MUHAAJIRIIN EY SOOMAALI KU JIRTO OO LA SOO BADBAADIYEY.

(MUUQAALKA)-MUHAAJIRIIN.

(TRIPOLI/LIBYA)-Toddobo qof ayaa ku dhintay safar tahriib oo ay kaga gudbayeen Badda Dhexe, halka 50 kale oo u dhashay Soomaaliya iyo Masar laga badbaadiyay doon alwaax ah oo ku jirtay biyaha caalamiga ah ee ka baxsan xeebaha Liibiya, sida ay maanta sheegtay hay’adda samafalka caafimaadka ee EMERGENCY. Markabka samatabbixinta Life Support, oo ay maamusho EMERGENCY, ayaa subaxnimadii Isniinta helay doonta oo ku jirtay aagga baadigoobka iyo samatabbixinta ee Liibiya. Toddoba qof ayaa dhintay intii safarku socday, halka laba ka mid ah dadka la badbaadiyey ay xaaladdoodu aad u liidato, iyagoo la ildaran neefqabatin una baahan in si degdeg ah loo daadgureeyo si ay daryeel caafimaad u helaan. Dadka badbaaday ayaa sheegay inay waaberigii 16ka Agoosto ka soo shiraacdeen magaalada xeebeedka Zuwara ee galbeedka Liibiya. EMERGENCY waxay sheegtay in dadka doonta saarnaa ay asal ahaan ka soo jeedaan Soomaaliya iyo Masar, inkasta oo aan weli si gaar ah loo shaacin tirada Soomaalida iyo Masaarida mid kasta. Kontonka qof ee la badbaadiyey waxay ka kooban yihiin 45 rag ah iyo shan dumar ah. Waxa si gaar ah walaac u leh in 29 ka mid ahi yihiin carruur aan cid weyn oo masuul ka ahi la socon; 26 waa wiilal, saddexna waa gabdho, sida ay EMERGENCY sheegtay. Hay’addu waxay masuuliyiinta ka codsatay in markabka loo qoondeeyo deked ammaan ah oo dhow, hasayeeshee markii danbe waxaa loo asteeyey Bari, oo ku taalla koonfurta Talyaaniga, si dadka la soo badbaadiyay halkaas looga dejiyo. Ilaa hadda lama shaacin da’da iyo jinsiyadaha toddobada qof ee geeriyooday, mana cadda inta ay Soomaalidu ka yihiin dadka dhintay ama kuwa xaaladdoodu halista tahay. Reuters waxay sheegtay in EMERGENCY aanay faahfaahin dheeraad ah ka bixin xaaladda labada qof ee u baahan daadguraynta caafimaad ee degdegga ah. Dhacdadan ayaa, mar kale, muujinaysa khatarta sii kordhaysa ee marinbiyoodka bartamaha Badda Dhexe, oo ah jidka ay tahriibayaal badan uga gudbaan Liibiya iyagoo iskudayaya inay gaaraan Yurub. Hay’adda Caalamiga ah ee Socdaalka ee IOM ayaa dhowaan sheegtay in 821 qof ay ku dhinteen ama ku lumeen marinbiyoodka Bartamaha Badda Dhexe (Mediterranean Sea) sannadkan 2026, xilli tirada dadka jidkan ku gaaraya Yurub ay hoos u dhacday. IOM waxay marinbiyoodkan ku tilmaantaa jidka socdaalka ee dunida ugu dhimashada badan ee la diiwaangeliyay. Xogta IOM waxay, sidoo kale, muujinaysaa in tan iyo 2014 ugu yaraan 25,859 qof ay ku dhinteen ama ku lumeen marinbiyoodka Bartamaha Badda Dhexe (Mediterranean Sea), taas oo muujinaysa in dhimashada badda ay sii socoto inkasta oo isbeddello lagu arkayo tirada dadka tahriibka ku socda. Liibiya ayaa sannado badan ahayd marin weyn oo ay isticmaalaan dadka Afrika iyo meelo kale ka soo hayaamaya ee doonaya inay gaaraan Yurub. Zuwara, oo ah halka ay kooxdan cusub ka soo baxday, waxay ku taallaa xeebta galbeed ee Liibiya, waana mid ka mid ah meelaha laga bilaabo safarrada halista badan ee loo maro Badda Dhexe (Mediterranean Sea). Dhacdadan ayaa si gaar ah Soomaaliya u khusaysa, maadaama dadka la badbaadiyay ay ku jiraan muwaadiniin Soomaaliyeed, isla markaana ku dhowaad saddex-meelood laba meel carruurta kooxdan ka mid ahi ay safarka ku jireen iyagoo aan waalid ama qof weyn oo masuul ka ahi la socon. Ilaa fiidnimadii caawa, Dawladda Federaalka ah ee Soomaaliya kama aysan hadlin dhacdadan, mana jiro war rasmi ah oo sheegaya tirada saxda ah ee muwaadiniinta Soomaaliyeed ee ku jira dadka la badbaadiyay ama haddii Soomaali ay ka mid yihiin toddobada qof ee geeriyooday.

ISHA-GJ.