IMAARAATKA OO LA CADEEYEY INUU KU LUG LEEYAHAY DAGAALKA DALKA SUDAN.
(SAWIRKA)-XERADA RSF EE ITOBIYA.
(NAIROBI/KENYA)-Wararka ka imaanayo dalka Itoobiya ayaa sheegaayo in dalka Itoobiya uu martigeliyo xero milatari oo qarsoodi ah si ay u tababarto kumanaan dagaalyahan oo loogu talagalay iney ku biiraan Ciidamada Taageerada Deg degga ah ee Suudaan (RSF), sida lagu sheegay baaritaan ay samaysay Wakaaladda Wararka Reuters oo bixinaya caddayn toos ah oo ugu horreysa oo muujinaysa ku lug lahaanshaha Dawladda Itoobiya ee dagaalka sokeeye ee ba'naa ee ka socdo dalka deriska la ah ee Sudan. Xaruntan, oo ku taal gobolka fog ee galbeedka Benishangul-Gumuz, ayaa calaamad u ah kor u kac weyn oo ka dhashay iskahorimaad hore u barakiciyay malaayiin qof isla markaana kiciyay dhibaato bani'aadamnimo oo aad u weyn oo ka dhacday Bariga Afrika. Ilo xog ogaal ah oo ku xeel dheer howlgalka, oo ay ku jiraan sarkiil sare oo ka tirsan dowladda Itoobiya iyo diblomaasiyiin dhowr ah, ayaa tilmaamaya in Dawladda Isutaga Imaaraadka Carabta ey maalgelisay dhismaha goobta. Marka laga soo tago maalgelinta, Imaaraadka Carabta waxaa la sheegay inuu bixiyay tababarayaal milatari iyo taageero dhinaca saadka ah, sida laga soo xigtay qoraallada amniga gudaha Itoobiya iyo fiilooyinka diblomaasiyadeed ee ay dib u eegtay Wakaaladda Wararka. In kasta oo Wasaaradda arrimaha dibadda ee Imaaraadka Carabta ay sheegtay inaysan qayb ka ahayn khilaafka, haddana sawirrada dayax-gacmeedka ee ay falanqeeyaan khubaradu waxay xaqiijinayaan warbixinnada ku saabsan horumarka deg degga ah ee ka socda goobta iyo kaabayaasha dhaqaalaha ee u dhow. Goobta xerada ay ku taal oo u dhow xuduudda gobolka Blue Nile ee Suudaan waa mid muhiimad istiraatiiji ah leh. Ilaa horraantii Janaayo, qiyaastii 4,300 oo dagaalyahanno RSF ah ayaa la sheegay inay tababar ku qaadanayeen xarunta. Askartan la qoray, oo ay ku jiraan Itoobiyaan iyo sidoo kale shakhsiyaad ka soo jeeda Koonfurta Suudaan iyo kooxaha fallaagada Suudaan, ayaa la filayaa inay xoojiyaan howlgallada RSF ee halganka socda ee lagu doonayo in lagu xakameeyo gobollada koonfureed ee Suudaan. Saraakiisha militariga ayaa xusay in kolonyo baabuur ah la arkay iyagoo boqolaal arday ah u raraya xuduudda toddobaadyadii la soo dhaafay. Marka laga soo tago goobaha tababarka, dhismo muhiim ah ayaa lagu arkay garoonka diyaaradaha ee Asosa, oo ku yaal qiyaastii 33 mayl u jira xerada. Sawirrada dayax-gacmeedka ayaa muujinaya hangarro cusub, godad laami ah, iyo waxa khubaradu u aqoonsadaan saldhig kantarool dhulka ah oo loogu talagalay diyaaradaha aan duuliyaha lahayn (UAVs). Kaabayaashani waxay ka tarjumayaan saldhigyada diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ee ka jira Itoobiya waxayna soo jeedinayaan qorshe lagu weecinayo awoodaha hawada ee dhinaca galbeed ee dalka. Falanqeeyayaashu waxay soo jeedinayaan in garoonku uu noqday meel muhiim u ah sahayda RSF ee ka gudubta xadka. Horumarkan ayaa walaac ka muujiyay amniga Biyo-xireenka Weyn ee Dib-u-cusboonaysiinta Itoobiya (GERD), kaas oo qiyaastii 63 mayl u jira goobta cusub ee militariga. Diblomaasiyiinta gobolka ayaa walaac ka muujiyay in u dhowaanshaha xerada tababarka xooggan ee koox militari oo shisheeye ay biyo-xireenka ka dhigi karto bartilmaameed haddii khilaafka Suudaan uu ku sii faafo dhulka Itoobiya. In kasta oo dowladda Itoobiya aysan ka hadlin natiijooyinka, haddana isbahaysiga milatari ee u dhexeeya Addis Ababa iyo Abu Dhabi ayaa si weyn u xoogeystay tan iyo 2018, iyadoo ay taageerayaan balaayiin doolar oo maalgashi iyo gargaar ah oo Imaaraadka Carabta ah. Ku lug lahaanshahani waxay ku kordhinaysaa lakab adag dagaal bilaabmay 2023-kii iyadoo ay jirto halgan awoodeed oo u dhexeeya Ciidamada Qalabka Sida ee Suudaan iyo RSF. Iyadoo labada dhinacba ay hadda si xooggan u soo jiidanayaan taageerayaasha caalamiga ah, khatarta ah in dagaal goboleed oo ballaaran uu sii kordho ayaa sii kordheysa. Joogitaanka xerada ayaa soo jeedinaysa in RSF ay sugayso ciidamo cusub oo muddo dheer ah iyo taageero farsamo oo casri ah, xitaa iyadoo baaqyada caalamiga ah ee xabad joojinta ay sii xoogaysanayaan.
XIGASHO-SUDAN TRIBUNE.
