamadda dambiyada aasaasiga ah waxay xukuntay in "lagu xukumo" sagaal afduube iyo in siddeed ka mid ah lagu xukumo dil, iyadoo lagu eedeeyay inay ku lug lahaayeen waxa ay ugu yeertay”Sirdoonka Sacuudiga iyo Ingiriiska intii u dhexeysay 2021 ilaa 2025-kii.
ISHA-AM.
GARSOORE REER CIRAAQ AH OO KA BADBAADAY ISKU DAY SHIRQOOL DIL AH.
(MUUQAALKA)-GARSOORE FAA’IQ.
(BGHDAD/IRAQ)-AL Carabiya iyo AL Xadath ayaa Isniinta maanta ah heshay macluumaad sirdoon oo ku saabsan shirqool lagu dilayo Madaxa Garsoorka ee dalka Ciraaq. Ilo wareedyo ayaa u sheegay Al-Arabiya/Al-Xadath in kooxo hubaysan ay qorsheeyeen inay dilaan madaxa Golaha Garsoorka, Faiq Zaydan. Ilo wareedyo ayaa u xaqiijiyay AL Carabiya/AL Xadath in hanjabaadahaasi ay yihiin kuwo halis ah oo la xiriira arrinta xakamaynta hubka iyo musuqmaasuqa. Ilo wareedyadu waxay sharxeen in mas'uuliyiinta Ciraaq ay qaadeen tallaabooyin adag si ay u ilaaliyaan Zaydan. Garsoorka Ciraaq ayaa ka shaqeynayay faylka ka hortagga musuqmaasuqa, gaar ahaan kiiska Wasiir Ku-xigeenka Saliida, Cadnan AL-Jumayli, tan iyo 2025. Ka dib markii la dhammeeyay baaritaannada ay hoggaaminaysay Maxkamadda La-dagaallanka Musuqmaasuqa, oo uu hoggaaminayay Garsoore Diya’a Jacfar, Madaxa Garsoorka Ciraaq, Faiq Zaydan, ayaa soo saaray tilmaamo lagu ballaarinayo hawlgallada baaritaanka, taasoo keentay Hawlgalka Duwan. Hawlgalkii waaberigii waxaa ka mid ahaa xarigga tiro xildhibaanno ah ka dib markii xasaanaddooda laga qaaday. Shir ay yeesheen afarta Madaxweyne bishii Luulyo, Guddoomiyaha Maxkamadda Sare ayaa albaabada u xiran ka hadlay in aysan jirin khadad cas oo ku saabsan la dagaallanka musuqmaasuqa, doorka garsoorkuna uu muhiim yahay, sababtoo ah waxay ka walaacsan tahay baaritaanka iyo soo saarista warqadaha xiritaanka, iyadoo lagu saleynayo sida ay u fuliyaan hay'adda awoodda u leh fulinta warqadaha xiritaanka. Ilo wareedyo garsoor ayaa shaaca ka qaaday in madaxa Golaha Sare ee Garsoorka, Garsoore Faiq Zaidan, uu dejiyay qaab-dhismeed sharci oo dhammaystiran oo loogu talagalay habka lagu xaddidayo hubka dowladda. Khudbad uu jeediyay horraantii horraantii 2026, Garsoore Faiq Zaidan ayaa yiri: "Looma baahna hub ka baxsan dowladda Ciraaq ka dib markii laga adkaaday argagixisada." Wuxuu intaas ku daray in "dowlad wax ku ool ah ay ku xiran tahay ixtiraamka sharciga, geeddi-socod go'aan qaadasho oo mideysan, iyo xakamaynta dowladda oo gaar ah oo ku aaddan hubka." Qaar ka mid ah xoogagga siyaasadda ayaa soo dhaweeyay hadalka Garsoore Zeidan oo ah tallaabo loo qaaday xoojinta hay'adaha dawladda iyo xoojinta awooda dawladda.
ISHA-AA.
TARXIIL XOOGAN OO KA SOCDO GUDAHA DALKA BOQORTOOYADDA SACUUDIGA.
(MUUQAALKA)ASKRI SACUUDIYAAN AH.
(RIYAD/KSA)-Ciidamada amniga ee Sacuudiga ayaa xiray 14,542 qof oo sharci darro ku joogay toddobaad gudihiis. Xarigan waxaa lagu sameeyay baaritaanno wadajir ah, oo lala sameeyay hay'adaha dowladda ee ay khuseyso, intii u dhaxaysay Agoosto 6 iyo Agoosto 12, sida ay ku dhawaaqday Wasaaradda Arrimaha Gudaha Sabtidii. Kuwa la xiray waxaa ka mid ah 7,216 oo ku xadgudbay Sharciga Degenaanshaha, 3,843 oo ku xadgudbay Sharciga Amniga Xuduudaha, iyo 3,483 oo ku xadgudbay Sharciga Shaqada. Tirada guud ee dadka la xiray iyagoo isku dayaya inay ka gudbaan xuduudda Boqortooyada waxay ahayd 1,457, kuwaas oo 32 boqolkiiba ay ahaayeen muwaadiniin Yemeniyiin ah, 67 boqolkiiba ay ahaayeen muwaadiniin Itoobiyaan ah, halka boqolkiiba hal ay ahaayeen jinsiyado kale. Qiyaastii 19 qof ayaa la xiray iyagoo isku dayaya inay si sharci darro ah uga baxaan Boqortooyada. Wadarta dadka sharci darrada ah ee deganaa ayaa la masaafuriyay halka 18,818 qof oo jebiyay sharciga loo gudbiyay howlgalladooda diblomaasiyadeed si ay u helaan dukumentiyada safarka, 6,355 qof oo jebiyay sharcigana waxaa loo gudbiyay inay buuxiyaan boosaskooda safarka. Laba iyo labaatan qof, oo ku lug lahaa bixinta gaadiid, hoy, iyo shaqo kuwa jebiyay sharciga, ayaa sidoo kale la xiray. Wadarta 32,479 qof oo qurbajoog ah, oo ay ku jiraan 30,540 rag ah iyo 1,939 dumar ah, ayaa hadda maraya habraacyo lagu dhaqan gelinayo tallaabooyin sharci ah. Wasaaradda Arrimaha Gudaha ayaa ka digtay in qof kasta oo fududeeya gelitaanka sharci darrada ah ee shakhsiyaadka Boqortooyada, oo u qaada dhulkeeda, siiya hoy ama caawimo ama adeeg kale, lagu ciqaabi doono ilaa 15 sano oo xarig ah iyo ganaax dhan SR1 milyan, iyo in la qaadi doono baabuurta loo isticmaalo gaadiidka ama guryaha loo isticmaalo hoyga. Wasaaraddu waxay ku boorrisay dadweynaha inay soo sheegaan kiisaska xadgudubka iyagoo wacaya lambarka 911 ee gobollada Makkah, Riyadh, iyo Gobolka Bari iyo lambarrada 999 iyo 996 ee gobollada kale ee Boqortooyada.