MW-ERDOGAN OO BOOQAN DOONO IMAARAATKA IYO ITOOBIYA TODOBAADKAN.

(SAWIRKA)-ERDOGAN IYO MAXAMED ELNAHYAN.

(ANKARA/TURKEY)-Arrimaha gobolka ayaa ugu horeeya Ajandaha Madaxweyne Recep Tayyip Erdoğan isagoo u ambabaxaya Imaaraadka Carabta (UAE) Isniinta berri ah,inkastoo la sheegaayo inuu kabaaqday safarka Imaaraatka sababo la xiriiro inuu Xanuunsan yahay Madaxweynaha Imaaraatka. Talaadada, Erdogan wuxuu u duuli doonaa Itoobiya isagoo ka imaanaya Abu Dhabi, taasoo ah booqashadiisii ​​labaad. Labada booqasho waxay isku dari doonaan dadaallada diblomaasiyadeed ee Erdogan ee xasilloonida gobolka iyo dadaallada Ankara ee lagu xoojinayo xiriirka labada dhinac ee Khaliijka iyo Afrika. Imaaraadka Carabta, halkaas oo uu kula kulmi doono Madaxweyne Sheekh Moxammed bin Zayed AL Nahyan, iyo sidoo kale xiriirka labada dhinac, Erdogan wuxuu ka wada hadli doonaa diblomaasiyadda si loo soo afjaro xaaladda bani'aadamnimada ee Gaza, tallaabooyinka lagu soo celinayo dhulka Falastiin iyo marxaladda labaad ee qorshaha nabadda ee Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump. Labada dalba waxay taageersan yihiin qorshaha. Wasiirka Arrimaha Dibadda Hakan Fidan ayaa Sabtidii martigeliyey Cali Shaath, madaxa Guddiga Qaranka ee Maamulka Gaza. Fidan bishii hore wuxuu ku biiray dhiggiisa iyo Madaxweynayaasha dowladaha iyagoo isugu yimid si rasmi ah loogu daahfuro Guddiga Nabadda ee uu soo jeediyay Trump. Tan iyo 2023, Turkiga wuxuu mudnaanta siiyay soo afjaridda colaadda Gaza, gaar ahaan xasuuqa Israa'iil, kaas oo galaaftay in ka badan 70,000 oo qof oo Falastiiniyiin ah. Ankara waxay ku biirtay ku dhawaad ​​​​dhammaan dadaallada caalamiga ah ee lagu joojinayo dhiigga daadanaya waxayna ka mid tahay kooxaha ugu waa weyn ee ka soo horjeeda Israa'iil oo hela taageero caalami ah. Iyadoo xabbad joojin dhexmarta Israa'iil iyo Xamaas ay jirto inkastoo Israa'iil ay soo noqnoqotay xadgudubyo dhimasho leh, bulshada caalamku waxay ku dadaalaysaa inay hore u mariso hindisaha soo kabashada ee ka socda deegaankaas kaas oo ah mugdi madow ka dib weerarro aan kala joogsi lahayn oo Israa'iil ay ku qaadday dhismayaasha guryaha ee ku yaal magaalada oo dhan. Waxaa sidoo kale la filayaa in Erdogan uu soo qaado arrinta xasilloonida iyo horumarka Suuriya, oo laga xoreeyay nidaamkii Baathist-ka ee dulmiga badnaa sannadkii 2024. Madaxweynaha ayaa iftiimin doona baahida loo qabo in la taageero maamulka cusub ee Suuriya inta lagu jiro booqashadiisa Imaaraadka Carabta, sida ay ku warameen warbaahinta Turkiga dhammaadka usbuuca. Intaa waxaa dheer, wuxuu ka hadli doonaa muhiimadda ay leedahay midnimada dhuleed ee Yemen iyo Soomaaliya. Imaaraadka Carabta ayaa ku biiray isbahaysi caalami ah sannadkii 2015 oo ka dhan ah fallaagada Xuutiyiinta laakiin horumarradii ugu dambeeyay waxay muujinayaan in isbahaysiga, oo ay ku jirto Sacuudi Carabiya, uu jabay. Koox ay taageerto Imaaraadka Carabta ayaa weerar ku qaaday dowladda ay taageerto Sacuudi Carabiya bishii Diseembar ee la soo dhaafay. Midnimada dhuleed ee Soomaaliya ayaa sidoo kale muhiim u ah Türkiye, oo ah saaxiibka weyn ee Muqdisho, gaar ahaan ka dib markii Israa'iil ay si muran leh u aqoonsatay Somaliland oo ka go'day Soomaaliya. Ankara waxay ku biirtay dalalka kale si ay u cambaareyso aqoonsiga uu bixiyay cadawgeeda ugu weyn ee Bariga Dhexe kaas oo doonaya inuu ku ballaariyo raadkiisa Afrika, halkaas oo Türkiye uu sidoo kale ka soo muuqday door muhiim ah labaatankii sano ee la soo dhaafay intii uu hoggaaminayay Madaxweyne Erdogan. Madaxweynaha ayaa booqday Riyadh iyo Qaahira horraantii bishan, taasoo keentay in la isla dhex maro in Turkiye uu la saftay Sacuudi Carabiya oo ay isku hayaan Imaaraadka Carabta iyadoo ay sii kordhayaan loolanka gobolka. Booqashada Erdogan ee Isniinta ayaa la filayaa inay meesha ka saarto wararkan xanta ah. Inkasta oo Ankara ay xiriir xun la lahayd labada dal tobankii sano ee la soo dhaafay, haddana xiriirku wuu fiicnaaday labadii sano ee la soo dhaafay, taasoo ay ugu wacan tahay diblomaasiyadda wax ku oolka ah ee Turkiga. Booqashadii Erdoğan ee Luulyo 2023 ee Imaaraadka Carabta waxay calaamad u ahayd marxalad cusub oo xiriirka ah iyadoo laba waddan ay go'aansadeen inay dhisaan gole istiraatiijiyadeed oo heer sare ah, oo asal ahaan isu aqoonsanaya inay yihiin lammaane istaraatiiji ah. Tan iyo markaas, xiriirka ganacsi ee u dhexeeya labada waddan ayaa si weyn u kordhay. Sheekh Maxamed wuxuu marti u ahaa Erdogan bishii Luulyo ee la soo dhaafay isagoo si wadajir ah u guddoominayay shirkii ugu horreeyay ee golaha, ka dib booqashadii ugu dambeysay ee Erdoğan uu ku tagay dalkiisa bishii Febraayo 2024. Imaaraadka Carabta waa saaxiibka ganacsi ee ugu weyn Turkiga ee Khaliijka, mugga ganacsi ee labada dhinacna wuxuu ahaa qiyaastii $16 bilyan sannadkii 2024. Labada dal waxay higsanayaan inay kordhiyaan $20 bilyan muddada gaaban iyo $40 bilyan muddada dhexe. Turkiga iyo Imaaraadka Carabta ayaa aasaasay heshiis iskaashi dhaqaale oo dhammaystiran intii lagu jiray booqashadii Erdoğan ee Abu Dhabi sannadkii 2022, heshiiskuna wuxuu dhaqan galay Sebtembar 2023, isagoo xoojiyay heshiisyada ganacsiga. Labada dal waxay hirgeliyeen xeerar cusub oo ku saabsan dhimista canshuuraha, taasoo kor u qaadday kobaca ganacsiga ee warshadaha difaaca, tamarta, saadka, hantida ma-guurtada ah iyo tiknoolajiyada. Imaaraadka Carabta ayaa ahaa waddankii afraad ee ugu dhoofinta badan Turkiga sannadkii hore. Imaaraadka Carabta sidoo kale waa dalka toddobaad ee maalgashiga ugu badan ku sameeya Turkiga. Turkiga wuxuu martigeliyaa in ka badan 300 oo shirkadood oo leh raasamaal Imaaraati ah, kuwaas oo inta badan diiradda saaraya hantida ma-guurtada ah, tamarta, bangiyada, saadka iyo beeraha.

XIRIIRKA ITOOBIYA:

Booqashada Erdoğan ee Itoobiya waxay xaqiijin doontaa sida Ankara uga go'an tahay nabadda u dhaxaysa Addis Ababa iyo Muqdisho. Heshiiska Itoobiya ay la gashay Somaliland ee ku saabsan isticmaalka dekedaha iyo marin u helidda badda ayaa kiciyay xiisad ka dhex aloosan Soomaaliya. Sannadkii 2025, Turkiye wuxuu soo farageliyay oo ka caawiyay laba waddan inay saxiixaan Bayaanka Ankara , iyagoo martigeliyay hoggaamiyeyaashooda caasimadda Turkiga, taasoo qaboojisay xiisadda ka taagan gobolka. Turkiga iyo Itoobiya waxay kor u qaadeen mugga ganacsigooda sannadkii 2025, iyadoo 5% ay korortay. Tirada ganacsigooda hadda waxay gaareysaa $253 milyan. Turkiga waxay ka mid tahay afar maalgashadayaal oo waa weyn oo ku sugan wadamadda Afrika.

XIGASHO-DS.