SACUUDIGA OO IMAARAATKA KU EEDEEYEY AQOONSIGA ISRA’IIL EE SOOMALILAND.
(MUUQAALKA)-CIRRO OO JOOGA ISRAEL.
(BERLIN/GERMANY)-Sarkaal sare oo Sacuudiyaan ah ayaa u sheegay cilmi-baare arrimaha dibadda ah oo ka tirsan Yurub in Riyadh ay aaminsan tahay in Imaaraadka Carabta uu dhexdhexaad ka ahaa aqoonsiga Israa'iil ee Somaliland si ay amniga Israa'iil u galaan magaalada dekedda leh ee istiraatiijiga ah ee Berbera. Warbixintan ayaa ka soo muuqatay warbixin cusub oo Golaha Yurub ee Xiriirka Dibadda ah oo baaraysa saameynta gobolka ee sii kordheysa ee Imaaraadka Carabta iyo xiriirka sii xumaanaya ee uu la leeyahay Sacuudi Carabiya. Warbixintu waxay sheegtay in saraakiisha Sacuudigu ay aaminsan yihiin in Abu Dhabi ay dhexdhexaadisay heshiis ay Somaliland ku beddeshay xiriirka ay la leedahay Israa'iil iyadoo Israa'iil siisay fursad ay ku gasho dekedda Berbera. Qoraal hoose ayaa macluumadka ku saleynaya wareysi taleefan oo uu qoraagu la yeeshay sarkaal sare oo Sacuudiyaan ah. ECFR ma aysan magacaabin sarkaalka. ECFR ma soo bandhigto caddayn dukumenti oo madax-bannaan oo ku saabsan is-weydaarsiga noocaas ah, taasoo la macno ah in qorshaha aqoonsiga-ku-helitaanka ee la sheegay uu weli yahay qiimeyn ay mas'uuliyiinta Sacuudiga soo sheegeen oo ay soo sheegeen hay'adda cilmi-baarista. Si kastaba ha ahaatee, sheegashada ballaaran ee ah in Abu Dhabi ay door ka ciyaartay fududeynta aqoonsiga ayaa si gaar ah loo soo sheegay. Wakaaladda wararka ee Reuters ayaa bishii Abriil werisay in Imaaraadka Carabta uu gacan ka geystay dhexdhexaadinta aqoonsiga Israa'iil ee Somaliland iyadoo Abu Dhabi ay ballaarisay saameynta siyaasadeed iyo amni ee gobolka oo dhan.
HELITAANKA AMNIGA BERBERA:
Israa'iil waxay noqotay dalkii ugu horreeyay ee si rasmi ah u aqoonsada Somaliland inay tahay waddan madax-bannaan Diseembar 26, 2025, taasoo keentay horumar diblomaasiyadeed oo weyn oo ay gaareen mas'uuliyiinta Hargeysa ka dib in ka badan soddon sano oo ay raadinayeen aqoonsi caalami ah. Ra'iisul Wasaaraha Israa'iil Benjamin Netanyahu ayaa sheegay in go'aanka lagu gaaray qaabkii Heshiiskii Abraham. Madaxweynaha Somaliland Cabdiraxmaan Maxamed Cabdullaahi ayaa sheegay in maamulkiisu uu damacsan yahay inuu ku biiro heshiisyada. Akoonka ECFR wuxuu ku darayaa aragti amni oo muhiim ah aqoonsiga isagoo si toos ah ugu xiraya Berbera. Dekeddu waxay ku taal Gacanka Cadan meel u dhow Bab al-Mandab, oo ah marin muhiim ah oo badda ah oo isku xira Badweynta Hindiya iyo Badda Cas iyo Kanaalka Suez. Imaaraadka Carabta ayaa horeyba u lahaa dano ganacsi oo ballaaran. Shirkadda DP World ee laga leeyahay Dubai ayaa haysata heshiis 30 sano ah oo ay ku maamulayso dekedda Berbera, kaas oo ECFR ay ku tilmaantay mid ka mid ah hantida ugu muhiimsan ee Imaaraadka Carabta ku leeyahay Afrika. Warbixintu waxay Berbera ku daraysaa istaraatiijiyad ballaaran oo Imaaraat ah oo isku daraysa dekedaha, maalgashiga ganacsiga, iyo iskaashiga amniga ee gobolka Badda Cas. Waxay sidoo kale tilmaamaysaa danaha Imaaraatka ee Boosaaso ee gobolka Puntland ee Soomaaliya. Sida laga soo xigtay ECFR, mas'uuliyiinta Sacuudi Carabiya waxay aaminsan yihiin in Abu Dhabi ay sidoo kale diyaar u tahay inay dhexdhexaadiso heshiis la mid ah kan Israel haddii dowlad madax-bannaan ay ka soo baxdo koonfurta Yemen. Qiimeyntan ayaa ka dhalatay tartanka sii kordhaya ee u dhexeeya Sacuudiga iyo Imaaraadka Carabta ee ku aaddan saameynta Yemen, Badda Cas iyo guud ahaan gobolka.
SOOMAALIYA OO DIIDAY AQOONSIGA SOOMAALILAND:
Soomaaliya ayaa si adag u diiday aqoonsiga Israa'iil ee Somaliland, iyadoo sheegtay in go'aankaasi uu xadgudub ku yahay madax-bannaanideeda iyo midnimadeeda dhuleed. Midowga Afrika ayaa sidoo kale diiday tallaabadaas , iyagoo xaqiijiyay mowqifkooda ah in Somaliland ay weli qayb ka tahay Jamhuuriyadda Federaalka Soomaaliya. Somaliland waxay ku dhawaaqday inay ka go'day Soomaaliya sannadkii 1991-kii, tan iyo markaasna waxay sii haysatay maamulkeeda, ciidamada amniga iyo hay'adaheeda. Go'aanka Israa'iil ayaa ka dhigay waddankii ugu horreeyay ee xubin ka ah Qaramada Midoobay ee si rasmi ah u aqoonsada Somaliland. Xiriirka Muqdisho iyo Abu Dhabi ayaa si weyn u xumaaday toddobaadyadii xigay. 12-kii Janaayo, golaha wasiirada Soomaaliya waxay baabi'iyeen dhammaan heshiisyadii lala galay Imaaraadka Carabta , oo ay ku jiraan heshiisyo la xiriira Berbera, Boosaaso iyo Kismaayo, iyagoo ku eedeeyay Abu Dhabi inay ku kacday falal wiiqay madax-bannaanida, midnimada iyo madaxbannaanida siyaasadeed ee Soomaaliya. Shirkadda DP World ayaa markii dambe sheegtay in hawlgalladeeda Berbera ay sii socon doonaan inkastoo go'aanka Muqdisho uu yahay mid aan la aqbali karin. Warbixinta ECFR, oo la daabacay Sebtembar 21 oo ay qortay khabiir ku takhasusay Khaliijka Cinzia Bianco, waxay baareysaa sida Imaaraadka Carabtu u isticmaalay dekedaha, ganacsiga, maalgashiga iyo iskaashiga amniga si uu u ballaariyo saameynta gobolka. Waxay sawiraysaa Berbera oo qayb ka ah shabakad ballaaran oo Imaaraati ah oo ku baahsan labada dhinac ee Badda Cas. Waxay sheegaysaa in tartanka u dhexeeya Abu Dhabi iyo Riyadh uu si isa soo taraysa u qaabeeyay qaabkooda gobolka. Warbixinta Sacuudigu waxay faahfaahin cusub ka bixinaysaa sida mas'uuliyiinta Riyadh ay u arkeen doorka Imaaraadka Carabta ee aqoonsiga Israa'iil ee Somaliland, oo ay ku jirto aaminsanaantooda ah in marin u helidda amniga Israa'iil ee Berbera ay qayb ka ahayd qorshaha.
ISHA-ST.
