ISRA’IIL OO CADEYSAY MAWQIFKEEDA KU AADAN IN ITOBIYA HESHO MARIN BIYOOD.
(MUUQAALKA)-SAFIIRKA ISRAEL EE ITOOBIYA.
(ADDIS ABEBA/ETHIOPIA)- Israa'iil ayaa miisaankeeda diblomaasiyadeed u hurtay sidii ay u taageeri lahayd raadinta Itoobiya ee ku aaddan helitaanka marin-biyoodka badda, iyadoo Safiirka Israa'iil u fadhiya Itoobiya Avraham Neguise uu hoosta ka xariiqay in waddankiisu uu si adag ula garab taagan yahay dadaallada ay dawladda Bariga Afrika ku doonayso inay ku hesho marin-biyoodka Badda Cas. Isagoo u hadlayay Wakaaladda Wararka dalka Itoobiya ee ENA, Neguise wuxuu sheegay in xoojinta Itoobiya iyo kor u qaadista xasilloonida Badda Cas ay tahay dano ay wadaagaan bulshada caalamku halkii ay ka ahaan lahayd arrin khuseysa Itoobiya oo keliya. "Xoojinta iyo xoojinta Itoobiya iyo abuurista xasilloonida Badda Cas waa danta dhammaan, ma aha oo kaliya Itoobiya," ayuu xusay. Sida uu sheegay, mowqifka Israa'iil ee ku aaddan raadinta marin-u-helka badda ee Itoobiya waa mid cad. "Israel waxay ka dambeysaa Itoobiya dadaalkan. Tani waa siyaasad cad oo Israa'iil," ayuu yiri Safiirka, isagoo carabka ku adkeeyay in marin u helidda badda ay muhiim u tahay Itoobiya si ay u xoojiso dhaqaalaheeda, u ilaaliso madaxbannaanideeda una kobciso amniga gobolka. Maanta, marin u helidda Itoobiya ee badda waxaa si isa soo taraysa loogu arkaa xuquuq istaraatiijiyadeed oo sharci ah, oo ay wadaan tirada dadka iyo dhaqaalahooda sii kordhaya, ballaarinta ganacsiga dhoofinta iyo soo dejinta, iyo xoojinta danaha amniga qaranka iyo kuwa gobolka. Isu dhowaanshaha juqraafiyeed ee dalka uu la leeyahay Badda Cas, iyo sidoo kale xiriirka taariikhiga ah ee uu la leeyahay dekedaha gobolka, ayaa weli ah udub-dhexaadka dooddiisa ku aaddan raadinta marin biyood waara. Itoobiya waxay si taariikhi ah u maamuli jirtay dekedaha Masawac iyo Casab waxayna ilaalin jirtay awoodaha badda ka hor inta aysan kala go'in Eritrea. Tan ugu muhiimsan, dadaalka Itoobiya ee ku aaddan marin u helidda badda ee madaxbannaan ayaa si xawli ah uga socda fagaaraha caalamiga ah. "Waxa ay Itoobiya hadda sameyneyso, Israa'iil ayaa taageeraysa. Waxay ka dambeysaa Itoobiya dadaalkan", ayuu hoosta ka xariiqay Danjire Neguise. Safiirka Israa'iil ayaa xaqiijiyay taageerada Israa'iil ee raadinta marin-u-helka badda ee Itoobiya, isagoo carabka ku adkeeyay in iskaashiga ujeeddadiisu tahay horumarinta amniga gobolka iyo xasilloonida dhaqaale uu faa'iido u leeyahay waddamada gobolka Geeska Afrika iyo meelo ka baxsan. Dhankan, Israa'iil waxay ka go'an tahay inay la wadaagto waayo-aragnimadeeda ku aaddan la-dagaallanka argagixisada iyo la dagaallanka khataraha argagixisada, ayuu yiri Danjire Neguise, isagoo intaa ku daray in amniga iyo horumarinta dhaqaale ay si dhow isugu xiran yihiin oo ay yihiin baahiyo aasaasi ah oo loogu talagalay dadka meel walba jooga. Wuxuu tilmaamay in Itoobiya ay tahay waddan muhiimad istiraatiiji ah ku leh Geeska Afrika. Sidaa darteed, marin u helidda badda oo ballaaran waxay gacan ka geysan kartaa xasilloonida iyo iskaashiga ka dhexeeya waddamada gobolka. Ku lug lahaanshaha Itoobiya ee Badda Cas waxay yeelan kartaa saameyn ka baxsan danaha qaranka, gaar ahaan wax ka qabashada caqabadaha amniga ee ka dhasha argagixisada iyo burcad-badeedda gobolka badda. "Ku soo laabashada Itoobiya ee Badda Cas waxay noqon doontaa mid wanaagsan," ayuu xusay, isagoo tilmaamaya doorka muddada dheer ee dalka ee nabad ilaalinta iyo sida ay uga go'an tahay nabadda iyo xasilloonida. Danjire Neguise ayaa sheegay in falalka argagixisada ee ka socda Geeska Afrika iyo weerarrada saameeya marinnada badda aysan khatar ku ahayn oo keliya dalalka gobolka laakiin sidoo kale ay khatar ku yihiin Bariga Dhexe, Yurub iyo dhaqaalaha adduunka oo dhan. Badda Cas waa marin muhiim u ah badda, xasillooni darrada ka jirta waddadana waxay yeelan kartaa cawaaqib dhaqaale oo aad u ballaaran. "Haddii Badda Cas aysan xasilloonayn oo ay jiraan argagixisa soo weeraraysa, ma aha oo kaliya Geeska Afrika, ma aha oo kaliya Bariga Dhexe, dhaqaalaha adduunka oo dhan ayaa dhibaato soo gaari doona," ayuu yiri.
ISHA-ENA.
