DALKA JABUTI OO EY BERRI KA DHECEYSO DOORASHO MADAXWEYNE.
(SAWIRKA)-DOORASHADA JABUTI.
(DJIBOUTIJabuuti waxay leedahay saldhigyo milatari oo ay leeyihiin Faransiiska, Mareykanka, iyo Shiinaha waxayna maamushaa marin muhiim ah oo Bab el-Mandeb Strait ah. Dalalka reer galbeedka "waxay ka fogaadaan inay ku lug yeeshaan arrimo xasaasi ah sida maamulka, dimuqraadiyadda, iyo xuquuqda aadanaha si loo ilaaliyo xasilloonida istaraatiijiyadeed," ayuu yiri falanqeeyaha Abdurahman Sheikh Azhari. Dalka Jabuuti ayaa maalinta berri ah u dareeraya doorasho Madaxweyne oo ka dhici doonta dalkaasi, taasoo u suurta gelin doonta in Ismaaciil Cumar Geelle uu markii lixaad ku guuleysto xilka mMadaxtinimada, taasoo sii dheereyn doonta xukunkiisii 26-ka sano ahaa ee uu ku hayay dalka Geeska Afrika ee istaraatiijiga ah. Musharaxa mucaaradka Maxamed Faarax Samatar iyo Xisbigiisa Midaysan ee Dimuqraadiga (UDC) ayaa caqabad yar ku ah Xisbiga talada haya ee Rally for Progress (RPP), kaas oo dalka xukumayay tan iyo markii uu xornimada qaatay 1977, sida ay sheegeen dadka u kuurgala arrimaha madaxa-bannaan. Sannadkii hore, baarlamaanka ayaa beddelay Dastuurka, iyagoo meesha ka saaray da'da musharaxiinta, isla markaana u oggolaaday Geelle oo 78 jir ah inuu mar kale isu soo taago xilka. Isagoo la hadlayay taageerayaashiisa Arbacadii dibadbaxii ugu dambeeyay ee ololaha madaxtinimada, Wasiirka Dhaqaalaha Ilyas Moussa Dawaleh ayaa sheegay in "hadda" la joogo waqtigii midnimadu "ay wajihi lahayd qalalaasaha gobolka iyo kuwa caalamiga ah".
MUHIMAD ISTARAATIIJI AG:
Jabuuti waa waddan yar laakiin muhiim u ah istaraatiijiyadda Geeska Afrika, oo ay ku nool yihiin dad ka badan hal milyan. Waxaa ku badan qowmiyadaha Soomaalida iyo Canfarta. Meesha ay ku taal marin biyoodka Bab EL-Mandeb waxay siinaysaa muhiimad juqraafiyeed oo aad u weyn, maadaama ay maamusho marin u helidda Badda Cas iyo Gacanka Cadan, taasoo ka dhigaysa meel muhiim u ah shixnadaha saliidda adduunka iyo maraakiibta ganacsiga ee u dhexeeya Yurub iyo Aasiya. "Meelkan istaraatiijiyadeed wuxuu sharraxayaa doorka muuqda ee uu ka ciyaaro Geeska Afrika iyo guud ahaan qaaradda, oo ay ku jirto booska hoggaamineed ee uu hadda ka hayo Midowga Afrika," ayuu yiri Abdurahman Sheikh Azhari, oo ah khabiir goboleed, oo la hadlay Anadolu. Si kastaba ha ahaatee, wuxuu sheegay, tartamayaasha gobolka ee suurtagalka ah ee caqabad ku noqon kara xakamaynta marin-haweedkan waa kuwo hay'adeed ahaan nugul, oo ay ku jiraan xuduudaha Yemen iyo Soomaaliya, kuwaas oo labaduba ay ku dhex milmeen colaado sokeeye oo daba dheeraaday. "Tani waxay abuurtaa madhan istaraatiijiyadeed oo Jabuuti ay si fiican ugu diyaarsan tahay inay ka faa'iidaysato," ayuu yidhi. Si kastaba ha ahaatee, faa'iidadani waxay sidoo kale keenaysaa khataro muhiim ah marka la eego xiisadaha gobolka ee socda ee ku lug leh Iiraan, Israa'iil, Mareykanka, iyo dhaqdhaqaaqa Xuutiyiinta, kuwaas oo laga yaabo inay carqaladeeyaan ama xannibaan marin-biyoodka.
SALDHIGYADDA SHISHEEYE:
Tobanaan sano, Jabuuti waxay martigelinaysay quwado waa weyn oo caalami ah, oo ay ku jiraan Faransiiska, Mareykanka, Japan iyo Shiinaha. Falanqeeyayaashu waxay aaminsan yihiin in isku-darka joogitaanka militariga shisheeye uu si weyn u xaddidayo faragelinta siyaasadeed ee dibadda ee arrimaha gudaha ee Jabuuti. Azhari, oo sidoo kale madax ka ah Wargelin Analytica, oo ah hay'ad cilmi-baaris oo fadhigeedu yahay Soomaaliya, ayaa u sheegay Anadolu in dalalka haysta joogitaanka militariga, sida Mareykanka, ay u arkaan Jabuuti xarun muhiim ah oo istaraatiiji ah oo lagu sugayo Badda Cas iyo Gacanka Cadan, iyo sidoo kale taageeridda hawlgallada ka dhanka ah argagixisada ee Bariga Afrika iyo Geeska Afrika. "Dowladahani waxay u muuqdaan inay ka fogaadaan inay ku lug yeeshaan arrimaha xasaasiga ah sida maamulka, dimuqraadiyadda, iyo xuquuqda aadanaha si loo ilaaliyo xasilloonida istaraatiijiyadeed," ayuu yiri. Wuxuu xusay in warbaahinta reer galbeedka ee ku saabsan Jabuuti iyo doorashooyinkeeda ay guud ahaan ku kooban tahay jagooyinka rasmiga ah ee dowladda.
SAAMEYNTA AMNIGA:
Jabuuti waxay qayb muhiim ah ka ahayd dadaallada nabad ilaalinta Midowga Afrika waxayna ciidamo nabad ilaalin ah geysay Soomaaliya oo ay daris yihiin. Ciidamadeeda ayaa hadda ku sugan gobollo dhowr ah oo ay ka mid yihiin Beledweyne, Buula-burte, iyo Jalalaqsi oo ka tirsan gobolka Hiiraan ee dowlad goboleedka Soomaaliyeed ee Hirshabeelle. Jabuuti waxay sidoo kale xiriir dhow la lahayd Türkiye tobankii sano ee la soo dhaafay. Dalka ayaa sannadkii hore heshiis iskaashi milatari la saxiixday Türkiye Carwada Warshadaha Difaaca Caalamiga ah ee Istanbul.
ISHA-AA.