GOLAHA WASIIRADDA SOOMALAIYA OO ANSIXIYEY HESHIIS IS AFGARAD.

(SAWIRKA)-GOLAHA WASIIRADDA.

(MUQDISHO/SOMALIA)-Golaha Wasiirada Soomaaliya ayaa ansixiyay heshiis is-afgarad ah (MoU) oo lala galay Masar kaas oo looga gol leeyahay xoojinta iskaashiga gaadiidka badda iyo dekedaha, tallaabadaas oo timid maalmo ka dib markii Qaahira ay heshiis ku saabsan gaadiidka badda iyo isku xirka dekedaha Badda Cas la saxiixatay Eritrea, taasoo muujinaysa dadaal ballaaran oo Masar ay ku doonayso inay ku xoojiso iskaashiga badda ee gobolka Badda Cas. Sida laga soo xigtay Wakaaladda Wararka Qaranka ee Soomaaliya (SONNA) , heshiiska, oo la ansixiyay Khamiista maanta ah wuxuu dejinayaa qaab-dhismeed iskaashi oo u dhexeeya Wasaaradda Gaadiidka ee Masar iyo Wasaaradda Dekedaha iyo Gaadiidka Badda ee Soomaaliya. Wasiirka Dekedaha iyo Gaadiidka Badda ee Soomaaliya, C'/qaadir Maxamed Nuur, ayaa heshiiska ku tilmaamay tallaabo muhiim ah oo lagu xoojinayo iskaashiga labada dhinac, isagoo sheegay inuu taageeri doono dadaallada dalka ee lagu casriyeynayo kaabayaasha dhaqaalaha badda, lagu horumarinayo Qorshaha Isbeddelka Qaranka (NTP), iyo xoojinta doorka Soomaaliya ee ganacsiga badda ee gobolka iyo kan caalamiga ah. Horumarkan ayaa yimid ka dib markii la saxiixay heshiiska isku xirka gaadiidka badda iyo dekedda Badda Cas ee u dhexeeya Masar iyo Eritrea intii lagu jiray booqasho dhowaan ay ku tageen Asmara Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Masar Badr Cabdulcaadhi iyo Wasiirka Gaadiidka Kamel AL-Wazir. Heshiiskaas ka dib, Qaahira iyo Asmara waxay dib u xaqiijiyeen mowqifkooda ah in maamulka iyo amniga Badda Cas iyo Gacanka Cadmeed ay tahay mas'uuliyadda gaarka ah ee dowladaha xeebta Badda Cas. Heshiiskan ayaa sidoo kale imaanaya iyadoo xiisad xooggan ay ka dhex jirto Itoobiya iyo Masar oo ku saabsan raadinta marin-u-helka badda ee Addis Ababa.  Bishii Maajo, Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Itoobiya ayaa Masar ku eedeysay inay waddo istaraatiijiyad "ku-wareegid" iyo inay xoojisay ficillada lagu wiiqayo Itoobiya ka dib markii Addis Ababa ay kor u qaadday marin-u-helka badda ee madaxbannaanida ah mudnaanta qaranka, iyadoo ku celisay in Itoobiya ay sii wadi doonto raacitaanka ajandaheeda marin-u-helka badda iyada oo adeegsanaysa habab nabadeed iyo diblomaasiyadeed. Masar waxay si joogto ah u ballaarisay xiriirkeeda siyaasadeed, amni, iyo badda ee Geeska Afrika labadii sano ee la soo dhaafay. Bishii Oktoobar 2025, Addis Standard ayaa werisay, iyadoo soo xiganaysa hadallo ka soo baxay labada dowladood, in Madaxweynaha Masar Abdel Fattah El-Sisi iyo Madaxweynaha Eritrea Isaias Afwerki ay wadahadallo ballaaran ku yeesheen Qaahira oo diiradda lagu saaray xoojinta xiriirka labada dhinac iyo isku-dubaridka dadaallada lagu horumarinayo xasilloonida Geeska Afrika iyo gobolka Badda Cas. Labada hoggaamiye waxay sidoo kale hoosta ka xariiqeen waxa ay ku tilmaameen isku-dhafka aragtiyaha ku saabsan colaadaha Suudaan iyo Soomaaliya, iyagoo dib u xaqiijinaya sida ay uga go'an tahay ilaalinta sharafta dhuleed ee dowladaha, taageerada hay'adaha qaranka - gaar ahaan Ciidamada Qalabka Sida ee Suudaan - iyo ka soo horjeedka dhismaha hay'adaha is barbar socda ee maamula. Heshiisku wuxuu ku darayaa qaab iskaashi oo ballaaran oo ka dhexeeya Masar, Eritrea, iyo Soomaaliya oo ay hore u diiwaangelisay Addis Standard. Iswaafajinta sii kordheysa ee arrimaha badda, amniga, iyo diblomaasiyadda ayaa xoogaysatay tan iyo markii Itoobiya ay saxiixday heshiis is-afgarad ah oo ay la gashay Somaliland bishii Janaayo 2024 oo ku saabsan marin u helidda ganacsiga iyo badda, taasoo ah horumar ay mas'uuliyiinta Itoobiya ku tilmaameen qayb ka mid ah dadaal ballaaran oo lagu xakameynayo himilooyinka gobolka ee dalka. Daqiiqad muhiim ah oo ku saabsan is-afgaradkaas soo ifbaxaya ayaa ahayd shirkii saddex-geesoodka ahaa ee Oktoobar 2024 ka dhacay Asmara , halkaas oo Madaxweyneyaasha Abdel Fattah el-Sisi, Isaias Afwerki, iyo Madaxweynaha Soomaaliya Xasan Sheekh Maxamuud ay ku heshiiyeen in la xoojiyo iskaashiga amniga gobolka iyo ilaalinta xuduudaha. Addis Standard ayaa hore u sheegtay in shir madaxeedku uu xoogga saaray "ixtiraam aan kala go 'lahayn oo loo hayo madaxbannaanida iyo sharafta dhuleed," luqadda si weyn loogu fasiray inay tahay canaan toos ah oo loo jeediyay heshiiska Somaliland ee Itoobiya. Falanqayntii xigtay ee Addis Standard waxay ku tilmaantay iskaashiga Masar-Eritrea-Soomaaliya inuu yahay "dhidib awoodeed" oo soo ifbaxaya oo awood u leh inuu cadaadis diblomaasiyadeed, militari, iyo dhaqaale ku saaro Itoobiya dhinacyo badan, gaar ahaan khilaafka aan la xallin ee ku saabsan Biyo-xidheenka Weyn ee Dib-u-soo-nooleynta Itoobiya (GERD). Daabacaaddu waxay sidoo kale si dhow ula socotay raadadka milatari ee Masar ay ku leedahay Soomaaliya iyadoo hoos imaanaysa Hawlgalka Taageerada iyo Xasilinta Midowga Afrika ee Soomaaliya (AUSSOM), oo ay ku jiraan keenista ciidamada, barnaamijyada tababarka militariga, shixnadaha hubka, iyo layliyo milatari oo wadajir ah oo lala qorsheeyay ciidamada Soomaaliya. Itoobiya ayaa ka digtay in horumarradan ay halis gelin karaan xasilloonida Geeska Afrika iyo inay beddesho dheelitirka amniga gobolka. Tan iyo markii ugu horreysay ee uu si cad uga hadlo mowduuca bishii Oktoobar 2023, Ra'iisul Wasaare Abiy Axmed wuxuu ku adkeystay in raadinta marin-u-helka badda ee Itoobiya lagu fulin doono wadahadal nabadeed iyo isfaham labada dhinac ah, isagoo sidoo kale ku tilmaamay marin-u-helka tooska ah ee Badda Cas arrin jiritaan oo ku xiran badbaadada dhaqaale iyo istaraatiijiyadeed ee muddada dheer ee dalka.

ISHA-AS.