CAASIMADDA ITOOBIYA EE ADDIS ABABA OO DRONES LAGU WEERARAY.

(MUUQAALKA)-AFEWERK IYO ABIY.

(KAMPALA/UGANDA)-Itoobiya ayaa xiriirka diblomaasiyadeed u jartay Eritrea Khamiistii, saacado ka dib markii diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ay weerareen bartilmaameedyo ku yaal Addis Ababa, caasimadda Itoobiya. Dowladda Itoobiya ayaa diblomaasiyiinta Eritrea siisay 48 saacadood inay ka baxaan, taasoo keentay cabsi laga qabo in khilaaf gudaha ah oo toddobaadkii hore ka qarxay gobolka Tigray ee fallaagada ah ee Itoobiya uu isu beddelo dagaal toos ah oo dhexmara Itoobiya iyo Eritrea. Cilmi-baarayaal iyo diblomaasiyiin ayaa sheegay in duqeymaha diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ay bartilmaameedsadeen laba xarumood oo difaac ah, oo ay ku jiraan xarunta dhexe ee militariga Itoobiya ee Addis Ababa.  Itoobiya, oo ah waddan ku yaal Bariga Afrika oo ay ku nool yihiin 130 milyan oo qof, ayaa ku eedeysay Eritrea inay hubeyneyso oo ay caawineyso fallaagada Tigreega, kuwaas oo la dagaallamayay ciidamada dowladda tan iyo toddobaadkii hore. Kacdoonkan cusub wuxuu carqaladeeyay xabbad joojin afar sano ah oo u muuqatay inay xallisay dagaalkii Tigreega ee 2020-22. Colaaddaas waxaa ku dhintay 600,000 oo qof, sida laga soo xigtay Midowga Afrika. Weerarrada diyaaradaha aan duuliyaha lahayn ayaa dhacay saacado ka dib markii hay'adda sirdoonka qaranka ee Itoobiya ay ku dhawaaqday xayiraado lagu soo rogay dhaqdhaqaaqa diyaaradaha aan duuliyaha lahayn, sida laga soo xigtay Mashruuca Xogta Dhacdooyinka ee Armed Conflict Location & Event, ama ACLED, oo ah hay'ad aan faa'iido doon ahayn oo la socota khilaafaadka oo fadhigeedu yahay Mareykanka. Jabhadda Xoreynta Dadka Tigrayga ee fallaagada ah ayaa dhawaan heshiis la saxiixatay lix kooxood oo kale oo fallaagada Itoobiya ah si ay u sameeyaan dallad, Isbahaysiga Badbaadada, oo ujeedadeedu tahay in la afgembiyo dowladda Ra'iisul Wasaare Abiy Ahmed. "Haddii Isbahaysiga Badbaadada uu leeyahay awoodo diyaaradeed oo aan duuliye lahayn, waxay si aasaasi ah u beddeli kartaa dhaqdhaqaaqa iskahorimaadka, iyadoo dib u habeyn ku sameyn doonta xakamaynta istaraatiijiyadeed ee ku aaddan awoodda hawada," ayuu yiri Jalale Getachew Birru, oo ah falanqeeye sare oo Bariga Afrika ka tirsan oo ka tirsan ACLED. Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Itoobiya ayaa sheegtay inay go'aansatay inay xirto safaaraddeeda Eritrea sababo la xiriira falalka "cadaawadda iyo dagaalka" ee ay waddo deriskeeda. "Itoobiya waxay ku boorinaysaa dowladda Eritrea inay joojiso dhammaan falalka ka soo horjeeda mabaadi'da xiriirka ka dhexeeya dowladaha madaxbannaan," ayaa lagu yiri war-saxaafadeed ka soo baxay wasaaradda arrimaha dibadda. Wasiirka arrimaha dibadda ee Eritrea iyo afhayeenka fallaagada Tigreega midkoodna kama jawaabin codsiyada faallooyinka. ACLED waxay sheegtay inay xaqiijisay weeraro kale oo diyaarado aan duuliye lahayn oo ka dhan ah xarumaha militariga Itoobiya maalmihii la soo dhaafay, oo ay ku jiraan hal weerar oo ka dhacay xarunta ciidamada cirka dhammaadkii toddobaadkii hore iyo mid kale horraantii toddobaadkan oo ka dhacay bakhaar shidaal oo garoonka diyaaradaha ku yaal oo ku yaal gobolka Amxaarada. Kani waa markii ugu horreysay ee fallaagada Tigreegu ay caasimadda Itoobiya ku weeraraan diyaaradaha aan duuliyaha lahayn, taasoo wax ka beddeli karta nooca colaadda, ayuu yiri Cameron Hudson , oo hore uga tirsanaan jiray Waaxda Arrimaha Dibadda, haddana ah falanqeeye madax-bannaan oo diiradda saaraya Afrika. "Waxay qaadatay ku dhawaad ​​laba sano oo dagaallo dhulka ah dagaalkii ugu dambeeyay in dadka Tigreegu ay ku dhawaadaan Addis si ay si dhab ah u halis galiyaan caasimadda," ayuu yiri Hudson. "Tani ma noqon doonto iskahorimaad ka dhacaya boqolaal mayl meel u jirta caasimadda, meel ka fog indhaha indha-indheeyayaasha caalamiga ah, fasalka siyaasadeed ama dadaallada caalamiga ah." Mareykanka wuxuu xiriir amni oo dhow la leeyahay Itoobiya, isla markaana wuxuu raadinayay inuu soo celiyo xiriirkii uu la lahaa Eritrea . Eritrea waxay leedahay xeeb 700 mayl u jirta Badda Cas oo ka soo horjeeda Yemen, halkaas oo fallaagada Xuutiyiinta ay weerar ku qaadeen Sacuudi Carabiya, waxayna ku taal meel u dhow marin maraakiib oo caalami ah oo muhiim u ah marin biyoodka Bab AL-Mandeb. Eritrea waxay ka go'day Itoobiya dagaal 30 sano socday oo madaxbannaani ah, iyadoo ku guuleysatay maqaam rasmi ah sannadkii 1993. Markii Eritrea ay ka baxday, Itoobiya waxay lumisay marinkeedii kaliya ee ay ku geli lahayd badda, iyadoo xiisadda u dhaxaysa dalalka ay dhawaanahan cirka isku shareertay, Abiy wuxuu soo jeediyay inuu diyaar u yahay inuu Eritrea dib ugu soo celiyo xoog.

ISHA-WJ