JENERAAL XAFTAR OO HESHIIS LA GALAY DALKA TURKIGA,MAXAA XIGI KARA?
(MUUQAALKA)-HAKAN IYO XAFTAR.
(BENGHAZI/LIBYA)-Guul weyn oo ay gaareen sheegashada Turkiga ee Bariga Mediterranean-ka, baarlamaanka bariga Liibiya ayaa Talaadada maanta ah ansixiyay heshiis xaddidaad badeed oo lala galay Turkiga . Qoraal rasmi ah oo ay ku qoreen boggooda internetka, Aqalka Wakiillada Liibiya ee Benghazi ayaa lagu sheegay inay sidoo kale laaleen go'aan qaadacaadda 2020 ee lagu bartilmaameedsanayay Ankara, taasoo muujinaysa horumar laga gaaray xiriirka Turkiga iyo maamulka bariga Liibiya. Turkiga iyo dowladda caalamku aqoonsan yahay ee Liibiya ee fadhigeedu yahay Tripoli ayaa saxiixay heshiiska xaddidaadda badda sannadkii 2019 si looga hortago sheegashada Giriigga iyo Qubrus ee gobolka. Heshiisku wuxuu sugayay oggolaansho rasmi ah sannado badan iyadoo Liibiya ay u qaybsan tahay laba maamul. Si kastaba ha ahaatee, sanadihii la soo dhaafay, Ankara waxay dib u soo celisay xiriirkii ay la lahayd hoggaamiyaha dhabta ah ee bariga Liibiya, Khalifa Xaftar, oo ah taliyaha Ciidamada Qalabka Sida ee Liibiya (LAAF), gaar ahaan wiilkiisa Saddam. Ilo wareedyo dhowr ah ayaa u sheegay Middle East Eye in go'aanka baarlamaanka bariga Liibiya ee uu ku ansixiyay heshiiska isla maalintaas uu booqday taliyaha sirdoonka Turkiga Ibrahim Kalin ee Tripoli uu ahaa mid aan la fileyn. "Kalin wuxuu xiriir qoto dheer la sameeyay Xaftar wuxuuna sameeyay horumar la taaban karo oo ku aaddan sidii arrintan loo gaarsiin lahaa dhammaadka," ayuu yiri ilo wareed fadhigiisu yahay Liibiya oo arrintan ka warqaba oo u warramay MEE. Ilo wareedyo dhowr ah oo gobolka ah ayaa MEE u sheegay sannadkii hore in Giriiggu uu cadaadis weyn saaray Xaftar si uusan u ansixin heshiiska, kaas oo dhaawac weyn ku noqon doona sheegashada badda ee Giriigga ee gobolka. Bilgehan Ozturk, oo ah xubin aan deganayn Machadka Caalamiga ah ee Cilmi-baarista Istaraatiijiyadda ee fadhigiisu yahay Qatar, ayaa u sheegay MEE in Xaftar uu raadinayay inuu kala duwanaado xiriirkiisa gobolka iyo in Ankara ay bixinayso waxyaabo aysan Giriiggu awoodin. "Turkigu waa mid ka mid ah dalalka ugu awoodda badan gobolka oo gacan weyn ka geysan kara warshadaha difaaca iyo maalgashiga, isla markaana ka caawin kara Haftar inuu helo aqbalaad ka timaada bulshada caalamka," ayuu yiri. "Giriiggu ma haysto qalabkan." Ilo wareedyo laga helay Libya ayaa sheegay in Ankara ay bilo badan la gorgortantay Haftar, kaasoo horraantii bishan xilka ka qaaday Aguila Saleh oo ahaa afhayeenka Aqalka Wakiillada ee Libya, kuna beddelay Al-Salhin Abdelnabi al-Obeidi.
'Tani waa bilow uun... waxaan arki doonnaa isbeddello waaweyn oo ku yimaada qaab-dhismeedka maamulka Liibiya'
- Ilo ku sugan Liibiya
Turkiga iyo dalalka kale ee gobolka ayaa gacan ka geystay dhexdhexaadinta heshiis uu Mareykanku taageeray oo wakiillo ka socda xeryaha siyaasadeed ee iska soo horjeeda ee Liibiya ay ku ansixiyeen Tripoli bishii Agoosto. Heshiisku wuxuu horseedi karaa in la qabto doorashooyinka madaxweynaha iyo sharci-dejinta laba sano gudahood. Ilo wareedka ayaa u sheegay MEE in Ankara ay ka codsatay dowladda Haftar inay muujiso kalsooni dhisid si ay u muujiso in Turkigu uu ku kalsoonaan karo. "Kani waa bilow," ayuu yiri ilo wareedku. "Waxaan arki doonnaa isbeddello waaweyn oo ku yimaada qaab-dhismeedka maamulka Liibiya." Ilo wareedka ayaa sheegay in heshiis kama dambays ah oo ka dhaca Liibiya, oo ay taageerayaan maamulka Trump iyo ergaygiisa Massad Boulos, uu u horseedi karo Abdul Hamid Dbeibeh inuu noqdo ra'iisul wasaare halka Haftar ama mid ka mid ah wiilashiisa uu noqdo madaxweyne, isagoo isku daraya labada maamul ee iska soo horjeeda hal dowlad. Ozturk wuxuu intaas ku daray in xiriirka qoto dheer ee Ankara ay la leedahay Masar , Sacuudi Carabiya iyo kuwa kale ee gobolka ay ku riixayaan Haftar inuu Turkiga u oggolaado saameyn ballaaran. "Waxay jeclaan lahaayeen inay ikhtiyaarradooda furnaadaan," ayuu yiri.
SIYAASADDA LIIBIYA OO HAL AH:
Heshiiskan ayaa ka dambeeyay booqasho uu Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Turkiga Hakan Fidan ku tagay Tripoli, markii ugu horreysayna uu ku tagay Benghazi horraantii Agoosto. Benghazi, Fidan wuxuu la kulmay Xaftar, wiilashiisa Saddam iyo Belkacem, iyo afhayeenka baarlamaanka Salex. Ankara waxay safarka ku tilmaantay mid qayb ka ah siyaasaddeeda "Hal Liibiya". Isagoo ka jawaabaya go'aanka Talaadada, Jalel Harchaoui, oo ah khabiir ku takhasusay Liibiya oo ka tirsan Machadka Adeegyada Boqortooyada ee Boqortooyada, ayaa yiri: "Waa wax aan macquul ahayn in la buunbuuniyo muhiimadda dhacdadan. Waa mid aad u istaraatiiji ah, aadna u qoto dheer." Harchaoui ayaa u sheegay MEE in heshiisku uu calaamad u noqon doono "dabacsanaan" siyaasadeed oo dhawaan ka jirtay Liibiya, taasoo abuureysa ka hor iyo ka dib. Wuxuu ku tilmaamay tallaabo muhiim ah oo loo qaaday sidii dalka kala qaybsan loogu soo dhaweyn lahaa xal siyaasadeed ka dib sannado dagaallo iyo is-afgarad la'aan. Heshiisku sidoo kale waa guul uu gaaray Saddam Haftar, kaasoo Harchaoui uu sheegay inuu "ku sii socdo". Harchaoui wuxuu ka digay in Giriigga, Qubrus, Israa'iil iyo Imaaraadka Carabta "ay u badan tahay inaysan aad ugu faraxsanayn heshiiska maanta". Wuxuu sheegay in dalalku ay ku tiirsanaayeen colaad kala qaybsan oo barafowday oo ka jirta Liibiya sababo la xiriira tixgelintooda istiraatiijiyadeed, oo ay ku jiraan dadaallada lagu hareereynayo Turkiga. Falanqeeyaha ayaa sidoo kale si taxaddar leh u rajo qabay bilaha soo socda, maadaama dagaalka Suudaan qayb ahaan loo maalgeliyay bariga Liibiya. "Haddii saadaashaydu run noqoto, waxaad arki doontaa Saddam oo diyaar u ah inuu joojiyo taageerada Ciidamada Taageerada Degdegga ah ee Suudaan," Harchaoui ayaa ka yiri kooxda milatariga ee ka dagaallamaysa dagaalka sokeeye ee dhiigga badan ku daatay ee Suudaan.
XIGASHO-MEE.
