SACUUDIGA IYO IMAARAATKA OO ISKU HEYSTA BILASHADA BISHA RAMADAAN.
(SAWIRKA)-CULIMO BARATAY CILMIGA XIDIGAHA.
(LONDON/UK)-Khubarada ugu sareeysa cilmiga xiddigiska ee dalka Isutaga Imaaraadka Carabta ayaa sheegay in dayaxu uusan muuqan doonin Talaadada soo socota, kuna beegan 17 Febraayo/2026-ka, maalinta la filayo in Sacuudi Carabiya ay ku dhawaaqdo Dayax-Gacmeed iyo bilowga bisha barakeysan ee Ramadaan ee Muslimiinta. Tani waxay dhalisay mala-awaal ah in Imaaraadka Carabta uu ka bixi karo caadada oo uu bilaabi karo Ramadaan maalin ka dib Sacuudi Carabiya, iyadoo xiriirka diblomaasiyadeed ee labada dal uu sii xumaanayo. Sannado badan Sacuudi Carabiya oo ah hoyga goobaha ugu barakeysan Islaamka ayaa soo tabinaysay qaar ka mid ah aragtideeda dayaxa bisha maalmaha ay saynisyahannada iyo xiddigiyayaashu ku adkeysanayaan inaysan suurtagal ahayn in la arko. Mas'uuliyiinta Sacuudi Carabiya waligood kama hadlin dhaleeceyntan. Muslimiintu waxay raacaan jadwalka dayaxa, kaas oo ka kooban 12 bilood oo soconaya 29 ama 30 maalmood. Bilowga bisha soonka ee Ramadaan waxay ku xiran tahay aragtida dayaxa bisha. Sacuudi Carabiya waxay isticmaashaa jadwal la yiraahdo Umm al-Qura , kaas oo ku salaysan xisaabinta iyo calaamadaynta taariikhaha muhiimka ah sannado ka hor. Sida ku cad jadwalka Umm al-Qura, maalinta ugu horreysa ee Ramadaan sanadkan waxay noqon doontaa Arbacada 18 Febraayo. Laakiin Imaaraadka Carabta, Akadeemiyada Shaariqah ee Xiddigiska, Sayniska Hawada Sare iyo Teknolojiyadda (SAASST) ee Jaamacadda Shaariqah ayaa toddobaadkii hore ku dhawaaqday inay cilmi ahaan aan macquul ahayn in la arko dayaxa bisha Talaadada 17-ka Febraayo - xitaa iyadoo la adeegsanayo tiknoolajiyad cusub. SAASST waxay sheegtay in maalinta ugu horreysa ee Ramadaan ay noqon doonto Khamiista 19-ka Febraayo. Dhanka kale, xiddig-yaqaanka Moxammad Odeh oo fadhigiisu yahay Abu Dhabi, Agaasimaha Xarunta Caalamiga ah ee Xiddigiska ee Abu Dhabi iyo Mashruuca La Socodka Bisha Cas ee Islaamka (ICOP), ayaa sheegay in dayaxu uusan ka muuqan doonin Talaadada Imaaraadka Carabta ama Sacuudi Carabiya. "Warbixinnada noocaas ah, haddii ay dhacaan, si cad ayay u xaqiijinayaan qaladka ay dadka qaar sameyn karaan marka ay si khaldan u aaminsan yihiin inay arkeen dayax bis ah oo aan cirka joogin," ayuu yiri Odeh.
DAYAX “AAN LA ARKI KARIN SI XIDIGO AHAAN AH”.
Khubaro badan ayaa aaminsan in Sacuudi Carabiya ay ku dhawaaqi doonto bisha Ramadaan laga bilaabo Arbacada iyadoon loo eegin, maadaama ay inta badan ku dhawaaqeen in la arkayo sanadihii hore inkastoo xiddigiyayaashu ay ku adkeysteen in dayaxu uusan muuqan. Cimaad Axmed, aasaasaha iyo Agaasimaha Ururka Bisha Cas ee Cusub , oo ah urur xiddigis oo ku takhasusay jadwalka Islaamka ee Boqortooyada Ingiriiska, ayaa maamula barnaamij xiddigis oo ay leedahay Royal Observatory oo ku taal Greenwich ."Talaada 17 Febraayo 2026, dayaxa waa mid aan la arki karin marka loo eego xiddigiska, ha ahaato teleskoobyo awood badan leh ama isha aan la caawin karin meel kasta oo Bariga Dhexe ah runtii, Aasiya oo dhan, Afrika, ama Yurub," ayuu u sheegay Middle East Eye. "Si kastaba ha ahaatee, waxaan ka fileynaa Sacuudi Carabiya inay sheegato inay aragto dayaxa Talaadada 17 Febraayo, inkastoo ay cilmi ahaan aan macquul ahayn." Imaaraadka Carabta, iyo dalal badan oo kale oo Muslimiintu ku badan yihiin, gaar ahaan gobolka Khaliijka, waxay caadiyan raacaan hoggaanka Sacuudiga marka ay arkaan dayaxa. Haddaba maxay Imaaraadka Carabta sameyn doonaan sanadkan? Khubarada qaar ayaa aaminsan in inkastoo ay sii xumaanayso xiriirka diblomaasiyadeed ee u dhexeeya Imaaraadka Carabta iyo deriskeeda aadka u weyn, haddana ay weli raaci doonto Sacuudi Carabiya. Axmed ayaa u sheegay MEE: "Sannadkan waxaan aragnay tiro ka mid ah xiddigiyayaal ku sugan Imaaraadka oo si hordhac ah u xaqiijinaya in dayaxu uusan ka muuqan doonin Talaadada 17-ka Febraayo meel kasta oo Bariga Dhexe ah." "Guddiga Aragga Dayaxa ee Cumaan ayaa sidoo kale ku dhawaaqay in dayaxu uusan suurtagal ahayn in la arko Talaadada." "Si kastaba ha ahaatee, waligeen ma arag Imaaraadka Carabta oo ka baxaya taariikhaha Ramadaanka iyo Ciidda ee Sacuudi Carabiya waagii hore." Axmed wuxuu yiri haddii Sacuudi Carabiya ay sheegato inay arkayso dayaxa Talaadada, "waxaan fileyneynaa in Imaaraadka Carabta uu bisha Ramadaan la bilaabo Sacuudiga, inkastoo ay ku dhawaaqeen xiddigiyayaashooda fadhigoodu yahay Imaaraadka Carabta in tani aysan cilmi ahaan sax ahayn". Tani waxay sababi kartaa jahwareer weyn oo ka hor imaanaya sheegashada khubarada xiddigiska ee dalka.
QAABABKA KALE IYO ARAGTIDA DAYAXA EE MAXALIGA AH:
Sida laga soo xigtay Xafiiska Almanac ee Badda ee Boqortooyada Ingiriiska, oo ah hay'ad dawladeed oo soo saartay xog muhiim ah, dayaxu kama muuqan doono Sacuudi Carabiya Talaadada. Sacuudi Carabiya ma aha dalka kaliya ee isticmaala jadwalka ku salaysan xisaabinta - Turkiga ayaa sidaas oo kale sameeya, laakiin ma sheegato aragtida dayaxa. Sannadkii 2024, Cumaan iyo Urdun labaduba ma aysan aqbalin in Sacuudi Carabiya la arko 10-ka Maarso ee bisha Ramadaan, waxayna bilaabeen inay soomaan 12-ka Maarso. Dalalka aan lahayn hay'ado rasmi ah oo dayaxa ku fidiya, sida UK, Muslimiin badan ayaa sidoo kale raacaya hoggaanka Sacuudiga, inkastoo qaar ka mid ah culimada diinta ee boqortooyada Khaliijka ay dadka kale ku booriyeen inaysan sidaas sameyn. Tirada sii kordheysa ee Muslimiinta Ingiriiska ayaa dooranaya goobaha lagu arko dayaxa ee maxalliga ah. Ururka Bisha Cas ee Cusub ee Axmed ayaa ka sameeya goobaha lagu arko dayaxa ee dalka oo dhan waxayna higsaneysaa inay taageero u ururiso jadwalka mideysan ee Islaamka ee Britain. Waxaa weli suurtogal ah in Sacuudi Carabiya, oo dowladdeedu aysan waligood la macaamilin dadka dhaleeceeya dhaqamada aragtida dayaxa, guddiga aragtida dayaxa ayaa sheegi doona inaysan arkin dayaxa Talaadada, iyo in Ramadaanka lagu dhawaaqo Khamiista. Tani waxay la macno tahay in laga weeciyo jadwalka hore loo go'aamiyay ee Sacuudi Carabiya - kaas oo dad badan ay u arki lahaayeen isbeddel taariikhi ah oo ku yimid siyaasadda.
XIGASHO-MEE.
