151-MAALMOOD KA DIB AYEY XURIYADOODII DIB U HELEEN.
(MUUQAALKA)-BADMAAXIINTA MASAR.
(MUQDISHO/SOMALIA)-Ka dib ku dhawaad shan bilood oo xidhitaan iyo sugitaan ah, badmaaxiinta Masar ee la afduubtay ayaa neefta ku dhegtay , iyadoo la bilaabay habraacyada dib ugu laabashadooda Masar, ka dib dadaalladii dawladda Masar ay ku doonaysay inay la socoto kiiskooda oo ay ka shaqeyso sidii ay dib ugu soo celin lahayd dalkooda hooyo. Badmaaxiinta Masar ayaa ka hadlay faahfaahinta maalmihii adkaa ee ay soo mareen intii afduubku socday, iyagoo dib u eegay xaaladaha adag iyo walwalka joogtada ah ee ay la kulmeen intii ay xirnaayeen, ka hor inta aysan dhibaatadooda ku dhammaan ku soo laabashadooda Masar oo ay dib ula midoobaan qoysaskooda. Badmaaxiintu waxay ka sheekeeyeen qaar ka mid ah faahfaahinta safarka afduubka, xaaladihii ay ku noolaayeen intii lagu jiray xabsiga, iyo waqtiyadii ka horreeyay sii dayntooda iyo bilowgii safarkooda dib ugu laabashada Qaahira, iyagoo ku nuuxnuuxsaday in gaaritaanka dalkooda ay ka dhigan tahay dhammaadka xilligii ugu adkaa ee ay soo mareen. Intaa waxaa dheer, Samex Cabdel-cazim, oo ka mid ah badmaaxiinta Masar ee lagu xiray markabka, ayaa Axadda maanta ah u sheegay AL-Carabiya.net iyo Al-Hadath.net: "Maalmo aad u adag ayay ahaayeen, oo aan wax kale ku arag muuqaallo sida filimada argagaxa leh. Waxaan badda ku qaadannay 151 maalmood, hubkuna meel walba ayuu yaallay, waxaana si joogto ah u maqlaynay rasaas, ilaa aan dareemnay inaan dib u soo laaban doonin, nolosheennana ay dhammaatay." Marka laga hadlayo faahfaahinta afduubka, Cabdul Cazim wuxuu yiri: "Waxaan si caadi ah uga shaqeyneynay markabka, si lama filaan ah ayaa naloo afduubtay, mana aanan garanayn sababaha waxa dhacay. Waxay ahayd waayo-aragnimo aad u adag annaga iyo dhammaan qoysaskeenna, gaar ahaan la'aanta cuntada iyo cabitaanka, marka lagu daro cayda iyo hanjabaadaha, mararka qaarna waxaan ku soo toosi jirnay dhawaqa rasaasta burcad-badeedda oo raadinayay inay lacag helaan."
CIIDAMO GAAR AH SI EY U XUREEYAAN:
Cabdul Cazim ayaa sidoo kale ka hadlay faahfaahinta sii deynta, isagoo raaciyay: "Ka dib markii aan ogaanay sii deyntayada, waxaan ka soo degnay buurta, ciidamada gaarka ah ee amniga Soomaaliyana waxay soo farageliyeen burcad-badeedda, laakiin ma aanan ogeyn waxa dhacayay, ilaa aan ka helnay war la yaab leh oo ah inaan xor nahay, iyo in nalagu wargelin doono inaan ku laabano dhulkeenna," isagoo carabka ku adkeeyay: "Markii hore, ma aanan rumaysanayn in arrintu ay runtii dhammaatay." Wuxuu muujiyay sida uu uga mahadcelinayo dadaallada ay mas'uuliyiinta Masar sameeyeen si ay u soo farageliyaan sii deynta badmaaxiinta iyo hubinta inay ku soo laabtaan dalkooda, isagoo ku nuuxnuuxsaday in ku laabashada Masar iyo la kulanka qoysaskooda ay ahayd rabitaankooda ugu weyn muddadii adagayd ee xabsiga. Wuxuu sii watay: "Kadib, waxaan ogaanay faragelinta mas'uuliyiinta Masar ee annaga naga wakiil ah, waxaanan u mahadcelineynaa dadaalkooda weyn... Ka dib muddadan adag, ma aanan haysan riyo aan ka ahayn inaan ku laabano Masar oo aan la kulanno qoysaskeenna."
“RIYO XUN”:
Sidaas darteed, Axmed Maxamuud, oo ka mid ah Masriyiintii lagu xiray markabka, ayaa u sheegay AL-Carabiya.net iyo Al-Hadath.net in muddada xariggu ay aad u adkeyd, isagoo xusay inay ku soo toosi doonaan dhawaqa rasaasta, halka hubkuna uu ku daadanayay hareerahooda, taasoo noloshooda ka dhigtay "riyo xun," daqiiqadahana ay si aad ah u gaabis ahaayeen. Wuxuu intaas ku daray: "Waxaa na saarnaa cadaadis weyn oo ka imanaya burcad-badeeddii weeraray markabka, na afduubtay, oo na haysay 151 maalmood, iyagoo dalbanaya madaxfurasho si loo sii daayo. Waxay noo ogolaadeen inaan la xiriirno qoysaskeenna, laakiin ujeeddadu waxay ahayd in lagu cadaadiyo inay na siiyaan lacag, taasoo naga dhigtay inaan ku noolaano xaalad cabsi iyo walwal joogto ah."
LA DAGAALANKA BURCAD BADEEDA:
Waxa layaabka leh ee ku jira hadalka Maxamuud waa fikirkooda ku aaddan inay "naftooda xoreeyaan," iyagoo leh: "Mararka qaar waxaan ka fikirnay inaan la macaamilno burcad-badeedda hubaysan oo aan arrinta ku soo afjarno si kasta, si aan uga takhalusno ciqaabta iyo dhaqanka adag ee nalagu hayay, laakiin isla markaasna waxaan ka warqabnay khatarta ah in sidan loola macaamilo dadka hubaysan." Wuxuu sharraxay in badmaaxiintu ay arkeen faragelinta ciidamada Soomaaliya maalin ka hor, ka hor inta aysan burcad-badeeddu sii deyn, isagoo xusay in markii hore aysan rumaysan waxa dhacay oo aysan fahmin inay xor yihiin, ka hor inta aan la bilaabin habraacyada ku saabsan dib ugu laabashadooda guryahooda iyo la kulanka qoysaskooda.
1 ka mid ah 3
BADMAAXIINTA LA QABTAY:
Dhanka qoysaska, Cadel Imam, oo ah adeerkii Samex Cabdel Cazim, ayaa u sheegay AL-Carabiya.net iyo Al-Hadath.net in "qoysku hadda ay la kulmayaan xaalad farxad iyo raynrayn weyn ka dib markii lagu dhawaaqay sii deynta badmaaxiinta iyo soo laabashadooda si nabad ah, gaar ahaan ka dib in ka badan 5 bilood oo walaac, cabsi iyo sugitaan ah," isagoo sharraxaya in "muddadan oo dhan waxaan ku noolaynay rajo ah in wararku na soo gaari doonaan oo na qancin doona, laakiin isla markaas cabsidu waxay na xakamaysay sababtoo ah muddada dheer ee xabsiga iyo xaaladaha adag ee aan ognahay inay ku nool yihiin." Waxa kale oo uu tilmaamay in muddada lagu hayay badmaaxiinta ay aad ugu adkeyd qoysaskooda, iyagoo si joogto ah u sugayay warar ama xiriiro kasta oo ka dhaadhicin kara wiilashooda, iyadoo ay jirto walaac laga qabo goorta ay dhibaatadu dhammaan doonto iyo suurtagalnimada inay mar kale arkaan, isagoo xusay in warka sii deyntooda uu ahaa mid farxad weyn u leh qoysaska ka dib muddo dheer oo walaac, duco iyo sugitaan ah.
TALAABOOYINKA EY MASAR QAADAY SI EY U SOO AFJARTO DHIBAATADDA:
Imaam wuxuu sheegay in falalka Masar intii lagu jiray xabsiga badmaaxiinta ay aad u soo dhaweeyeen qoysaska, kuwaas oo la socday wararka ay heleen ee ku saabsan dadaallada lagu soo afjarayo xariggooda iyo dib ugu celinta Masar, wuxuuna u mahadceliyay dhammaan dadkii ka qayb qaatay dadaalladan. Danjire Maxamed Saalax, safiirka Masar ee Soomaaliya, ayaa halkaas u joogay inuu soo dhaweeyo badmaaxiinta Masar markii ay ka soo degeen garoonka diyaaradaha ee Muqdisho, halkaas oo loo qaaday xarunta safaaradda, lana siiyay hoy iyo daryeel lagama maarmaan ah, si loogu diyaar garoobo bixitaanka safiirka Masar ee Qaahira. Tallaabooyinkan waxaa lagu fuliyay iyadoo la raacayo tilmaamaha Madaxweynaha Masar Abdel Fattah al-Sisi, iyo dabagalka Wasiirka Arrimaha Dibadda Badr Abdel-Aty, oo ku saabsan sidii loo xaqiijin lahaa soo celinta badmaaxiinta Masar ee ka yimid Soomaaliya una yimid Masar. Waxaa la xusay in markabka shidaalka qaada ee "MT Eureka" ay afduubteen kooxo hubeysan oo Soomaali ah horraantii Maajo isagoo ka shiraacanaya xeebaha Yemen, waxaana markabkan lagu hayay 12 badmaaxe, oo ay ku jiraan 8 Masaari ah iyo 4 Hindi ah tan iyo 2-dii Maajo. Muddo 151 maalmood ah, qoysaska badmaaxiinta ayaa sugayay wararka ku saabsan dadkii ay jeclaayeen, iyadoo ay jirto qarsoodi ku saabsan duruufaha xariggooda iyo qaddarkooda, halka wadahadallada lagu sii deynayo ay si isdaba joog ah u burbureen sababo la xiriira is afgaranwaa ku saabsan qiimaha madaxfurashadda la dalbaday.
ISHA-AA.