KHABIIR MASRI AH OO KA HADLAY BIYA XIREENKA ITOOBIYA.

(SAWIRKA)-BIYA XIREENKA ITOOBIYA.

(CAIRO/EGYPT)-Dr. Abbas Sharaqi, oo ah borofisar ku takhasusay cilmiga dhulka iyo kheyraadka biyaha ee Jaamacadda Qaahira, ayaa ku dhawaaqay faahfaahin farsamo oo cusub oo ku saabsan awoodda kaydinta dhabta ah ee kaydka biyo-xireenka Renaissance-ka ee Itoobiya, isagoo sharraxaya inay gaarayso 64 bilyan oo mitir cubic ah, oo aysan ahayn 74 bilyan sida Itoobiya sheeganayso. Hadallo gaar ah oo uu siiyay bogga internetka ee "Masrawy" fiidnimadii Khamiista, Sharaqi wuxuu ku sharraxay in khilaafka Masar ee Biyo-xidheenka Renaissance uusan la xiriirin magaciisa ay bixisay dhinaca Itoobiya, iyo inuu yahay mashruuc horumarineed ama burburin ah, laakiin uu ku salaysan yahay mabda' sharci oo caalami ah: in Itoobiya ay mashruuca ka hirgelisay wabi caalami ah oo la wadaago (Niil Buluug ah, kaas oo siiya Niil 60% biyahiisa) si hal dhinac ah, iyada oo aan loo hoggaansamin xeerarka caalamiga ah iyo heshiisyada nidaaminaya mashaariicda noocaas ah. Wuxuu intaas ku daray: "Haddii Itoobiya ay u hoggaansami lahayd mabaadi'da caalamiga ah ee lagu dhisayo mashaariicda wabiyada xuduudaha ka gudba, ma diidi lahayn mashruuc kasta oo horumarineed oo laga sameeyo Webiga Niil, laakiin in la sameeyo ficil siyaasadeed waa wax aan gebi ahaanba la aqbali karin Masar iyo Suudaan laga bilaabo 2011 ilaa hadda." Iyadoo si rasmi ah loogu dhawaaqay furitaanka biyo-xireenka bishii Sebtembar ee la soo dhaafay iyo dhammaystirka shaqada dhismaha, Sharaki wuxuu ku andacoonayaa in doodda dhabta ahi aysan ahayn in la shaqeeyo marawaxadaha iyo in kale, laakiin ay tahay xaddiga biyaha ee soo gaara Masar sannad kasta, iyo habka loo maareeyo harada kaydinta ee Addis Ababa ay billowday inay buuxiso 2020. Bare sare oo ka tirsan kheyraadka biyaha ayaa shaaca ka qaaday faahfaahin farsamo oo sax ah oo ku saabsan naqshadaynta biyo-xireenka, isagoo xusay in dhinaca fulinaya uu bartamaha biyo-xireenka ka dhigay 5 mitir dhinacyadiisa, iyadoo ballaciisu yahay qiyaastii 220 mitir, si loo abuuro "waddo dhexe oo daadad ah". Naqshaddan waxay higsaneysaa in biyaha xad-dhaafka ah laga sii daayo xaaladaha degdegga ah iyada oo loo marayo marinkan dhexe, halkii biyaha loo oggolaan lahaa inay buux dhaafiyaan dhinacyada biyo-xireenka oo ay ku fatahaan xarumaha korontada dhaliya, taas oo keeni karta waxyeello halis ah.

SAAMEYNTA AWOODA KEYDINTA:

Sharaqi wuxuu sharraxayaa saameynta tooska ah ee naqshaddan: "Mitir kasta oo koror ah oo ku yimaada heerka biyaha harada waqtigan wuxuu kaydiyaa qiyaastii laba bilyan oo mitir oo saddex jibbaaran. Sidaa darteed, hoos u dhigista xarunta shan mitir waxay la macno tahay luminta qiyaastii 10 bilyan oo mitir oo saddex jibbaaran oo awood kayd ah." Sidaas darteed, awoodda kaydinta ugu badan ee dhabta ah ee kaydka biyo-xireenka Grand Ethiopian Renaissance Dam (GERD), oo leh marin-biyoodkan dhexe, waa 64 bilyan oo mitir oo saddex jibbaaran, ma aha 74 bilyan sida rasmiga ah loo sheegay.

KU ADKEYSIGA ITOOBIYA:

Sharaqi wuxuu aaminsan yahay in ku adkeysiga Itoobiya ee tirada 74 bilyan oo mitir cubic ah ay tahay sababo siyaasadeed iyo warbaahineed, si looga fogaado in dadka Itoobiya loo sheego in awoodda dhabta ah ay ka yar tahay tan la hormariyay, laakiin wuxuu xaqiijinayaa in 64 bilyan ay sidoo kale tahay tiro badan, runta sayniskana ay tahay in si cad loo sheego. Sharaqi wuxuu ku soo gabagabeeyay hadalkiisii ​​isagoo ku nuuxnuuxsaday in awoodda kaydinta dhabta ah (64 bilyan oo mitir cubic) la gaaray bishii Agoosto 2024, laakiin shaqada marawaxadaha ayaa xaddidanayd waqtigaas, taasoo qasab ka dhigtay in albaabada la furo si biyaha loo daadiyo. Wuxuu ku nuuxnuuxsaday in Masar ay si dhow ula socoto maaraynta heerarka biyaha ee harada, sababtoo ah isbeddel kasta oo ku yimaada habka hawlgalka ama naqshadaynta injineernimada ayaa si toos ah u saameyn kara saamiga biyaha ee Masar ee Webiga Niil, taas oo aan la aqbali karin iyada oo aan lahayn dammaanado adag oo ilaalinaya xuquuqda saddexda waddan.

ISHA-AA.