DALKA KUWEYT OO XIRAY GAROONKIISA DIYAARADAHA.
(SAWIRKA)-GAROONKA DIYARADAHA KUWEYT.
(KUWAIT CITY/KUWAIT)-Howlaha duulista iyo soo dejinta ayaa si ku meel gaar ah loo hakiyay Garoonka diyaaradaha ee Kuwayt International Airport, sida ay ku dhawaaqday shirkadda diyaaradaha ee Kuwayt Sabtida maanta ah, iyadoo intaas ku dartay inay dib u dhigtay inta badan duulimaadyadeeda sababo la xiriira tallaabadan. "Duulimaadyada badankood dib ayaa loo dhigay sababo la xiriira hakinta ku meel gaarka ah ee duullimaadyada iyo soo degista garoonka diyaaradaha ee Kuwayt taasoo ka dhalatay gardarrada Iiraan," Kuwayt Airways ayaa lagu yiri bayaan ay soo saartay wakaaladda wararka ee KUNA oo ay dawladdu maamusho. "Rakaabka waxaa lagula talinayaa inay la socdaan xaaladda duulimaadkooda," ayay shirkaddu xustay. Horumarkan ayaa yimid iyadoo xiisado xooggan ay ka jiraan Bariga Dhexe, halkaas oo Mareykanku uu weeraro ku qaaday Iiraan, Tehran-na ay weerarro ku qaadayso waddamada gobolka, oo ay ku jirto Kuwait, oo ah meel ay ku nool yihiin hantida Mareykanka. Is-weydaarsiga xabadaha ee u dhexeeya Washington iyo Tehran ayaa yimid inkastoo heshiis is-afgarad ah oo ay Pakistan dhexdhexaadinaysay la saxiixay bishii Juun si loo soo afjaro dagaalka loona gaaro heshiis nabadeed oo waara.
ISHA-AA.
RAG LOO SOO QABTAY DILKII WARIYE AL-CEYDAH.
(SAWIRKA)-WARIYE AL-CEYDAH.
(ADEN/YEMEN)-Madaxa Golaha Hoggaanka Madaxweynaha Yemen, Rashad AL-AL-caleymi, ayaa Jimcaha maanta ku dhawaaqay in la xiray xubnaha kooxda ku lugta lahaa dilka weriye Moxammed Ceydah oo ka tirsan AL-Arabiya/AL-Hadath . AL-Caleymi ayaa sidoo kale sharraxay in xubnaha ku lugta lahaa dilkii Ayda la horgeyn doono maxkamad toddobaadka soo socda. AL-Ceydah waxaa la dilay Juun 25/2026 markii gaarigiisa loogu xiray waxyaabaha qarxa gudaha magaalada Mukalla ee Gobolka Xadarmut, bariga dalka Yemen.
WUXUU AHAA AABE AFAR CARUUR AH DHALAY:
Waxaa xusid mudan in Maxamed Ceydah uu ku dhashay degmada Sharcab, oo ka tirsan gobolka Ticiz sanadkii 1986, waana aabbe leh hal wiil iyo saddex gabdhood. Wuxuu xirfadiisa ka bilaabay Sanca isagoo ah kamarad qaade telefishan oo ka tirsan kanaalka Yemen ee "AL-Saciida", ka dibna wuxuu la shaqeeyay kanaalka "AL-Xurra". Dabayaaqadii 2018, waxaa daba socday oo ku dhawaaday inay xiraan dabley ku sugan Sanca, ka dib markii ay weerareen gurigiisa, ay argagax geliyeen qoyskiisa, ayna dhaceen hantidiisa. Tani waxay ku kalliftay inuu ka tago Sanca oo uu u guuro Cadan, ka hor inta uusan markii dambe ku biirin AL Carabiya oo uu dego magaalada Mukalla si uu u sii wato shaqadiisa saxaafadda. Wuxuu sawir qaade iyo wariye madax-bannaan u shaqeynayay AL Carabiya tan iyo 2019, isagoo ka soo warramaya dhacdooyinka siyaasadeed, horumarineed iyo amni ee ugu caansan gobollada bari ee Yemen, laga bilaabo xeebta iyo dooxada Xadarmut iyo lamadegaanka ilaa Gobolka AL-Mahrah.
ISHA-AA.
DALKA QADAR OO CAMBAAREEYEY WEERARADA IRAAN EE DALALKA KHALIIJKA.
(SAWIRKA)-GENTAALADA IRAAN.
(DOHA/QATAR)-Qatar ayaa Jimcaha maanta ah cambaareyey weerarrada cusub ee Iiraan ay ku qaaday dhulkeeda iyo dalaka Urdun, Baxrayn iyo Kuwayt, iyadoo ku tilmaantay "xadgudub cad" oo ka dhan ah sharciga caalamiga ah iyo madaxbannaanida dalalka la bartilmaameedsaday. War-saxaafadeed ay soo saartay Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Qatar ayaa lagu cambaareeyay "si xooggan" weerarrada cusub ee Iiraan ay ku qaadayso dhulka Qatar, iyo sidoo kale dhulka Urdun, Baxrayn iyo Kuwayt. Wasaaraddu waxay sheegtay in weerarradu ay yihiin "xadgudub cad oo lagu sameeyay madax-bannaanida iyo sharafta dhuleed ee dalalka la bartilmaameedsaday, iyo jebinta sharciga caalamiga ah, Axdiga Qaramada Midoobay iyo mabaadi'da deris wanaagga." Waxay ka digtay in weerarrada sii socda ay yihiin "kor u kac khatar ah" oo adkeyn kara dadaallada lagu xakameynayo xiisadaha gobolka isla markaana wiiqi kara dadaallada siyaasadeed iyo kuwa diblomaasiyadeed ee lagu doonayo in lagu gaaro amniga iyo xasilloonida gobolka. Wasaaraddu waxay sidoo kale Iiraan ku eedeysay "inay si buuxda sharci ahaan mas'uul uga tahay" weerarrada iyo "dhammaan cawaaqib xumada ka dhalatay iyo cawaaqib xumada ka dhalatay." Qatar waxay sheegtay inay "haysato" xuquuqdeeda buuxda ee ay kaga jawaabto, iyadoo la raacayo sharciga caalamiga ah iyo qodobka 51aad ee Axdiga Qaramada Midoobay, iyo inay qaaddo "dhammaan tallaabooyinka lagama maarmaanka ah" si ay u ilaaliso madax-bannaanideeda, amnigeeda, midnimadeeda dhuleed iyo muwaadiniinta. Dowladda Khaliijka ayaa sidoo kale xaqiijisay "midnimo buuxda" ay la leedahay Urdun, Baxrayn iyo Kuwayt, iyo taageerada ay u hayso "dhammaan tallaabooyinka sharciga ah" ee ay qaadaan si ay u ilaaliyaan madax-bannaanidooda iyo amnigooda. Wasaaraddu waxay ku baaqday "in si degdeg ah oo dhammaystiran loo joojiyo dhammaan falalka milatari iyo weerarrada" oo khatar gelinaya amniga iyo xasilloonida gobolka, iyadoo ku boorrisay dhammaan dhinacyada inay ka fogaadaan sii xumaanshaha, dib ugu laabtaan wadahadallada iyo wadahadallada, iyo inay ilaaliyaan isfahamyada lagu gaaray dadaallada diblomaasiyadeed. Jimcihii hore, Iiraan waxay sheegtay inay bartilmaameedsatay hantidii militariga Mareykanka ee Kuwait, Cumaan, Suuriya, Urdun iyo Baxrayn iyadoo qaadaysa weerarro aargoosi ah, iyadoo sheegtay inay waxyeello u geysatay saldhigyada cirka, nidaamyada raadaarka, bakhaarrada hubka iyo diyaaradaha militariga. Kuwayt, Urdun iyo Baxrayn ayaa sheegay inay qabteen gantaallo iyo diyaarado aan duuliye lahayn oo Iiraan leedahay, halka Qatar ay sheegtay in ciidamadeedu ay ka hortageen dhowr weerar oo cirka ah, iyadoo hal cunug uu ku dhaawacmay burbur ka dhashay howlgalladii lagu qabtay. Xiisadda gobolka ayaa sii xoogeysatay tan iyo bishii Febraayo, markii Mareykanka iyo Israa'iil ay si wadajir ah u qaadeen weerar ka dhan ah Iiraan, halka Tehran ay ka aargoosatay gantaallo iyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn oo bartilmaameedsanaya dalalka Khaliijka ee martigeliya hantida Mareykanka. Iiraan iyo Mareykanka ayaa bishii hore kala saxiixday heshiis is-afgarad ah oo ay dhexdhexaadinaysay Bakistaan, kaas oo ujeedadiisu ahayd in la soo afjaro khilaafkooda lana gaaro heshiis nabadeed oo waara. Si kastaba ha ahaatee, xiisadda ayaa sii xoogeysatay maalmihii ugu dambeeyay ee ka taagnayd marin biyoodka Hormuz, iyadoo labada dhinac ay is dhaafsadeen weeraro.
ISHA-AA.
HOGAAMIYAHA SUUDAAN OO GAARAY ASMARA.
(SAWIRKA)-AL-BURHANI IYO ASAYAAS.
(ASMARA/ERITREA)-Madaxweynaha dalkaEritrea Isayas Afeworki ayaa soo dhaweeyay Guddoomiyaha Golaha Madaxbannaanida dalka Sudan Gen.C/fataax AL-Burhan. Madaxweynaha Eritrea Isayas Afeworki ayaa la hadlay Jeneraal AL-Burhan iyo wafdigiisa oo booqasho rasmi ah ku yimid caasimadda dalka Eritereeya ee Asmara. Sida laga soo xigtay macluumaadka uu Wasiirka Mane Gebremeskel ku faafiyey bartaX (X), labada dhinac waxay sheegeen inay "si weyn uga wada hadleen xiriirka labada dhinac, xaaladda hadda ka jirta Suudaan iyo arrimaha socda iyo kuwa caalamiga ah ee ku salaysan danaha labada dhinac". Wadahadalka labada hoggaamiye ayaa dhacay intii lagu jiray colaadda Suudaan, sii socoshada dhismaha Geeska Afrikana way sii xoogaysatay. Sida laga soo xigtay macluumaadka uu wadaagay Mane Gebremeskel, ma aysan bixin wax sharraxaad dheeraad ah oo ku saabsan muddada booqashada Jeneraal Al-Burhan ama haddii ay jireen kulamo kale oo dheeraad ah. DalalkaSuudaan iyo Eritereeya ayaa ah kuwa xuduud la leh dalka Itoobiya oo hadda u muuqdo mid halis ku ah degaanshaha Gobolka Geeska Afrika.
ISHA-WAKAALADDO.
CIIDAMADA SURIYA OO QABTAY HUB LOO WEDAY MALEESHIYADDA URURKA XIZBULLAHI.
(SAWIRKA)-CIIDANKA SURIYA.
(DUBAI/UAE)-Mas'uuliyiinta Suuriya ayaa fashiliyay isku day lagu doonayay in lagu soo raro hub casri ah iyo gantaallo xuduudda Ciraaq, sida ay ku warantay wakaaladda wararka ee dawladda ee SANA Khamiistii, iyadoo soo xiganaysa ilo ka tirsan Wasaaradda Arrimaha Gudaha, kuwaas oo sheegay in baaritaannada hordhaca ah ay muujinayaan in shixnadda loogu talagalay maleeshiyada Hezbollah ee Lubnaan. Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump ayaa bishii Juun sheegay inuu la hadlay Madaxweynaha Suuriya Axmed Al-Sharaa si uu ugala hadlo la dagaallanka Hezbollah. Jabhadihii hore ee hadda maamula Suuriya waxay la dagaallamayeen Hezbollah sannado badan iyagoo u dirayay dagaalyahanno si ay u taageeraan madaxweynihii Suuriya ee xilligaas, Bashar Assad, dagaal sokeeye. Xafiiska Madaxweynaha Lubnaan Joseph Aoun ayaa sheegay in Sharaa ay u xaqiijisay in Suuriya aysan dhinacna ka eegan doonin arrimaha gudaha ee Lubnaan.
ISHA-AN.
MASUUL CIRAAQI AH OO LAGU XUKUMAY LABA SANO MUSUQ DARTIIS.
(SAWIRKA)-LACAG.
(BAGHDAD/IRAQ)-Garsoorka Ciraaq ayaa Khamiistii bilaabay dhageysiga tiro ka mid ah xubnaha baarlamaanka ee kiisas la xiriira musuqmaasuqa iyo laaluushka, halka ay soo saartay xukun xabsi ah oo laba sano ah oo ka dhan ah Xildhibaan Mohammed al-Karbouli ka dib markii lagu helay kiis laaluush ah, taasoo ah horumarkii ugu dambeeyay ee olole ballaaran oo ay hoggaaminayaan mas'uuliyiintu si loo dabagalo kuwa ku lugta leh kiisaska musuqmaasuqa. Sida laga soo xigtay weriyaha Al Arabiya/Al Hadath, maxkamadaha Ciraaq ayaa bilaabay dib u eegista faylasha tiro xildhibaano ah oo lagu eedeeyay musuqmaasuq, taasoo ku soo beegantay iyadoo la soo saaray xukun hordhac ah oo lagu xukumay xildhibaan Mohammed Al-Karbouli laba sano oo xabsi ah oo lagu soo oogay dacwado laaluush. Hay'adaha garsoorka weli ma soo saarin bayaan ka kooban faahfaahin ku saabsan kiiska ama duruufaha xukunka, mana cadda nooca xaqiiqooyinka ay maxkamaddu ku tiirsanayd ama in xukunka laga qaadan karo racfaan iyadoo la raacayo habraacyada sharciga ee khuseeya. Horumarkan ayaa ku soo beegmaya xilli Ciraaq ay la kulmayso koror aan horay loo arag oo ku aaddan raadinta kiisaska musuqmaasuqa, ka dib markii la xiray dhowr jeer oo ay hay'adaha garsoorku ku dhawaaqeen maalmihii la soo dhaafay.
OLOLAHA KA HORTAGA MUSUQMAASUQA:
Golaha Sare ee Garsoorka ayaa Khamiistii hore ku dhawaaqay in la qabtay 25 bilyan oo diinaar Ciraaq ah, oo u dhiganta qiyaastii $19 milyan, marka lagu daro $200,000 iyo afar kiilo oo dahab ah, taasoo qayb ka ah baaritaannada socda ee kiiska Wasiir Ku-xigeenka Batroolka ee Arrimaha Biyaha, Adnan al-Jumaili oo la xiray. Garsoorku wuxuu horey u shaaciyay in la soo celiyay 375 kiilo oo dahab ah iyo in la qabtay hantidii maguurtada ahayd iyo warshadihii qiimahoodu ahaa qiyaastii 69 bilyan oo diinaar Ciraaq ah, iyadoo la raacayo isla baaritaannadaas, kuwaas oo loo arko inay ka mid yihiin kiisaska musuqmaasuqa ugu waaweyn ee Ciraaq ay aragtay sannadihii ugu dambeeyay. Mas'uuliyiintu waxay sheegeen in baaritaannada lagu sameeyay kiiska Al-Jumaili ay ogaadeen shabakad ballaaran oo looga shakisan yahay inay ku lug leedahay dambiyada musuqmaasuqa maaliyadeed, iyo in raadinta lacagaha iyo hantida la rumeysan yahay in laga helay dambiyadaas ay sii socoto. Bilawga maxkamadeynta tiro xildhibaano ah iyo soo saarista xukunnada ka dhanka ah shakhsiyaadka siyaasadda ayaa muujinaya sii socoshada ololaha garsoorka ee Baqdaad ku adkeysaneyso in lagu bartilmaameedsanayo dhammaan kuwa ku lugta leh, iyadoon loo eegin jagooyinkooda ama jagooyinka rasmiga ah. Tiro ka mid ah kiisaskan ayaa weli dib u eegis ku socda, halka mas'uuliyiinta Ciraaq ay xaqiijinayaan in go'aaminta mas'uuliyadaha dambiyada iyo caddeynta dacwadaha lagu sameeyo maxkamadaha awoodda u leh, iyadoo la dammaanad qaadayo xuquuqda difaaca iyo dhammaystirka dhammaan marxaladaha dacwadaha si waafaqsan sharciga.
ISHA-AA.
BAARLAMAANK DALKA LUBNAAN OO MAANTA HAWL BILAABAY.
(SAWIRKA)-BAARLAMAANKA LUBNAN.
(BEIRUT/LIBNAN)-Wararka laga helaayo dalka Lubnan ayaa sheegaayo in Baarlamaanka Lubnaan uuArbacada maanta ah bilaabay kalfadhi sharci-dejin ah si uu uga doodo uguna codeeyo dhowr hindise-sharciyeed, oo ay ku jiraan sharci cafis ah oo dabooli kara maxaabiista badan. In ka badan 40 sharci oo qabyo ah ayaa laga doodi doonaa oo loo codeyn doonaa kalfadhiga labada maalmood ah, kan ugu muhiimsan waa baabi'inta ciqaabta dilka ah, oo aan la fulin sannado badan, iyo cafiska. Sannado badan, baarlamaanku wuxuu isku dayayay inuu meel mariyo sharci cafis guud, kaas oo hadafkiisa ugu weyn uu yahay in la yareeyo ciriiriga xabsiyada Lubnaan, iyada oo aan la helin is-afgarad sababtoo ah kala qaybsanaan diimeed iyo siyaasadeed oo ku saabsan cidda ka faa'iideysan doonta. Amnesty waxay ahayd dalab ay u direen qoysaska maxaabiista Islaamiga ah, qaarkoodna lagu eedeeyay inay weerareen ciidamada Lubnaan, ka qaybgaleen iskahorimaadyo ka dhacay waqooyiga Tripoli oo ay Sunnigu u badan yihiin iyo qorsheynta qaraxyo. Kumanaan qoys oo ka soo jeeda gobollada bari ee Baalbek iyo Hermel, oo ah saldhigyada dhaqdhaqaaqa Shiicada ee Hezbollah iyo xulafadeeda Amal halkaas oo beerista xashiishadda sharci darrada ah ay ku badan tahay, ayaa sidoo kale dalbanayay cafis loo fidiyo dambiyada la xiriira daroogada iyo xatooyada. Qaraabada kuwa u cararay Israa'iil ka dib markii ay ka baxday koonfurta Lubnaan sannadkii 2000, iyagoo ka baqaya aargoosi, gaar ahaan Hezbollah iyo taageerayaasheeda, ayaa sidoo kale doonaya in xubnaha qoysaskooda la daboolo. Lubnaan ayaa horey u meel marisay sharci cafis guud ka dib dagaalkii sokeeye ee 1975-90, kaasoo u oggolaanaya qabqablayaashii hore inay u gudbaan siyaasadda iyagoon maxkamad la horgeyn dambiyo ay galeen intii lagu jiray colaadda. Baarlamaanka ayaa sidoo kale u codeyn doona baabi'inta xukunka dilka ah, kaasoo markii ugu dambeysay lagu fuliyay Lubnaan sanadkii 2004. Ciqaabta dilka ah waxay ka hortageysaa Lubnaan inay u gacan geliso dambiilayaasha u cararay dalalka baabi'iyay ciqaabta. Kalfadhiga sharci-dejinta ee Arbacada ayaa ah kii ugu horreeyay ee uu baarlamaanku qabto tan iyo markii uu dib u dhigay doorashada laba sano bishii Maarso sababo la xiriira dagaalkii Israa'iil iyo Hezbollah.
ISHA-AN.
DALKA LUBNAN OO XIRAY TALIYE SARE OO KA TIRSAN KOOXDA DAACISH.
(SAWIRKA)-CIIDAMADDA LIBNAN.
(BEIRUT/LUBNAN)-Mas'uuliyiinta Lubnaan ayaa Isniintii sheegay inay xireen taliye Suuriyaan ah oo ka tirsan kooxda Daacish, iyadoo Damascus ay baarayso unug xiriir la leh Daacish oo lagu eedeeyay qaraxyo intii uu booqanayay Madaxweynaha Faransiiska Emmanuel Macron. War-saxaafadeed ay soo saareen, ciidamada amniga gudaha ee Lubnaan ayaa lagu sheegay inay xireen tuhmanaha "ka dib markii si taxaddar leh loola socday oo ay sameeyeen howlgallo dabagal ah" Juun 30, isla markaana uu ahaa hoggaamiyaha kooxda ee bartamaha iyo koonfurta Suuriya. Ku dhawaaqista ayaa timid ku dhawaad toddobaad ka dib markii laba qarax ay ka dhaceen Dimishiq intii uu Macron booqanayay Suuriya, halkaas oo ay ku dhinteen hal qof isla markaana ay ku dhaawacmeen daraasiin, meel u dhow hoteelka uu ku hoyday hoggaamiyaha Faransiiska habeenkii. Mas'uuliyiinta Suuriya ayaa Khamiistii sheegay in baaritaanno hordhac ah ay muujinayaan in Daacish ay ka dambeysay weerarka. Isniintii, wasaaradda arrimaha gudaha Suuriya ayaa daabacday magacyada saddex nin oo ay su'aalo weydiisay, iyagoo ku andacoonaya inay ka dambeeyeen qaraxyada. In kasta oo qabsashada dhulkii Suuriya ee ay sheegtay in la jabiyay 2019, Daacish waxay weli ka firfircoon tahay qaar ka mid ah unugyada dalka oo dhan. Lubnaan, kooxaha xagjirka ah ee Sunniga ah ee ballanqaaday inay daacad u yihiin Daacish waxay la dagaallameen ciidamada sannadihii 2010-meeyadii waxayna fuliyeen dhowr qarax oo dhimasho leh oo lala beegsaday kooxda xagjirka ah ee Lubnaan ee Hezbollah iyo taageerayaashooda. Laakiin waxaa si weyn looga adkaaday ciidan ahaan sannadkii 2017. Sannadkii hore, militariga Lubnaan waxay sheegeen inay xireen hoggaamiyaha looga shakisan yahay kooxda Daacish ee dalka, iyagoo ku eedeeyay inuu qorsheynayay dhowr hawlgal. Lubnaan iyo Suuriya waxay wadaagaan xuduud godan oo 330-kiiloomitir ah (205-mayl) ah oo caan ku ah tahriibinta dadka iyo alaabada.
ISHA-AN.
IRAAN OO DALDASHAY LABA XUBNOOD OO DAACISH AH.
(SAWIRKA)-DIIDMADA TOOGASHADA.
(TEHRAN/IRAN)-Laba xubnood oo ka tirsan kooxda Daacish ayaa la dilay ka dib markii lagu helay dambi ah inay ka soo horjeedeen Jamhuuriyadda Islaamiga ah, sida uu sheegay telefishanka dawladda Iiraan Talaadadii. Warbixintu waxay ku sheegtay raggan inay kala ahaayeen Mohieddin Abdollahi iyo Hossein Palani. Waxay sheegtay inay ka tirsanaayeen unug Daacish ah oo la sameeyay ka dib markii kooxda laga adkaaday dhulkeeda Ciraaq iyo Suuriya, isla markaana ay qorsheynayeen weeraro gudaha Iiraan. Sida laga soo xigtay warbixinta, ciidamada amniga Iiraan waxay aqoonsadeen meesha ay ku dhuumanayeen unuggu ee ku yaal aagga buuraha Bamo ee u dhow xadka Ciraaq ka hor inta aysan fulin qorshayaashooda. Dhowr dagaalyahan ayaa la dilay, kuwa kalena waa la xiray intii lagu jiray hawlgalka, kaas oo sidoo kale lagu dilay saddex xubnood oo ka tirsan Ilaalada Kacaanka Iiraan. Mas'uuliyiintu waxay sheegeen inay sidoo kale qabteen hub, rasaas iyo qalab kale. Labada nin waxaa lagu helay inay ka soo horjeedeen Jamhuuriyadda Islaamiga ah, waxaana la deldelay ka dib markii Maxkamadda Sare ay ansixisay xukunnadii dilka ahaa. Garsoorku ma uusan shaacin meesha lagu fuliyay dilka.
ISHA-AN.
IRAAN OO GENTAALO KU WEERARTAY DALKA URDUN.
(SAWIRKA)-GANTAALADDA IRAAN.
(AMMAN/JORDAN)-Ciidanka Urdun ayaa Talaadada maanta ah ku dhawaaqay in difaacooda cirka uu qabtay oo uu soo riday afar gantaal oo laga soo riday Iiraan, iyadoo aan wax khasaare ah ama burbur hantiyeed ah la kulmin, iyadoo Tehran ay sii xoojinayso weerarrada ay ku qaadayso xulafada Washington ee gobolka si ay uga jawaabto weerarrada Mareykanka uu ka geysanayo. Bayaanka ciidanku wuxuu soo xigtay ilo militari oo mas'uul ah oo ka tirsan Taliska Guud ee Ciidamada Qalabka Sida ee Urdun oo sheegaya in "nidaamyada difaaca cirka ay qabteen oo ay soo rideen, waaberigii Talaadada, afar gantaal oo soo galay hawada Urdun oo ka yimid dhulka Iiraan," isagoo xusay "in aysan keenin wax khasaare bini'aadam ama waxyeello ah."
HAWLGALKII QABASHADA AYAA LAGU GUULEYSTAY:
Wuxuu sharraxay in "hawlgalka qabsashada lagu sameeyay hufnaan sare, iyadoo la raacayo habraacyada hawlgalka ee loo qaaday si loo ilaaliyo madaxbannaanida, amniga iyo badbaadada Boqortooyada iyo muwaadiniinteeda." Ilo wareedka ayaa sidoo kale xaqiijiyay in "isku day kasta oo lagu xadgudbayo madaxbannaanida Boqortooyada ama lagu xadgudbayo hawadeeda hawada waxaa lagu gaari doonaa adkeysi, iyadoo la raacayo xeerarka la ansixiyay ee ku lug lahaanshaha iyo sida uu qabo danta qaranka," isagoo carabka ku adkeeyay in "ciidamada qalabka sida aysan ka labalabeyn doonin inay qaadaan dhammaan tallaabooyinka lagama maarmaanka ah si loo ilaaliyo waddankeeda loona difaaco amnigeeda iyo xasilloonideeda." Ciidanka Urdun ayaa ku dhawaaqay bayaan ay soo saareen in afar gantaal oo Iiraan ah ay ku dhaceen dhulka boqortooyada subaxnimadii hore ee Isniinta iyagoon wax dhaawac ah geysan. Urdun ayaa Khamiistii ku dhawaaqday inay qabatay siddeed gantaal oo laga soo riday Iiraan, weerar ay Ilaalada Kacaanka Iiraan sheegeen inay ku bartilmaameedsanayeen saldhig milatari oo uu Mareykanku isticmaalo. Amman waxay ku adkeysaneysaa in Urdun aysan martigelin saldhigyo shisheeye, laakiin ciidamo kooban oo ka socda dhowr waddan ayaa lagu daadgureeyay qaar ka mid ah saldhigyada ciidamada Urdun si ay qayb uga noqdaan heshiisyada iskaashiga iyo tababarka. Markii dambe, Wakaaladda Wararka Fars ayaa soo xigatay Ilaalada Kacaanka Iiraan oo sheegtay inay gantaallo ballistic ah ku bartilmaameedsadeen saldhiga ciidamadda cirka Maraykanka ey ku leeyihiin dalka Boqortooyadda Urdun.
ISHA-AA.
NABIIL FAHMI OO WEERARADA IRAN EE WADAMADA KHALIJKA KU SHEEGAY KUWA QIIL AAN LAHAYN.
(SAWIRKA)-NABIIL FAHMI.
(CAIRO/EGYPT)-Xoghayaha Guud ee Ururka Jaamacadda Carabta, Nabil Fahmy, ayaa muujiyay diidmadiisa gaarka ah iyo cambaareyn xooggan oo ku aaddan weerarrada sii socda ee Iiraan ay ku qaadayso dhowr waddan oo Carab ah, isagoo carabka ku adkeeyay in dhaqamadani ay yihiin khatar toos ah oo ku wajahan amniga iyo xasilloonida gobolka, xadgudub ku ah mabaadi'da sharciga caalamiga ah iyo Axdiga Qaramada Midoobay, iyo sidoo kale jebinta xeerarka deris wanaagga. Xoghayaha Guud wuxuu carabka ku adkeeyay in weerarrada soo noqnoqda ee Iiraan ee lagu qaado maraakiibta ganacsiga ay khatar ku yihiin amniga iyo xorriyadda marinnada caalamiga ah, marka lagu daro weerarrada sii socda ee lagu bartilmaameedsanayo Dowladda Kuwait, Boqortooyada Baxrayn, Dowladda Qadar, Imaaraadka Carabta, Saldanada Cumaan, iyo Boqortooyada Hashemite ee Urdun. Wuxuu carabka ku adkeeyay in Jaamacadda Carabta ay diidayso wax kasta oo xadgudub ku ah madaxbannaanida dowladaha Carabta ama sharafta dhulkooda, ama khatar ku ah amniga iyo xasilloonida qarankooda. Fahmy wuxuu sharraxay in weerarradan aan lagu qiil samayn karin cudur daar kasta, isagoo ku nuuxnuuxsaday in amniga dalalka Carabta aan la qaybin karin, iyo in xadgudub kasta oo lagu sameeyo madaxbannaanida dal kasta oo Carab ah uu yahay xadgudub aan la aqbali karin oo u baahan mowqif mideysan oo adag oo Carab ah. Xoghayaha Guud wuxuu ku celiyay taageerada buuxda ee Jaamacadda Carabta ay la garab taagan tahay dalalka Carabta ee la bartilmaameedsaday, iyo taageerada ay u fidiso dhammaan tallaabooyinka sharciga ah ee ay qaadaan si ay u difaacaan madax-bannaanidooda, u ilaaliyaan amnigooda, iyo inay ilaaliyaan dadkooda.
XUSHMEYNTA SHARCIGA CAALAMIGA AH:
Golaha Ammaanka ayaa sidoo kale loogu baaqay inuu qaato mas'uuliyadihiisa oo uu qaado tallaabooyin wax ku ool ah si loo joojiyo xadgudubyadan, loo hubiyo ixtiraamka sharciga caalamiga ah, loona ilaaliyo amniga iyo xorriyadda marinnada caalamiga ah, taasoo gacan ka geysanaysa kor u qaadista amniga iyo xasilloonida gobolka.
TAAGEERIDDA GEEDI-SOCDKA FICILKA WADAJORKA AH EE CARABTA:
Xaalad la xiriirta, Xoghayaha Guud ee Ururka Jaamacadda Carabta ayaa kala hadlay Ra'iisul Wasaare Ku-xigeenka Urdun iyo Wasiirka Arrimaha Dibadda iyo Dibadda Ayman Safadi, intii lagu jiray wicitaan taleefan Axaddii, dadaallada lagu xakameynayo xiisadda gobolka, iyo siyaabaha lagu xoojin karo amniga iyo xasilloonida, marka lagu daro taageeridda tallaabada wadajirka ah ee Carabta. Intii lagu jiray wicitaanka, Xoghayaha Guud wuxuu xaqiijiyay in Jaamacadda Carabta ay si buuxda ula shaqeyneyso Boqortooyada Hashemite ee Urdun iyadoo wajahaysa gardarrada Iiraan, isagoo carabka ku adkeeyay muhiimadda ay leedahay xoojinta isku-dubaridka Carabta si loo wajaho caqabadaha jira loona ilaaliyo amniga iyo xasilloonida dalalka Carabta. Labada dhinac waxay ka wada hadleen siyaabaha lagu xoojin karo ficillada wadajirka ah ee Carabta iyo u adeegidda danaha Carabta, iyadoo la tixgelinayo horumarka ka socda gobolka, si gacan looga geysto taageeridda midnimada Carabta iyo xoojinta hababka isku-dubaridka ee u dhexeeya waddamada xubnaha ka ah.
WEERARKA SAAKAYA DHACAY:
Imaaraadka Carabta, Qadar iyo Baxrayn ayaa subaxnimadii hore ee Axadda ku dhawaaqay inay qabteen gantaallo ama weeraro diyaaradeed, halka sireennada la hawlgeliyay. Wasaaradda Difaaca Imaaraadka Carabta ayaa sheegtay inay hadda la tacaaleyso weerarrada gantaallada iyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee ka imanaya Iiraan. Barteeda Twitter-ka, waxay ku tiri: "Difaaca cirka ee Imaaraadka Carabta ayaa hadda ku lug leh weerarrada gantaallada iyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee ka imanaya Iiraan. Wasaaradda Difaaca waxay xaqiijineysaa in dhawaqa laga maqlayo meelo kala duwan oo dalka ah ay ka dhasheen nidaamyada difaaca cirka ee Imaaraadka oo ku lug leh gantaallada ballistic-ga iyo kuwa cruise-ka iyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn." Dhankeeda, Wasaaradda Difaaca ee Qadar ayaa ku dhawaaqday in "ciidamada qalabka sida ay ka jawaabayaan weerar gantaal ah," halka qaraxyo laga maqlay Doha, digniin amnina loo diray taleefannada gacanta oo lagu boorinayo dadka deegaanka inay "gudaha joogaan oo ay joogaan meelo ammaan ah." Isla xaaladdaas, mas'uuliyiinta Baxrayn waxay ku dhawaaqeen in difaaca cirka uu ka jawaabayo weerarrada Iiraan. Horay, Wasaaradda Arrimaha Gudaha ee Baxrayn ayaa ku dhawaaqday dhawaqa seeriyada duullaanka cirka. Waxay ku sheegtay barteeda Twitter-ka: "Siirka duullaanka cirka ayaa la hawlgeliyay. Waxaan ku boorrinaynaa muwaadiniinta iyo dadka deegaanka inay is dejiyaan, ay gabbaad ka raadsadaan meesha ugu dhow ee ammaan ah, oo ay wararka la socdaan kanaallada rasmiga ah." Dhankeeda, Ilaalada Kacaanka Iiraan ayaa maanta ku dhawaaqay inay bartilmaameedsadeen saldhig mileteri oo ku yaalo dalak Boqortooyadda Urdun.
ISHA-AA.
LIIBIYA OO SIRTA KU QABATAY TAHRIIBAYAAL FARA BADADAN.
(SAWIRKA)-TAHRIBAYAAL.
(TRIPOLI/LIBYA)-Ilaalada xeebaha Liibiya, oo xiriir la leh dowladda bariga Liibiya, ayaa qabtay in ka badan 140 muhaajiriin ah hal maalin gudaheed xeebta bari ee dalka, halka 153 kale la waayay iyagoo saaran doon ka baxsan wadada Galbeedka Afrika ee xeebta Atlaantik. Ilaalada xeebaha ee dowladda Tobruk ayaa sheegay inay qabteen 143 muhaajiriin ah Jimcihii howlgallo amni oo kala duwan oo ka dhacay xeebaha Tobruk iyo Sirte, kuwaas oo ay ku jiraan 72 muhaajiriin ah oo ka yimid Suudaan, 31 Masaari ah iyo 40 ka yimid Bangladesh. Qabsashadan, oo Sabtidii lagu daabacay muuqaallo laga soo duubay bogga internetka ee X, ayaa wajahaysa dhaleeceyn ka timid ururada xuquuqda aadanaha sababtoo ah qaxootiga lagu qasbay inay ku laabtaan xeebaha Liibiya. Dhinaca kale, barnaamijka "Qalabka Digniinta" oo ku takhasusay soo sheegista muhaajiriinta ku xayiran badda, ayaa sheegay inuu helay ogeysiis ka yimid qoysas ku saabsan 153 qof oo doon ku safray laba toddobaad ka hor iyagoo ka soo shiraacday xeebta Bafouloto ee Gambiya. Madalku waxay sheegtay in mas'uuliyiinta Gambia la wargeliyay, laakiin ilaa maanta lama helin wax macluumaad ah oo ku saabsan masiirka muhaajiriinta. In kasta oo marinnada ka soo tallaaba Galbeedka Afrika ay hoos u dhaceen 67 boqolkiiba qeybtii hore ee 2026 marka la barbar dhigo isla muddadaas 2025, sida laga soo xigtay xogta Hay'adda Xuduudaha iyo Ilaalada Xeebaha ee Yurub, Frontex, muhaajiriintu waxay qaataan khataro badan xagaaga si ay u gaaraan xeebaha Yurub. Xogta laga helay barnaamijka "Muhaajiriinta Maqan" ee Hay'adda Caalamiga ah ee Socdaalka ayaa tilmaamaysa in 1,414 qof ay ku dhinteen ama ku waayeen badda Mediterranean sanadkan, halka 142 qof ay ku dhinteen waddada Galbeedka Afrika ee loo maro Jasiiradaha Canary ee Badweynta Atlantik.
ISHA-AA.
GOLAHA SARE EE GARSOORKA CIRAAQ OO QAADAY TALAABOOYIN CUSUB.
(SAWIRKA)-GOLAHA SARE EE GARSOORKA CIRAQ.
(BAGHDAD/IRAQ)-Jimcada maanta ah,, ayuu Golaha Sare ee Garsoorka ee Ciraaq shaaca ka qaaday tallaabooyin cusub oo ey ku jiraan qaab-dhismeedka la dagaallanka musuq-maasuqa maaliyadeed iyo kan maamulka, kuwaas oo ay ku jiraan in heshiis lala gaaro Ra'iisul Wasaaraha si loo fududeeyo hababka sharciga ee ka dhanka ah eedaysanayaasha si iskood ah u soo celiya lacagaha la dhacay, iyadoo la sii wado dabagalka kuwa ku lugta leh kiisaska musuqmaasuqa ugu caansan iyo soo celinta lacagaha dadweynaha. Golaha ayaa ku sharraxay bayaan ay soo saareen in siyaasaddooda ku aaddan arrimaha la-dagaallanka musuqmaasuqa ay ku salaysan tahay laba ujeedo oo waaweyn: marka hore, in dambiilayaasha dambiyada musuqmaasuqa maaliyadeed iyo kuwa maamul lagula xisaabtamo, iyo marka labaad, in la soo ceshado lacagaha dawladda. Goluhu wuxuu ku nuuxnuuxsaday in gaaritaanka yoolka labaad ay mararka qaar u baahan karto fududeynta hababka sharciga ama ciqaabaha ka dhanka ah eedeysanayaasha, iyadoo la raacayo qodobbada dastuurka iyo sharciga. Golaha ayaa ku dhawaaqay in heshiis lala gaaray Ra'iisul Wasaaraha si loo fududeeyo tallaabooyinka ka dhanka ah kuwa si iskood ah u soo celiya lacagaha musuqmaasuqa, iyagoo carabka ku adkeeyay in "habraacyada sharciga ay sii socon doonaan oo ka dhan ah Xoghayihii hore ee Wasaaradda Saliida, Cadnan AL-Jumayli, iyo kuwa lagu eedeeyay kiiska warshadaha saliidda." Golaha ayaa sidoo kale shaaca ka qaaday in amar la soo saaray si looga shaqeeyo sidii Noor Zuhayr, oo ahaa eedaysanihii ugu weynaa ee kiiska "Xatooyada Qarniga", loogu celin lahaa Ciraaq, ka dib markii lagu xukumay isagoo maqan toban sano oo xabsi ah, iyadoo la xusay in isla kiiskaas lagu soo celiyay lacag u dhiganta $280 milyan. Golaha ayaa sharraxay in ay baaritaan ku sameeyeen ra'iisul wasaaraha muddadii uu xilka hayay ee "xatooyada qarniga", ka hor inta aan la xirin baaritaanka ka dhanka ah sababo la xiriira caddayn ku filan oo aan la helin. Waxa kale oo uu ku dhawaaqay in lala wareegay hantida ma-guurtada ah iyo hantida la guuri karo ee gudaha Ciraaq iyo Gobolka Kuwayt oo ay lahaayeen tiro maxaabiis ah oo hadda ku jira xabsiyada. Xariggii loo geystay Ku-xigeenka Wasiirkii hore ee Wasaaradda Saliidda Adnan al-Jumaili bishii Maajo ee la soo dhaafay ayaa horseeday in la shaaciyo shabakad musuqmaasuq oo ballaaran, ka dib markii uu qirtay inuu ku lug lahaa xildhibaanno, mas'uuliyiin iyo ganacsato. Waxaa xigay weeraro isdaba joog ah oo ay qaadeen ciidamada amniga, taasoo keentay in la xiro ilaa 67 qof, kuwaas oo badankood ahaa xildhibaanno, saraakiil, iyo ganacsato. Ciraaq waxay ku tiirsan tahay saliidda si ay u bixiso qiyaastii 90% dakhligeeda maaliyadeed, halka ay weli ku jirto kaalinta ugu hooseysa ee tusmooyinka musuqmaasuqa adduunka, taasoo ka dhigaysa qaybta saliidda mid ka mid ah bartilmaameedyada ugu caansan ee shabakadaha musuqmaasuqa sannado badan. Sida laga soo xigtay qiyaaso aan rasmi ahayn, musuqmaasuqa Ciraaq wuxuu ku kacay qiyaastii $500 bilyan tan iyo 2003, halka khubaradu ay tilmaamayaan in musuqmaasuqu uu cunayo ku dhawaad saddex meelood meel dakhliga saliidda. Ka hor inta uusan bilaaban dagaalka Iiraan iyo xiritaanka Gacanka Hormuz, dakhliga Ciraaq ka soo xarooda dhoofinta saliidda wuxuu u dhexeeyay $6 bilyan ilaa $7 bilyan bishii, iyadoo mugga dhoofinta uu ka badan yahay 100 milyan oo fuusto bishii, sida laga soo xigtay xogta Wasaaradda Saliidda Ciraaq.
ISHA-AA.
QARAXYADII SURIYA KA DHACAY OO DAD LOO QABTAY.
(SAWIRKA)-RAGII LA SOO QABTAY.
(DAMASCUS/SYRIA)-Ilo wareedyo laga helay AL-Carabiya ee Suuriya ayaa sheegay in la xiray tobanaan qof oo ka mid ah dad looga shakisan yahay iney yihiin Daacish ka dib olole amni oo ay sameeyeen Ciidamada Amniga Gudaha ee aagga "cashal waruud", ka dib qaraxyadii ka dhacay Dimishiq waqtigii lagu guda jiray booqashadii Madaxweynaha Faransiiska Emmanuel Macron, iyo la wareegidda hub iyo rasaas badan. Tani waxay imaanaysaa iyadoo Wasiirka Arrimaha Gudaha ee Suuriya Anas Khadhaab uu Khamiista maanta ah ku dhawaaqay in la xirayo unugga mas'uulka ka ahaa laba qarax oo loo adeegsaday walxaha qarxa Talaadadii bartamaha Dimishiq, intii uu booqashada ku joogay Madaxweynaha Faransiiska Emmanuel Macron, isagoo aan caddayn aqoonsiga xubnihiisa ilaa inta baaritaannada la dhammaystirayo. Qoraal uu Khadhaab ku qoray bogga "X", ayuu ku qoray: "Qofkii mas'uulka ka ahaa qaraxyadii argagixisanimo ee laba maalmood ka hor lala beegsaday Dimishiq hadda gacantayada ayuu ku jiraa." Wuxuu intaas ku daray, "Ka dib marka baaritaannada la dhammeeyo, waxaan dadweynaha u soo bandhigi doonnaa aqoonsiga xubnaha unugga, kaalintooda, iyo dhammaan xiriirkooda." Dhinaceeda, Wasaaradda Arrimaha Gudaha ee Suuriya ayaa bayaan ay soo saartay ayey ku tiri: "Waxaan xirnay dhammaan xubnaha kooxda argagixisada ah ee mas'uulka ka ahaa qaraxyadii dhawaan ka dhacay Dimishiq. Kala furfurka unugga ayaa la sameeyay ka dib hawlgal amni oo adag iyo iskaashi lala sameeyay Hay'adda Sirdoonka Guud iyo ciidamada amniga, kuwaas oo si isku mid ah u fuliyay weeraro ka dhacay Dimishiq iyo baadiyaha." Wasaaradda Arrimaha Gudaha ee Suuriya ayaa intaas ku dartay: "Hawlgalkan ayaa sababay in la xiro dhammaan xubnaha kooxda argagixisada ah, howlgallada amniguna waxay beegsadeen goobo ku yaal Qatifa, Sayida Zeinab, xaafadda Qudsaya iyo Ash al-Warwar, baaritaannada ayaana weli socda si loo ogaado faahfaahinta shirqoolka argagixisada." Waxay sharaxday in "xidhiidhka unugga, aqoonsiga xubnaha unugga, iyo doorarkooda la soo bandhigi doono dadweynaha ka dib marka la dhammeeyo baaritaannada amniga ee soo afjaray dhaqdhaqaaqa unugga ku lug lahaa qaraxyadii dhawaan ka dhacay Dimishiq." Laba qarax oo isku mar la isku adeegsaday walxo qarxa, mid ka mid ah oo ku jira weel qashin ah iyo kan kale oo ku jira gaari la dhigay dhinaca wadada, ayaa lala beegsaday agagaarka hoteel raaxo leh oo Macron uu ku hoyday habeenkii booqashadiisii aan horay loo arag ee uu ku tagay Dimishiq. Labada qarax ayaa dilay hal qof, halka 36 kalena ay ku dhaawacmeen, sida ay sheegtay Wasaaradda Caafimaadka. Labada qarax ayaa dhacay ka dib markii kolonyada madaxweynaha Faransiiska ay ka baxeen hoteelka iyagoo u sii jeeda qasriga madaxtooyada si ay wadahadallo ballaaran ula yeeshaan dhiggiisa Suuriya, Axmed AL-Sharac. Mas'uuliyiintu waxay ballan qaadeen inay xiraan oo ay maxkamadeyn doonaan kuwa ku lugta leh. AL-Sharac wuxuu ammaanay "geesinimada" Macron ee sii wadida booqashadiisa. Intii uu booqashada ku jiray, Macron wuxuu ku celiyay taageeradiisa uu u hayo mas'uuliyiinta cusub, isagoo sheegay in weerarradani aysan "kharribi karin Suriya”.
ISHA-AA.
PROF.QAXTAAN OO MEYDKIISA LAGA HELAY XABSIYADA XUUTIYIINTA.
(SAWIRKA)-PROF.MAXAMED QAXTAN.
(SANA’A/YEMEN)-Waa kuwan horumarradii ugu muhiimsanaa ee saacadihii la soo dhaafay ee ku saabsanaa baaritaanka meydka Maxamed Qahtan: Guddiga Caalamiga ah ee Laanqeyrta Cas, wufuud ka socota dowladda Yemen iyo kooxda Xuutiyiinta, guddiga Takhatiirta dambi baarista, iyo qoyska Prof.Maxamed Qaxtan, ayaa dhammaystiray baaritaanka meydka oo ay mas'uuliyiinta Xuutiyiinta ku shaaciyeen Isbitaalka Kuwayt ee Sanca. (1)-Wiilkii Maxamed Qaxtan iyo tiro ka mid ah qoyskiisa ayaa ka qayb qaatay kormeerka. (2)-Wiilka Qahtan ayaa sheegay in qoyska ay dhammeeyeen baaritaanka laakiin wali ay shaki ka qabaan aqoonsiga meydka iyo duruufaha geerida. (3)-Wuxuu sharraxay in meydka qoyska loo soo bandhigay uu ku koobnaa qaybta hoose, halka qaybta sare, oo ay ku jirto madaxa, ay maqan tahay. (4)-Wuxuu xusay in Xuutiyiintu ay qiil u sameeyeen khasaaraha qaybta sare ee dhimashada iyagoo sheegay in meydka uu ku dhacay duqeyn cirka ah, laakiin qoyska ayaa sheegay in sharraxaaddani aysan meesha ka saarin shakigooda. (5)-Wuxuu xaqiijiyay in afar muunad laga qaaday meydka oo loo qaybiyay Guddiga Caalamiga ah ee Laanqeyrta Cas, dowladda Yemen, kooxda Xuutiyiinta, iyo qoyska, si loo baaro DNA-da iyo xaqiijinta aqoonsiga. (6)-Wiilka Qaxtan wuxuu sheegay in xubnaha qoyska lagu cadaadiyay inay saxiixaan warbixinta kormeerka. (7)-Wuxuu sheegay in qoyska aysan meesha ka saarin suurtagalnimada in la dilay Maxamed Qaxtan ama in caddaymaha la xiriira dhimashadiisa la qariyay, sida uu hadalka u dhigay. (8)-Afhayeenka rasmiga ah ee Xisbiga Islaax, Cadnan AL-Cudeyni, ayaa xaqiijiyay in dhammaystirka shaqada kormeerka aysan waxba ka beddelin nuxurka arrinta. (9)-AL-Cudeyni wuxuu sheegay in guddiga kormeerka "uu dhammaaday isagoon helin Professor Muxammad Qaxtan," isagoo tixgelinaya in su'aasha aasaasiga ah ay weli taagan tahay: Xaggee buu joogaa Muxammad Qaxtan? (10)-Xisbiga Islaax wuxuu ku nuuxnuuxsaday in kiiska Maxamed Qaxtan uu furnaan doono ilaa laga helo jawaab cad oo la diiwaangeliyey oo ku saabsan qaddarkiisa, isagoo kooxda Xuutiyiinta ku eedeynaya inay shaaca ka qaadeen inay tahay kooxdii afduubatay. (11)-Sugitaanka Natiijooyinka baaritaanka DNA-da ayaa la filayaa si loo ogaado aqoonsiga meydka, iyadoo ay jiraan muran iyo shaki ku saabsan kiiska.
ISHA-WARIYE SHALFY.
XOGHAYAHA GUUD EE URURKA JAAMICADDA CARABTA OO KA HADLAY…
(SAWIRKA)-NABIIL FAHMI.
(DUBAI/UAE)-Wakaaladda Wararka u faafiso dalka Isutaga Imaaraatka Carabta ee WAM ayaa sheegtay in Nabil Fahmi oo ah Xoghayaha Guud ee Ururka Jaamacadda Carabta, uu ku celiyay cambaareyntiisa adag ee weerarrada Iiraan ee lagu bartilmaameedsanayo danaha iyo dhulka dalalka deriska la ah ee Khaliijka Carabta, oo ay ugu dambeysay weerarradii lagu qaaday markabka Sacuudiga ee Wedyan iyo markabka AL Rekayaat ee shidaalka laga soo saaro ee Qatar (LNG).
Wuxuu sidoo kale cambaareeyay weerarrada soo noqnoqda ee gantaalada iyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee Iiraan ay ka geysanayaan Dowladda Kuwayt iyo Boqortooyada Baxrayn. Bayaan uu maanta soo saaray, Fahmi wuxuu ka digay khatarta ba'an ee ka dhalan karta tallaabadan sii kordheysa iyo waqtiga ay aadka u xasaasiga ah ku jirto, isagoo xusay inay ku soo beegantay iyadoo ay socdaan dadaallada gobolka iyo kuwa caalamiga ah ee lagu xoojinayo hoos u dhigista xiisadda iyo soo celinta socodka caadiga ah ee marinnada badda. Wuxuu sheegay in tallaabooyinka noocaas ahi ay halis gelinayaan dadaalladan oo ay mar kale gobolka u jiidi karaan iska hor imaad furan oo leh cawaaqib aan la saadaalin karin oo halis ah. Wuxuu xaqiijiyay in Ururka Jaamacadda Carabta uu si buuxda ula shaqeynayo Boqortooyada Sacuudi Carabiya, Dowladda Qadar, Dowladda Kuwait, Boqortooyada Baxrayn, iyo dhammaan dowladaha Khaliijka Carabta. Wuxuu carrabka ku adkeeyay in amniga Gacanka Carabtu uu yahay qayb muhiim ah oo ka mid ah qaab-dhismeedka amniga qaranka Carabta, iyo in weerar kasta oo lala beegsado dowlad kasta oo Khaliij ah, danaheeda muhiimka ah, ama marinnada badda ay ka dhigan tahay weerar lagu qaaday danaha Carabta ee la wadaago isla markaana uu khatar ku yahay amniga iyo xasilloonida gobolka oo dhan.
ISHA-ARAB LEAGUE.
QARAXYO MATAANA AH OO RUXAY CAASIMADA DIMISHIQ.
(SAWIRKA)-GOOBTA QARAXA KA DHACAY.
(DAMASCUS/SYRIA)-La-taliyaha Madaxweynaha Suuriya ayaa Talaadada maanta ah sheegay in la filayay waxa ka dhacay Dimishiq , isagoo ka hadlayay labadii qarax ee ruxay bartamaha caasimadda, isagoo sharraxay in aaladaha qarxa ay ku qarxeen meel ka baxsan xadka amniga ee ku hareeraysan kolonyada Madaxweynaha Faransiiska Emmanuel Macron, isla markaana aysan si toos ah u saameyn kolonyada. Axmed Muwaffaq Zaydan ayaa ku daray wareysi uu siiyay Al-Arabiya in qorshayaasha amniga ay ku xiran yihiin dib u eegis maalinle ah, taasoo qayb ka ah hababka socda ee lagu qiimeynayo xaaladda amniga iyo wax ka qabashada wixii horumar cusub ah. Marka laga hadlayo xiriirka ka dhexeeya Dimishiq iyo Paris, lataliyaha Madaxweynaha Suuriya wuxuu sharraxay in heshiisyada lala saxiixday Faransiiska ay ku jiraan dhinacyada siyaasadda, militariga iyo dhaqaalaha, iyadoo la raacayo qaab-dhismeedka xoojinta iskaashiga labada dal.
LA TALIYAHA MADAXWEYNAHA SURIYA AYAA TV-GA AL-CARABIYA KU YIRI “WAXA MAANTA KA DHACAY DIMISHIQ WAA LA FILAAYEY”.
Tani waxay timid ka dib markii Macron uu horraantii Talaadadii dib u cusbooneysiiyay taageeradiisa uu u hayo mas'uuliyiinta cusub ee Suuriya intii uu ku guda jiray booqashadiisii aan horay loo arag ee uu ku tagay Dimishiq. Madaxweynaha Suuriya Axmed AL-Sharac, ayaa dhankiisa ku tilmaamay booqashada mid "taariikhi ah" iyo aasaasidda "iskaashi" dhexmara labada dal, isagoo ammaanay "geesinimada" dhiggiisa Faransiiska ee sii wadida booqashadiisa, taasoo ah tii ugu horreysay ee hoggaamiye ka socda waddan weyn oo reer Galbeed ah tan iyo markii al-Sharaa xukunka la wareegay ka dib markii la afgembiyay Madaxweyne Bashar al-Assad bishii Diseembar 2024. Macron ayaa sidoo kale intii lagu guda jiray shir jaraa'id oo ay si wadajir ah ula qabteen al-Sharaa ku sheegay in weerarradani aysan "kharribi karin" Suuriya ka dib markii uu billowday dagaal dhiig badan ku daatay oo bilaabmay 2011, isagoo ku nuuxnuuxsaday in "ay lagama maarmaan tahay in kalitalisnimada lagu raaco sharci dhab ah," sababtoo ah "waxay u oggolaan doontaa dhismaha Suuriya cusub iyo gaaritaanka barwaaqo."
“MACRON WAXBA MA MAQAL”:QARAXA AYAA DHACAY DAQIIQADO KA DIB MARKII KOLONYADII MADAXWEYNAHA FARANSIISKA EY DHEX MAREEN DIMISHIQ:
Wuxuu xaqiijiyay taageerada uu u hayo mas'uuliyiinta cusub "si aan u muujinno kalsoonida aan ku qabno dadka Suuriya iyo shaqadaada aad ku soo celinayso nabadda, amniga iyo barwaaqada." Laba qarax ayaa Talaadada maanta ah ka dhacay bartamaha Dimishiq, sida laga soo xigtay Wasaaradda Arrimaha Gudaha ee Suuriya, iyadoo "labo qalab oo loo sameeyay si caadi ah, kan ugu horreeya waxaa la dhigay gaari la dhigay dhinaca wadada, halka kan labaadna lagu riday weel qashin ah," taasoo keentay "dhaawac soo gaaray 18 qof, oo ay ku jiraan afar boolis ah." Ciidamada amniga Suuriya oo baaraya goobtii qaraxyadu ka dhaceen oo u dhow hoteel ku yaal Dimishiq iyadoo la sugayo amniga - Luulyo 7, 2026 Reuters Dhanka kale, qaraxii labaad wuxuu ka dhacay qiyaastii laba boqol oo mitir u jirta hoteelka, isla markaana uu dhacay qaraxii ugu horreeyay. Booqashada Macron ayaa sidoo kale timid ka dib markii Khamiistii bam lagu qarxiyay gudaha makhaayad ku taal Dimishiq, kaasoo ay ku dhinteen toban qof, mana jirto koox sheegatay masuuliyadda weerarka.
ISHA-AA.
MARKAB EY LEEDAHAY QADAR OO LAGU DUQEEYEY MARINKA HORMUZ.
(SAWIRKA)-MARINKA HORMUZ.
(DOHA/QATAR)-Markabka AL-Rekayaat ee laga leeyahay dalka Qatar kaaso qaada Gaaska Dabiiciga ah ayaa waxaa haleelay gentaal loo maleynaayo iney soo riday Iiraan waxa uuna halis ugu jira inuu qarxo sababo la xiriira dab ka kacay qolkiisa matoorka, sida uu sheegeen ilo wareed ku sugan dhacdadan oo la hadlay Reuters. AL-Rekayaat ayaa soo gaaray burbur xooggan ka dib markii markabka la duqeeyay isagoo maraya dhinaca Cumaan ee Marinka Hormuz, sida ay sheegeen afar ilo wareed oo arrintan ka warqaba Talaadada maanta ah, ka dib markii ay soo baxeen warar sheegaya in Ilaalada Kacaanka Iiraan ay gantaallo ku rideen maraakiibta ku wareegaya marin biyoodka habeenkii. Waa markii ugu horreysay ee markab LNG ah oo ka socda Qatar, oo ah dhexdhexaadiye wadahadallada u dhexeeya Washington iyo Tehran, la duqeeyo tan iyo bilowgii dagaalka Iiraan dhammaadkii Febraayo. Mid ka mid ah ilo-wareedyadu waxay sheegeen in AL-Rekayaat ay ku raran tahay gaas dabiici ah oo dareere ah, waxayna dirtay calaamado gurmad ah oo ay ku raadineyso gargaar ka dib markii ay ku dhacday dhinaca dekedda, iyadoo intaas ku dartay in shaqaaluhu ay badqabaan. Qolka matoorka ayaa gubanayay oo qiiq ka buuxsamay shaqaaluhuna ma aysan awoodin inay qiimeeyaan khasaaraha kale, ayay raaciyeen. Warbixinnadu waxay hoosta ka xariiqeen khataraha joogtada ah ee ka dhalan kara maraakiibta ku wareegaya marin biyoodka Hormuz inkastoo qodobbada marin biyoodka badbaadada leh ee lagu daray heshiis ku meel gaar ah oo dhex maray Washington iyo Tehran. Sheegashada Iiraan ee ah inay maamusho marin biyoodka cidhiidhiga ah ee u dhexeeya iyada iyo Cumaan, kaas oo qiyaastii shan meelood meel shixnadaha saliidda adduunka ay maraan ka hor colaadda, ayaa soo ifbaxday mid ka mid ah cawaaqib xumada ugu badan ee ka dhalatay dagaalkii Mareykanka iyo Israa'iil ee ay la galeen Iiraan. "Hadda haddii aan isticmaalno biyaha Iiraan ee boqolkiiba boqol ammaan ah, waxay la macno tahay inaan la macaamilayno Iiraaniyiinta oo aan qiranno in SOH ay gacanta ku hayso. Haddii aan dhex marno Mareykanka/Cummaan, markaas waad ku dhacaysaa," ayuu yiri mid ka mid ah ilo-wareedyadu. "Mareykanku wuxuu ku siinayaa ogolaansho inaad dhaafto laakiin haddii wax dhacaan intaad jidka ku jirto, waxay markaas dhahaan, 'Waa go'aankaaga inaad sii socoto ama dib u laabato'." Ilo-wareedyadu way diideen in la magacaabo sababtoo ah looma oggola inay la hadlaan warbaahinta. Markabka AL-Rekayaat waxaa iska leh oo maamula Nakilat, oo sidoo kale loo yaqaan Qatar Gas Transport Company Ltd, kaas oo ka shaqeeya mid ka mid ah maraakiibta ugu waaweyn adduunka ee LNG. Xogta rarista LSEG waxay muujisay inay markii ugu dambeysay soo gudbisay goobta ay ku sugan tahay Juun 18, taasoo muujineysa inay safraysay iyadoo qalabkeeda transponders-ka uu dansan yahay.
HANJABAADO CUSUB OO MARAYKANKA LOO SOO DIRAY:
Axios ayaa hore u sheegtay in IRGC ay ugu yaraan laba gantaal ku tuurtay maraakiibta ganacsiga ee ka gudbaya Marinka Hormuz habeenkii Isniinta, iyagoo soo xiganaya laba sarkaal oo Mareykan ah. Laba markab oo ganacsi ayaa soo gaaray burbur weyn laakiin ma jirin wax khasaare ah, sida lagu sheegay warbixinta, iyadoo soo xiganaysa sarkaal Mareykan ah. Goobta Al-Rekayyat uu ku sugnaa xilligii la duqeeyay, oo ay bixisay mid ka mid ah ilo-wareedyadu, waxay la mid tahay mowqifka lagu sheegay talo-bixin ka timid hay'adda amniga badda ee Britain, taasoo muujinaysa in booyadda ay ku lug lahayd dhacdadaas. Hay'adda Hawlgallada Ganacsiga Badda ee Boqortooyada Ingiriiska (UKMTO) ayaa sheegtay in booyaddan lagu dhuftay gantaal aan la garanayn oo ku dhacay dekeddeeda dhinaceeda isagoo u socda koonfur qiyaastii 8 mayl badeed (15 km) bariga Limah ee dalka Cumaan, taasoo keentay dab. Wax khasaare ah ama saameyn deegaan ah lama soo sheegin, UKMTO ayaa tiri. Reuters si degdeg ah uma xaqiijin karin warbixinta Axios, mana aysan go'aamin karin in Al-Rekayyat ay ka mid tahay labada markab ee ay qeexday. Nakilat, QatarEnergy, Xafiiska Warbaahinta Caalamiga ah ee Qatar iyo Taliska Dhexe ee Mareykanka isla markiiba kama aysan jawaabin codsiyada faallooyinka. Wadahadalladii dadban ee Mareykanka iyo Iiraan ayaa dhammaaday toddobaadkii hore iyada oo aan wax calaamad ah oo muuqata loo helin sidii loo gaari lahaa nabad waarta, inkastoo xabbad joojin 60 maalmood ah la sameeyay oo loogu talagalay in lagu abuuro meel diblomaasiyadeed si loo soo afjaro khilaafka. Madaxweyne Donald Trump ayaa Isniintii sheegay in Mareykanku uu heshiis la gaari doono Iiraan ama uu "dhammaystiran doono shaqada," isagoo dib u cusboonaysiinaya hanjabaaddiisa ku aaddan tallaabo militari iyadoo Tehran ay muujinayso diidmo ka dib aaskii Hoggaamiyaha Sare ee Ayatollah Ali Khamenei, kaasoo lagu dilay weerarradii ugu horreeyay ee Mareykanka iyo Israa'iil. Ilaalada Kacaanka Iiraan ayaa uga digay maraakiibta raadiyaha badda dhammaadka usbuuca in "gantaaladayada iyo diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ay diyaar u yihiin inay kugu soo ridaan," Wall Street Journal ayaa Isniintii werisay, iyadoo soo xiganaysa duubitaan ay heshay. Maalgashadayaashu waxay si dhow ula socdeen wadahadallada u dhexeeya Mareykanka iyo Iiraan ee ku saabsan masiirka maraakiibta mara marin biyoodka Hormuz iyagoo la socda soo kabashada dhoofinta saliidda Khaliijka.
ISHA-AN.
MADAXWEYNAHA FARANSISKA OO BOOQASHO KU JOOGO SURIYA.
(SAWIRA_MADAXTOYADA SYRIA.
(DAMASCUS/SYRIA)-Madaxweynaha Faransiiska Emmanuel Macron ayaa Isniintii ka degay Suuriya, taasoo ah booqashadii ugu horreysay ee uu madaxweyne ka noqdo Midowga Yurub uu ku tago Dimishiq tan iyo markii fallaagada uu hoggaaminayo Madaxweyne Axmed AL-Sharac ay xukunka ka tuureen Bashar Assad sannadkii 2024. Booqashadan ayaa hoosta ka xariiqaysa isbeddelka siyaasadeed ee Suuriya xilligii Sharaa, oo ahaa taliyihii hore ee AL-Qaacida kaasoo xiriir dhow la sameeyay awoodaha Galbeedka iyo Bariga Dhexe ee ka fogaaday Assad, isagoo doonaya inuu dib u dhiso waddan ay burburiyeen 13 sano oo dagaal ah. "Waxaan halkaan u joogaa inaan xaqiijiyo ballanqaadka Faransiiska ee ku aaddan dadka Suuriya. Suuriya oo madax-bannaan, oo ku midaysan kala duwanaansho iyo nabad ay la gasho deriskeeda. Wadajir, aan u furno bog cusub oo xasillooni iyo nabad ah," ayuu Macron ku yiri qoraal uu ku daabacay X ka dib markii uu yimid. Waxaa garoonka diyaaradaha ee Dimishiq ku soo dhaweeyay wasiirka arrimaha dibadda ee Suuriya Asaad Al-Shaibani. Dib-u-dhiska Suuriya ayaa lagu wadaa inuu noqdo mid ka mid ah mawduucyada muhiimka ah ee safarka, Macron waxaa wehlin doona hoggaamiyeyaasha ganacsiga oo ay ku jiraan madaxda shirkadaha TotalEnergies iyo kooxda maraakiibta konteenarrada ee Faransiiska CMA CGM, sida uu sarkaal ka tirsan madaxtooyada Faransiiska u sheegay wariyeyaasha shir jaraa'id ka hor booqashada. Macron ayaa sidoo kale ku nuuxnuuxsan doona sida Faransiiska uga go'an tahay Suuriya xor ah oo dad badan ka qayb qaataan, taas oo ixtiraamta dhammaan bulshooyinkeeda, isla markaana la kulanta dadka Suuriyaanka ah ee ka soo jeeda asal kasta iyo xiriir kasta, sida uu sarkaalku ku daray. Sharaa wuxuu la kulmay Macron intii uu ku guda jiray booqasho uu ku tagay Faransiiska sannadkii hore, taasoo ah tii ugu horreysay ee uu ku tago dal Yurub ah tan iyo markii la riday Assad. Madaxweynaha Faransiiska wuxuu ahaa cod hormuud ah oo ku baaqaya in la qaado cunaqabataynta reer galbeedka ee hoos u dhigtay dhaqaalaha Suuriya oo inta badan laga saaray sannadkii hore. Amiirka Qatar Sheikh Tamim bin Hamad Al-Thani ayaa ahaa madaxweynihii ugu horreeyay ee ajnabi ah oo safar ku taga Suuriya ka dib markii xukunka laga tuuray Assad, isagoo booqday bishii Janaayo 2025. Madaxweynaha Komishanka Yurub Ursula von der Leyen ayaa booqatay Dimishiq bishii Janaayo, halka Madaxweynaha Ukraine Volodymyr Zelensky uu la kulmay Sharaa mar uu booqasho ku tagay Suuriya bishii Abriil.
MADAXWEYNAHA SURIYA OO AMAANAY ‘DOORKA WAX KU OOLKA AH’ EE FARANSIISKA:
AL-Sharac ayaa ammaanay "doorka wax-dhiska" ee Faransiiska ee ku aaddan kala-guurka tan iyo markii la riday madaxweynihii muddada dheer xukumayay Bashar Assad. "Macron wuxuu isku dayay inuu nagala shaqeeyo Suuriya wuxuuna raacay tallaabo kasta iyo marxalad kasta oo kala-guur ah," ayuu Sharaa ku yiri wareysi uu siiyay kanaalka Faransiiska ee BFMTV oo laga sii daayay fiidnimadii Isniinta. Wuxuu intaas ku daray in Faransiisku uu sidoo kale "ka caawiyay Suuriya inay ka qaaddo cunaqabataynta lagu soo rogay" xilligii uu xukunka hayay Assad.
MACRON OO SOO CELIN DOONO ALAABTII QADIIMKA AHAYD EE SURIYA:
Macron ayaa soo celin doona alaabtii qadiimiga ahayd ee uu Faransiiska amaahiyay ka hor inta uusan ka dilaacin dagaalka sokeeye ee Suuriya intii uu ku guda jiray booqashadiisa dalka toddobaadkan, sida uu Isniintii sheegay Qasriga Elysee. "Madaxweynuhu wuxuu dib ugu soo celinayaa Suuriya walxo qadiimi ah oo la amaahiyay Machadka Adduunka Carabta sannadkii 2010 kuwaas oo, sababo cad awgood, aan loo celin karin Suuriya," ayuu yiri Elysee. 23-kan walxood ee dib loogu celiyay Matxafka Qaranka ee Dimishiq waxay ka kooban yihiin muddo laga soo bilaabo taariikhdii hore ilaa xilligii Cabbaasiyiinta, waxaana ku jira waxyaabo farshaxan ah oo daboolaya ilbaxnimadii Mesopotamian, Kancaan, Nabataean, Palmyrene, Roomaan, Byzantine iyo Umayyad, sida ay sheegtay madaxweynuhu. Suuriya waxay isu beddeshay dagaal sokeeye sannadkii 2011, markii hoggaamiyihii xilligaas Bashar Assad uu si arxan darro ah u weeraray dibadbaxayaal taageersan dimuqraadiyadda. Jawaab ahaan, Paris waxay joojisay xiriirkii diblomaasiyadeed ee ay la lahayd Dimishiq.
ISHA-AN.
SOOMAALIYA IYO SACUDIGA OO KA WADA HADLAY AMNIGA MANDIQADDA.
(SAWIRKA)-WASIIR C/SALAM IYO DHIGISA SACUDIGA.
(RIYAD/KSA)-Wararka ka imanayo caasimadda dalka Boqortooyadda Sacuudiga ee Riyaad ayaa sheegayo in Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Sacuudiga Amiir Faysal bin Farhan iyo dhiggiisa Soomaaliya ayaa Isniinta maanta ah ku xaqiijiyay madaxbannaanida Soomaaliya dhulkeeda oo dhan. Wakaaladda Wararka ee Sacuudiga ayaa werisay in Amiir Faysal iyo Cabdisalaam Cabdi Cali ay sidoo kale diideen wax kasta oo wax u dhimaya amniga iyo xasilloonida Soomaaliya. Labada wasiir ayaa sidoo kale dib u eegay xiriirka Sacuudiga iyo Soomaaliya waxayna ku nuuxnuuxsadeen muhiimadda ay leedahay in la sameeyo dadaal kasta si loo hubiyo amniga marinnada biyaha caalamiga ah iyo xorriyadda marinnada gudaha. Ka dib, Amiir Faysal wuxuu helay wicitaan taleefan oo ka yimid dhiggiisa Faransiiska Jean-Noel Barrot. Intii ay wicitaanka ku jireen, waxay ka wada hadleen xaaladda guud ee gobolka iyo dadaallada wadajirka ah ee lagu taageerayo amniga iyo xasilloonida.
ISHA-AN.