GEBER SOOMAALI AH AYAA JARMALKU U HEYSTAA HADALO NECEYB AH.

(MUUQAALKA)-DUKUMINTIGA.

(BERLIN/GERMAN)-Maxkamadda Maamulka ee Mainz (Verwaltungsgericht Mainz) ayaa soo saartay bayaan ay ku xaqiijisay inay ansixisay diidmada uu soo jeediyay qof Soomaali ah oo saameyn ku leh bulshada, kaasoo loogu hanjabay in la masaafurin doono ka dib markii laga qaaday sharciga qaxootinimada. Maxkamaddu waxay xaqiijisay in qaxootinimada qofka saameynta ku leh lagala noqday sababo la xiriira tuhun ah inay si joogto ah ugu safri jirtay waddankeeda asalka ah, inkastoo ay sheeganeysay inay ka timid waddankaas Jarmalka. Intii ay joogtay Soomaaliya, maxkamaddu waxay ogaatay inay ka qayb qaadatay munaasabado dadweyne. Maxkamaddu waxay xukuntay in haweeneyda, oo sidoo kale hore loogu eedeeyay inay faafinaysay nacayb internetka, loo ogolaado inay sii joogto Jarmalka inta ay socoto dacwadda racfaanka ee ka dhanka ah laalista xaaladda ilaalinta. Sida laga soo xigtay war-saxaafadeed ka soo baxay maxkamadda, ogeysiiskeeda masaafurinta ah ma cadda taariikhda ay dawladda Jarmalku uga baahan tahay inay ka baxdo dalka. Sababo la xiriira fashilka maamul awgeed, maxkamaddu waxay xukuntay in mas'uuliyiinta Jarmalku ay u soo saareen waqti kama dambays ah oo ay ku baxayaan sharci darro ah iyo in hanjabaadda masaafurinta ay tahay "mid aan la fulin karin," taasoo la macno ah in qofka saameynta ku leh aan la masaafurin karin waqtigaas. Sawirka faylka loo isticmaalay tusaale ahaan: Sida laga soo xigtay Golaha Xiriirka Dibadda Khilaafka socda ee Soomaaliya waa Khilaafka socda ee Soomaaliya waa "xaalad adag oo dhinacyo badan leh oo ay horseedday kacdoonka xooggan ee kooxda xagjirka ah ee al-Shabaab, xiisad siyaasadeed iyo mid dastuuri ah oo daran, iyo loolan awoodeed oo ku salaysan qabiil | Sawir: Farah Abdi Warsameh / AP / isbahaysiga sawirka

KU NOOLAANSHAHA MAINZ:

Si kastaba ha ahaatee, haweeneyda waxaa laga qaaday sharciga degenaanshaha, mana loo ogolaan doono inay dib ugu soo laabato Jarmalka haddii ay ka baxdo dalka. Wakaaladda wararka ee Jarmalka ee EPD ayaa sheegtay in haweeneyda markii ugu dambeysay la diiwaan geliyay iyadoo ku nool magaalada Mainz . Sida laga soo xigtay warbixintaas saxaafadda, mas'uuliyiinta Mainz waxay haweeneyda siiyeen laba taariikh oo kala duwan oo ay ku ogeysiineyso inay ka baxayso dalka, taasoo keentay jahwareer maamul. Xafiiska Federaalka ee Jarmalka ee Qaxootiga iyo Muhaajiriinta (BAMF) ayaa ka qaaday aqoonsigii qaxootinimo bishii Maajo. Waxaa la sheegay inay soo dhigtay barta TikTok iyadoo ku qortay magaca Xidgta Jarmalka (Xidgta Jarmalka) waxayna lahayd ilaa 250,000 oo taageerayaal ah, sida ay sheegtay EPD . Waagii hore, haweeneyda waxaa la sheegay inay soo dhigtay farriimo muuqaal ah oo kicinaya rabshado ka dhan ah xubnaha qabiilka ay iska soo horjeedaan. Si kastaba ha ahaatee, haweeneyda ma lumin aqoonsigeeda qaxootinimo eedeymahan awgood, laakiin waxaa la arkay iyadoo u safraysa Soomaaliya. Iyada oo lagu saleynayo muuqaalladeeda TikTok, waxaa lagu arkay Somaliland.

SAAMEEYAYAASHA SOOMAALIDDA AYAA DHIIRIGELIYA DAGAALKA IYO RABSHADAHA:

Haweeneydan ma aha qofka kaliya ee Soomaali ah ee ku nool Jarmalka ee muuqaallo kicinaya rabshado iyo dagaal ku baahisa baraha bulshada. Sannadkii hore, kanaalka wararka ee ARD ee warbaahinta dadweynaha Jarmalka , oo kaashanaya Deutsche Welle , oo ah warbaahinta caalamiga ah ee Jarmalka, ayaa daabacay filim dokumentari ah oo ay ku sheegeen in dhowr qof oo Soomaali ah oo magangelyo ka dalbaday Jarmalka ay soo dhigayeen muuqaallo kicinaya dagaal ka yimid Jarmalka. Qaar ka mid ah raggan, sida ay sheegeen filimka dokumentari, waxay leeyihiin "malaayiin taageerayaal ah." Mid ka mid ah warbixinnada ayaa khuseeyay kiiska nin lagu magacaabo Ayub A. Sida ku cad dukumeentiga, wuxuu magangalyo weydiistay Jarmalka sannadkii 2017 laakiin codsigiisii ​​waa la diiday. Si kastaba ha ahaatee, sababtoo ah khilaafka iyo xaaladda hadda ka jirta Soomaaliya, looma celin karin waddanka sidaas darteedna waxaa la siiyay xaalad 'duldung' ah. Tani waxay leedahay xuquuq ka yar ilaalinta qaxootiga oo buuxda laakiin si kastaba ha ahaatee waxay u oggolaanaysaa qofka haysta kaarkaas inuu sii joogo Jarmalka. Muuqaalkan, oo lagu soo dhigay YouTube bishii Diseembar 2023, Ayuub wuxuu ugu baaqay taageerayaashiisa inay "qaataan qoryaha oo ay dagaallamaan" | Isha: Waxaa lagu soo dhigay maqaal DW ah waxaana laga soo qaatay You Tube Qorane Ismail Abdi Sida ku cad dukumeentiga, ninku wuxuu "dhowr jeer" dib ugu laabtay Soomaaliya. Muuqaallo kala duwan, ayay ku eedeeyeen, inay muujinayaan isagoo xiran dharka militariga isla markaana ridaya hub culus. Sida laga soo xigtay cilmi-baaris ay sameeyeen wariyayaashu, hal muuqaal oo muujinaya tan sanadkii 2023 ayaa laga duubay waqooyiga Soomaaliya halkaas oo maleeshiyo ay u dagaallamayeen madax-bannaanida gobolka. Khabiirka amniga Moustafa Ahmed ayaa u sheegay sameeyayaasha filimaanta in nooca dhaqdhaqaaqa ay faafinayaan dadkan saamaynta ku leh Soomaalida uu yahay "mid aad khatar u ah." Sida laga soo xigtay Ahmed, "Saameeyayaasha baraha bulshada ayaa sii hurinaya dabka iskahorimaadka waxayna faafinayaan dacaayad waxayna dhiirigelinayaan rabshadaha."

WAAGII HORE EE BURCAD BADEEDNIMADDA:

Cilmi-baaris dheeraad ah oo ay sameeyeen sameeyayaasha dukumeentiga ayaa lagu ogaaday in Ayub A uu sidoo kale qayb ka ahaa falalka burcad-badeednimada ee ka dhaca Geeska Afrika, isagoo weeraray maraakiibta u kala goosha qaarada Afrika iyo Jasiiradda Carabta. Waqtigaas oo la sheegay inuu firfircoonaa sanadihii 2010-meeyadii, in ka badan 90 markab ayaa waxaa afduub u haystay kooxaha burcad-badeedda ee ka howlgala marinnadaas, inta badan burcad-badeeddana waxay ka yimaadeen Soomaaliya.

Mid ka mid ah raggii saarnaa markab ay afduubteen kooxda Ayub A oo la sheegay inay la shaqeynayeen ayaa xasuustay markii uu arkay sawirkiisa. Hadda oo uu joogo Ghana, ninku wuxuu u sheegay wariyeyaasha, "Wuxuu ka mid ahaa siddeed afduube oo markabkayaga afduubtay. Wuxuu ahaa kii ugu yaraa, laakiin wuxuu horey u haystay awood badan." Ilo u shaqeeya dowladda Soomaaliya ayaa sidoo kale u sheegay sameeyayaasha dukumeentiga in Ayub A uu ka qayb qaatay hawlaha burcad badeedda.

Bishii Luulyo ee sannadkii hore, markii la sii daayay filimka, weriyeyaasha ARD waxay sheegeen in hay'adaha amniga Jarmalka ay sidoo kale baarayaan Ayub A, inkastoo dacwad oogayaasha dawladda Jarmalka ee Hamburg aysan xor u ahayn inay sii daayaan macluumaad kasta oo ku saabsan baaritaankaas.

HADALKA NECEYBKA IYO KA SOO HORJEEDIDA LGBTQ+:

ARD ayaa sheegtay in qof kale oo Soomaali ah oo saameyn ku leh bulshada uu sidoo kale ku mashquulsanaa ururinta deeqaha si uu u maalgeliyo dagaalka ka socda gobolkiisa, wuxuuna sidoo kale soo jeediyay in taageerayaashiisu ay dilaan kuwa ka tirsan bulshada LGBTQ+ oo ay "ka saaraan bulshada." Ninkan ayaa sidoo kale codsaday qaxootinimo Jarmalka, waxaana la sheegay inuu dib ugu laabtay Soomaaliya iyo Puntland, halkaas oo uu ka soo duubay muuqaallo. Sannadkii hore, ARD waxay sheegtay in mas'uuliyiintu "ay hubinayeen xaaladdiisa degenaanshaha." Warbixinnada warbaahinta ee ka imanaya Soomaaliya ayaa soo jeedinaya in lagu maxkamadeeyay isagoo maqan dalkaas isagoo lagu eedeeyay inuu faafiyay dacaayad Islaami ah oo internetka ah sidaas darteedna uusan ku laaban karin halkaas. Deutsche Welle ayaa ku warameysa in duruufaha keenay xukunkan "aysan caddayn." Jamal Osman, oo ah wariye Soomaaliyeed oo ka shaqeeya warbaahinta caalamiga ah ayaa u sheegay Deutsche Welle in dadkan saamaynta leh ay badanaa yihiin kuwo soo jiidasho leh. Isagoo sharraxaya Ayuub A, wuxuu yiri: "Wuu ogyahay badhamada la riixo si dadka loogu kiciyo ficil." Qaar ka mid ah dadka saamaynta ku leh ayaa la sheegay inay ururiyeen tobanaan kun oo Yuuro saacad gudaheed, kuwaas oo qaarkood loo isticmaalay in lagu iibsado hub.

CABSI IYO SAAMEYN:

Qof Soomaali ah oo ku sugan Jarmalka ayaa sheegay in dadkan saamaynta leh ay si fiican uga yaqaanaan bulshada Soomaalida ee Yurub. Wuxuu sheegay in sababta ay u soo dhejin karaan wax kasta oo ay rabaan ay tahay inay ku qorayaan Af-Soomaali, oo aysan cidina fahmi karin. Wuxuu intaas ku daray in qof kasta oo doonaya inuu soo sheego uu laba jeer ka fikiri karo, maadaama uu aad uga baqayo inuu sidaas sameeyo. Sannadkii hore, warbixin ay qortay Deutsche Welle ayaa daabacday sawirro uu Ayuub A ku soo dhigay boggiisa Facebook. Waxay sheegtay inay muujinayso isagoo fadhiya gadaasha Madaxweynaha Puntland Deni ee Soomaaliya bishii Abriil 2025, taasoo tilmaamaysa inuu saameyn ku lahaa gobolka, sida ay sheegtay DW . Sababtoo ah xiriirka dhow ee ka dhexeeya gobolka, Osman wuxuu u sheegay DW inuu aaminsan yahay in Ayub A uu u maleynayo inuu "geli karo dambiyo aan la ciqaabin." Xubinnimada qabiilku aad bay muhiim ugu tahay Soomaaliya waana qayb ka mid ah aqoonsiga dadka badankood. Sida laga soo xigtay Osman, caadi ahaan ma jiraan wax cawaaqib ah oo ka dhalan kara falalka sharci darrada ah ee ka dhanka ah kuwa ka tirsan qabiillada awoodda badan, ama leh dhaqaale. "Waxaad dili kartaa 10 qof oo aad ku socon kartaa waddooyinka maalinta xigta. Sidaas ayay Soomaaliya u shaqeysaa."

ISHA-IM.