(MUUQAALKA)-ISBAHAYSIGA CUSUB.
(MUQDISHO/SOMALIA)-Saddex jilayaal oo cadow noqon lahaa ayaa is barbar taagan isla jiidda gobolka Bay ee Soomaaliya. Diinsoor, Berdaale, Awdiinle iyo Buurhakaba waxay ku dhawaad iska caabin la'aan ku dhaceen gacmo cadaw horay halka ciidamada Itoobiya ee ka hoos shaqeeya AUSSOM ay ku sugayeen dhinaca. Xasan Yacquub Cali, oo ka mid ah taliyayaasha ugu sarreeya AL-Shabaab, ayaa la sheegay inuu ka mid ahaa dagaalyahannadii qabsaday Diinsoor, oo ah aag ay Itoobiya mas'uul ka tahay. AL-Shabaab waxay la dagaallantay Itoobiya labaatan sano. Itoobiya waxay Soomaaliya u joogtaa si ay ula dagaallanto AL-Shabaab. Laftagareen wuxuu sheeganayaa inuu difaacayo Federaalka. Haddii aysan wada shaqeynayn, sidee bay ugu sii dhammaanayaan isla magaalooyinka, iyagoo la dagaallamaya isla cadowga?
BUUG CIYAAREEDKA SUUDAAN, OO DIB LOO HABEEYEY.
Waxa ka socda Soomaaliya waxay u muuqdaan kuwo ay yaqaaniin qof kasta oo raacay Suudaan. Suudaan, Imaaraadka Carabta waxaa si weyn loogu eedeeyay inay taageerayaan hal askari oo hubaysan, Maxamed Hamdan Dagalo (Hemedti) iyo Ciidamadiisa Taageerada Degdegga ah (RSF), si ay u ridaan maamulka dhexe ee dawladda. Qorshuhu wuxuu ku salaysnaa hal nin iyo hal maleeshiyo. Markii ciidanka Suudaan ay RSF ka saareen Khartoum oo dawladda dhexe ay ka badbaaday, istaraatiijiyaddu waxay ku dhacday derbi. Waxay sidoo kale Abu Dhabi ka dhigtay mid wajahaysa baaritaan caalami ah oo ku saabsan xasuuqii ka dhacay EL-Fasher. Soomaaliya, casharku wuxuu u muuqdaa mid laga bartay. Ma jiro hal Hemedti markan, waxaa jira kuwo badan:
(1)-Laftagareen ee Gobolka Koonfur Galbeed
(2)-Sanbaloolshe , oo ahaa madaxii hore ee sirdoonka, ayaa hadda ku riixaya Hirshabelle
(3)-Ahmed Madobe in Jubaland
(4)-Deni oo ka hadlay Puntland
(5)-Cabdiraxmaan Cirro oo ku sugan Somaliland
(6)-Sharif Sheikh and Hassan Ali Khaire in Mogadishu
Mid walba wuxuu leeyahay dhulkiisa, cabashadiisa gaarka ah ee uu ka qabo Muqdisho iyo, sida la sheegay, isla mushaharka bixiyaha. Cadaadisku mar dambe kama imanayo hal dhinac. Waxay ka timaadaa jihooyin kasta hal mar, si haddii hal jilaa dhaco, ololuhu u sii socdo. Dhulkana, xoogga dagaalka badankiisa waxa ka wada waa AL-Shabaab.
ITOOBIYA, ALSHABAAB IYO LAFTAGAREEN HADDII EYSAN WADA SHAQEYN, MAXAY MAR WALBA ISU GARAB TAAGAN YIHIIN?
Burburkii ka dhacay gobolka Bay ayaa sidoo kale Itoobiya ka dhigay bartamaha doodda. Sida laga soo xigtay ilo maxalli ah, magaalooyinka Diinsoor, Berdaale, Awdiinle iyo Buurhakaba waxay ku dhawaad iska caabin la'aan ku dhaceen halka ciidamada Itoobiya ee ka hoos shaqeeya AUSSOM ay dhinac istaageen. Xasan Yacquub Cali, oo ka mid ah taliyayaasha ugu sarreeya AL-Shabaab, ayaa la sheegay inuu ka mid ahaa dagaalyahannadii qabsaday Diinsoor, oo ah aag ay mas'uul ka yihiin ciidamada Itoobiya. Tani waxay keeneysaa su'aal cad. Si rasmi ah, saddexdan jilaa waxba islama wadaagaan: (1)-Al-Shabaab waa koox xiriir la leh AL-Qaacida oo la dagaallamaysay Itoobiya muddo ku dhow labaatan sano. (2)-Sababta Itoobiya ay sheegtay inay u joogto Soomaaliya waa inay la dagaallanto AL-Shabaab. (3)-Laftagareen wuxuu isu soo bandhigayaa Madaxweyne k/goboleed oo la eryay oo difaacaya Federaalka. Haddaba haddii aysan wada shaqeyneyn, sidee bay ugu sii wada sugnaa karaan isla magaalooyinkaas, oo ay isku jiho yihiin, iyagoo la dagaallamaya isla cadowgaas? Taliyayaasha AL-Shabaab ayaa ka soo muuqda magaalooyinka ay ciidamada Laftagareen sheeganayaan inay qabsadeen, ciidamada Itoobiyana way ka baxaan iyadoo magaalooyinkaas ay burburayaan. Dhacdooyinkii 26-kii Oktoobar waxay ka dhigayaan mid adag in la iska indho tiro qaabka. Maalintaas, dowladda federaalku waxay bilowday hawlgal lagu furayo wadada Baydhabo-Muqdisho. Hawlgalka ayaa la qorsheeyay ka dib markii ciidamada Laftagareen ay qabsadeen shan magaalo oo muhiim ah oo ku yaal gobolka Bay: Burhakabo, Diinsoor, Awdiinle, Qansax Dheere iyo Berdale. Taasi waxay ka dhigtay Baydhabo magaalada kaliya ee gobolka ku taal ee ay maamusho dowladda federaalka. Subaxnimadii hore ee saakay, cutubyo ka tirsan ciidamada Soomaaliya oo ka soo dhaqaaqayay Baydhabo una socday Burhakabo ayaa weerar gaadmo ah lagu qaaday, waxaana lagu qasbay inay dib u laabtaan iyadoo ay jiraan khasaare xooggan. Ciidamada Laftagareen ayaa sheegtay weerarka. Saacado ka dib, kolonyo ay la socdeen ilaa 2,000 oo askari oo wata in ka badan 200 oo baabuur oo militari ah ayaa weerar gaadmo ah ku qaaday dagaalyahanno wadada isku xirta Baydhabo iyo Muqdisho. Dadkii daawanayay ayaa ku tilmaamay weerarkii ugu dhimashada badnaa ee ciidanku la kulmo sanadkan. AL-Shabaab ayaa sheegatay mas'uuliyadda, iyagoo sheegay inay dishay 321 askari. Wararka ayaa sheegaya in AL-Shabaab ay miino ku tuurtay wadada oo dhan. Laba ciidan oo la sheegay inay xiriir la leeyihiin ayaa isku mar isku dhacay labada gacmood ee isla hawlgalka, saacado kala fog. Taasi waxay u egtahay mid aan isku dhac ahayn oo waxay u egtahay qayb shaqo. Dowladda federaalka ayaa sidan u sheegaysay bilo. Kadib weerarkii bishii Agoosto ee Baydhabo, Wasiirka Amniga Gudaha ee Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed ayaa sheegay in dagaalyahanno AL-Shabaab ah laga helay meydadka qaarna la qabtay iyagoo nool. Ka dib weerarkii Sebtembar, mas'uuliyiinta dowladdu waxay sheegeen in in ka badan 70 weeraryahan la dilay qaarna ay ahaayeen muwaadiniin ajnabi ah. Dowladda Soomaaliya ayaa sidoo kale xayirtay hantida Laftagareen iyadoo looga shakisan yahay inay maalgeliso AL-Shabaab. Taageerayaasha iyo mas'uuliyiinta Laftagareen ayaa beeniyay eedeymaha. Laftagareen wuxuu degay Nairobi ka dib markii laga saaray Baydhabo bishii Maarso. Doorka Itoobiya kuma koobna Soomaaliya oo keliya. Ilo wareed ka tirsan militariga Suudaan ayaa sheegay in diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee RSF ee saaka weeraray shan saldhig oo koronto ku yaal Suudaan ay ka soo rideen Itoobiya. Cilmi-baarayaasha Jaamacadda Yale ayaa hore u ogaaday in saldhig ciidan oo Itoobiyaan ah oo ku yaal Asosa uu ka caawinayo RSF. Dhulkaas oo kale, sida muuqata, wuxuu u adeegaa ololaha Suudaan iyo ololaha Soomaaliya.
XIGASHO-MOGADISHU EYE.
