SAFIIRKA MARAYKANKA U FADHIY ITOOBIYA WAREYSI UU BIXIYEY AYUU KAGA HADLAY AQOONSIGA SOOMAALILAND.

(MUUQAALKA)-SAFIIRKA MARAYKANKA EE ITOOBIYA MASSINGA.

(ADDIS ABABA/ETHIOPIA)-Safiirka Mareykanka u fadhiya Itoobiya Ervin J. Massinga wuxuu isu aqoonsaday inuu yahay mid ka mid ah diblomaasiyiinta ugu firfircoon goobta, isagoo si ballaaran ula macaamilaya jilayaasha siyaasadda, bulshada rayidka ah, iyo muwaadiniinta ku nool gobollada kala duwan ee Itoobiya. Xilkiisa waxaa lagu arkay hab gacan-ku-rimis ah oo uu kula socdo xaqiiqooyinka maxalliga ah, gaar ahaan meelaha ay colaaduhu saameeyeen ee waqooyiga.

Wareysigan ballaaran ee uu la yeeshay SisaySahlu oo ka tirsan The Reporter, Danjire Massinga wuxuu ka hadlayaa isbeddellada ka socda waqooyiga Itoobiya, isbeddelka gargaarka bani'aadamnimada ee u gudbaya isku-kalsoonaanta, wadahadal siyaasadeed oo loo dhan yahay, iyo amniga gobolka. Isagoo ka tarjumaya baahida degdegga ah ee loo qabo in mudnaanta la siiyo muwaadiniinta caadiga ah ee ku dhacay qalalaasaha siyaasadeed, Danjiruhu wuxuu ku nuuxnuuxsaday inay "ka badan tahay waqtigii siyaasiyiinta iyo siyaasaddu ay dib ugu laaban lahaayeen" wanaagga dadka. Qaybo ka mid ah:

Wariyaha: Waxaad u soo shaqeysay safiirka Mareykanka ee Itoobiya muddo saddex sano ah. Maxaa inta badan iska beddelay dalkan tan iyo markii aad timid?

Danjire Ervin Massinga: Haa, saddex sano ayaa ka soo wareegtay markii aan imid Itoobiya, waxaana arkay isbeddel badan. Waxaan booqday qayb weyn oo dalka ka mid ah waxaana la kulmay dad aad u badan.

Maanta, waxaan rajeynayaa wadahadal ku saabsan bishii la soo dhaafay. Waa iska cad in bishii la soo dhaafay ay isbeddel badan ku keentay Itoobiya, gaar ahaan waqooyiga. Dagaalkii bilaabmay Sebtembar 23, 2026, wuxuu soo jiitay dareen caalami ah - hubaal dalkayga iyo, dabcan, dadka Itoobiya dhexdooda.

Dowladdaydu si xooggan ayay ugu lug leedahay wadahadallada gobolka ee ku saabsan nabadda iyo xasilloonida, sidaa darteed waxaan mowduucyadaas gobolka u dayn doonaa dadka siyaasadda dejiya ee Washington, oo uu hoggaaminayo Xoghayaha Arrimaha Dibadda.

Nabadda iyo xasilloonida gudaha Itoobiya, waxaan rabaa inaan ku nuuxnuuxsado in Mareykanku uu si xooggan u aaminsan yahay in khilaafku uusan waligiis noqon ikhtiyaarka ugu horreeya. Taasi waa run kiiskan iyo bilihii la soo dhaafay sidoo kale, waanan ka hadlay waqtigaas. Marka dagaallo iyo iskahorimaadyo dhacaan, had iyo jeer waa wax laga naxo. Waa mas'uuliyadda kuwa haya xilalka maamulka inay hubiyaan ilaalinta dadka rayidka ah ee aan waxba galabsan ee lagu qabtay rasaasta, gaar ahaan marka hubka culus la isticmaalo.

Waxaan aaminsanahay in bishii la soo dhaafay, dowladda iyo mucaaradka hubaysan ay sameeyeen dadaallo noocaas ah oo aysan ula jeedin in dad aan waxba galabsan la waxyeeleeyo. Laakiin marka dad aan waxba galabsan la waxyeeleeyo, dalkayga iyo dowladdaydu waxay sannado badan barteen in qirashada, magdhowga, iyo dadaallada la labanlaabay si looga hortago musiibooyinka noocaas ah mustaqbalka dhammaantood loo baahan yahay.

Go'aannadii la gaaray Sebtembar 23, sidaan horay u soo sheegay, waxay leeyihiin cawaaqib ka dhalan kara Itoobiya, gaar ahaan waqooyiga, gaar ahaan Tigreeguna maanta waxay ku sugan tahay xaalad aad uga duwan. Sababtaas awgeed, waxaan si xooggan u aaminsanahay in ay jiraan fursado ay tahay in la qaato. Waxaan rajeynayaa inaan la shaqeeyo inta kale ee bulshada caalamka, ururada aan dawliga ahayn ee maxalliga ah iyo kuwa caalamiga ah, iyo, dabcan, Dowladda Itoobiya lafteeda si ay wax uga qabato caqabadaha maanta jira. Waxaan rajeynayaa, waana aaminsanahay, in dadaalladan aan ku arki doonno bulsho iyo dhaqaale xooggan oo ka jirta waqooyiga - hubaal Tigree - iyo Itoobiya oo xooggan oo isku xiran guud ahaan.

Waxaad si ballaaran u safartay, gaar ahaan gobollada ay colaaduhu saameeyeen. Maxay dadka caadiga ahi kuu sheegayaan, maxaadse dareemeysaa markaad la kulanto?

Waan fahmayaa waana ku raacsanahay dareenka aad muujinayso. Dhawaan, waxaan tagay Gondar. Intaa ka hor, dhowr bilood ka hor, waxaan markii ugu horreysay tagay Bahir Dar. Sidaad ogtahay, waxaan dhowr jeer tagay Tigray, Mekelle iyo Shire sidoo kale. Meelahaas, waxa aan ka maqlo dadka caadiga ah, iyo waxa aan ku arko, waa rabitaan xooggan oo ku aaddan xasilloonida iyo in colaaddu dhammaato.

Dadka caadiga ah waxaa laga yaabaa inaysan haysan hab ay ku gaaraan go'aanno waaweyn heer qaran, laakiin waa kuwa la ildaran dhaqaale-xumo iyo go'doon. Waxa aan ku arko meelo badan, oo ka kala yimid qaybo badan oo nolosha ah, waa rabitaan ah in lagu soo laabto heer caadi ah si dadku ay u noolaadaan noloshooda, u istaagaan cagahooda, una abuuraan masiirkooda dhaqaale iyo qoys.

Mareykanka wuxuu la qabaa dareenkaas iyo riyadaas, waxaana u maleynayaa inay gebi ahaanba cadaalad tahay. Waxaan rabnaa inaan sameyno wax kasta oo aan awoodno si aan u taageerno rajada iyo himilooyinka dadka caadiga ah - dadka ka kooban dadka halkan ku nool Itoobiya iyo meelaha aad ka hadashay.

Waxaad ka hadashay sidii dadka barakacay looga rari lahaa gargaarka degdegga ah una gudbi lahaayeen isku filnaan. Iyadoo ay weli jiraan dad badan oo barakacay, taasi ma macquul baa, sideese isbeddellada dhawaan ka dhacay siyaasadda gargaarka Mareykanka u saameeyeen barnaamijyada Tigreega, Amxaarada, iyo Canfarta?

Aan ku bilaabo inaan idhaahdo gargaarku waligiis looma jeedin inuu noqdo mid joogto ah, maamulka Trump-na aad ayuu diiradda u saaray hubinta in siyaasadaheena iyo barnaamijyadeenna ku aaddan meelaha bani'aadamnimada iyo caafimaadka aysan ahayn kuwo joogto ah.

Si aan u gaaro ujeeddooyinkaas halkan Itoobiya, waxaan aqoonsanahay in su'aalaha siyaasadeed ee salka ku haya dhibaatooyinkan - sida ku tiirsanaanta gargaarka bani'aadamnimada - loo baahan yahay in si buuxda wax looga qabto si dadku u noolaadaan noloshooda oo ay u abuuraan masiirkooda. Waxaan ka shaqeynayay taas intii aan xilka hayay si taxaddar leh intii aan xilka hayay. Waxa aan aragnay toddobaadyadii u dambeeyay, inkastoo xaaladdan ay abuurtay go'aanno nasiib darro ah, ayaa ah in hadda ay jiraan fursado badan oo Itoobiya ay hore ugu socon karto oo ay uga fogaan karto baahida gargaarka bani'aadamnimada.

Marka laga eego kheyraadkeenna, iyo waxa aan awoodno inaan sameyno iyadoo la kaashanayo dowladaha iyo hay'adaha caalamiga ah - laga bilaabo Qaramada Midoobay ilaa NGO-yada - waxaan ilaalineynaa awoodda aan si dhakhso leh oo wax ku ool ah uga jawaabi karno dhibaatooyinka bani'aadamnimada. Waxaan rajeyneynaa inaan maanta isticmaalno awoodahaas iyo kheyraadkaas si aan uga caawinno dadka waqooyiga Itoobiya, gaar ahaan Tigray, inay cagahooda istaagaan oo ay bilaabaan inay hore u socdaan. Haa, waxaan sameynay isbeddello badan, laakiin waxaan haysannaa awoodda aan si wax ku ool ah uga jawaabno.

Waxaan xusayaa in dawladdu lafteedu ay kordhinayso awooddeeda ay wax uga qaban karto walaacyada bani'aadamnimada. Waan ogahay in dawladdu hadda haysato sanduuq u gaar ah oo loogu talagalay walaacyada bani'aadamnimada iyo kuwa degdegga ah, waana wax wanaagsan. Tani waa waxa Mareykanku rabay inuu arko sannado badan, iyo waxa maamulka Trump uu xoogga saaray marka la eego jawaabaha maxalliga ah ee dhibaatooyinka kala duwan. Markaa, aad ayaan ugu kalsoonahay inaan si wax ku ool ah uga jawaabi doonno, annagoo la kaashanayna bulshada caalamka, bulshada aan dawliga ahayn, iyo dawladda, si aan uga caawinno Itoobiyaanka inay cagahooda isku taagaan toddobaadyada iyo bilaha soo socda.

Sideed u qiimeyn kartaa saameynta isbeddelka siyaasadda gargaarka ee Madaxweyne Trump iyo dib-u-habaynta barnaamijyada, ka dib markii gargaarka la leexiyay oo lagu ogaaday nidaamka gargaarka ee Itoobiya? Natiijooyinkee ayaad ilaa hadda aragtaa?

Waa mas'uuliyadayda inaan hubiyo in lacagta ka timaadda canshuur bixiyayaasha Mareykanka si wax ku ool ah loo isticmaalo iyo siyaabaha ay canshuur bixiyayaasha Mareykanka iyo hoggaanka qarankuba u baahan yihiin.

Tan iyo wakhtigii la leexiyay gargaarka, waxaan soo marnay waddo dheer. Waxaan gudaha ka qabanay shaqo aad u badan gudaha dowladda Mareykanka, iyo la-hawlgalayaashayada fulinta - ha ahaadaan ururada Qaramada Midoobay ama NGO-yada - si aan u helno hubanti weyn oo ah in leexashooyin ballaaran oo nidaamsan oo aan horay u aragnay aysan mar dambe dhici doonin. Aad ayaan ugu kalsoonahay taas, waxaanan ilaalinaynaa hab feejignaan leh.

Hadda waxaan leenahay dabacsanaan weyn oo ku aaddan maaraynta kheyraadka aan haysanno. Uma baahnin wax badan sidii aan hore u sameyn jirnay sababtoo ah waxaan si wax ku ool ah u beegsaneynaa kheyraadkeenna. Waxaan isku xiraynaa dhammaan horumarkan hirgelinta - la shaqeynta dowladda iyo ula dhaqanka hay'adaha Itoobiya inay yihiin hormuudka wax ka qabashada baahiyaha dadka Itoobiya. Taasi waa sida ay had iyo jeer ahayd inay ahaato, waana sida ay tahay marka la eego maamulka Trump.

Haddii aad eegto heshiiska hirgelinta ee ku saabsan heshiiska is-afgaradka caafimaadka, kani waa hab inta badan gargaarkayagu uu si toos ah ugu mari doono waddooyinka dawladda, taasoo noo oggolaanaysa inaan si wadajir ah u barnaamijinno kheyraadkeenna wadajirka ah siyaabo aynaan hore u samayn. Kani waa habka aan hadda u hirgelineyno si aan u caawinno dadka waqooyiga.

Waxaad si ballaaran u safartay oo aad aragtay in arrinta Galbeedka Tigreega/Wolkait iyo xaaladda barakacayaasha aan weli la xallin. Washington ma leedahay mowqif cad oo ku saabsan sida arrintan loo xallin karo, yaase hoggaamin kara hawshaas? Maxay tani uga dhigan tahay nolosha dadka barakacay?

Waan ku faraxsanahay inaad dadka soo hadal qaaday. Dabcan, waxay ahayd arrin siyaasadeed, laakiin aan diiradda saarno dadka. Sida aan isku dayay inaan idhaahdo intii aan xilka hayay, waxaan rajeynayaa inaan arko dad ka faa'iidaysanaya fursadaha ay dib ugu soo nooleeyaan noloshooda guryahooda, maantana waxay fursad u siinaysaa inay taasi si dhakhso ah u bilaabato. Taas macnaheedu waa in dadka dib loogu celiyo cagahooda, inay ku laabtaan meeshii ay ka yimaadeen, inay beerahooda iyo ganacsiyadooda dhistaan, iyo inay dib u dhisaan bulshooyin iyo iskuullo.

Marka dadku fursad helaan, iyo marka ay dareemaan ammaan iyo ammaan, waxay daryeeli karaan baahiyahooda ilaa heer aad u weyn. Haa, dowladda, hay'adaha caalamiga ah, iyo la-hawlgalayaasha sida Mareykanka ayaa caawin kara, annaguna waan caawin doonnaa. Laakiin Mareykanku aad buu u aaminsan yahay awoodsiinta iyo kor u qaadista awoodda dadka laftooda inay go'aannadooda gaaraan.

Marka laga hadlayo su'aasha siyaasadeed ee ku saabsan meelaha lagu muransan yahay, taasi waxay u baahan tahay in lagu xalliyo hab dastuuri ah, sida ku cad Heshiiska Pretoria. Waxaan rajeyneynaa inaan taageerno xallinta dastuuriga ah ee su'aalahaas bilaha soo socda.

Maadaama dalku uu galayo cutub kale oo khilaaf ah, ma jiraa heshiis Joojinta Colaadaha oo weli shaqeynaya, mase dib loo soo nooleyn karaa?

Sida aan u arko, mabaadi'da ku xusan Heshiiska Pretoria ayaa weli ah mabaadi'da ay dowladdaydu si degdeg ah u rabto inay taageerto. Mabaadi'daas waxaa ka mid ah dimuqraadiyadda Tigreega - oo u baahan inay dhacdo oo ay ahayd inay dhacdo - soo celinta dadka gudaha ku barakacay, soo celinta buuxda ee maamulka Itoobiya ee Tigreega, iyo kala-goynta, hub ka dhigista, iyo dib-u-mideynta (DDR). Aad bay u dhiirigelinaysaa in la arko safaf dhaadheer oo dhalinyaro ah oo doonaya inay iska diiwaan galiyaan DDR tan iyo dhacdooyinkii Sebtembar 23. Markaa, mabaadi'da Heshiiska Joojinta Colaadaha (CoHA) ayaa jira, waxayna firfircooni gelinayaan siyaasadaha dowladdayda ee ku aaddan ka caawinta dadka waqooyiga, gaar ahaan Tigreega, inay hore u socdaan.

Marka aad si gooni gooni ah ula kulanto siyaasiyiinta iyo dadka barakacay, maxay tahay farqiga aad u aragto labada, maxaadse dareemeysaa?

Waad saxantahay. Waxaan tagay xeryaha barakacayaasha, iyo meelaha aan rasmiga ahayn ee ay isticmaalaan dadka gudaha ku barakacay sababtoo ah booska xeryaha kuma filna. Waxaan ku arkay agagaarka Shire, mar kastana, in la arko dadkaas waa wax laga naxo. In la arko carruurta ku dhalatay xeryaha barakacayaasha waxay muujinaysaa in qoysaskaas iyo bulshooyinkaasi aysan joogin meeshii ay u baahnaayeen oo aysan awoodin inay is daryeelaan.

Markaan arko sida ay ugu nool yihiin siyaabo aan qof Itoobiyaan ah u noolaan karin waxay kicinaysaa siyaasadahayga maalin kasta. Marka aan taas ku darno xaqiiqada naxdinta leh ee xaaladaha cimilada ee dad badan gelin doona dhibaato, waa wax ka badan waqtiga - waa waqti dambe - in siyaasiyiinta iyo siyaasaddu ay dib u fariistaan ​​​​oo ay u oggolaadaan danaha dadka inay marka hore ahaadaan.

Marka xigta ee aan tago Mekelle, waxaan rajeynayaa inaan arko dad xirxiran oo isu diyaarinaya inay dib ugu laabtaan guryahooda asalka ah. Haddii aan tago meelo ka mid ah meelaha aan hore u arkay oo aanan halkaas ku arkin dad, waan ku farxi doonaa. Waxaan ka heli doonaa meesha ay ku nool yihiin, waan u hambalyeynayaa, waxaana rajeynayaa inaan arko iyagoo dib u soo nooleynaya noloshooda. Bal eeg, daruuri ma noqon doonto mid fudud, dad badanna waxay u badan tahay inay cabsanayaan. Waan fahmayaa taas. Dadkan waxaa lagu qabtay gudaha awoodo siyaasadeed oo ka baxsan gacantooda. Laakiin waa waqtigii taas la soo afjari lahaa, maantana waxay fursad u siinaysaa duruufahaas inay dhammaadaan iyo in danaha dadka la hormariyo.

Waan ogahay in dawladdu ay hadda ka shaqeyneyso sidii loo dhisi lahaa guddiyo iyo qaab-dhismeedyo si loogu suurtogeliyo barakacayaasha inay dhawaan guryahooda ku laabtaan, Mareykanka, oo la shaqeynaya bulshada caalamka iyo hay'adaha aan dawliga ahayn, ayaa durba qiimeynaya waxa loo baahan yahay si ay uga caawiyaan dadka inay guryahooda ku laabtaan.

Dagaal kale ayaa qarxay, dhowr kooxood oo hubaysan ayaa sameystay isbahaysi ay ugu yeeraan "Isbahaysiga Badbaadada." Waxaad si dhow ula socotay Itoobiya oo waxaad ku baaqday wadahadal iyo wadahadal nabadeed. Ma fileysay in tani dhici doonto?

Waad ku mahadsan tahay su'aashaas. Si kooban uga hadal isbahaysiga: inta aan arki karo, toddobaadyadii u dambeeyay isbahaysigu wuxuu ku baaqay oo keliya isku dhacyo badan iyo burbur dheeraad ah. Sidaan hore u tilmaamay, aniga iyo dawladdaydu uma aragno taas waddo macquul ah oo hore loo maro. Xaaladdan oo kale, aan idhaahdo kuwa hanjabaadda garoomada diyaaradaha rayidka ah iyo kuwa Itoobiyaanka ah ee isticmaala waxay samaynayaan khalad weyn.

Hogaamiyeyaasha ururada shaqsiga ah ee sheegaya inay ku biireen isbahaysigan: Waan la hadlaa oo si toos ah ayaan ula hadlaa, sababtoo ah waa kuwa ay tahay inay ka jawaabaan taageerayaashooda oo ay qiil u sameeyaan ficilladooda. Waxaan mar kale ugu baaqayaa inay mudnaanta siiyaan danaha dadka, xaaladdaas awgeedna, inay ka fikiraan siyaabaha wadahadalku u noqon karo habka wax looga qabanayo baahiyaha dhammaan Itoobiyaanka, oo ay ku jiraan kuwa taageera. Waxaan si xooggan u aaminsanahay in habkani uu keeni karo oo uu keeni karo mustaqbal wanaagsan oo Itoobiya oo dhan ah.

Mareykanka wuxuu caan ku yahay dhexdhexaadinta dowladaha, iyo dowladaha iyo kooxaha hubeysan. Ma isku dayday inaad shaqsi ahaan la xiriirto hoggaamiyeyaasha kooxahan hubeysan, mase jiraa wax isku day ah ama qorshe ah inaad miiska soo saarto si ay ula hadlaan dowladda?

Sidaad ogtahay, horraantii xilkayga waxaan aaday Tansaaniya, Dar es Salaam, si aan gacan uga geysto fududeynta wadahadallada u dhexeeya dowladda iyo OLA. Taasi ma aysan guuleysan, laakiin ruuxa iyo ujeeddada ka dambeysa dadaalladeenna waqtigaas ayaa weli taagan.

Uma baahna inay u ekaato sida saxda ah ama u ekaato Pretoria. Mareykanka uma baahna inuu hormuud ka noqdo horumarinta nabadda iyo wadahadalka. Taas lidkeeda. Ugu dambeyntii, si nabadda iyo xasilloonida ay uga soo baxdo wadahadal, waa inay noqotaa iyada oo loo marayo Itoobiyaanka oo wada shaqeynaya oo la imaanaya heshiisyo waara oo ay si wadajir ah u hirgeliyaan. Bulshada caalamku uma aha inay go'aan ku soo rogto. Taasi ma shaqeyn karto, mana shaqeyn. Wax kasta oo farsamo ama waddo ah oo loo maro, Mareykanka wuxuu diyaar u yahay inuu gacan ka geysto fududeynta.

Ma fursad u heshay inaad la kulanto hoggaamiyeyaasha Fano, OLA, ama TPLF?

Marka laga hadlayo hoggaamiyeyaasha TPLF, waxaan u maleynayaa inaad u badan tahay inaad aragtay inaan la yeeshay wadahadallo badan, iyo sawirro laga qaaday hoggaanka TPLF dhacdooyin badan oo aan la yeeshay - halkan gurigan, Addis Ababa, iyo, dabcan, Mekelle iyo Shire sidoo kale. Markaa, hubaal waan la hadlay oo si joogto ah ayaan ula yeeshay wadahadallo intii aan xilka hayay. Ma helin fursad aan kula hadlo tan iyo dhacdooyinkii Sebtembar 23; taasi waa doorashadooda.

Marka laga hadlayo OLA, sida aan soo sheegay, waxaan joogay Dar es Salaam waxaana la kulmay hoggaamiyeyaasha OLA wakhtigaas. Waxaan sii wadnay inaan ku dhiirigelino inay aqoonsadaan in wadahadalku yahay wadada ugu hubaalsan uguna wanaagsan ee loo maro xasilloonida iyo nabadda. Taasina waa run dhammaan hoggaamiyeyaashaas.

Dowladda federaalka ayaa sheegtay in dhinacyada gobolka oo ay ku jiraan Eritrea iyo Masar ay hurinayaan colaadda hadda ka taagan waqooyiga, halka qaar ka mid ah la-hawlgalayaasha ay dib u riixayaan diblomaasiyadeed. Xaggee ayuu Mareykanku taagan yahay: tani ma arrin gudaha ah baa mise mid goboleed?

Sida aan bilowgiiba tilmaamay, Mareykanka wuxuu si xooggan uga shaqeynayaa dhinacyada diblomaasiyadeed ee ku saabsan arrimaha nabadda iyo amniga gobolka. Dhammaanteen waxaan aragnay in Xoghaye Rubio uu dhawaan la hadlay Ra'iisul Wasaare Abiy. Taasi waa qayb ka mid ah ka-qaybgalka diblomaasiyadeed ee buuxa ee heer gobol. Waxaan u oggolaan doonaa mas'uuliyiinta sare ee Washington inay si ballaaran uga hadlaan su'aalahan, sababtoo ah halkaas ayaa si sax ah looga hadlayaa, iyadoo la tixgelinayo dabeecadda gobolka ee su'aalahan. Laakiin aan ku celiyo: Mareykanka wuxuu si xooggan diiradda u saarayaa wadahadalka iyo diblomaasiyadda.

Itoobiya waxay ku dadaalaysaa inay hesho marin u helidda badda si ay u daboosho baahiyaha dadkeeda sii kordhaya, haddana hay'adaha dibadda ayaa u arka inay tahay khatar. Xaggee bay Washington taagan tahay?

Aniga iyo adiga ayaa su'aashan ka wada hadalnay dhowr jeer oo hore, iyadoo la tixgelinayo dareenka walaacyada gobolka xilligan, waxaan jeclaan lahaa inaan u oggolaado mas'uuliyiintayda sare ee Washington inay maareeyaan arrimaha gobolka. Bal eeg, waxaan aaminsanahay isdhexgalka dhaqaale ee Geeska Afrika oo dhan iyo helitaanka siyaabo looga fogaan karo rabshadaha, ee maaha in la kordhiyo xiisadaha. Taasi waa waxa kiciya diblomaasiyaddayada gobolka, waana taas waxa xoojin doonta mowqifkeenna mustaqbalka.

Madaxweyne Trump dhawaan wuxuu Somaliland ugu yeeray "dal gebi ahaanba ka duwan" Soomaaliya. Tani ma calaamad wanaagsan ayay u tahay aqoonsiga Mareykanka, mise waa hadal aan ka tarjumayn isbeddel siyaasadeed?

Ma jirin wax isbeddel ah oo ku yimid siyaasadda Mareykanka marka loo eego su'aasha aad hadda bixisay. Aan wax yar ku daro. Guud ahaan, waxaan aragnaa macluumaad khaldan oo badan oo ku jira baraha bulshada, toddobaadyadii la soo dhaafayna waxaan aragnay koror ku yimid dadaallada ula kac ah ee lagu marin habaabinayo laguna jahawareerinayo. Waxaan u arkaa inay tani tahay wax aad khatar u ah oo kicinaya, waxaana ku boorrin lahaa qof walba inuu dib u hubiyo oo uu saddex jeer hubiyo ilaha, ujeeddooyinka, iyo xaqiiqooyinka ka hor inta uusan gaarin gabagabada.

Laga bilaabo Suudaan ilaa bariga DRC iyo hadda Geeska, dadka dhaliila ayaa sheegaya in diblomaasiyadda Mareykanka ay lumisay awooddeedii oo ay ku guuldareysatay inay joojiso khilaafaadka sii xoogaysanaya. Waa maxay jawaabtaadu, maxayse Washington ugu dhibtoonaysaa inay ka hortagto u dhaqaaqidda xasillooni darrada gobolka oo ballaaran?

Mareykanka wuxuu si xooggan ula shaqeynayaa la-hawlgalayaashayada Afrika iyo kuwa caalamiga ah si wax looga qabto nabadda iyo amniga guud ahaan qaaradda. Fiiri, ma fududa. Haddii ay fududaan lahayd, su'aalahan waxaa la xallin lahaa waqti dheer ka hor. Laakiin, dabcan, Xoghaye Rubio, Madaxweyne Trump, iyo maamulka oo dhan waxay si xooggan oo aan daal lahayn uga shaqeynayaan su'aalaha hoose ee abuuray xaaladaha khilaafaadka aad ka wada hadasheen.

Madaxweyne Trump ayaa si isdaba joog ah u sheegay inuu doonayo inuu dhexdhexaadiyo khilaafka daba dheeraaday ee u dhexeeya Masar iyo Itoobiya ee ku saabsan Biyo-xidheenka Weyn ee Dib-u-soo-nooleynta Itoobiya (GERD) iyo Wabiga Abbay (Nile). Maadaama maamulkiisii ​​hore uu cadaadis cad saaray Addis Ababa oo ku saabsan biyo-xidheenka, sidee buu u ekaan lahaa qaab-dhismeedka dhexdhexaadinta Trump ee la cusbooneysiiyay?

Aan ku celiyo oo aan soo xigto La-taliyaha Sare ee Madaxweynaha, Massad Boulos, oo arrintan ka hadlaya. Madaxweyne Trump wuxuu muujiyay diyaar u ahaanshaha inuu dib u bilaabo dhexdhexaadinta Masar iyo Itoobiya si loo xalliyo dhibaatada maaraynta biyaha ee dalalka Webiga Niil, Washington-na waxay ka go'an tahay xalal diblomaasiyadeed, iyadoo isgaarsiinta ay socoto dhammaan dhinacyada. Wasiirka Arrimaha Dibadda ee Itoobiya Gedion Timotheos ayaa booqday Washington bishii Maajo ee la soo dhaafay si uu uga qayb galo wadahadallo laba geesood ah oo u dhexeeya Mareykanka iyo Itoobiya, halkaas oo laga wada hadlay dhinacyo badan oo dhibaatada ah.

Booqashadiisii ​​ugu dambeysay ee uu ku tagay Qaahira, La-taliye Sare Boulos wuxuu sidoo kale gudbiyay rabitaanka Madaxweynaha ee ah inuu gaaro heshiis ku qanacsan oo ay aqbali karaan dhammaan dhinacyada: waxaan ku dhiirigelineynaa khubarada Masar, Itoobiya, iyo Suudaan inay si wadajir ah uga shaqeeyaan sidii loo heli lahaa xalal farsamo, Washington-na waxay diyaar u tahay inay taageero farsamo siiso dhammaan dhinacyada. Madaxweyne Trump ayaa hore u muujiyay rabitaankiisa ah inuu dib u bilaabo dhexdhexaadinta u dhaxaysa Qaahira iyo Addis Ababa si loo xalliyo khilaafka mar keliya.

Sideed u qiimeyn kartaa xaaladda saxaafadda iyo xorriyadda saxaafadda ee Itoobiya maanta?

Muuqaalka warbaahinta halkan Itoobiya ma ahayn mid aan lahayn caqabado. Dhammaanteen waa inaan fahamnaa inay tahay duruufo adag, marka la eego xasillooni darrada aan horay uga hadalnay. Joogteynta saxaafadda xorta ah iyadoo lagu jiro xasillooni darrada gudaha ma aha arrin fudud. Waxaan taas kala kulanay waddankayga dhowr jeer taariikhdeenna, waanan fahansanahay taas.

Laakiin waxaan dib ugu soo laabtay wax aan hore u soo sheegay, kaas oo ah in baraha bulshadu ay yeelan karaan cod awood badan, ma aha oo kaliya halkan laakiin Geeska Afrika. Daawada taas waa saxaafadda oo badan. Daawada taas waa xorriyadda warbaahinta oo badan. Waxaan u maleynayaa in dowladda halkan Itoobiya ay fahansan tahay taas oo ay u socoto jihadaas. Waan ku faraxsanahay inaan arko ballaarinta booska saxaafadda caalamiga ah iyo tan gudaha inkastoo ay jiraan caqabadaha. Horumarkaas hore, waxaan arki doonnaa marin u helid wanaagsan oo macluumaad dhab ah, iyo awoodda kuwa u adeegsada baraha bulshada inay faafiyaan macluumaadka khaldan iyo inay si ula kac ah u jahawareeriyaan dadka inay hoos u dhacaan.

Ma aaminsan tahay in booskii warbaahintu uu si dhab ah u ballaaranayo? Ma kor u qaadday xorriyadda saxaafadda iyadoo la kaashanaysa saraakiisha Itoobiya, maxaadse uga sheegtay meesha ay u socoto?

Waxaan jeclaan lahaa inaan ka idhaahdo, mowduucyo badan oo kala duwan, in 90 boqolkiiba diblomaasiyadda ay ka dhacdo meel ka baxsan indhaha dadweynaha. Dabcan, hadalka dadweynaha waa qayb ka mid ah qalabka diblomaasiyadeed ee aan haysanno, laakiin inta badan wadahadalladeennu waa kuwo gaar ah.

Dabcan, waxaan si joogto ah ula hadlaa hoggaamiyeyaasha dowladda xorriyadda saxaafadda; way fahmaan mowqifkayga. Waxaan aqoonsannahay oo ka wada hadalnaa caqabadaha ay kala kulmaan ilaalinta xasilloonida, sharciga, iyo kala dambeynta waddan ay ka jirto xasillooni darro, iyadoo sidoo kale aan hore ugu soconno xorriyadda saxaafadda. Mar labaad, waxaan u jeestaa dalkayga: waxaan soo marnay dhowr jeer taariikhdeenna caqabadaha ku saabsan sida loo ilaaliyo xorriyadda saxaafadda marka la eego dagaalka sokeeye, tusaale ahaan, ama dhibaatooyinka kale ee gudaha iyo xasillooni darrada. Ma aha su'aal fudud. Laakiin ujeeddadu waa inay had iyo jeer noqotaa xorriyadda hadalka, sababtoo ah xorriyadda hadalka, dhammaadka maalinta, waa habka ugu wanaagsan ee lagu hubin karo dadka in codkooda la maqlayo, inay fahmaan waxa hoggaamiyeyaashoodu sameynayaan, iyo inay go'aanno ku gaari karaan si waafaqsan.

Tan iyo markii la xiray hay'adda USAID, ururo badan oo bulshada rayidka ah oo ku tiirsanaa taageeradeeda ayaa wajahaya dhibaato dhaqaale oo daran. Ma la kulantay, maxaase jawaab celin ah oo aad heshay?

Mid ka mid ah hababka iyo siyaasadaha uu maamulka Trump qaaday waa in la yareeyo oo diiradda la saaro isticmaalka lacagaha canshuur-bixiyeyaasha ee shaqada muhiimka ah ee badbaadinta nolosha. Markaa, waxaan yareyneynaa waxa aan qabanno. Waxaan eegeynaa gargaarka bani'aadamnimada iyo gargaarka caafimaadka, sababtoo ah dhammaadka maalinta waxaan aqoonsannahay in bulshooyinka, waddamada, iyo dowladahooda ay awoodaan oo ay tahay inay haystaan ​​​​agabka ay wax uga qabtaan su'aalahaas kale. Waan ku faraxsanahay inaan aragno in tani ay run tahay halkan Itoobiya sidoo kale.

Danjire Massinga, waxaad si ballaaran ugu safartay Itoobiya in ka badan inta aad saaxiibo badan oo diblomaasiyadeed ah ku leedahay. Baraha bulshada, qaar ayaa kuu sawiraya inaad aad ugu dhowdahay dowladda, halka kuwa kalena ay leeyihiin waxaad si fudud u qabanaysaa shaqadaada iyadoo taageero buuxda ka helaysa Washington. Sidee ayaad uga jawaabaysaa aragtidan?

Dabcan, waan ka warqabaa dhammaan su'aalahan, doodaha, iyo indha-indheyntan. Bal eeg, waxaan halkan u joogaa hal ujeedo: inaan matalo danaha dowladdayda. Danaha dowladdaydu way kala duwan yihiin waxayna diiradda saarayaan horumarinta dhaqaalaha ee dadka Mareykanka iyo inay si wadajir ah ula shaqeeyaan dadka Itoobiya. Si taasi u dhacdo, waa inay jirtaa nabad iyo xasillooni.

Dabcan, waxaan la shaqeyn doonaa oo aan la macaamili doonaa dowladda. Sida aan u sameyno adduunka oo dhan, waxaan la hadli doonnaa mucaaradka - inta badan mucaaradka sharciga ah, laakiin waxaan sidoo kale ku dhiirigelin doonnaa mucaaradka hubaysan inay la yimaadaan bulshada inteeda kale si ay u suurtageliyaan nabadda iyo xasilloonida inay hore u socdaan. Taasi waa waxa kiciyay taageeradeenna Heshiiska Joojinta Colaadaha, iyo dadaalka aan ugu jirno inaan wax la mid ah la sameyno OLA ee Dar es Salaam. Intaa ka sokow, dadku had iyo jeer waxay yeelan doonaan ujeeddooyin iyo ra'yi u gaar ah, laakiin waxaan halkan u joogaa hal ujeedo.

Marka aad mustaqbalka eegto, maxay yihiin waxyaabaha mudnaanta leh ee aad filayso?

Wixii hadda ka dambeeya, waxaan aaminsanahay in wadahadalku yahay waddada ugu wanaagsan ee lagu heli karo xasillooni waarta, kobac dhaqaale, iyo barwaaqo goboleed halkan Itoobiya. Aragtidayada, Mareykanka wuxuu u maleynayaa inay muhiim tahay in lala shaqeeyo dowladda, bulshada Qaramada Midoobay, iyo bulshada NGO-yada - kuwa caalamiga ah iyo kuwa Itoobiya labadaba - si loo caawiyo dadka waqooyiga, hubaal ahaan Tigreega, inay dib ugu soo laabtaan cagahooda. Marka la eego su'aasha ah xasilinta xaaladda Tigreega, waxaan aragnaa xaaladdu inay deggan tahay.

Waxaan rajeyneynaa fursad dib loo soo nooleeyay oo aan ku galno diblomaasiyadda ganacsiga si loo horumariyo ganacsiga labada dhinacba faa'iido u leh, loo hawlgeliyo raasamaalka Mareykanka, loona hubiyo in shirkadaha Mareykanka ay sameyn karaan waxa ugu fiican ee ay qabtaan: iyagoo adeegsanaya xirfadaha, aqoonta, khibradda, iyo tiknoolajiyada ay haystaan ​​si ay u kobciyaan dhaqaalaha halkan Itoobiya iyo Mareykanka, iyo in shaqooyin loo abuuro dadka Mareykanka iyo Itoobiya labadaba.