DALKA IMAARAATKA CARABTA OO KU FASHILMAY HAWLGALKIISA SOOMAALIYA.

(MUUQAALKA)-SAWIR DAYAX-GACMEED.

(LONDON/UK)-Baaritaan ay samaysay Dark Box oo lagu sameeyay baaritaanno la daabacay, caddaymaha dayax-gacmeedka, warbixinta amniga, iyo diiwaannada rasmiga ah ayaa muujinaya raadadka milatari ee Imaaraatka ee ku sii fidaya guud ahaan Soomaaliya, halkaas oo garoomada diyaaradaha ee istiraatiijiga ah, dekedaha, iyo hay'adaha amniga ee hubaysan ay udub-dhexaad u noqdeen hawlgallada Abu Dhabi ee Geeska Afrika. Xarunta shabakaddan waxaa ku yaal Berbera oo ku taal Somaliland iyo Boosaaso oo ku taal Puntland, laba xarumood oo ku yaal meel istaraatiiji ah halkaas oo baaritaanno madax-bannaan ay ku diiwaan geliyeen ku lug lahaanshaha militariga Imaaraatka, ballaarinta kaabayaasha dhaqaalaha, iyo dhaqdhaqaaqyada amniga ee ka baxsan xuduudaha Soomaaliya. Muhiimadda xarumahan waxay aad uga fog tahay iskaashiga difaaca ee caadiga ah. Waxay bixiyaan marin loo maro Gacanka Cadan, marinnada badda ee u soo dhowaanaya Badda Cas, iyo marinnada duulista ee isku xira Jasiiradda Carabta iyo Bariga Afrika. Horumarkoodu wuxuu sidoo kale soo bandhigay khilaaf madaxbannaani oo asaasi ah: Imaaraadka Carabta waxay xiriir milatari la samaysay maamul goboleedyada halka dowladda federaalka ee caalamku aqoonsan yahay ee Soomaaliya ay ka doodayso awoodda maamulladaas si ay si madax-bannaan u oggolaato hawlgallada milatari ee shisheeye. Caddaymaha la heli karo ayaa aad ugu xooggan Berbera iyo Bosaso. Sheegashooyinka ku saabsan rakibaado dheeraad ah oo aan la shaacin waxay u baahan yihiin xaqiijin madax-bannaan oo dheeraad ah.

BERBERA: CADEYMO DAYAX-GACMEED AYAA MUUJINAYA SALDHIGYO MILETERI OO SII BALAARANAYA:

Caddaynta muuqata ee muuqata ee ballaarinta militariga Abu Dhabi waxay ka timid Berbera, oo ah magaalada dekedda ugu weyn ee Somaliland. Baaritaan ay samaysay Le Monde bishii Luulyo 2026 ayaa lagu baaray sawirro dayax-gacmeed ah oo muujinaya dhismeyaal waaweyn oo ka dhacay Garoonka Diyaaradaha ee Berbera intii u dhaxaysay Oktoobar 2025 iyo Maarso 2026. Sawirku wuxuu muujiyay ugu yaraan 18 godad oo laga qoday koonfurta garoonka diyaaradaha, oo ay weheliyaan sifooyin dhisme oo khubarada amniga ay ku qiimeeyeen inay la jaan qaadayaan rasaasta ama xarumaha kaydinta shidaalka. Meelaha dhulka ee kor loo qaaday ee laga helay aagga ayaa sidoo kale soo jeediyay diyaargarow loogu jiro nidaamyada difaaca hawada. Ilo wareedyo amni oo uu waraystay wargeysku ayaa dhismaha ku eedeeyay Imaaraadka Carabta. Baaritaanku wuxuu sidoo kale sheegay in horumarinta militariga ee Imaaraadka Carabta ee Berbera ay ku beegan tahay 2017, markii Abu Dhabi ay heshiis difaac la gashay maamulka Somaliland. Tan iyo markaas, goobta waxaa lagu sameeyay isbeddello la taaban karo, oo ay ku jiraan hagaajinta wadada diyaaradaha, hangaryada militariga, iyo kaabayaasha badda ee awood u leh inay qaadaan maraakiibta militariga. Ballaarinta ugu dambeysay waxay muujinaysaa in Berbera ay horumarayso oo ka baxsan doorkeedii hore ee saadka iyo duulista hawada. Goobta xaruntu ku taal waa mid aad muhiim u ah. Berbera waxay ku taallaa Gacanka Cadan marka laga soo bilaabo Yemen, meel u dhow marin biyoodka Bab el-Mandeb. Jagadaasi waxay siineysaa ciidamada militariga ee halkaas ka howlgala inay galaan mid ka mid ah marinnada badda ee ugu xasaasisan adduunka. Wargeyska Le Monde ayaa sidoo kale soo sheegay booqashooyin ay sameeyeen wufuud ka socota militariga Israa'iil iyo shaqaalaha Taliska Mareykanka ee Afrika. Ilo wareedyadu waxay sharraxeen suurtagalnimada in ciidamada Mareykanka iyo kuwa Israa'iil ay mustaqbalka isticmaali karaan goobta, inkastoo aan si cad loo xaqiijin qorshaha hawlgalka saxda ah. Natiijooyinka dhismaha si madax-bannaan ayaa loo soo sheegay; ma aha daahfurka dayax-gacmeedka gaarka ah ee ay samaysay Dark Box. <Cite ref="turn868114search1″/>

BOSASO: DUULIMAADYADDA MILETERIGA IYO SHABAKAD GOBOLEED OO DAGAALYAHANO SHISHEEYE AH:

Qayb labaad oo muhiim ah oo ka mid ah raadadka milatari ee Abu Dhabi waxay ku taal Bosaaso ee Puntland. Garoonka diyaaradaha iyo xarumaha amniga ee u dhow ayaa lala xiriiriyay dhaqdhaqaaqa militariga ee Imaaraatka, oo ay ku jiraan tababarka iyo taageerada Ciidanka Booliska Badda ee Puntland. Baaritaan ay samaysay Human Rights Watch oo la daabacay bishii Maajo 2026 ayaa lagu baaray isticmaalka Boosaaso iyadoo lala xiriirinayo qandaraaslayaasha militariga ee ajnabiga ah ee u safraya Suudaan. Baaritaanku wuxuu diiwaangeliyay ballaarinta kaabayaasha dhaqaalaha, joogitaanka shaqaalaha militariga ee Imaaraadka, iyo dhaqdhaqaaqa qandaraaslayaasha Colombia iyada oo loo marayo xarumaha la xiriira Ciidanka Booliska Badda ee Puntland. Human Rights Watch sidoo kale waxay duubtay muuqaallo dhulka hoostiisa ah oo uu duubay qandaraasle reer Colombia ah oo ku sugan xarun militari oo u dhow Garoonka Diyaaradaha ee Boosaaso. Qandaraaslaha ayaa sharraxay safar uu ku maray gobolka ka hor inta uusan ugu dambeyntii gaarin Suudaan, halkaas oo shaqaalaha Colombia lagu geeyay iyagoo la socda Ciidamada Taageerada Degdegga ah. Natiijooyinkani waxay muujinayaan in kaabayaasha militariga ee Bosaso ay ku xiran yihiin hawlgallo ka baxsan shuruudaha amniga ee Soomaaliya. Muhiimaddu waa mid weyn. Hawlgallada noocan oo kale ah waxay su'aalo ka keenayaan kormeerka militariga, oggolaanshaha, diiwaannada duulista hawada, iyo mas'uuliyadaha dowladaha iyo ururada ku lugta leh. Baaritaanku ma xaqiijinayo in dhaqdhaqaaq kasta oo qandaraasle ah ay si toos ah u amartay dowladda Imaaraadka Carabta, laakiin waxay caddayn u tahay doorka ay Boosaaso ka ciyaartay shabakadda saadka ee ballaaran.

DEKEDAHA, MARIN U HELIDDA MILETERIGA IYO JUQARAAFIGA ISTARAATIIJIYADEED EE ABU DHABI:

Dib u eegista Dark Box waxay tilmaamaysaa xiriir soo noqnoqda oo ka dhexeeya kaabayaasha ganacsiga ee Imaaraatka iyo xiriirka amniga ee Soomaaliya. Magaalada Berbera, shirkadda DP World ee fadhigeedu yahay Dubai ayaa maalgelisay horumarinta dekedaha halka Imaaraadka Carabtu uu xiriir milatari oo gaar ah la leeyahay Somaliland. Magaalada Bosaaso, shirkad hoos timaada DP World ayaa ku lug lahayd horumarinta dekedaha, halka goobaha duulimaadyada iyo amniga ee u dhow ay taageereen dhaqdhaqaaqyada milatari ee lala xiriirinayo Imaaraatka. Kismaayo sidoo kale waxay ka soo muuqatay muranka ku saabsan heshiisyada gobolka, inkastoo agabka dib loo eegay uusan si madax-bannaan u aasaasin saldhig milatari oo Imaaraati ah oo la mid ah kuwa lagu diiwaan geliyay Berbera iyo Bosaso. Goobuhu waa muhiim sababtoo ah qaybtooda juqraafiyeed. Berbera iyo Bosaso waxay wajahayaan Gacanka Cadan, taasoo fursad u siinaysa marinnada badda iyo duulista hawada ee u dhexeeya Bariga Afrika iyo Jasiiradda Carabta. Kismaayo waxay ku taal koonfurta fog ee xeebta Badweynta Hindiya. Xiriiradani waxay Abu Dhabi siinayaan fursad ay ku galaan qaybo muhiim ah oo muhiim u ah xeebta Soomaaliya iyada oo loo marayo maamul goboleedyo kala duwan. Heshiisyada ganacsiga iyo kuwa militariga looma qaadan karo kuwo la isku beddeli karo. Heshiis deked ah ma aha caddayn muujinaysa saldhig milatari oo sharci darro ah. Si kastaba ha ahaatee, isku-darka juqraafiyeed ee ay sameeyeen waa arrin sharci ah oo baaritaan lagu sameeyo sababtoo ah waxay abuuri kartaa faa'iidooyin saadka ah iyo xiriir muddo dheer ah oo lala yeesho mas'uuliyiinta gobolka.

SU’AASHA MADAXBANAANIDDA, YAA OGOLAADAY SALDHIGYADDA?

Khilaafka sharciga ee dhexe wuxuu khuseeyaa awoodda lagu ansixinayo saldhigyada militariga ee shisheeye ee dhulka Soomaaliya. Dowladda federaalka Soomaaliya waxay ku adkeysaneysaa in difaaca qaranka, madaxbannaanida, iyo xiriirka dibadda ay ku jiraan mas'uuliyadaha dastuuriga ah. Somaliland iyo Puntland waxay heshiisyo la galeen la-hawlgalayaal shisheeye iyagoo adeegsanaya hay'adahooda goboleed. Somaliland waxay sheeganeysaa madax-bannaani, halka Puntland ay weli tahay dowlad xubin ka ah federaalka oo leh qaab-dhismeedkeeda amniga. Xiriirka difaaca ee Imaaraadka Carabta iyo maamulladan ayaa sidaas darteed abuuray sheegashooyin iska soo horjeeda oo ku saabsan sharci ahaanshaha gelitaanka militariga. Bishii Janaayo 2026, Muqdisho waxay joojisay heshiisyo lala galay Abu Dhabi oo ku saabsanaa dekedaha, amniga, difaaca, iyo dhinacyada kale ee iskaashiga. Dowladda federaalka ayaa sidoo kale xayiraad ku soo rogtay diyaaradaha militariga iyo kuwa xamuulka qaada ee Imaaraatka. Maamullada gobolku waxay diideen joojinta heshiisyada Muqdisho ee saameeyay dhulkooda. Khilaafku ma aha mid si fudud loo habeeyey. Go'aan kama dambays ah oo sharci ah ayaa u baahan doona in la baaro heshiisyada asaasiga ah, qaybinta awoodda dastuuriga ah ee Soomaaliya, iyo hawlaha gaarka ah ee lagu qabto xarun kasta. Laakiin maqnaanshaha ogolaanshaha federaalka waa astaan ​​​​dhexdhexaad ah oo la diiwaangeliyey oo ka mid ah khilaafka.

XIRIIRKA YEMEN: BERBERA OO AH GOOB GAADIID OO GOBOLEED:

Muhiimadda milatari ee Berbera ayaa si gaar ah u muuqatay intii lagu jiray horumarradii ku lug lahaa Yemen bishii Janaayo 2026. Warbixintu waxay ku tilmaantay xarunta inay qayb ka tahay waddada loo adeegsaday in hoggaamiyaha gooni-u-goosadka Yemen Aidarous al-Zubaidi looga raro gobolka. Dhacdadan ayaa sii xoojisay muranka u dhexeeya Soomaaliya iyo Imaaraadka Carabta ee ku saabsan isticmaalka dhulka iyo hawada Soomaaliya ee howlgallada aan la xiriirin amniga qaranka Soomaaliya. Waxay sidoo kale iftiimisay muhiimadda istaraatiijiyadeed ee u dhowaanshaha Berbera iyo Yemen. Abu Dhabi, goobtu waxay bixisaa goob saadka oo suurtagal ah oo u dhow Gacanka Cadan iyo Badda Cas. Magaalada Muqdisho, isticmaalka dhulka Soomaalida ee hawlgallada ay ku lug leeyihiin siyaasiyiin shisheeye ama kuwa militariga ayaa keenaya su'aalo ku saabsan oggolaanshaha iyo xakamaynta. Dhacdadan ayaa noqotay mid ka mid ah waxyaabihii ka dambeeyay go'aanka Soomaaliya ay ku joojinayso heshiisyada iskaashiga ee ay la gashay Imaaraadka Carabta.

DANAHA ISRAEL IYO MARAYKANKA AYAA IS-DHEXGELAYA KAABAYAASHA DHAQAALAHA IMAARAATKA CARABTA:

Ballaarinta Berbera waxay sidoo kale xiriir la leedahay danaha amniga ee gobolka oo dhan. Wargeyska Le Monde ayaa sheegay in ciidamada militariga Israa'iil ay booqdeen aaggaas, isla markaana wafdi ka socda Taliska Mareykanka ee Afrika ay kormeereen xarunta. Baaritaanku wuxuu ku tilmaamay Imaaraadka Carabta inay kormeerayaan dhismaha oo laga yaabo inuu daboolo baahiyaha la-hawlgalayaasha amniga ee badan. Meesha Berbera ku taal ee u dhow Yemen ayaa ka caawisa sharraxaadda xiisahaas. Gacanka Cadan iyo Bab el-Mandeb ayaa noqday kuwo aad muhiim ugu ah qorsheynta militariga gobolka sababtoo ah weerarrada ka dhanka ah gaadiidka badda iyo colaadaha ku lug leh Yemen. Qalab milatari oo laga hirgeliyo Berbera ayaa bixin kara kormeer, saadka, iyo marin u helidda hawlgalka marinkan. Si kastaba ha ahaatee, booqashooyinka la soo sheegay iyo suurtagalnimada marin u helidda mustaqbalka ma xaqiijinayaan in Imaaraadka Carabta, Israa'iil, iyo Mareykanka ay hadda ka shaqeeyaan taliska militariga ee wadajirka ah goobta. Waxa la diiwaangeliyey waa ballaarinta kaabayaasha dhaqaalaha ee la xiriira Imaaraadka iyo xiisaha ay u qabaan dhinacyada kale ee militariga ee ku sugan goobta istaraatiijiyadeed.

ISKA HORIMAADKA SOOMAALIYA IYO IMAARAATKA CARABTA OO GAARAY MARXALAD CUSUB:

Nofembar 17, Madaxweynaha Soomaaliya wuxuu si cad ugu eedeeyay Abu Dhabi inay dhistay saldhigyo milatari oo aan la ogolayn, ay taageerto kooxo hubaysan oo ka baxsan taliska federaalka, iyo inay adeegsato heshiisyo goboleed si ay u wiiqdo madaxbannaanida Soomaaliya. Laba maalmood ka dib, Soomaaliya waxay amar ku bixisay in safiirka Imaaraadka Carabta uu baxo 72 saacadood gudahood, waxayna dib ugu yeertay safiirkeedii. La-taliyaha madaxweynaha Imaaraadka Carabta Anwar Gargash ayaa ka jawaabay isagoo dhaleeceeyay sida madaxweynaha Soomaaliya u maareeyay khilaafka. Horumarradani waa kuwo muhiim u ah xaqiijinta rasmiga ah ee darnaanta iskahorimaadka, laakiin maaha saldhigga kaliya ee baaritaankan. Aasaaska caddaynta xooggan wuxuu ku jiraa dhismaha militariga ee si madax-bannaan loo diiwaangeliyey, dhaqdhaqaaqa shaqaalaha, qabanqaabada amniga gobolka, iyo isticmaalka xarumaha istaraatiijiga ah. <Cite refs={[“turn868114search0″,”turn868114news15”]}/>

GUNAANAD: RAADKA MILETERIGA EE ABU DHABI WUXUU WAJAHAYAA CAQABAD KU SAABSAN MADAXBANAANIDDA:

Caddeymaha ay dib u eegtay Dark Box waxay tilmaamayaan laba xarumood oo muhiim u ah dhaqdhaqaaqa militariga ee Imaaraatka ee Soomaaliya. Berbera, sawirada dayax-gacmeedka iyo warbixinta amniga waxay diiwaangelinayaan saldhig militari oo ballaaran oo lala xiriiriyay Imaaraadka Carabta, oo ay ku jiraan kaabayaasha dhaqaalaha ee la jaanqaadaya kaydinta rasaasta iyo diyaarinta difaaca cirka. Bosaaso, baaritaannadu waxay diiwaangelinayaan ku lug lahaanshaha militariga Imaaraatka, ballaarinta xarumaha duulista, iyo isticmaalka kaabayaasha amniga ee u dhow shabakad caalami ah oo qandaraaslayaal militari ah. Hawlahan waxay qayb ka yihiin qaab ballaaran oo xiriir difaac iyo kaabayaal ah oo u dhexeeya Abu Dhabi iyo maamul goboleedyada Soomaaliya. Farqiga u dhexeeya kaabayaasha militariga ee la diiwaangeliyey iyo natiijada sharciga ah ee kama dambaysta ah ee sharci darrada ayaa weli muhiim ah. Si kastaba ha ahaatee, caddayntu waxay xaqiijinaysaa in muranku uu khuseeyo xarumaha dhabta ah iyo xiriirka hawlgalka, ee aanu ahayn oo keliya eedaha diblomaasiyadeed. Marxaladda xigta ee baaritaanka waa inay diiradda saartaa heshiisyada milatari ee maamula Berbera iyo Bosaso, qandaraasyada dhismaha, dhaqdhaqaaqa diyaaradaha, qaab-dhismeedka taliska ee ciidamada maxalliga ah ee la taageero, iyo heerka oggolaanshaha federaalka. Diiwaanadaasi waa kuwo lagama maarmaan u ah go'aaminta mas'uuliyadda buuxda ee sharciga iyo hawlgalka ee hawlaha milatari ee Imaaraadka Carabta ee Soomaaliya.

XIGASHO-DARK BOX.

Previous
Previous

RW-XAMSE AYAA YIRI”QOFKII KU DHINTA KGS WAXAA MASUUL KA AH IMAARAATKA”.

Next
Next

YAA NOQON DOONO XOGHAYAHA GUUD EE QM EE SOO SOCDA?