(MUUQAALKA)-DR.INGIRIIS.
(MINNEAPOLIS/MINN)-Taariikhyahan asal ahaan ka soo jeeda Soomaaliya ayaa shaaca ka qaaday in loogu hanjabay rabshado, waxaana looga digay inuu ku laaban doonin Minneapolis sababo la xiriira cilmi-baaris uu ku sameeyay taariikhda qoyska Xildhibaan Ilhaan Cumar (D-MN). Maxamed Xaaji Ingiriis, oo ka tirsan King's College London, isla markaana shahaadada PhD-da ee taariikhda Afrika ka qaatay Jaamacadda Oxford, ayaa sheegay in xaflad abaalmarinno ah oo Minnesota lagu qabtay ay si lama filaan ah u baajiyay muuqaalkiisa. Wuxuu sheegay in la joojiyay ka dib markii cilmi-baaristiisa ay keentay su'aalo walaac leh oo ku saabsan aabihii Ilhan Cumar iyo adeeggiisii kaligii-taliska naxariis darrada ahaa ee Siyaad Barre ee Soomaaliya Abaalmarinta Halyeeyada Soomaaliyeed ee Ingiriiska ayaa la qorsheeyay in lagu qabto Minneapolis bisha Nofeembar.
HALKII UU ABAALMARIN KA HELI LAHAA, WAXAA LOOGU HANJABAY DIL:
Ingiriis wuxuu sheegay in qabanqaabiyeyaashu ay kala laabteen tikidhkiisii diyaaradda isla markaana ay ka laabteen abaalmarinta, isagoo ka digay in dadka Soomaalida ah ee dhaleeceeya Ilhan Cumar ineysan si nabad ah ugu safri karin Minneapolis sababo la xiriira rabshado qabiil oo dhici kara. Qoraallada Facebook ee la tirtiray ee Google ay ku tilmaantay in la joojiyay ka qaybgalka Ingiriis. Cali Gashan, Madaxweynaha Abaalmarinta Halyeeyada Soomaaliyeed, ayaa ku dooday sheekada Ingiriiska. Gaashaan wuxuu sheegay in "uusan waligiis maqlin hanjabaado rabshado ah oo ka dhan ah qof dhaliila" Ilhan Cumar. Markii la weydiiyay sababta loo baajiyay ka qaybgalka Ingiriis, Gaashaan kama uusan jawaabin.
TAARIIKHYAHANKA AYAA SHEEGAY IN AABAHA DHALAY ILHAN CUMAR UU U ADEEGAY KALIGII TALIYIHII SIYAAD BARRE:
Xarumaha cilmi-baarista Ingiriisku waxay ku wajahan yihiin Ilhan Cumar aabbaheed, oo ay ku tilmaantay inuu aahay "MUTACALIM. Sida laga soo xigtay Ingiriis, aabaha Ilhan Cumar waxaa dhab ahaantii loogu magac daray Nuur Saciid Cilmi wuxuuna u shaqeeyay kornayl xilligii kalitalisnimada militariga ee Barre. Taasi waa muhiim sababtoo ah nidaamkii Barre wuxuu sameeyay olole naxariis darro ah oo ka dhan ah qabiilka Isaaq dabayaaqadii 1980-meeyadii. Sannadkii 1988, ciidamada Barre waxay duqeeyeen Hargeysa, oo ahayd xarun ay ku xooggan yihiin Isaaq, waxayna geysteen dilal ballaaran oo loo geystay dad rayid ah. Baaritaannada Qaramada Midoobay ayaa markii dambe ogaaday xabaalo wadareedyo ku yaal waqooyiga Soomaaliya, oo hadda loo yaqaan Somaliland. Ingiriis wuxuu sheegay inaysan jirin wax caddayn ah oo muujinaya in Nuur Saciid uu shaqsi ahaan u geystay dambiyo dagaal ama uu joogay xilligii xasuuqii ka dhacay waqooyiga Soomaaliya. Si kastaba ha ahaatee, wuxuu sheegay in darajada sare ee kornaylka iyo daacadnimadiisii uu u hayay nidaamka ilaa burburkii 1991 ay u baahan tahay baaritaan dhab ah. "Ma gaari kartid heerkaas iyo darajadaas nidaamka noocaas ah adigoo ah nin wanaagsan," ayuu yiri tifaftiraha guud ee Somaliland Chronicle Saeed Ibrahim. Qoraal tacsi ah oo ay daabacday Sahan Journal oo fadhigeedu yahay Minnesota ayaa lagu sheegay in aabaha Cumar lagu magacaabi jiray Nuur Cumar Maxamed, isagoo ku tilmaamay "Saraakaal sare oo sharaf leh oo ka tirsan Ciidanka Qaranka Soomaaliya" iyo korneyl hoggaaminayay guuto intii lagu jiray dagaalkii Soomaaliya iyo Itoobiya ee dabayaaqadii 1970-meeyadii. Aabihii Cumar wuxuu u dhintay dhibaatooyin la xiriira COVID-19 sanadkii 2020.
SU’AALO KU SAABSAN XAALADDA QAXOOTIGA IYO GUURKII HORE EE ILHAN CUMAR:
Ingiriis wuxuu ku dooday in sheegashada qaxootiga qoyska ay tahay in baaritaan lagu sameeyo sababtoo ah Nuur Saciid wuxuu ahaa sarkaal sare oo ka tirsan ciidamada qalabka sida ee nidaamkii sababay dhibaatooyinka badan ee dalka. "Ma aha mid sharci ah sababtoo ah wuxuu ahaa safiirka nidaamkii militariga ee sababay arrintan," ayuu yiri Ingiriis. Ka dib markii ay dhacday dowladdii Barre, waxaa la sheegay in aabaha Ilhan Cumar uu markii hore u cararay Nairobi ka hor inta uusan gelin xerada qaxootiga ee Utange ee Kenya. Qoyskan ayaa qaxooti ahaan ku yimid Mareykanka sanadkii 1995. Wakiillada federaalka ayaa baaray guriga Ilhan ee Washington, DC Oktoobar 12-keedii, taasoo qayb ka ah baaritaan gaar ah oo soo jiitay dareen cusub oo ku saabsan taariikhdeeda socdaalka. Xafiiska Ilhan Cumar kama uusan jawaabin su'aalaha ku saabsan natiijooyinka Ingiriis, aabaheed, ninkeedii hore, hanjabaadaha la sheegay ee ka dhanka ah dadka dhaleeceeya, ama baaritaanka federaalka. Baaritaanka ayaa la sheegay inuu ku jiro eedeymo sheegaya in Ilhan ey guur been abuur ah la gashay Axmed Nuur Saciid Cilmi si uu uga caawiyo helitaanka kaarka cagaaran. FBI iyo Waaxda Amniga Gudaha ayaa la sheegay inay baareen guurka xilligii maamulkii Obama, waxayna soo bandhigeen caddeymo muujinaya khiyaano, inkastoo aan wax dacwad ah lagu soo oogin, sida laga soo xigtay New York Times. Qoraal ay soo saartay Waaxda Caddaaladda ayaa lagu sheegay in haweeneydan xildhibaannada ah ay tahay magaceeda dhalashada, Ilhan Nuur Saciid Elmi. Sida ku cad xeerarka magacyada abtirsiinta Soomaalida, magacaasi wuxuu tilmaamayaa inay tahay gabadha nin lagu magacaabo Nuur Saciid Elmi. Magaca ninkeedii hore, Axmed Nuur Saciid Cilmi , ayaa sidoo kale tilmaamaya inuu yahay wiil uu dhalay nin lagu magacaabo Nuur Saciid Cilmi. Haddii la xaqiijiyo, diiwaanka magacyada ayaa xoojin doona eedaymaha muddada dheer socday ee ah in Ilhan uu guursaday walaalkeed. Ilhan wey diiday eedaymaha laakiin wey diiday iney si cad u beeniso wareysi uu bishii Oktoobar la yeeshay Chris Hayes. Markii Hayes ay weydiisay inuu jiro xiriir qoys oo ka dhexeeya Ilhan iyo Elmi, waxay ku jawaabtay: " Ma aha sida aan ogahay ."
ILHAN CUMAR WAXA EY KA SOO HORJEEDAA MADAX BANAANIDDA SOMALILAND:
Ilhan Cumar ayaa sidoo kale dhaleecayn kala kulantay mucaaradaddeeda ku aaddan madaxbannaanida Somaliland ee Soomaaliya. "Soomaaliya waa mid," ayay Ilhan Cumar ku tiri af-Soomaali intii lagu jiray munaasabad ka dhacday Minnesota 2024, sida laga soo xigtay turjumaad ay sheegtay inay sax ahayd. "Waxaan nahay walaalo, dhulkeennana lama kala qaybin doono." "Dhulkeenna horay ayaa nalooga qaaday, haddii Alle idmo, maalin uun ayaan raadin karnaa," ayey raacisay Ilhan Cumar. "Laakiin waxa aan hadda haysanno lama kala saari doono." Hadalladaasi waxay dhaliyeen falcelin ka timid mas'uuliyiinta Somaliland, kuwaas oo ku eedeeyay Ilhan Cumar iney kor u qaadayso fikraddo khatar ku ah sida "Soomaaliya Weyn" ee hurisa dhimashada iyo colaadaha Geeska Afrika oo dhan. Dukumentiyada faahfaahinaya doorka saxda ah ee Nuur Saciid uu ku lahaa nidaamkii Barre lama soo celin karo. Diiwaano badan ayaa la burburiyay ka dib markii uu dhacay xukunkii kaligii-taliska, waxaana la sheegay in baaraha Qaramada Midoobay ee ka shaqeynayay xasuuqii nidaamka uu gaystay uu haystay hal toddobaad oo keliya si uu u baaro Baydhabo, halkaas oo aabihii IlhanCumar uu ku sugnaa. Laakiin imaanshaha Ingiriis ee Minnesota ee la baajiyay ayaa hadda dib ugu soo celiyay iftiinka qaranka su'aalaha aan laga jawaabin ee ku saabsan taariikhda qoyska Ilhan Cumar, xaaladda qaxootiga, iyo guurkiisii hore.
ISHA-SLAY NEWS.