HAYADDA AMNESTY OO CODSI DEG DEG AH U DIRTAY GOLAHA AMAANKA EE AU-DA.
(MUUQAALKA)-CIIDAMADDA ITOOBIYA.
(LONDON/UK)-Hayadda Amnesty International ayaa ugu baaqday Golaha Nabadda iyo Amniga ee Midowga Afrika (AU) inuu isugu yeero fadhi degdeg ah oo ku saabsan Itoobiya iyadoo dagaallada ka soo cusboonaaday Tigray iyo qaybo ka mid ah gobollada Canfarta iyo Amxaarada ay sii xoogaysanayaan, iyadoo ka digtay khataraha sii kordhaya ee soo gaaraya dadka rayidka ah iyo jebinta sharciga caalamiga ah. Bayaan ay soo saartay Khamiistii, hay'adda xuquuqda aadanaha ayaa sheegtay inay heshay "warbixinno la isku halleyn karo" oo ku saabsan waxyeello loo geystay walxaha rayidka iyada oo loo marayo duqeymo iyo duqeymo cirka ah, xoojinta askareynta qasabka ah iyo falal kale oo noqon kara xadgudubyo ka dhan ah sharciga caalamiga ah ee bani'aadamnimada iyo xuquuqda aadanaha. Dagaalka u dhexeeya ciidamada Tigreega iyo xulafadooda, oo ay ku jiraan ciidamada Amxaarada Fano, iyo Ciidanka Difaaca Qaranka Itoobiya (ENDF) iyo xulafadeeda ayaa si xoog leh uga sii xoogeystay koonfurta Tigreega, waqooyiga Amxaarada iyo galbeedka Cafarta tan iyo markii colaaddu bilaabatay 21-kii Sebtembar, sida ay sheegtay Amnesty. Ururku wuxuu sheegay in hub culus iyo weeraro cirka ah loo adeegsaday guud ahaan Tigray, oo ay ku jiraan Axum iyo caasimadda gobolka Mekelle. Waxay walaac gaar ah ka muujisay wararka sheegaya in kaabayaasha bulshada rayidka ah, oo ay ku jiraan dhowr iskuul, lagu burburiyay ama lagu bartilmaameedsaday duqeymo cirka ah. Dagaallada hubka culus ee ka dhacay agagaarka Maychew iyo Alamata ayaa sidoo kale la sheegay inay sababeen khasaare soo gaaray dad rayid ah isla markaana ay halis galiyeen kaabayaasha muhiimka ah ee rayidka, sida ay sheegtay Amnesty. "Golaha Nabadda iyo Amniga ee Midowga Afrika ma sugi karo in xasuuqyo baahsan ay dhacaan ama ay kordhaan khasaaraha rayidka ka hor inta aysan Itoobiya, oo ah dalka ay martida u tahay, ku darin ajandaha," ayuu yiri Tigere Chagutah, Agaasimaha Gobolka ee Amnesty International ee Bariga iyo Koonfurta Afrika. Wuxuu sheegay in Midowga Afrika, oo ka mid ahaa kuwa damaanad qaaday Heshiiskii Joojinta Colaadaha ee 2022, ay tahay inay "si degdeg ah u hawlgeliyaan farsamooyinkooda jawaab celinta" oo ay abaabulaan dowladaha xubnaha ka ah. Amnesty waxay sidoo kale walaac ka muujisay carqaladeynta isgaarsiinta Tigray iyo qaybo ka mid ah Cafarta iyo Amxaarada, iyadoo sheegtay in xayiraadahaasi ay caqabad ku noqon karaan la socodka madaxbannaan iyo in dadka rayidka ah laga fogeeyo macluumaadka iyo gargaarka muhiimka ah. "Khilaafka isgaarsiinta ee meelaha ay colaaduhu saameeyeen waa qaab si fiican loo diiwaangeliyey oo ka jira colaadaha hubaysan ee Itoobiya," ayuu yiri Chagutah, isagoo ku boorriyay mas'uuliyiinta inay soo celiyaan adeegyada isgaarsiinta. Ururku wuxuu si dheeraad ah ugu baaqay Midowga Afrika, Urur Goboleedka Horumarinta (IGAD) iyo Qaramada Midoobay inay wax ka qabtaan waxa ay ku tilmaameen xiisad isla xisaabtan oo muddo dheer soo jirtay, ay ilaaliyaan dadka rayidka ah iyo inay fududeeyaan baaritaanno madax-bannaan oo lagu sameeyo xadgudubyada la sheegay inay geysteen dhammaan dhinacyada. Amnesty waxay xustay in Golaha Nabadda iyo Amniga ee Midowga Afrika uu markii ugu horreysay yeeshay kulan gaar ah oo ku saabsan Itoobiya bishii Nofeembar 2021, sannad ka dib markii uu bilaabmay dagaalkii Tigray ee hore. Ururku wuxuu xasuusiyay in khilaafku uu sababay barokac ballaaran iyo eedeymo baahsan oo ku saabsan xadgudubyo halis ah, oo ay ku jiraan rabshadaha galmada ee la xiriira colaadaha. In kasta oo heshiiskii nabadda ee 2022 uu si rasmi ah u soo afjaray dagaalka, Amnesty waxay sheegtay in boqolaal kun oo barakacayaal ah ay weli awoodi waayeen inay guryahooda ku laabtaan, dhibanayaashuna ay sii wadaan inay sugaan runta, caddaaladda iyo magdhawga.Dagaalladii ugu dambeeyay waxay ku soo beegmayaan iyadoo xiisado cusub ay ka jiraan waqooyiga Itoobiya, iyadoo ay soo ifbaxayaan eedeymo sheegaya in dad rayid ah ay ku dhinteen, barakac iyo weeraro lagu qaaday kaabayaasha dhaqaalaha rayidka iyadoo marin u helidda meelaha ay dhibaatadu saameysey ay weli xaddidan tahay.
ISHA-AS.
