TURKIGA IYO ISRAEL OO KU LOOLAMAYA DHULKA SOOMAALIYA.
(SAWIRKA)-RASHID ABDI.
(NAIROBI/KENYA)-Falanqeeye Rashid Cabdi kana mid ah kooxda Sahan Reaserch ayaa bartiisa X waxa uu soo dhigay Qoraal uu cinwaan uga dhigay “TURKIGA IYO ISRAEL OO KU LOOLAMAYA DHULALKA WAQOOYIGA SOOMAALIYA: Turkiga, oo ah xulafada ugu muhiimsan ee istaraatiijiyadda Soomaaliya, ayaa si xawli ah u ballaarinaya raadkeeda waqooyiga-dhexe ee Soomaaliya si ay uga hortagto Israa'iil iyo Somaliland. Dekedda Hobyo ee gobolka federaalka ee Galmudug ayaa u soo ifbaxaysa inay tahay saldhig muhiim u ah istaraatiijiyadda ganacsiga iyo militariga Turkiga sababtoo ah waxay u dhowdahay Puntland iyo Somaliland labadaba. Dekedda, oo loo wareejiyay shirkadda Turkiga ee Metag (oo ku jirta heshiis kiro ah oo 80 sano ah) sannadkii 2024, ayaa la casriyeynayaa iyadoo xawaare sii kordhaya leh. Sida laga soo xigtay ilo-wareedyo goboleed oo leh xog dayax-gacmeed, sawirro, marka laga reebo shaqo dhisme oo muhiim ah oo lagu ballaarinayo dekedda ganacsiga, waxaa soo baxaya kaabayaal nooc milatari ah oo suurtagal ah. Qorshaha asalka ah ee Hobyo ku waday wuxuu ahaa in dekedda lagu xiro dhaqaalaha ugu weyn Geeska Itoobiya oo hoos u dhigtay Berbera, taasoo wiiqaysa raadinta aqoonsiga Somaliland. Turkiga iyo Soomaaliya ayaa sidoo kale Hobyo u soo bandhigay Itoobiya iyadoo qayb ka ah heshiis ay dib uga laabanayaan Heshiiska Is-afgaradka ee Somaliland. Muhiimadda Hobyo ayaa tan iyo markaas kor u kacday gaar ahaan ka dib markii Israa'iil ay aqoonsatay Somaliland bishii Diseembar 2025. Dekedda Galmudug waxay isu beddelaysaa xarun istiraatiiji ah saldhig hawlgal oo hore loogu talagalay in lagu geeyo hantida militariga iyo sirdoonka Turkiga, shaqaalaha, laga yaabee ciidamada badda. Marka laga soo tago danahan milliteri/sirdoonka, waxaa sidoo kale soo baxaya dhinac siyaasadeed. Hoggaamiyaha Galmudug Cabdi Kariye QoorQoor ayaa xilka ka degay waxaana la filayaa in awoodda loo wareejiyo Liban Shuluq, oo ah Ganacsade Mw-Xasan Sheekh u dhaw toddobaadyada soo socda. Dhisidda saaxiib muhiim ah oo Madaxweynaha Soomaaliya ah iyo Turkiga ayaa Ankara iyo Muqdisho u arkay inay yihiin tallaabooyin caqli-gal ah oo lagu xoojinayo saameynta masraxa istaraatiijiyadeed ee muhiimka ah. Dhaqdhaqaaqa Turkiga iyo Muqdisho ee Galmudug iyo ujeeddooyinka cadawtinimada leh ee ka dhanka ah Saciid Deni ee Puntland, taasoo si degdeg ah u sii kordhinaysa xiisadaha gobolka. Isbeddel nidaam oo ka dhaca Garoowe waa yoolka ugu weyn - kaas oo u oggolaanaya HSM inay midowdo iyo in Turkigu uu helo meel uu ku tiirsanaado, ugu dambayntiina uu meesha ka saaro Imaaraadka Carabta. Haddii taasi dhacdo - Turkiga oo ku sugan Puntland iyo Israa'iil oo ku sugan Somaliland - waxaa u badan tahay inaad la kulanto dagaal aan la mid ahayn mid kale.
ISHA-RASHID ABDI.
