SIRAEL OO KA QUUSATAY SALDHIGII BERBERA UNA SOCOTA ASMARA.
(MUUQAALKA_-CIIDAMADA BOOLISKA ISRAEL OO JIRDILAYO QAXOOTI ERITEREYAAN AH.
(TEL AVIV/ISRAEL)-'Sida laga soo xigtay warbixin ay soo saartay warbaahinta Israa'iil , dadka mucaaradka ah ee Eritrea ayaa bakhaar ku yaal koonfurta Tel Aviv u adeegsanaya mid ka mid ah dhowr xarumood oo caalami ah oo loogu talagalay dhaqdhaqaaq doonaya inuu afgembiyo dowladda dalkooda. Kooxdan oo loo yaqaan Brigade Nhamedu, ayaa sheegtay inay dhisayso Urur Siyaasadeed oo caalami ah oo awood u leh inuu abaabulo dadka reer Eritrea ee masaafuriska ku jira ugu dambayntiina ay ku soo laabtaan dalka si ay u beddelaan dowladda Madaxweyne Isaias Afwerki. Sida laga soo xigtay muuqaal lagu daabacay Wargeyska Haaretz Axaddii, xubnaha dhaqdhaqaaqa Israa'iil ayaa dhawaan ku biiray bulshooyinka Eritrea ee 17 goobood oo adduunka oo dhan ah si ay u doortaan gole caalami ah oo ka kooban 51 xubnood. Qiyaastii 1,300 oo qof ayaa ka qayb qaatay codbixintii Israa'iil, oo bishii hore lagu qabtay magaalada dhexe ee Nes Ziona. Warbixintu waxay sheegtay in golaha uu tan iyo markaas usbuuc walba kulmi jiray si uu ugala hadlo maalgelinta, wacyigelinta diblomaasiyadeed, saldhig ka sameynta Itoobiya oo ay daris yihiin iyo la xiriirka dadka ku nool gudaha Eritrea. Brigade Nhamedu waxaa hogaaminaya Beyene Gerezgiher, oo u dhaq dhaqaaqa Eritrea, fadhigiisuna yahay Addis Ababa. Dhaqdhaqaaqa waxaa sidoo kale ku jira mas'uuliyiin mas'uul ka ah maaliyadda, diblomaasiyadda, abaabulka bulshada iyo qorsheynta militariga. "Waxaa naga dambeeya dad badan oo diyaar u ah inay u dagaallamaan dalkooda," ayuu Gerezgiher u sheegay Haaretz. Wuxuu sheegay in dhaqdhaqaaqa uu ilo ka helay gudaha Eritrea, oo ay ku jiraan saraakiil sare oo ka tirsan dowladda iyo militariga, laakiin wargeysku si madax-bannaan uma xaqiijin sheegashada. "Waan ognahay in dadweynuhu ay na sugayaan, gaar ahaan Asmara," ayuu yiri Gerezgiher, isagoo ka hadlayay caasimadda Eritrea. Abaabulku wuxuu ka dhashay xiriir sii xumaanaya oo u dhexeeya Israa'iil iyo dowladda Eritrea. Labada dal waxay xiriir diblomaasiyadeed sameysteen wax yar ka dib markii Eritrea ay xornimadeeda ka qaadatay Itoobiya sanadkii 1993, isla sanadkaas Afwerki ayaa loo duuliyay Israa'iil si loogu daweeyo ka dib markii uu si xun ugu dhacay cudurka duumada maskaxda. Laakiin xiriirkaas ayaa tan iyo markaas qaboojiyay, Israa'iilna waxay xirtay safaaraddeedii Asmara sanadkii 2022. Wareysi uu siiyay wargeyska Middle East Eye bishaan, wasiirka arrimaha dibadda ee Eritrea Osman Saleh ayaa sheegay in Asmara ay si ula kac ah uga fogaatay Israa'iil. "Waxaan go'aansanay inaanan rabin safaaraddooda [Israa'iil] halkan," ayuu yiri. "Kama soo horjeedno Israa'iil, laakiin waxaan go'aansanay inaanan rabin wax xiriir ah." Saleh wuxuu sidoo kale ku eedeeyay Israa'iil inay raad weyn ku leedahay Geeska Afrika, wuxuuna shaki ka muujiyay xiriirka sii kordhaya ee ay la leedahay Somaliland. "Waa inaan isweydiinaa sababta Israa'iil ay u ordayso inay maamusho Geeska Afrika. Maxay ugu baahan yihiin saldhig ay ku yeelato Somaliland?" ayuu yiri. Sarkaal sare oo ka tirsan Eritrea ayaa si gaar ah u sheegay MEE in Asmara ay diiday codsi ka yimid Imaaraadka Carabta (UAE) qiyaastii 2016 oo ku saabsanaa xarun milatari oo ku taal jasiirad ku taal Dahlak Archipelago oo lala wadaagi lahaa Israa'iil.
MALAAYIIN QAXOOTI AH:
Afwerki, oo 82 jir ah, ayaa xukumayay Eritrea tan iyo 1993. Dalku ma uusan qaban doorashooyin qaran muddo tobanaan sano ah, halka dastuurkiisa aan waligiis la hirgelin, warbaahinta madaxa-bannaanna la xiray. Dadka reer Eritrea waxaa sidoo kale loo sameeyaa shaqo qaran oo aan xad lahayn, taas oo si weyn loogu tilmaamay inay tahay arrin weyn oo dadka ku kalliftay inay ka cararaan dalka. Qiyaastii laba milyan oo qaxooti Eritrean ah iyo magangalyo doon ah ayaa hadda ku nool dibadda. Qabanqaabiyeyaasha Brigade Nhamedu waxay sheegayaan inay rajeynayaan inay bulshooyinkan kala firirsan u beddelaan mucaarad mideysan oo awood u leh inay ku laabtaan dalkooda. Hoggaanka dhaqdhaqaaqa ee fadhigiisu yahay Israa'iil waxaa ka mid ah Atakliti Abraham Michael iyo Mulue Sultan, labaduba waxay ka carareen Eritrea ka dibna waxay degeen Israa'iil. Michael wuxuu wargeyska u sheegay in dhaqdhaqaaqiisa uu saameyn xooggan ku yeeshay qoyskiisa. Wuxuu sheegay in mid ka mid ah wiilashiisa uu xirnaa laba sano ka hor inta uusan ka baxsan Eritrea, halka wiilkiisa ugu yar, oo 14 jir ah, uu weli ku jiro xabsiga oo uu ugu dambeyntii wajahayo askarnimo. "Marka hore, waxaan u dagaallamayaa inaan dib ugu laabto carruurtayda," ayuu yiri. "Waxaan haynaa sheekadeenna qaran, laakiin qof kastaa wuxuu leeyahay sheekadiisa gaarka ah." Sultan, oo yimid Israa'iil sannadkii 2008, ayaa sheegay in dad badan oo Eritrean ah ay ugu dambeyntii rabeen inay soo laabtaan inkastoo ay nolol ka dhisteen dibadda. "Qofna ma doonayo inuu qaxooti noqdo weligiis, qof walba wuxuu rabaa inuu gurigiisa aado," ayuu yiri. Dhaqdhaqaaqa ayaa si weyn u muuqday ka dib iska hor imaadyo rabshado wata oo dhexmaray mucaaradka iyo taageerayaasha dowladda Eritrea oo ka dhacay dhowr waddan. Bishii Sebtembar 2023, iskahorimaadyo ayaa ka qarxay Tel Aviv oo ku saabsan munaasabad ay soo qabanqaabisay safaaradda Eritrea. Ugu yaraan sagaal qof oo Eritrean ah, oo ka kala yimid xeryaha taageera iyo kuwa ka soo horjeeda dowladda, ayaa lagu dilay Israa'iil tan iyo markaas, sida lagu sheegay warbixin Qaramada Midoobay ay soo saartay bishii Maajo 2025 oo ay soo xigatay Haaretz. Dawit Teferi, oo ah maareeyaha maaliyadda ee dhaqdhaqaaqa, ayaa sheegay in Brigade Nhamedu uusan fileynin rabshadaha oo uu ka qoomameynayo inay dhaceen. Si kastaba ha ahaatee, wuxuu sheegay in isku dhacyadu ay muujiyeen xoojinta xiriirka siyaasadeed ee Eritrea ay la leedahay dhulkooda hooyo, isla markaana ay gacan ka geysteen dardargelinta sameynta mucaarad aad u abaabulan. Teferi, oo fadhigiisu yahay Washington, ayaa sidoo kale taageero ka raadsaday xubnaha Congress-ka Mareykanka iyo mas'uuliyiinta maamulka. Wuxuu ku dooday in Mareykanka, Israa'iil iyo waddamada Khaliijka ay leeyihiin dano istaraatiiji ah oo ay ku raadinayaan lammaane gobolka Badda Cas. Gerezgiher wuxuu qiray in xiriirada noocaas ahi aysan ahayn aqoonsi rasmi ah wuxuuna sheegay in dhaqdhaqaaqu uusan guulaysan karin iyada oo aan la helin taageero caalami ah. Wuxuu sheegay in Guutada Nhamedu aysan weli qorin ciidan dagaal balse ay isu diyaarinayaan fursad ay ku galaan Eritrea. "Waxaan diyaar u nahay waqtiga saxda ah," ayuu yiri. "Waxaana u maleynayaa inaan ku dhownahay. Aad ayaan ugu dhownahay.
ISHA-MEE.
