(MUUQAALKA)-GUD.JAMAC.
(NAIROBI/KENYA)-Guddoomiyaha Golaha Shacabka ee Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya, Cabdulqaadir Maxamed Nuur (Jaamac), ayaa gaaray magaalada Nairobi ee dalka Kenya, Oktoobar 29, 2026, si uu u guddoomiyo shir aan caadi ahayn oo ay isugu yimaadeen Xafiiska Afhayeenka Bulshada Bariga Afrika (EAC). Hogaamiyaha baarlamaanka Soomaaliya waxaa garoonka diyaaradaha ku soo dhaweeyay safiirka Soomaaliya ee Kenya, Jibriil Ibraahim Cabdulle, iyo mas'uuliyiin kale. Kulanka aan caadiga ahayn, oo ka dhacaya Nairobi ayaa waxaa shir gudoominayo Guddoomiyaha BJFS Mudane Jamax, kulanka ayaa isu keenaya hoggaamiyeyaasha baarlamaanka ee ka kala socda waddamada xubnaha ka ah Ururka EAC si loo xoojiyo iskaashiga sharci-dejinta iyo wax ka qabashada qabanqaabada Golaha Sharci-dejinta Bariga Afrika ee soo socda.
GUDOOMIYAHA BAARLAMAANKA SOO AALIYA OO LAGU SOO DHAWEEYEY NAYROOBI:
Cabdulqaadir Maxamed Nuur (Jaamac) ayaa booqanaya caasimadda Kenya ee Nayroobi iyadoo Soomaaliya ay sii waddo xiriirka diblomaasiyadeed ee baarlamaanka ee ka dhexeeya Bulshada Bariga Afrika. Kulanka Nairobi wuxuu siinayaa hoggaamiyeyaasha baarlamaanku inay ka wada hadlaan iskaashiga u dhexeeya sharci-dejiyayaasha qaranka iyo inay aqoonsadaan mudnaanta gobolka ee la wadaago. Isagoo ka hadlayay booqashada, Jaamac wuxuu ku nuuxnuuxsaday muhiimadda ay leedahay xoojinta xiriirka ka dhexeeya baarlamaannada dowladaha iskaashiga la leh EAC. Wuxuu muujiyay ujeedadiisa ah inuu sii wado wadahadallo wax dhisaya oo loogu talagalay xoojinta xiriirka shaqada, kor u qaadida iskaashiga hay'adaha iyo horumarinta ujeedooyinka gobolka ee wadajirka ah.
Guddoomiyaha ayaa sidoo kale iftiimiyay doorka wadatashiga joogtada ah iyo is-weydaarsiga khibradaha baarlamaanka ee xoojinta iskaashiga ka dhexeeya dalalka Bariga Afrika.
SOOMAALIYA AYAA SII HEYSATA GUDOOMIYAHA XAFIISKA AFHAYEENADDA EAC.
Soomaaliya waxay sii haysaa jagada guddoomiyaha wareegtada ah ee Xafiiska Afhayeenka ee EAC, iyadoo xilka kala wareegtay Kenya bishii Nofeembar 2025. Oktoobar 2, 2026, Cabdulqaadir Maxamed Nuur ayaa guddoomiyay shirkii caadiga ahaa ee 21aad ee Xafiiska ee ka dhacay Arusha, Tanzania. Sida ku cad war-saxaafadeedka rasmiga ah ee uu soo saaray Golaha Sharci-dejinta Bariga Afrika, hoggaamiyeyaasha baarlamaanku waxay isku raaceen in Soomaaliya ay sii hayn doonto guddoomiyaha muddo sannad dheeraad ah. Burundi waxaa laga codsaday inay sameyso wadatashi gudaha ah si loogu diyaar garoobo kala-guurka hoggaanka ee xiga ee la qorsheeyay 2028. Go'aankan ayaa u oggolaanaya Soomaaliya inay sii waddo hoggaaminta isku-dubaridka howlaha baarlamaanka ee ka socda gobolka. Intii lagu jiray shirkii Arusha, Jaamac wuxuu xaqiijiyay sida ay Soomaaliya uga go'an tahay xoojinta iskaashiga sharci-dejinta gobolka, wuxuuna muujiyay diyaar u ahaanshaha inuu martigeliyo shir Xafiiska ah oo mustaqbalka ka dhici doona Muqdisho.
DIYAARGARAWGA SHIRKA LIXAAD EE EALA EE KU SAABSAN AJENDAHA NAYROOBI:
Mid ka mid ah qodobbada ugu muhiimsan ee ajandaha shirka aan caadiga ahayn ayaa ku saabsan diyaarinta Golaha Sharci-dejinta ee lixaad ee Bariga Afrika. Sida ku cad go'aannadii ay soo saareen Xafiiska Afhayeenka Baarlamaanka 2-dii Oktoobar, shirka Nairobi ayaa loo qorsheeyay in lagu baaro qabanqaabada la xiriirta doorashada xubnaha golaha deegaanka ee soo socda. EALA-da lixaad ayaa la filayaa inay muddo-xileedkeeda bilowdo Diseembar 2027. Hogaamiyeyaasha baarlamaanka ayaa sidoo kale loo qorsheeyay inay dib u eegaan mushaharka iyo heshiisyada maaliyadeed ee la xiriira xubnaha golaha cusub. Wadahadallada waxaa loogu talagalay in lagu xalliyo tilmaamo aan la hubin oo ay hore u soo saareen madaxda dowladaha EAC iyo in lagu taageero diyaargarowga loogu jiro u gudubka xilliga sharci-dejinta ee soo socda. Wali lama shaacin go'aanno kama dambays ah oo la xaqiijiyay oo ka soo baxay shirkii aan caadiga ahayn ee Oktoobar 29.
XOGHAYAHA BAARLAMAANKA OO DHAMMAYSTIRAY DIYAARINTA LA TASHIYADDA:
Kahor kulanka aan caadiga ahayn, xoghayayaasha baarlamaanka iyo xoghayayaasha guud ee ka socda dowladaha iskaashiga la leh EAC ayaa isugu yimid Nairobi Oktoobar 27-28. Wadatashiyada diyaarinta ah waxaa guddoominayay Cabdiraxmaan Maxamed Cabdulle, Xoghayaha Guud ee Golaha Shacabka Soomaaliya. Ka qaybgalayaashu waxay dib u eegeen arrimaha farsamo iyo maamul ee saameeya iskaashiga baarlamaanka gobolka. Doodaha ayaa sidoo kale diiradda lagu saaray hirgelinta go'aannada baarlamaanka, oo ay ku jiraan qabanqaabada la xiriirta muddada EALA ee soo socota. Karraaniyadu waxay xoogga saareen muhiimadda ay leedahay in la bixiyo mas'uuliyado cad, in la dejiyo waqtiyada kama dambaysta ah ee hirgelinta iyo in la hagaajiyo isku-dubaridka hay'adaha baarlamaanka. Shaqadooda diyaarinta ah waxay saldhig farsamo u tahay doodaha Oktoobar 29 ee ay ku lug leeyihiin afhayeennada baarlamaanka.
WAAJIBAADKA MAALIYADEED EE EAC AYAA WELI AH WALAAC GOBOLEED:
Mowqifka dhaqaale ee Bulshada Bariga Afrika ayaa weli ah arrin muhiim u ah hoggaamiyeyaasha baarlamaanka. Kulankii hore ee Arusha, Xafiisku wuxuu ku sheegay in dowladaha xubnaha ka ah ay bixiyeen 17% oo keliya tabarucaaddii la qiimeeyay sannad-maaliyadeedka 2026/2027. Waajibaadka maaliyadeed ee aan la bixin ayaa ka badan $125 milyan. Sidaas darteed, Afhayeennadu waxay ku heshiiyeen in la hawlgeliyo dowladaha qaranka iyo wasaaradaha maaliyadda si loo dedejiyo xallinta lacagaha aan la bixin. Kulanka ayaa sidoo kale lagu falanqeeyay hab maaliyadeed oo dib loo eegay kaas oo kala bar lacagaha xubnaha lagu qaybin doono si siman, halka kala barka soo harayna lagu xisaabin doono iyadoo loo eegayo awoodda dhaqaale ee waddan kasta. Qaab-dhismeedka maaliyadeed ayaa sidoo kale lagu daray hab-raac shuruudaysan oo ah ka-dhaafitaan 50% ah deymaha ururay. Tallaabooyinkan waxaa loogu talagalay in lagu horumariyo joogtaynta dhaqaale ee hay'adaha EAC. Si kastaba ha ahaatee, shirka aan caadiga ahayn ee Nairobi ayaa si gaar ah loogu qorsheeyay in looga hadlo doorashada lixaad iyo qabanqaabada mushaharka ee EALA.
SOOMALIYA OO BALAARINEYSA DOORKEEDA KU AADAN ISDHEXGALKA BARIGA AFRIKA:
Soomaaliya waxay si rasmi ah u noqotay xubintii sideedaad ee buuxda ee Bulshada Bariga Afrika Maarso 4, 2024. Xubinnimada ayaa Soomaaliya ka dhigtay mid la socota Kenya, Uganda, Tanzania, Rwanda, Burundi, Koonfurta Suudaan iyo Jamhuuriyadda Dimuqraadiga ah ee Congo mid ka mid ah qaab-dhismeedka is-dhexgalka gobolka oo wadajir ah. EAC waxay dooneysaa inay kor u qaaddo ganacsiga, maalgashiga, isku xirka gaadiidka, isdhexgalka suuqa guud iyo iskaashiga siyaasadeed ee ka dhexeeya waddamada xubnaha ka ah. Soomaaliya, ku biirista waxay sidoo kale abuurtay fursado cusub oo loogu talagalay ka qaybgalka hay'adaha sharci-dejinta ee gobolka. Hoggaaminteeda Xafiiska Afhayeennada EAC waxay ka dhigan tahay mid ka mid ah horumarrada hay'adaha muhiimka ah ka dib markii dalka uu ku biiray ururka gobolka.
GUD.JAMAC WUXUU XOOGA SAARAYAA ISKAASHIGA BAARLAMAANADDA GOBOLKA:
Afhayeenka Golaha Shacabka ee Soomaaliya, Cabdulqaadir Maxamed Nuur (Jaamac), ayaa booqashadiisa Nairobi u adeegsanaya horumarinta iskaashiga hay'adaha sharci-dejinta ee Bariga Afrika. Iyadoo uu hoggaaminayo Soomaaliya, Xafiisku wuxuu doonayaa inuu xoojiyo isku-dubaridka baarlamaannada qaranka iyo inuu dhiirrigeliyo hirgelinta go'aannada taageeraya isdhexgalka gobollada. Kulanka aan caadiga ahayn ayaa la filayaa inuu ka hadlo arrimaha aan caadiga ahayn ee ku saabsan EALA-da lixaad iyo qabanqaabada loo baahan yahay xilligeeda xiga. Laga bilaabo Oktoobar 29, imaatinka Jaamac ee Nairobi iyo shir-guddoomiyenimadiisa la qorsheeyay ayaa la xaqiijiyay. Natiijooyinka kama dambaysta ah ee wadahadallada iyo wixii kale ee wadahadallo laba geesood ah oo dheeraad ah ayaa weli ku xiran ku dhawaaqyo rasmi ah oo dheeraad ah.
XIGASHO-ME.
