GUDOOMIYAHA GUDIGA XUQUQUL INSAANKA SOOMAALIYA OO LOO DORTAY DR.MARYAM QAASIM.
(SAWIRKA)-DR.MARYAM QAASIM.
(MUQDISHO)-Soomaaliya ayaa siyaasiyad iyo dhakhtarad khibrad leh u magacawday Maryan Qaasim Axmed inay noqoto guddoomiyaha Guddigii ugu horreeyay ee Madaxbannaan ee Xuquuqda Aadanaha, taasoo calaamad u ah guul weyn oo laga gaaray dadaallada dalka ee lagu xoojinayo isla xisaabtanka iyo in hay'adaheeda la waafajiyo heerarka caalamiga ah ee xuquuqda aadanaha. Magacaabista ayaa Qasim ka dhigaysa madaxa hay'ad qaran oo cusub oo loo xilsaaray inay la socoto, baarto, oo ay ka warbixiso xadgudubyada xuquuqda aadanaha ee ka dhaca guud ahaan Soomaaliya. Mas'uuliyiintu waxay sheegeen in guddigu uu u shaqayn doono si waafaqsan Mabaadi'da Paris, oo ah qaab-dhismeedka Qaramada Midoobay kaas oo dejiya halbeegyada madaxbannaanida iyo waxtarka hay'adaha xuquuqda aadanaha ee qaranka. Sagaal xubnood ayaa la magacaabay bishii Luulyo 2025, iyagoo dhammaystiray qaab-dhismeedka hoggaanka ee hay'adda. Tallaabadan ayaa timid iyadoo Soomaaliya ay sii waddo dadaal ballaaran oo ay dib ugu dhisayso hay'adaha dowladda ka dib tobanaan sano oo colaado ah, kala qaybsanaan siyaasadeed, iyo awood la'aan sharci. Kooxaha xuquuqda aadanaha ayaa muddo dheer ku baaqayay in la helo hab madax-bannaan oo awood u leh diiwaan gelinta xadgudubyada, la macaamilka mas'uuliyiinta dowladda, iyo bixinta warbixinno la isku halleyn karo oo loogu talagalay daneeyayaasha gudaha iyo kuwa caalamiga ah labadaba. Qasim waxay shaqadan u keentay tobanaan sano oo adeeg dadweyne iyo waayo-aragnimo xirfadeed ah. Waxay ka dhalatay qoys ka soo jeeda bulshada Barwani, waxay ku tababaratay dhakhtar caafimaad waxayna ku takhasustay dhakhtar umulis iyo dhakhtar dumar ah. Intii ay ku jirtay shaqadeeda caafimaad, waxay ku noolayd oo ka shaqayn jirtay Soomaaliya, Yemen, Netherlands, iyo Boqortooyada Ingiriiska, waxayna sidoo kale ahayd macallin Jaamacadeed. U gudubkeeda siyaasadda qaranka waxay bilaabatay 2010, markaas oo loo magacaabay Wasiirka Horumarinta Haweenka iyo Arrimaha Qoyska ee Dowladdii Federaalka Ku-meel-gaarka ahayd. Waxay ka mid ahayd Golaha wasiirada oo uu hoggaaminayay Ra'iisul Wasaare Maxamed Cabdullaahi Maxamed, oo markii dambe madaxweyne ahaa, xilligii ay Soomaaliya isku dayaysay inay ka baxdo maamulka ku-meel-gaarka ah una gudubto hay'ado federaal ah oo joogto ah. Bishii Abriil 2012, Qasim waxaa loo doortay Guddoomiyaha Xisbiga Siyaasadda Tayo, oo ah Urur siyaasadeed oo fadhigiisu yahay Muqdisho oo uu aasaasay Maxamed Cabdullaahi Maxamed. Dabayaaqadii sanadkaas, bishii Nofeembar 2012, waxaa loo magacaabay Wasiirka Horumarinta Aadanaha iyo Adeegyada Dadweynaha ee Dowladda Federaalka ee cusub ee la aasaasay ee Soomaaliya. Doorka ayaa isugu jiray dhowr faylal oo waa weyn, oo ay ku jiraan waxbarashada, caafimaadka, shaqada, dhalinyarada iyo ciyaaraha, iyo arrimaha bulshada. Intii ay xilka haysay, Qasim waxay kormeertay daahfurka Qorshayaasha Istaraatiijiyadeed ee Waaxda Caafimaadka, oo ah qaab-dhismeed qaran oo loogu talagalay in dib loogu dhiso nidaamka caafimaadka Soomaaliya iyo in la ballaariyo helitaanka adeegyada daryeelka caafimaadka aasaasiga ah. Qorshahan oo qiimihiisu yahay qiyaastii 350 milyan oo doolarka Mareykanka ah, ayaa ujeeddadiisu ahayd in la horumariyo kaabayaasha caafimaadka, la xoojiyo raasamaalka aadanaha, iyo in la kordhiyo maalgelinta adeegyada muhiimka ah, iyadoo la-hawlgalayaasha caalamiga ah ay taageerayaan hirgelinta inta lagu jiro marxaladda kala-guurka. Xilkeeda wuxuu dhammaaday Janaayo 2014 ka dib markii la sameeyay isku-shaandheyn Golaha wasiirada taasoo wasaaradda ballaaran u kala qaybisay dhowr xil oo kala duwan. Waxay dib ugu soo laabatay dowladda bishii Maarso 2017, markii loo magacaabay Wasiirkii ugu horreeyay ee Gargaarka iyo Maareynta Musiibooyinka ee dalka, door la abuuray iyadoo laga jawaabayo abaaraha, daadadka, iyo dhibaatooyinka kale ee bani'aadamnimada ee Soomaaliya. Iyadoo ah Guddoomiyaha Guddiga Xuquuqda Aadanaha ee Madaxa-bannaan, Maryan Qasim waxaa laga filayaa iney hoggaamiso dadaallada lagu xaqiijinayo kalsoonida hay'adda, awoodda hawlgalka, iyo madaxbannaanida. Waajibaadka guddiga waxaa ka mid ah la macaamilka Hay'adaha dowladda, Ururada bulshada rayidka ah, iyo la-hawlgalayaasha caalamiga ah iyadoo la bixinayo qiimeyn ujeedo leh oo ku saabsan xaaladda Xuquuqda Aadanaha ee dalka. Dadka indha indheeya ayaa sheegaya in guusha guddiga ay ku xirnaan doonto awooddiisa uu ku shaqeyn karo iyada oo aan la faragelin siyaasadeed iyo in natiijooyinka loo rogo dib-u-habeyn siyaasadeed oo macno leh. Soomaaliya, magacaabista waxay muujinaysaa isku day lagu doonayo in la hirgeliyo kormeerka Xuquuqda aadanaha iyo in la muujiyo sida ay uga go'an tahay xeerarka caalamiga ah iyadoo dalku uu sii wado geeddi-socodkiisa dheer ee adag ee dhismaha dowladda iyo dib-u-habeynta maamulka.
XIGASHO-DALSAN RADIO.
