AFHAYEENKA BJFS MD.JAMAC OO SI ADAG UGA HADLAY XAALKA KGS.

(MUUQAALKA)-GUD.JAMAC.

(MUQDISHO/SOMALIA)-Guddoomiyaha baarlamaanka Soomaaliya, Cabdulqaadir Maxamed Nuur (Jaamac), ayaa walaac xooggan ka muujiyay xaaladda amniga ee Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed, isagoo su'aal ka keenay dhaqdhaqaaqa sii socda ee AL-Shabaab ee ka socda meelaha ay ka howlgalaan ciidamada nabad ilaalinta Midowga Afrika. Hadalkiisa waxaa la soo sheegay Oktoobar 19, 2026, ka dib kulan uu Muqdisho kula yeeshay xildhibaannada federaalka ee matalayay Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed iyo mas'uuliyiinta sare ee gobolka. Afhayeenka ayaa ugu baaqay Dowladda Federaalka Soomaaliya inay bixiso sharraxaad ku saabsan mas'uuliyadaha ciidamada amniga ee caalamiga ah iyo joogitaanka kooxaha hubeysan ee ku sugan meelaha ay ku shaqeeyaan.

AFHAYEENKA OO SU’AAL KA KEENAY MASUULIYADDA AMNIGA EE NABAD-ILAALIYEYAASHA:

Isagoo ka hadlayay kulanka, Jaamac wuxuu su'aal ka keenay sababta dagaalyahannada AL-Shabaab ay weli ugu sugan yihiin goobaha ay ciidamada nabad ilaalinta ka howlgalaan. Wuxuu ku baaqay in mas'uuliyiinta federaalka ay baaraan waxqabadka iyo mas'uuliyadaha shaqaalaha amniga ee ka howlgala goobahaas. Jaamac ayaa sidoo kale ka digay shakhsiyaadka siyaasadda ee la shaqeeya ururada xagjirka ah, isagoo ku tilmaamay dhaqdhaqaaqa noocaas ah horumar khatar ah oo cawaaqib xun ku yeelan kara Soomaaliya. Hadalkiisa ayaa yimid iyadoo ay sii kordhayaan walaacyada ku saabsan isbeddellada dhuleed iyo dhaqdhaqaaqyada milatari ee ka jira Gobolka Koonfur Galbeed.

CIIDAMADDA ITOOBIYA OO WADA BAARITAAN CUSUB OO KU WAJAHAN GOBOLADDA KOONFUR GALBEED:

Shaqaalaha militariga Itoobiya waxay qayb muhiim ah ka yihiin Hawlgalka Taageerada iyo Xasilinta Midowga Afrika ee Soomaaliya (AUSSOM). Waxay ka shaqeeyaan Qaybta 3aad, kaas oo daboolaya meelo muhiim ah oo istaraatiiji ah oo ku hareeraysan Baydhabo, oo ah xarunta maamulka ee Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed. Midowga Afrika ayaa hore u muujiyay doorka ciidamada Itoobiya ee taageerada ciidamada amniga Soomaaliya iyo ilaalinta xasilloonida gobolka. Si kastaba ha ahaatee, horumarradii ugu dambeeyay ee militari ee ka dhacay gobolka Baay ayaa keenay su'aalo ku saabsan waxtarka nidaamyada amniga ee jira. Ciidamo daacad u ah Madaxweynihii hore ee Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed Cabdicasiis Xasan Maxamed Laftagareen ayaa la sheegay inay qabsadeen dhowr deegaan oo istiraatiiji ah ka dib iska hor imaadyo iyo dib u gurasho ay sameeyeen ciidamada dowladda la safan. Horumarka la soo sheegay ayaa xoojiyay baaritaannada ku saabsan sida mas'uuliyadaha amniga loo isku duwo ciidamada Soomaaliya iyo shaqaalaha militariga caalamiga ah. Si kastaba ha ahaatee, dhulalka ay ka heleen xoogagga mucaaradka si madax-bannaan uma xaqiijinayso in degsiimooyinkaas loo wareejiyay Al-Shabaab ama ay si ula kac ah uga tageen taliyayaasha Itoobiya.

KENYA OO LA WEYDIISTAY INEY SHARAXDO JOOGITAANKA DHULKEEDA EE LAFTAGAREEN:

Jaamac ayaa sidoo kale ka hadlay joogitaanka la sheegay inuu ku sugan yahay dalka Kenya Madaxweynihii hore ee Koonfur Galbeed Cabdicasiis Xasan Maxamed Laftagareen. Afhayeenka ayaa su'aal ka keenay sababta shakhsiyaadka lagu soo daray liiska cunaqabataynta dhaqaale ee qaranka Soomaaliya ay u awoodeen inay ku sii nagaadaan Kenya meelo la yaqaan iyagoon wax tallaabo ah qaadin. Wuxuu ku booriyay dowladda federaalka inay sharraxaad ka raadiso Nairobi, isagoo soo hadal qaaday xiriirka diblomaasiyadeed ee ka dhexeeya Soomaaliya iyo Kenya. Laftagareen wuxuu u safray Kenya ka dib markii uu waayay maamulka maamulka Koonfur Galbeed bishii Maarso 2026. Taageerayaashiisa ayaa sii waday inay la dagaallamaan ciidamada dowladda federaalka ee ku sugan qaybo ka mid ah gobolka. Hadalladani waxay muujinayaan sii kordheynta muranka siyaasadeed ee ku saabsan howlaha Laftagareen iyo xiriirka uu la leeyahay mas'uuliyiinta federaalka ee Soomaaliya.

CUNAQABATEYNTA MAALIYADEED AYAAD KU DAREYSAA KHILAAFKA:

Oktoobar 13, 2026, Guddiga Qaranka ee La-dagaallanka Lacag-dhaqidda iyo Maalgelinta La-dagaallanka Argagixisada ee Soomaaliya ayaa Laftagareen iyo sagaal qof oo kale ku daray liiska cunaqabateynta dhaqaale ee qaranka ee bartilmaameedsan. Guddiga ayaa sheegay in magacaabista ay khuseyso taageero dhaqaale oo la tuhunsan yahay ama iskaashi lala sameeyo AL-Shabaab. Hay'adaha maaliyadeed iyo hay'adaha kale ee khuseeya waxaa la faray inay xayiraan hantida loo qoondeeyay oo ay mamnuucaan macaamil ganacsi oo ay ku lug leeyihiin shakhsiyaadka liiska ku jira. Si kastaba ha ahaatee, ku dhawaaqista dadweynaha ma bixin caddayn faahfaahsan oo ku saabsan dhaqdhaqaaqyada maaliyadeed ee la sheegay in loo geystay qof kasta. Cunaqabatayntu waxay ka dhigan tahay tallaabo maaliyadeed oo maamul halkii ay ka ahaan lahayd xukun dambiyeed kama dambays ah.

MASUULIYIIN SARE OO KA HADASHAY XIISADDA DAWLAD GOBOLEEDKA K/GALBEED SOOMAALIYA:

Kulanka Muqdisho waxaa ka soo qayb galay hoggaamiyaha Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed Sheekh Aadan Maxamed Nuur, oo loo yaqaan Madoobe, oo ay weheliyaan xildhibaanno ka tirsan labada aqal ee Baarlamaanka Federaalka Soomaaliya. Guddoomiye ku xigeenka labaad ee Baarlamaanka C/llaahi Cumar Abshirow iyo Ra’iisul Wasaare ku xigeenka Jibriil Cabdirashiid Xaaji Cabdi ayaa sidoo kale ka qeyb galay. Wadahadallada ayaa diiradda lagu saaray xaaladda siyaasadeed iyo amni ee Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed, oo ay ku jiraan horumarka militariga iyo caqabadaha haysta dadka deggan meelaha ay dhibaatadu saameysey. Ka qaybgalayaashu waxay is dhaafsadeen aragtiyo ku saabsan horumarinta isku-duwidda hay'adaha federaalka iyo maamulka gobolka. Isu imaatinka ayaa yimid iyadoo xiisado xooggan ay ka jiraan kooxo hubeysan, muran ka taagan maamulka dhulka iyo sheegashooyinka siyaasadeed ee iska soo horjeeda ee ku saabsan mustaqbalka Maamulka Koonfur Galbeed.

DAWLADDA FEDERAALKA OO WAJAHAYSA BAAQYO KU AADAN ISLA XISAABTAN:

Hadalladii ugu dambeeyay ee afhayeenka baarlamaanka ayaa dib u soo cusbooneysiiyay dareenka ku aaddan waxtarka hawlgallada amniga caalamiga ah ee Soomaaliya. Dowladda Federaalka ayaa sii wada inay la shaqeyso AUSSOM iyo ciidamada amniga Soomaaliya si loo xakameeyo AL-Shabaab loona xoojiyo hay'adaha amniga qaranka. Si kastaba ha ahaatee, su'aalo ayaa weli ka taagan sida loo maareeyo ka bixitaanka militariga, isbeddellada ku yimaada xakamaynta dhulka iyo mas'uuliyadaha hawlgalka. Faragelinta Jaamac waxay muujinaysaa in caqabadaha amniga ee ka jira Dowlad Goboleedka Koonfur Galbeed ay sii kordhayaan iyagoo isu beddelaya arrimo ku saabsan isla xisaabtanka baarlamaanka iyo siyaasadda. Jawaabta dowladda ee su'aalihiisa ku saabsan hawlgallada nabadda iyo joogitaanka Laftagareen ee Kenya ayaa si dhow loola socon doonaa iyadoo xiisadda amniga ee gobolka ay sii socoto.

ISHA-SR.