(MUUQAALKA)-HOGAMIYEYASH MASAR IYO LIBIYA.
(CAIRO/EGYPT)-Isu soo dhawaanshaha sii kordhaya ee Masar ay la leedahay dowladda ku meel gaarka ah ee "midnimada qaranka" ee uu hoggaamiyo Abdel Hamid Dbeibah ee galbeedka dalka ayaa dhalisay dood iyo su'aalo ku saabsan nooca khatarta ay Qaahira ku saleyneyso ficilladeeda dal sannado badan la ildarnaa kala qaybsanaanta hay'adaha. Ka dib sannado badan oo joogitaanka Masar uu si dhow ula xiriiray "Ciidanka Qaranka" ee bariga Liibiya oo uu hoggaaminayo Marshal Khalifa Haftar, Qaahira waxay dib u hawlgelisay kanaallada isgaarsiinta ee Tripoli, taasoo ugu dambeyntii keentay in Madaxweynaha Masar Abdel Fattah al-Sisi uu qaabilo madaxa dawladda "Midnimada" ee Liibiya Khamiistii, kulan kaas oo ah kii labaad ee dhowr bilood gudahood. Tallaabadani waxay muhiimad ka heshay waqtigii ay ku timid, maadaama ay timid maalmo ka dib laba booqasho oo muhiim ah oo kala duwan oo Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Masar Badr Abdel-Aty iyo ka dibna Taliyaha Sirdoonka Hassan Rashad ay ku tageen Tripoli. Waxay sidoo kale ku soo beegantay marxalad ay faylasha heshiisyada siyaasadeed, amniga iyo dhaqaalaha isku xiran yihiin, halka khilaafaadka ku saabsan sharci ahaanshaha hay'adaha ay sii wadaan inay carqaladeeyaan gaaritaanka qaacido mideysan oo loogu talagalay maamulka. Laakiin u fasirashada tallaabadan inay tahay mid Masar uga guurtay hal xero una guurtay mid kale waxay u muuqataa mid aan macquul ahayn, sida ay sheegeen diblomaasiyiinta Masar iyo Liibiya ee la hadlay Asharq Al-Awsat. Aragtidooda, Qaahira kuma dhawaaqin inay ka tagayso xiriirkii dhowaa ee ay la lahayd bariga Liibiya, amniga iyo danaha juqraafiyeed ee ku xiray Taliska Guud ee "Ciidanka Qaranka" isma beddelaan marka dib loo bilaabo isgaarsiinta dowladda Tripoli.
KANAALADDA ISGAARSIINTA”ISBARBARDHIGGA”:
Sida laga soo xigtay Kaaliyaha Wasiirkii hore ee Arrimaha Dibadda ee Masar, Danjire Ezzat Saad, qiimeyntani waxay ku salaysan tahay hab ballaaran oo Masar ah oo soo koraya tan iyo 2020, markii Qaahira ay qaadatay "Baaqa Berlin" oo ah qaab-dhismeed caalami ah oo dhammaystiran oo wax looga qabanayo dhibaatada, oo ay ku jiraan raadadka siyaasadeed, militari, amni iyo dhaqaale, iyo sidoo kale cunaqabataynta hubka, xuquuqda aadanaha iyo sharciga caalamiga ah ee bani'aadamnimada. Sida laga soo xigtay Saad, habkani wuxuu qaybaha kala duwan ee xiisadda Liibiya ku dhigayaa hal qaab oo wax looga qabanayo, ka dib markii Golaha Ammaanku uu ansixiyay natiijooyinka ku dhawaaqista, sidaas darteedna wuxuu ka dhigayaa heshiis dhammaystiran iyo midaynta hay'adaha yool la caddeeyay oo ah tallaabada Masar. Saad wuxuu tilmaamay in isku-dubaridka Masar ee dhinacyada Liibiya uu sii socday sanadihii la soo dhaafay, laakiin uusan gaarin heerka isbahaysi, iyadoo la ilaalinayo marinnada isgaarsiinta ee bariga iyo galbeedka dalka. Marka laga eego dhinacan, sida ay qabaan khubaradu, xiriirka sii socda ee Qaahira ay la leedahay bariga iyo galbeedka Liibiya macnaheedu maaha inay ka laabanayso xulufadii hore ama isfahamkii, laakiin waxay ka tarjumaysaa isku day lagu ilaalinayo waddooyinka is barbar socda ee isgaarsiinta iyo in laga fogaado in saameynta Masar lagu koobo hal meel siyaasadeed oo gudaha Liibiya ah.
“QOTO DHEERIDDA ISTARAATIIJIYADDA”:
Taas bedelkeeda, falcelinta siyaasiyiinta iyo dhaqdhaqaaqayaasha bariga Liibiya waxay muujinayaan xasaasiyad ku saabsan isu soo dhawaanshaha Masar ee dowladda "midnimada", iyadoo la tixgelinayo khilaafaadka socda ee ku saabsan heshiiska xuduudda badda ee lala saxiixday Turkiga, kaas oo ay ansixiyeen Aqalka Wakiillada Liibiya bishii Oktoobar ee la soo dhaafay, Qaahira-na ay diiday. Diblomaasi hore oo Liibiyaan ah iyo qunsulkii hore ee Qubrus, Moxamed AL-Jazawi, ayaa meesha ka saaray "isbeddel ku yimid sharadka Qaahira," iyadoo lagu saleynayo xaqiiqda ah in bariga Liibiya uu matalo qoto dheer oo istaraatiiji ah oo loogu talagalay amniga qaranka Masar, isagoo u sheegay Asharq Al-Awsat in xiriirka "Ciidanka Qaranka" uu ku salaysan yahay tixgelinno ka sarreeya kala duwanaanshaha siyaasadeed ee hadda ka jira dalka, kaas oo uu u arkay "daruur xagaaga ah." Sida laga soo xigtay aragtidan, tixgelinnadani waxay dib ugu laabanayaan sannadihii iska horimaadyada ururada xagjirka ah ee Benghazi iyo Derna, markii amniga xuduudaha Masar uu la xiriiray horumarka dagaalka ka dhanka ah argagixisada ee bariga Liibiya, doorka "Ciidanka Qaranka" ee la dagaallanka argagixisadana wuxuu helay cabbir goboleed oo aan ku koobnayn bariga dalka oo keliya. Isbeddelkan waxaa sii xoojiyay, sida laga soo xigtay aragtida AL-Jazawi, kulankii Hassan Rashad uu la yeeshay Saddam Haftar, ku xigeenka taliyaha guud ee "Ciidanka Qaranka," ee Qaahira Noofambar 13 si looga wada hadlo mideynta maamulka, kicinta mashaariicda wadajirka ah, iyo qabashada doorashooyin joogto ah; kulan ay "Ciidanka Qaranka" ku dareen dadaallada lagu dhisayo "dowlad mideysan oo xasilloon" iyo kor u qaadista xasilloonida siyaasadeed iyo amniga. Dhinaca kale, safiirkii hore ee Liibiya u fadhiyay Ukraine, Adel Issa, wuxuu furfurnaanta Masar u arkaa fursad uu dib ugu qeexi karo doorka Masar iyadoo lagu salaynayo iskaashi dhow oo uu la yeesho dhammaan qaybaha dawladda Liibiya, halkii uu la jaanqaadi lahaa hal dhinac ama uu khilaafaadka gudaha u rogi lahaa mid joogto ah. Aragtidani waxay ku salaysan tahay mabda'a ah in danaha Masar aan lagu gaarin iyadoo la doorbidayo hal maamul oo ka sarreeya mid kale, laakiin ay tahay in lala macaamilo Liibiya oo ah hal hay'ad, iyo taageeridda dadaallada lagu soo dhaweynayo aragtida iyo hagaajinta kala qaybsanaanta, si loo ilaaliyo midnimada hay'adaha iyo abuurista jawi deggan oo labada dal ah. Liibiya waxay la il daran tahay kala qaybsanaan siyaasadeed iyo mid militari, waxaana ku loolamaya laba dowladood, mid waxay ku taal galbeedka dalka oo uu hoggaamiyo Dbeibah, mid kalena waxay ku taal bariga oo uu soo magacaabay baarlamaanka oo uu hoggaamiyo Osama Hammad, kan dambena waxaa taageera "Ciidanka Qaranka". Falanqeeyayaashu waxay aaminsan yihiin in ajandaha kulanka Sisi iyo Dbeibah uu xambaarsan yahay tilmaamo wax ku ool ah oo ku saabsan habkan uu soo bandhigay Issa; maadaama wadahadalladu aysan ku koobnayn dammaanad siyaasadeed oo ku saabsan amniga, midnimada iyo jiritaanka dhuleed ee Liibiya, laakiin ay ku fidsan yihiin ballaarinta iskaashiga ganacsiga iyo maalgashiga, iyadoo si gaar ah diiradda loo saarayo tamarta, gaaska, saliidda iyo dib u dhiska Libiya.
ISHA-AA.