JABUTI IYO ITOBIYA OO GAARAY HESHIIS LAGU DHISAAYO DHUUMO QAADA SHIDAALKA.
(MUUQAALKA)-GEELE IYO ABIY.
(ADDIS ABEBA/ETHIOPIA)-Itoobiya iyo Jabuuti ayaa ku dhawaaqay mashruuc cusub oo dhuumaha iskaga gudba xuduudka, kaas oo badeecadaha shidaalka sifaysan ka soo qaadaya Damerjog ee Jabuuti ilaa Dewele ee bariga Itoobiya, iyada oo la qorsheeyay in labada daraf ee kaydka shidaalka lagu kaydiyo. Ra’iisul Wasaare Abiy Axmed ayaa ku dhawaaqay mashruucan oo ay garab taagan yihiin Madaxweynaha Jabuuti Ismaaciil Cumar Geelle iyo Ganacsadaha Afrikaanka ah ee Aliko Dangote markii uu booqday Jabuuti. Mashruuca waxaa lagu horumarin doonaa iskaashi dhexmara Ethiopian Investment Holdings (EIH) iyo Dangote Group. "Annagoo kaashanayna Madaxweyne Ismaaciil Cumar Geelle iyo Aliko Dangote, maanta waxaan ku dhawaaqnay maalgashi istaraatiijiyadeed oo weyn oo isku xiraya Damerjog ee Jabuuti iyo Dewele ee Itoobiya iyada oo loo marayo dhuumaha cusub ee badeecadaha batroolka, oo ay taageerayaan bakhaarrada kaydinta labada daraf," ayuu yiri Abiy. Sida uu sheegay Abiy, mashruucan waxaa loogu talagalay in lagu yareeyo kharashka iyo dib u dhaca la xiriira rarista badeecadaha batroolka iyadoo la hagaajinayo diyaarinta sahayda shidaalka ee labada dal. "Mashruuca waxaa lagu horumarin doonaa iskaashi dhexmara Ethiopian Investment Holdings iyo Dangote Group. Kaabayaashan taariikhiga ah waxay yareyn doonaan kharashyada saadka iyo dib u dhaca, waxay xoojin doonaan amniga tamarta, waxayna kor u qaadi doonaan hufnaanta iyo adkeysiga marinnada Itoobiya iyo Jabuuti," ayuu yiri. Mashruucu wuxuu daba socdaa dadaallo hore oo ay sameeyeen Itoobiya iyo Jabuuti si loo ballaariyo iskaashiga ku saabsan kaydinta shidaalka iyo kaabayaasha gaadiidka. Bishii Maarso 2026, EIH waxay si rasmi ah u codsatay dhul 10 hektar ah oo ku yaal Beerta Warshadaha ee Damerjog ee Jabuuti si loo dhiso xarun kaydin shidaal. Addis Standard ayaa xilligaas sheegtay in xarunta la soo jeediyay ay qayb ka ahayd qorshayaal ballaaran oo lagu ballaarinayo iskaashiga tamarta iyo ganacsiga ee labada dal. Qorshayaashii hore waxaa ka mid ahaa awood kaydin shidaal oo bilow ah oo ah 150,000 mitir cubic iyo dhuumo isku xiraya xarumaha dekedda Jabuuti iyo Dewele ee Itoobiya. Wadahadalladu waxay sidoo kale ka hadleen kaabayaasha mustaqbalka ee suurtagalka ah ee lagu qaadi karo gaaska dabiiciga ah iyo saliidda cayriin ee ka imanaya Gobolka Soomaalida ee Itoobiya iyada oo loo marayo Jabuuti. Bishii Juun ee sanadkan, Wasiirka Tamarta iyo Kheyraadka Dabiiciga ah ee Jabuuti, Djama Mohamed Hassan, ayaa wadahadallo la yeeshay Hussain Sultan Lootah, oo ah madaxa shirkadda saliidda ee Emirate ENOC iyo guddoomiyaha Horizon Djibouti Terminals Limited (HDTL), iyagoo diiradda saaray ballaarinta kaabayaasha tamarta ee u adeega suuqa Itoobiya . Mashruucan cusub ee la shaaciyay wuxuu dhigayaa kaabayaasha kaydinta iyo dhuumaha labada dhinac ee xuduudka, isagoo isku xiraya Damerjog iyo Dewele oo qayb ka ah marin-haweedka ganacsiga Itoobiya iyo Jabuuti. Aagga Damerjog ee Jabuuti wuxuu martigeliyaa kaabayaasha warshadaha iyo dekedaha ee loo sameeyay si loogu maareeyo xamuulka dareeraha ah iyo kuwa kale. Kaabayaasha batroolka ee la qorsheeyay ayaa la filayaa inay ku xiraan xarumaha kaydinta shabakadaha gaadiidka ee jira ee u adeega marin-haweedka. Marinka Itoobiya iyo Jabuuti waa marinka ugu muhiimsan ee Itoobiya u marto ganacsiga caalamiga ah ee badda, iyadoo sita saami weyn oo ka mid ah wax soo dejinta iyo dhoofinta dalka iyada oo loo marayo dekedaha Jabuuti. Ku dhawaaqistan ayaa imaanaysa iyadoo Itoobiya iyo Jabuuti ay sii wadaan ballaarinta iskaashiga dhaqaale ee labada dhinac, oo ay ku jiraan gaadiidka, saadka iyo kaabayaasha tamarta. Waxay sidoo kale daba socotaa ballaarinta mashruuca bacrimineed ee ugu weyn Itoobiya ee Gobolka Soomaalida , kaas oo lagu dhawaaqay 18-kii Maajo intii lagu guda jiray booqasho uu Ra'iisul Wasaare Abiy Ahmed iyo ganacsade reer Nigeria ah Aliko Dangote ku tageen dhismaha warshadaha ee Gode. Abiy wuxuu ku tilmaamay mashruucii ugu dambeeyay inuu qayb ka yahay iskaashiga dhaqaale ee gobolka oo ballaaran. "Ka badan marin habaabin, tani waa maalgashi lagu sameeyo kobaca mustaqbalka, isdhexgalka gobolka iyo mustaqbal dhaqaale oo la wadaago oo ammaan ah - iyadoo maalgashiga Afrika uu yahay xuddunteeda," ayuu yiri. Mashruuca waxaa fulin doona EIH iyo Dangote Group, inkastoo ku dhawaaqistu aysan bixin jadwal loogu talagalay dhismaha ama hirgelinta dhuumaha .
ISHA-AS.
