YUGAANDHA OO MARTIGELINEYSA SHIRKA LOOGA HADLAAYO ARRIMAHA AUSSOM.
(SAWIRKA)-MADAXWEYANASHA SOMALIA IYO UGANDA.
(KAMPALA/UGANDA)-Uganda ayaa martigelinaysa shir aan caadi ahayn oo ay isugu imaanayaan dalalka ciidamada ku biiriya howlgalka Midowga Afrika ee Soomaaliya (AUSSOM), iyadoo hoggaamiyeyaasha gobolku ay raadinayaan inay dejiyaan mustaqbalka howlgalka iyadoo ay sii kordhayaan hubanti la'aanta ku saabsan waajibaadka loo igmaday wixii ka dambeeya 2026. Howlgalka Midowga Afrika ayaa sii wada guulaha amniga ee ka dhanka ah kooxda argagixisada ah ee Al Shabaab ee Soomaaliya. Wadahadallada ka dhici doona shir madaxeedka ayaa diiradda lagu saari doonaa sii wadista geeddi-socodka xasilinta iyadoo la raacayo halku-dhegga ah, "Si loo joogteeyo Geeddi-socodka Xasilinta Soomaaliya", sida ay sheegtay wasaaradda difaaca ee Uganda. Shir madaxeedka saddexda maalmood ah ayaa furmaya Arbacada iyadoo ay isugu imaanayaan madaxda ciidamada difaaca, ka dibna waxaa Khamiista kulmi doona wasiirada difaaca, ka hor inta aysan kulmin madaxda dowladaha iyo dowladda Jimcaha. Hoggaamiyeyaasha Burundi, Jabuuti, Masar, Itoobiya, Kenya, Soomaaliya iyo Uganda ayaa la filayaa inay ka soo qayb galaan, iyadoo ay weheliyaan saraakiil sare oo ka socda Midowga Afrika (AU), Qaramada Midoobay iyo Urur Goboleedka Horumarinta (IGAD). Shir madaxeedkan ayaa ku soo beegmaya xilli muhiim ah oo ciidamada Soomaaliya, oo ay taageerayaan ciidamada AUSSOM iyo la-hawlgalayaasha caalamiga ah, ay sii wadaan howlgallada ka dhanka ah kooxda argagixisada ah iyadoo dalku uu isu diyaarinayo inuu qaado mas'uuliyadaha amniga oo dhammaystiran.
HABKA XASILINTA:
Saraakiisha sare ee Qaramada Midoobay ee la filayo inay ka qayb galaan waxaa ka mid ah Ku-xigeenka Xoghayaha Guud ee Hawlgallada Nabadda, Ku-xigeenka Wakiilka Gaarka ah ee Xoghayaha Guud ee Qaramada Midoobay u qaabilsan Soomaaliya iyo madaxa Xafiiska Taageerada Qaramada Midoobay ee Soomaaliya (UNSOS). Wafdiga Midowga Afrika waxaa ka mid ah Guddoomiyaha Guddiga Midowga Afrika Mahmoud Ali Youssouf, Guddoomiyaha Arrimaha Siyaasadda, Nabadda iyo Amniga, iyo Wakiilka Gaarka ah ee Guddoomiyaha Guddiga Midowga Afrika ee Soomaaliya iyo Madaxa AUSSOM, Danjire El Hadji Ibrahima Diene. Ururka IGAD waxaa matali doona Ku-xigeenka Xoghayaha Fulinta Md.Maxamed Cabdi Waare. War-saxaafadeed ka hor shirka, Uganda waxay ku xaqiijisay ballanqaadkeeda nabadda iyo amniga gobolka iyada oo loo marayo qaab-dhismeedka Midowga Afrika iyadoo la kaashanaysa Qaramada Midoobay, IGAD iyo la-hawlgalayaasha kale ee caalamiga ah. "Dowladda Uganda waxay sharaf u tahay inay martigeliso kulankan muhiimka ah waxayna dib u xaqiijinaysaa ballanqaadkeeda aan kala go 'lahayn ee nabadda gobolka, amniga iyo xasilloonida," ayuu yiri Korneyl Chris Magezi, Ku-simaha Agaasimaha Warfaafinta Dadweynaha ee Difaaca. Golaha Amniga ee Qaramada Midoobay ayaa dib u cusbooneysiiyay waajibaadka AUSSOM bishii Diseembar 2025 muddo sanad ah, isagoo ku baaqay taageero joogto ah oo loogu talagalay kala-guurka Soomaaliya si ay u qaadato mas'uuliyadda buuxda ee amnigeeda.
DIB U QABSASHADA GOOBAHA ISTARAATIIJIGA AH:
Iyadoo ay sii socdaan weerarrada Al Shabaab, mas'uuliyiinta Soomaaliya waxay sheegayaan in ciidamada dowladdu ay dib u qabsadeen dhowr meelood oo istaraatiiji ah sannadkii la soo dhaafay, iyagoo dilay hoggaamiyeyaal sare oo kooxda ka tirsan iyo boqolaal argagixiso ah. Mas'uuliyiintu waxay sidoo kale sheegeen in adeegyada aasaasiga ah ee dadweynaha, oo ay ku jiraan daryeelka caafimaadka, waxbarashada iyo isku xirka gaadiidka lagu soo celiyay bulshooyinka qaar ee ay hore u haysteen argagixisada. Ololaha militariga waxaa taageeray la-hawlgalayaasha caalamiga ah, iyadoo Turkiga uu door muuqda ka ciyaarayo iskaashiga amniga iyo ka-qaybgalka siyaasadeed. Tan iyo horraantii Luulyo, Ankara waxay fududeysay wadahadal dhexmara Dowladda Federaalka Soomaaliya, oo uu hoggaamiyo Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud, iyo kooxaha siyaasadeed ee mucaaradka ah si loo yareeyo xiisadaha siyaasadeed iyadoo dalku uu isu diyaarinayo wejiga xiga ee dhismaha dowladnimada iyo dib-u-habaynta amniga. Dadaallada diblomaasiyadeed ayaa sidoo kale sii xoogeystay Midowga Afrika. Isniintii, Danjire El Hadji Ibrahima Diene ayaa Guddoomiyaha Guddiga Midowga Afrika Mahmoud Ali Youssouf uga warbixiyay hirgelinta waajibaadka AUSSOM iyo xaaladda amniga ee Soomaaliya. Falanqeeyayaashu waxay sheegeen in shirka Kampala uu u badan yahay inuu diiradda saari doono hubinta in guulaha amniga aan la beddelin iyadoo la xallinayo su'aalaha ku saabsan maalgelinta muddada dheer ee howlgalka, qaabaynta ciidamada iyo istaraatiijiyadda kala-guurka ka dib marka waajibaadka hadda socda uu dhammaado dhammaadka sanadka. Heshiis kasta oo ay gaaraan hoggaamiyeyaasha ayaa la filayaa inuu qaabeeyo wejiga xiga ee ka-qaybgalka amniga ee Midowga Afrika ee Soomaaliya, wuxuuna noqon karaa saldhigga talooyinka loo jeedinayo Golaha Nabadda iyo Amniga Midowga Afrika iyo Golaha Amniga ee Qaramada Midoobay.
XIGASHO-TRT.
